Ту ф 703-05-12. Пәннің оқу -әдістемелік кешені. Смж ту. Екінші басылым



жүктеу 5.01 Kb.

бет24/27
Дата22.04.2017
өлшемі5.01 Kb.
1   ...   19   20   21   22   23   24   25   26   27

Бақылау сұрақтары: 
1.
 
Екінші деңгейлі банктерде дебиторлық және кредиторлық борыштын есеп  тәртібі 
2.
 
Екінші  деңгейлі  банктерде  дебиторлық  және  кредиторлық  борышпен  опрерациялар  негізгі  бухгалтерлік  өткізбелер 
бейнелеу керек 
 
 
Ұсынылған әдебиеттер тізімі: 
1.
 
Міржақыпова С.Т. Банктегі бухгалтерлік есеп . Алматы: Экономика, 2007 
2.
 
ҚР салық кодексі 
 
 
 
Банк кірісі және шығысының есебі  
Дәріс мақсаты:  банктегі кірісі және шығысының есебін қарастыру 
1.
 
Банктің кірістері мен шығыстары түсінігі және жіктелінуі. 
2.
 
Банктің кірістері есебі. 
3.
 
Банктің шығыстары есебі. 

ТУ Ф 703-05-12. Пәннің оқу –әдістемелік кешені. СМЖ ТУ. Екінші басылым. 
 
4.
 
Банктің бөлінбеген пайда есебі. 
 
1.
 
Банктің кірістері мен шығыстары түсінігі және жіктелінуі. 
Кез келген кәсіпкерлік қызметтің ең маңызды мақсаты - табыс табу болып табылады. Сонымен қатар бухгалтерлік есептің ең 
басты қызметі — осы мақсаттарға жету жолындағы банктің жетістіктері мен сәтсіздіктерін анықтау және есептілікті көрсету. Пайда — 
шаруашылық қызметті жүргізу нәтижесіндегі капитал өсімі; бұл толық табыстан толық шығыстарды шегергенге тең. Бірақ бұл 
анықтамалар әр түрлі қабылдануы мумкін. Бухгалтерлер «бөлінбеген пайда немесе таза табыс» терминдерін қолданғанды жөн кореді. 
Таза табыс = табыс — шығыс                                                        (17) 
Егер шығыс табыстан асып кетсе, онда жабылмаған шығын жайлы сөз қозғалады. 
Шығындар - бұл шаруашылық жүргізуші субъектіге тиесілі келісімшарттар және оқиғалардың нәтижесінде, сонымен қатар 
шығынның немесе акционерлік капиталды үлестірудің нәтижесі болып табылатындарын қоспағаидағы субъектіге әсерін тигізетін 
барлық басқа да мәмілелер, оқиғалар меи жағдайлар нәтижесінен капиталдың азаюы. 
Табыс және шығыс ұғымдары әр түрлі анықталады. Жиі қол-данылатындары: 
Табыс — есепті кезең аралығындағы активтер ағымы немесе өсуі немесе банк қызметінің табыс алуға бағытталған және 
капиталды өзгерте алатын түрлерінің нәтижесінде орын алған, жалпы қабылданған есептілік қағидаларына сәйкес өлшенген және 
мойындалған несиелік қарыздың азаюы нысанындағы экономикалық пайданың көбеюі. 
Шығыс  -  есепті  кезең  аралығындағы  экономикалық  табыстың  активтердің  кері  ағыны  немесе  пайданылуы  түріндегі 
азаюына әкелетін қарыздардың пайда болуы, бұлар меншікті капитал үлесінің иелері арасында бөлетіндерінен басқасы. 
Табыс банктің өмір сүру кезі болып табылады. Банксіз табыс жоқ, табыссыз банк жоқ. Табыстың мәнін анықтау, бағалау және 
табысты уақытпен байланыстыру бухгалтерлік есептің негізгі мәселелері. 
Табыстар екі түрге бөлінеді: негізгі және негізгі емес қызмет түрлеріне байланысты. 
 
Нәтижелі  шоттарды  құру  тәсілін,  табыстар  мен  шығыстардың  құрамын,  оларды  есепке  алу  және  есептеу  тәртібін  Қазақстан 
Республикасының Ұлттық банкі анықтайды және қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары талаптарына сәйкес банкті басқару 
және оған салық салу үшін жеткілікті деңгейде түсінікті болуы қажет. 
Бухгалтерлік есептің жалпы қағидалары тануды субъектінің қаржылық есебіне бап енгізу үрдісі ретінде анықтайды. Тану іске 
қосылған соманың есептің қорытынды көрсеткіштерінде көрініс табуынан тұрады. 
Табыс және шығыс баптарын қанағаттандыру өлшемдері мынадай: 

бап өлшеу үшіи сәйкес негізге және іске қосылған сомаға саналы бағалау жүргізу мүмкіндігіне ие; 

болашақта экономикалық пайда алуға немесе жоғалтуға негізделген баптар үшін осындай пайдалар алынуы немесе алынбай 
қалуы мүмкін ықтималдық кездеседі. 
Табыстар  әдетте  мәміле  орындалған  және  түсімді  алу  және  оны  өлшеу  мүмкіндіктеріне  қатысты  қатаң  сенімділік  болған 
жағдайда мойындалады. Шығыс немесе шығындар шығыс немесе алдында мойындалған актив болашақтағы экономикалық пайданы 
ұстай алмаған жағдайда мойындалады. 
Өнімді  сатудан  түскен  табысты  мойындаудың  негізгі  өлшемдерінің  бірі  -  сатушы  сатып  алушыға  сатылған  өнімге  меншік 
құқығынан  сыйақы  және  елеулі  тәуекелдерді  беруі  болып  табылады.  Егер  сатушы  оны  өзінде  қалдырса,  онда  ереже  бойынша,  бұл 
мәмілені сату ретінде тануға болмайды. 
Өнімді өткізу кезінде табыс танылған болса, онда табыс пен шығыстарды тану қағидаларын қолдану келесідей болуы мүмкін: 

өткізгенге дейін; 

өткізу кезінде; 

өткізгеннен кейін. 
Өнімді өткізгенге дсйін танылған табыс 
Екі әдіс арқылы жүзеге асырылады: 
1) аяқталған келісімшарт, ягни мәміле аякталған кезде табыс және шығыс шоттарымен бірге барлық шоттар жабылады және 
жиынтық табыс мойындалады (әдетте құрылыс кезінде); 
2)  аяқталу  пайызымен  —  табыс,  шығыс,  жиынтық  табыс  әр  есепті  кезеңде  құрылыс  жобасының  аяқталуын  бағалау  пайызы 
негізінде мойындалады. 
Өткізу кезінде мойындалған табыс 
Табысты мойындау үшін жағдайлар - мәмілені орындау және түсім алу мүмкіндігі әдетте өнімді немесе қызметті өткізген кезде 
орындалуы мүмкін. Бұл сату кезеңі деп аталатын әдіс. 
Өткізгеннен кейін танылған табыс 
Бұл жерде екі әдіс қолданылады: ақысын біртіндеп төлейтіндей етіп сату және шығындардың орнын жабу. 
Бірінші  жағдайда  табыс  сату  кезінде  емес,  тек  ақша  алынған  жағдайда  ғана  мойындалады.  Екіншісі  табыстардың  немесе 
пайдалардың ақырғы өткізуін мойындауға болмайтын жағдайда. 
Табысты қызмет көрсетілуі бойынша мойындау келесі әдістермен жүзеге асады: 

нақты орындалу (бір операцияны орындау кезінде қызмет көрсеткені үшін алынған табыстар есепке алу үшін қолданылады); 

үйлесімді орындалу (көп сатылы табыстарды мойындау үшін қолданылады); 

аяқталған орындалу (қызмет көрсетуден түсетін табысты есепке алу үшін қолданылады - орындалудың бірдей немесе бірдей 
емес кезеңдер сериясы, олардың қорытынды актісі қызмет көрсету бойынша жалпы операцияларға байланысты айтарлықтай маңызды); 

инкассолау (табыс ақшалай қаражат алынған кезде мойындалады, себебі белгісіздік өте жоғары). 
Табыстар мен шығыстардың әрбір түрі банктің қызмет етуінің тиі-мділік деңгейін бағалау үшін жеке ашылады. Банктің қаржы-
шаруашылық  қызметінің  нәтижесі  туралы  есеп  құру  үшін  табыстар  мен  шығыстар  маңызына  қарай  сәйкестілік  қағидаларына  сай 
топталады. 
2.
 
Банктің кірістері есебі. 
Банк табыстары есептеу әдісі бойынша теңгемен есептеледі және мыналардан тұрады: 

төмендегілер бойынша сыйақы (мүдде) алумен байланысты: 

 
 
Ұ
ЛТТЫҚ 
және басқа банктердегі корреспондентгік шоттар; 
• 
Ұлттық және басқа банктерде орналастырылған депозиттер; 
• 
Ұлттық  банк  қайта  қаржыландыруы  үшін  жарамды  қазынашылық  міндеттемелер  мен  басқа  да  өтімділігі  жоғары  бағалы 
қағаздар; 
 
• сатуға арналған бағалы қағаздар
• басқа да бағалы кағаздар
• басқа банктерге орналастырылған салымдар; 
• басқа банктер ұсынган қарыздар
• клиенттерге бсрілген карыздар; 
• капиталга және бағынышты борышқа инвестиция; 

банктің келесі қызметтері бойынша комиссиялық табыстары: 
• аударым операциялары; 

ТУ Ф 703-05-12. Пәннің оқу –әдістемелік кешені. СМЖ ТУ. Екінші басылым. 
 
• бағалы қағаздарды сату-сатып алу; 
• шетел валюталарын сату-сатып алу; 
• сақтандыру оиерациялары;  
• 
сенімгерлік операциялары; 
• берілген кепілдіктер; 
• 
шоттарды және клиенттердің салымдарын жүргізу; 
• басқалары; 

пай, акция және басқа да бағалы қагаздар бойынша дивидсндтер; 

клиенттердің банкке есеп айырысу және кассалық қызмет көрсеткені үшін төлемдері, клиенттердің телеграфтық (пошталық) 
және тағы басқа шығындардың орнын жабуы; 

шетел валютасын, бағалы қағаздарды сату-сатып алудан түсім; 

шетел валютасын, бағалы металдарды және бағалы қағаздарды қайта бағалаудан түскен табыс; 

кәсіпорындарға, ұйымдарға, банктерге халыққа көрсетілген басқа да қызметтер үшін, соның ішінде инкассация үшін төлем; 

банк активін сатудан түскен түсім; 

банк шығындарыныц орнын жабу сомалары; 

есепті кезеңде шыққан өткен кезендер табыстары (өткен жылдар қателерін анықтау нәтижесінде): өткен жылдарда алынған 
алдын ала есептелінген пайыздар және комиссия, өткен жылдары банктің клиентерге артық төленген талап етуге дейінгі сыйақы және 
комиссиялық ақы, алдында үмітсіз деп есептен шығырылған қарыздардың келіп түсуі, егер олар күмәнді қарыздар бойынша резервті 
көбейтуге бағытталмаса; 

банк қызметкерлерінің олардың кінәсі есебінен банктің төленген айыппұлдарының орнын жабуға түсімдердің түсуі; 

алынған  айыппұлдар,  өсімпұл,  тұрақсыздық  төлемі  және  басқа  да  экономикалық  санкциялар,  соның  ішінде  есен  айырысу 
операцияларын  орындау  ережелерін  бұзғаны  үшін  клиенттерден  алынатын  айыппұлдар,  сонымен  қатар,  мерзімінде  жеткізбеу, 
корресионденцияны жоғалтқаны үшін байланыс кәсіпорынынан алынған айыппұлдар; 
банк  меншігіндегі  мүлікті  жалға  беруден  түсетін  табыс,  сонымен  қатар  мәмілеге  сәйкес  факторингтік  және  форфейтингтік 
операцияларды жүзеге асырудан түсетін түсім; 

банк  алатын  басқа  да  түсімдер:  сатылған  макулатура,  металл  сынығы,  өнделген  пломба,  банк  көлігін  иайдалану,  істен  шыққан 
материалдарды қалдық заттар ретінде өткізуден түскен табыс, негізгі қорларды жоюдан түсімдер, жұмысшыларға еңбек кітапшасын 
және оларға қосымша бет (вкладыш) беруден алынатын сомалар, түгендеу кезінде анықталған артық негізгі қорлар, баланстан балансқа 
ауыстыру тәртібі бойынша қабылданған инвентарь құны (сыйға тарту) және т.с.с. 

күтілмеген жағдайлар салдарынан туындаған басқа да төтенше табыстар. 
3.
 
Банктің шығыстары есебі. 
Ақша айналысы саласында атқаратын қызметі және негізгі шаруашылық қызметімен байланысты банк қаражат жұмсайды. 
Олар екі бөлікке бөлінеді: операциялық және әр түрлі шығындар және басқару аппаратының шығындары. 
Операциялық және әр түрлі шығындар құрамында ең үлкен үлес салмағы банкаралық несие бойынша, мерзімді және талап 
етуге дейінгі салымдар бойынша есептелінген және төленген пайыздар алады. 
Басқару аппаратына кететін шығындар барлық қызметкерлердің, соның ішінде басқару аппаратының жұмысшыларын қоса 
алғанда, еңбекақысын және әлеуметгік қамтамасыз ету шығындарын қамтиды. 
4.
 
Банктің бөлінбеген пайда есебі. 
Соңғы қаржылық нәтиже - пайда немесе шығын - есепті кезең аралығында банк алған шығыстар мен табыстарды салыстыру 
арқылы  анықталады.  Осыған  байланысты  табыстардың  азаюы  салық  салынатын  табыстың,  орталықтандырылған  қорларға  және 
резервтерге  аударымдардың  төмендеуіне,  дивидендтердің  азаюына  негіз  болатынын  ескере  отырып,  олардың  толықтығын, 
дұрыстығын,  мерзімділігін  және  бухгалтерлік  есепте  көрініс  табуын  тексеру  қажет.  Керісінше,  есептегі  қателіктер  салдарынан  және 
басқа да себептермен табысты асырып көрсету кері нәтиже туындатады, қайтарылуы өте қиынға түсетін табыстан негізсіз төлемдер 
жүргізуге алып келеді. 
Банктің табыстары мен шығыстары есептіліктің, сақтық және сәйкестіліктің негізгі халықаралық принциптерін негізге ала 
отырып танылады. 
Әдетте  есепті  кезең  аралығында  танылған  табыстар  мен  шығыс-тардың  барлық  баптары  таза  пайданы  немесе  шығынды 
анықтауда  қолданылады.  Осылармен  бірге  таза  пайданы  (шығынды)  анықтауға  төтенше  баптар  және  есенті  бағалардағы  өзгерістер 
нәтижелері қолданылады. Осындай екі жағдай бар: маңызды қателерді түзету және есептеу саясатындағы өзгерістер нәтижелері. 
Іс  жүзінде  есепті  кезеңдегі  таза  табысты  немесе  шығынды  аныққтауда  қолданылатын  барлық  кіріс  жоне  шығыс  баптары 
банктің күнделікті қызметі барысында пайда болады. Сондықтан тек кейбір жағдайларда ғана шаруашылық қызмет немесе операция 
төтенше баптың пайда болуына әкеледі. 
Төтенше  баптар  —  кәсіпорынның  күнделікті  қызметінен  айқын  ерекшеленетін  шаруашылық  қызмет  немесе 
операциялардың жүзеге асуы нәтижесінде пайда болатын табыстар немесе шығындар, сондықтан олар жиі және ылғи да пайда 
болады деп күтілмейді. 
     
Шаруашылық  қызмет  немесе  операциялардың  төтенше  баптардың  пайда  болуына  негіз  болатын  жағдайлары  активтердің 
экспроприациясы немесе жер сілкінісі, басқа да дүлей апаттар. 
 
Төтенше  баптардың  сипатын  және  сомасын  ашу  табыстар  және  шығындар  есебі  құрамында  немесе  қаржылық  есеп 
ескертулерінде жасалған кезде табыстар және шығындар есебінде жасалынуы мүмкін. 
Тоқтатылған операциялар нәтижелері әдетте күнделікті қызметтен түсетін пайдаға немесе шығынға енгізіледі. Алайда кейбір 
жағдайларда үзу шаруашылық қызметінің немесе қалыпты емес операцияларды жүзеге асыру иәтижесінде пайда болса және олардың 
үнемі  қайталанып  отырылуы  қарастырылмаса,  үзу  нәтижесінде  пайда  болған  табыс  немесе  шығын  төтенше  баптар  ретінде 
қарастырылады. 
Экономикалық қызметке тән белгісіздік салдарынан қаржылық есептің бірнеше баптары нақты өлшене алмайды. Бұл жағдайда 
соңғы  мәліметтерді  қоса  есептегендегі  пікірталастарды  енгізетін  бағалау  үдерісі  жүргізіледі.  Мысалы,  үмітсіз  қарыздар,  тауарлы-
материалдық қалдықтардың ескіруі, пайдалы қызмет ету мерзімі немесе амортизацияланылатын активтердің экономикалық пайдасын 
тұтынудың күтілетін үлгісінің бағасы талап етілуі мүмкін. Тиімді бағаларды пайдалану қаржылық есептерді құрудың маңызды бөлігі 
болып табылады және олардың нақтылығының дәрежесін төмендетпейді. 
Табыстар,  пайдалар,  шығыстар  және  шығындар  шоттарының  ерекшеліктері  -  олардың  қаржылық-шаруашылық  қызметтің 
нәтижелері жайында есен беру шоттары болып табылатындығында. Оларды уақытша шоттар деп атайды, себебі, мәліметтерді тек 
ағымдағы кезең үшін ғана жинақтауға қолданылады. Әдетте бір жыл болып келетін әр есепті кезеңнің соңында олардың қалдықтары 
келесі  кезеңге  ауыстырылады  немесе  жабылады.  Бөлінбеген  табыс  туралы  есеп  берудегі  бұл  кезең  аралық  көшіру  жабылатын 
өткізбелер көмегімен жүзеге асады; олар әдетте екі мақсатта қызмет етеді: таза табысты немесе шығынды бөлінбеген пайдаға аудару, 
келесі  есепті  кезеңді  бастау  үшін  әр  уақытша  шоттардан  нөлдік  мөлшерлеме  тағайындау.  Осылайша,  бұл  шоттар  келесі  жылға 
мәліметтерді уақытша жинақтау қызметтерін атқаруға дайын болады. 
Бухгалтерлік баланс шоттары (активтер, міндеттемелер, меншікті капитал) кезең аралығында жабылмайды, сондықтан оларды 
тұрақты шоттар деп атайды. Демек, бір есепті кезеңнің ақша қаражаты шотындағы ақырғы сальдо кезекті кезеңде де осы шоттың 
ақырғы сальдосы болуы шарт. Тұрақты шоттағы нөлдік сальдо тек көрсетілген объект (мысалға, құрал-жабдық) бұдан былай кәсіпорын 

ТУ Ф 703-05-12. Пәннің оқу –әдістемелік кешені. СМЖ ТУ. Екінші басылым. 
 
меншігінде  болмаған  жағдайда  (немесе  толығымен  амортизацияланған)  орын  алады.  Баланстың  әр  шоты  бойынша  жыл  соңындағы 
қалдық Бас кітапқа кезекті кезеңнің бастапқы қалдығы ретінде аударылып жазылады. 
Шотты жабу - оның қалдығын келесі шотта өткізбе жолымен ауыстырып жазуды білдіреді. Мысалға, кредиттік сальдосы бар 
шот  табыс  шоты  сияқты)  қалдыққа  тең  сомаға  дебеттеліп  және  осы  қалдық  аударылып  жазылатын  сомаға  кредиттеліп  жазылады. 
Жабылу  үдерісінде  кредиттік  сальдо  келесі  шотқа  кредиті  бойынша,  ал  дебеттік  -  дебеті  бойынша  аударылады.  Жабылатын 
өткізбелерге  есепті кезеңнің соңғы күні қойылып, журналға кәдуілгі «Дебет=Кредит» пішімінде кірістіріледі және дереу Бас кітапқа 
тіркеледі. 
Табыстар және шығыстар шоттарын жабу үдерісінде арнайы «Салыққа дейінгі табыс» деп аталатын 4999 біріктірілген шоты 
қолданылады.  Қаржылық-шаруашылық  қызмет  нәтижелері  жайында  есептің  барлық  шоттары  -  табыстар,  пайдалар,  шығыстар  және 
шығындар  осы  шотқа  жабылады.  Кредит  және  дебеті  бойынша  қорытынды  сомалардың  арасындағы  айырма  кейіннен  «Бөлінбеген 
табыс (шығын)» шотына аударылатын таза табыс немесе шығын сомасы болып табылады. 
Жабылу  үдерісі  аяқталғаннан  кейін  қаржылық-шаруашылық  қызмет  нәтижелері  жайында  есептің  барлық  шоттары  нөлдік 
сальдоға ие болады. Содан кейін олар жаңа есепті кезеңде табыстар мен шығыстарды бейнелеуге дайын болады. Баланстың барлық 
шоттарында келесі жылдың бастапқы қалдығы ретінде аударылатын ақырғы қалдық болады. 
Осылайша, табыс шоттары жабылған кезде келесідей коррес-понденциялар құрастырылады: 

Дт 4050 «Банктің корреспонденттік есепшоттары бойынша  
сыйақы алумен байланысты кірістер» 
Кт 4999  «Салыққа дейінгі кірістер» 

Дт 4100 «Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық  
банкінде орналастырылған салымдары бойынша сыйақы  
алумен байланысты кірістер» 
Кт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер»; 

Дт 4200 «Бағалы қағаздар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер» 
Кт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер»; 

Дт 4250 «Басқа банктерде орналастырылған салымдар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер» 
Кт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер»; 

Дт 4300 «Басқа банктерге берілген қарыздар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер» 
Кт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер»; 

Дт 4350 «Банктің филиалдарымен есеп айырысу бойынша кірістер» 
  
Кт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер»; 

Дт 4400 «Клиентерге берілген қарыздар бойынша сыйақы алуға  байланысты кірістер» 
   
Кт 4999«Салыққа дейінгі кірістер»; 

Дт 4450 «Өзге бағалы қағаздар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер» 
   
Кт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер»; 

Дт 4510 «Бағалы қағаздарды сатып алу- сату бойынша кірістер» 
  
Кт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер»; 

Дт 4500 «Дилинг операциялары бойынша кірістер» 
  
Кт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер»; 

Дт 4600 «Комиссиялық кірістер»  
  
Кт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер»; 

Дт 4850 «Саутдан кірістер» 
  
Кт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер»; 

Дт 4900 «Тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл)» 
  
Кт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер»; 

Дт 4920 «Өзге кірістер» 
  
Кт 4999«Салыққа дейінгі кірістер»; 
Шығын шоттарын жабу кезінде: 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер» 
  
Кт 5020 «Коррнспонденттік есепшоттар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар»; 

Дт 4999«Салыққа дейінгі кірістер» 
  
Кт 5050 «Басқа банктерден алынған қарыздар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар»; 

Дт 4999«Салыққа дейінгі кірістер» 
  
Кт 5090 «Сыйақы төлеуге байланысты басқа шығыстар»; 

Дт 4999«Салыққа дейінгі кірістер» 
  
Кт 5110 «Овернайт қарыздары бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар»; 

Дт 4999«Салыққа дейінгі кірістер» 
  
Кт 5120 «Басқа банктердің салымдары бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар»; 

Дт 4999«Салыққа дейінгі кірістер» 
 
Кт 5150 «Банктің филиалдармен есеп айырысуы бойынша шығыстар»; 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер» 
  
Кт 5200 «Клиенттердің талаптары бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар»; 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер» 
  
Кт 5300 «Бағалы қағаздар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар»; 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер» 
  
Кт 5400 «Реттелген борыш бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар»; 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер» 
 
Кт 5450 «Қамтамасыз етуге ақша бөлу»; 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістері 
  
Кт 5500 «Дилинг операциялары бойынша шығыстар»; 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер» 
   
Кт 5600 «Комиссиялық шығыстар»; 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер» 
Кт 5720 «Еңбекке ақы төлеу және міндетті аударымдар бойынша шығыстар»; * 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер» 
Кт 5740 «Жалпы шаруашылық шығыстары»; 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер» 
Кт 5760 «Салықтар, алымдар және табыс салығын қоспағанда бюджетке төленетін басқа міндетті төлемдер»; 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер» 

ТУ Ф 703-05-12. Пәннің оқу –әдістемелік кешені. СМЖ ТУ. Екінші басылым. 
 
Кт 5780 «Амортизациялық аударымдар»; 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер» 
Кт 5800 «Өзге операциялық шығыстар»; 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер»  
  
Кт 5850 «Сату шығыстары»; 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер» 
Кт 5900 «Тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл)»; 

Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер»  
  
Кт 5920 «Өзге шығыстар»; 

Дт 5940 «Төтенше шығыстар» 
Кт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер».  
       
Осылайша,  «Салыққа дейінгі кірістер» 4999 шоты бюджетке салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер 
 
төленгенге дейін банк табыстарының сомасын есептеуге арналған. Дебет бойынша шығыстардың баланстық шоттары жабылған кездегі 
банк  шығыстарының  сомалары  және  «Бөлінбеген  таза  кіріс  (өтелмеген  шығындар)»  3599  баланстық  шотына  есептен  шығарылған 
сомалар жүргізіледі. 
4999  шоттың  дебеті  бойынша  қалдық  өз  алдына  шығыстардың  табыстардан  асып  кетуі  нәтижесінде  алынған  шығынды 
көрсетеді, кері жағдайда 4999 шоттың кредиті бойынша табыс тұрақталады. 
Шығын шеккен жағдайда келесі корреспонденция құрастырылады: 
Дт 3599 «Бөлінбеген таза кіріс (өтелмеген шығындар)»  
Кт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер». 
Пайда алынған жағдайда келесі бухгалтерлік жазу жүзеге асырылады: 
Дт 4999 «Салыққа дейінгі кірістер» 
Кт 3599 «Бөлінбеген таза кіріс (өтелмеген шығындар)». 
Алынған қаржылық нәтиже дивидендтерді төлеуге жұмсалуы, резервтік қорларға аударылуы немесе қайта инвестициялануы, 
яғни банк қызметін кеңейтуге қолданылуы мүмкін. 
5999  «Табыс  салығы»  баланстық  шотымен  қалдықтағаннан  кейін,  шоттың  кредиті  бойынша  банк  табыстарының  сомасы 
жүргізіледі. 
 
Бақылау сұрақтары: 
1.
 
Екінші деңгейлі банктерде пайданы қалыптастыру және қолдану тәртібі 
2.
 
Екінші деңгейлі банктерде кіріс және шыгын негізгі бухгалтерлік өткізбелер бейнелеу керек 
 
Ұсынылған әдебиеттер тізімі: 
1. Міржақыпова С.Т. Банктегі бухгалтерлік есеп . Алматы: Экономика, 2007 
 
 
 
Банк салық салу есебі  
Дәріс мақсаты:  банктегі салық салу есебін қарастыру 
1.
 
Салық мәні және салық салудың жалпы ережесі. 
2.
 
Мүлік салығын есептеу және бюджетке төлеу тәртібі. 
3. 
Пайдаға 
салынатын 
салықты 
төлеу 
үшін 
салық 
салынатын 
базаны 
аудару 
тәртібі. 
4.
 
Қосымша қүн салығын аудару және бюджетке төлеу тәртібі. 
 

1   ...   19   20   21   22   23   24   25   26   27


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал