Ту ф 703-05-12. Пәннің оқу -әдістемелік кешені. Смж ту. Екінші басылым



жүктеу 5.01 Kb.

бет16/27
Дата22.04.2017
өлшемі5.01 Kb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   27

        
Қысқа  мерзімді  несие  -  пайдалану  мерзімі  бір  жылдан  аспайтын  несиелер.  Олар  тауарлы-материалды  құндылықтарға, 
төлемдер және ағымдағы қажеттіліктері мен шығындарына беріледі. 
Ұзақ  мерзімді  несиеге  мерзімі  1  жылдан  асатын  несиелер  жатады.  Берілген  несиелер  қаржылық  активтерді,  айналым 
құралын, негізгі қорлардың қалылтасуы үшін қажеттілігіне қызмет көрсетеді. 
Қазіргі кезде осы уақытқа дейін қолданылып келген, кәсіпорын-дардың, ұйымдардың халықты несиелеу жүйесі енді неғұрлым 
онтайлы жүйе болып табылады. Клиент банкке бекітілмейді, өзі қызметін пайдаланғысы келетін несиелік ұйымды өзі таңдайды. Клиент 
несиелік шотты тек бір банкте емес, бірнеше банктерде ашуға құқылы. 
Жүргізіліп отырған несиелеудің сызбасын либерализациялау, сөзсіз, клиенттің мүмкіндіктерін кеңітеді, оның ішінде несие алу 
кезінде, банкаралық бәсекелестікті дамытуға жағдай туғызады. Несиелеу жүйесі банк ресурстарына кәсіпорын ретінде сүйенеді. Бұл 
қалыпты жағдай сияқты көрінгенімен, бұрын қолданыста болған сызба бойынша несиелік мекемелер оған жоғарыдан берілген несиелік 
ресурстар  есебінен  жұмыс  істейтіндігі  туралы  елес  тудыратындығынан  ерекшеленеді.  Іс  жүзінде  төмендегі  банктер  қабылданған 
барлық ресурстар орталықтаңдырылған түрде КСРО Мемлекеттік банкінің Басқармасына беріліп, ол жерден несиелеудің шектеулері 
түрінде  төмендегілерге  жіберілетін.  Осы  шектің  көлемінде  белгілі  бір  аймақтардың  клиенттерін  несиелеу  жүргізілетін.  Банк 
бөлімшелері, олардың активтері Мемлекеттік банктің пассивтерінен тәуелді болмағандықтан, қаржыларды жинауға мүдделі болмайды. 
Несиелеудің қазіргі заманғы жүйесі басқа негізде құрылған: берілетін несиелердің көлемі толығымен тартылатын қаржыларға тәуелді. 
Бұл берілетін несиелердің көлеміне, яғни несиелік мекемелерде қалатын пайда мөлшеріне әсер етеді. 
 
3.
 
Коммерциялық банкгердің несиелік операцияларының жүргізілу есебі. 
Несие бөлу туралы несиелік комитеттің шешімі негізінде несие бөлімі заң бөлімімен бірігіп несиелік келісім мен кепіл келісімІ 
дайындайды. (2-қосымша) Несиелік бөлім қажетті қолтаңбаларды жинап, оны мөрімен қуәландырады. 
Несиелік келісім, кепіл келісімі және басқа да құжаттар толығымен рәсімделіп, мемлекеттік органдарға сәйкес кепілді тізімге 
алу  үшін  немесе  ҚРҰБ  талаптарына  сай  рәсімделген  кепілдеме  хаттарын  алуға  немесе  несиені  қайтаруды  қамтамасыз  ету  бойынша 
басқа  құжаттарды  рәсімдеу  үшін  заң  бөліміне  беріледі.  Несиелік  комитеттің  шешіміне  негізделген  несиенің  қайтарымдылығын 
қамтамасыз  ету  құжаты  бойынша  несие  бөлімі  бухгалтерияға  несиені  аудару  туралы  өкім  береді.  Яғни  оған  Банк  басқармасы 
төрағасының  және  несие  бөлімі  басшысының  қолы  қойылуы  керек.  Заңды  тұлғалар  үшін  мерзімдік  міндеттемелер  рәсімделуі  талап 

ТУ Ф 703-05-12. Пәннің оқу –әдістемелік кешені. СМЖ ТУ. Екінші басылым. 
 
етіледі.  Бухгалтерия  несиені  жоғарыда  көрсетілген  үкім  негізінде  аударады  және  мерзімді  міндеттемелердің  бизнес  жоспары  мен 
келісімге  келген  тапсырма  сай  екенін  тексеру  үшін  несие  бөлімінін  қолымен  куәландырылған  қарыз  алушының  қолындағы  төлем 
тапсырмасы керек. 
Клиенттердің несиелік шотын ашу және жабу ішкі бухгалтерияның бұйрығы бойынша жүзеге асырылады. Несие толық сомада 
немесе болшектеп келесідей зандармен беріледі: 

несиелік немесе арнайы несиелік шоттан бенефициардын төлем құжаттарын төлеу; 
бенефициардың  төлем  құжаттары бенефициар  мекен-жайына  төлеу  (төлем  тек  тауарлы-материалдық құндылықтарды  тиеуге 
болады деген шартқа сәйкес құжаты банкке көрсеткеннен кейін орындалады); 

аккредитив, қою жағдайында несиелік шоттан аккредитив шотына қаражатты аудару; 

қарыз алушының есеп айырысу шотына несие сомасын аудару

қарыз алушыға қолма-қол ақша беру; 

қарыз алушының жазбаша көрсетілген шотына несие сомасын аудару; 

басқа да жолдармен. 
Қызмет көрсетіп отырған банк клиенттерге иесие берген кезде мынадай корреспонденттік шоттар кұрылады: 
Дт 1411, 1417 «Клиенттерге берілген кыска мерзімді және ұзақ мерзімді қарыздар» 
Кт 1001 «Кассадағы колма-қол ақша» 
     
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары» 
Мерзімді міндеттемелер бір мерзімде баланстан тыс шотқа келіп түседі - «Әр түрлі құндылықтар және құжаттар» (7339). Басқа 
банк кызмет көрсететін клиенттерге несие беру кезінде мынадай бухгалтерлік жазу жасалады: 
Дт 1411 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар» 1417 «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар» 
Кт 1050 «Банктің корреспонденттік есепшоттары». 
Клиенттерге шетел валютасымен несие берген кезде келесідей жазу жасалады: 
Дт 1411, 1417 «Клиенттерге берілген қысқа және ұзақ мерзімді қарыздар» 
Кт 1858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позициясы» 
285
8 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позициясы». 
Сонымен бір уақытта теңгемен: 
Дт 1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ иозициясынын)» 
2859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы кұны валюталық қысқа позициясының)» 
Кт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша» 
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары» 1050  
«Банктің корреспонденттік  есепшоттары».  Несиені  қайтару  кезінде  өткізбелер  керісінше  жасалады.  Теңгелей  берген  несиені 
қайтарған кезде: 
Дт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша» 
      
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»  
      
1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары» 
Кт 1411 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар»  
      
1417 «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар». 
Шетел валютасында берілген несиені қайтарғанда: 
Дт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша» 
      
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары» 
      
1050 «Банктердің корреспонденттік шоттары» 
Кт 1858 «шетел валютасы бойынша банктің қысқа валюталық позициясы» 
2858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ  позициясы» 
Бір уақытта теңгемен берілген: 
Дт 1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ позициясының)» 
2859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық қысқа позициясының)» 
Кт 1411 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар» 1417 «Клиенттерге берілген ұзак мерзімді қарыздар». 
Клиент қарыздың негізгі сомасын қайтармаған кезде, ол кешіктірілген қарыз деп есептеледі: 
Дт 1424 «Банк қарыздары бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегі» 
Кт 1411 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар» 1417 «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар». 
Белгілі бір уақыт өткеннен кейін клиент борыштарын өтемесе резерв кұрылады: 
Дт 5455 «Клиенттерге берілген зайымдар мен қаржылық лизинг бойынша арнайы резервтерге ассигнование» 
Кт 1428 «Клиенттерге берілген зайымдар мен қаржылық лизинг бойынша арнайы резервтер». 
Одан соң өтелмегең борыштар провизия есебінен жабылады. 
Дт 1428 «Клиенттерге берілген зайымдар мен қаржылық лизинг бойынша арнайы резервтер». 
Кг 11424 «Клиентердің зайымдар бойынша мерзімі өткен қарыздары» 
Болашақта клиент кешіктірілген қарыздарын төлеген кезде:  
Дт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша» 
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»  
1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары» 
 
Кт 1424 «Банк қарыздары бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегі». 
Бір  мезгілде  мерзімді  міндеттемелер  «әртүрлі  құндылықтар  мен  құжаттар»  шотынан  (7339)  есептен  шығарылып,  «зиянға 
жатқызылған борыштар» (7130) баланстан тыс шотына кіріске алынады. Бұл шоттан, қарыздар 5 жыл бойы есепке алынады. Бұл мерзім 
өткеннен кейін, қарыздар «зайымға жатқызылған қарыздар» (7130) шотынан есептен шығарылады. 
 
4.
 
Берілген несиелер бойынша сый ақылардың есептелу тэртібі. 
Несиелеу принципінің бірі - төлемділігі болып табылады, яғни клиент несиені пайдаланғаны үшін белгіленген пайызын төлеуі 
керек.  Осы  үлгіде  несие  ұсына  отырып  банктер  делдалдық  қызметі  үшін  өтемақы  алады,  себебі  олар  несие  бойынша  төлемдер 
төленбеуінің  тәуекелін  өздеріне  алады,  өйткені  банктің  салымшылар  алдындағы  өзінің  міндеттемелерін  орындамауы  тәуекелді 
жоғарылатады. Банк қызметінің негізгі түрі сырттан қаражат тарту және басқаларға несие беру болып табылады. Бұл қызметтің өзін-өзі 
ақтау себебі сырттан тартылған қаражаттың пайыздық мөлшерлемесі банк өзі берген несиеге қарағанда едәуір төмен. 
Банктік пайыздың деңгейі мынадай бірқатар факторларға байланысты: 

несиелік  қаражатқа  деген  сұраныс  пен  ұсыныстың  қатынасы.  Қандай  да  болмасын  нарықта  сұраныс  несиелік  қаражат 
ұсынысынан жоғары болады және керісінше; 

ҰБ саясатының реттеу бағыты. Бізде ҰБ екінші деңгейдегі банктердің пайыздық саясатын анықтауға араласпайды, банктің 
несие  үшін  пайыздық  мөлшерлемені  төмендету  немесе  жоғарылату,  ынталаңдыру,  міндетті  резерв  нормасын,  қайта  қаржыландыру 
мөлшерлемесін икемдеу жолдарымен анықтайды; 

берілген  несиенің  көлемі  және  мерзімі  (несиенің  көлемі  жоғары  және  несие  ұзақ  болса,  онда  пайыздық  мөлшерлеме  де 
жоғары болады); 

ТУ Ф 703-05-12. Пәннің оқу –әдістемелік кешені. СМЖ ТУ. Екінші басылым. 
 

несиелік капиталдың өзіндік құны (яғни тартылған қаражат банкке қаншалықты қымбатқа түседі); 

қарыз  алушының  несие  қабілеттілігі.  Банк  қарыз  алушының  қаржылық  қатынасы  тұрақты,  сенімді  болса  пайыздық 
мөлшерлемені төмен белгілейді және керісінше, егер қарыз алу- 
шы сенімсіздеу болса банк жоғары пайыздық мөлшереме белгілейді; 
-
 
қамтамасыз ету сипаттамасы (кепілдік сенімділігі, кепілге             қойылған  мүліктің өтімділік дәрежесі); 
-
 
 
несиенің мақсаты. 
Есептелген  пайыздар  олар  есептелген  кезеңнің  пайдасы  ретінде  танылады.  Несиелер  бойынша  пайызды  төлеу  және  аудару  үшін 
келесідей бухгалтерлік өткізбелер жасалады: 
Егер несие теңге түрінде берілсе, пайыздар есептелген кезде: 
Дт 1740 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер» 
Кт 4411, 4417 «Клиенттерге берілген қысқа, ұзақ мерзімді қарыздар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер». 
Егер несие шетел валютасымен берілген жағдайда, пайыздар есептелген кезде: 
Дт 1740 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер» 
Кт 1858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық қысқа 
позиция» 
2858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позициясы». 
Бір уақытта теңге түрінде: 
Дт 1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны валюталық ұзақ позициясының)» 
2859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны валюталық қысқа позициясының)» 
Кт 4411, 4417 «Клиенттерге берілген қысқа, ұзақ мерзімді қа-рыздар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер». Есептелген 
пайызды төлеу кезінде: Дт  1001 «Кассадағы қолма-қол ақша» 
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары» 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары» Кт 1740 «Клиенттерге берілген 
қарыздар және қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер» 
Келісімшартқа  сәйкес,  пайыздарды  төлеу  ай  сайын  жүргізілетін  болса  онда  банк,  ұлттық  валютадағы  несиелер  бойынша 
пайыздар алған кезде: 
Дт  1001 «Кассадағы қолма-қол ақша» 
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»  
1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»  
Кт 4411, 4417  «Клиенттерге берілген қысқа,  ұзақ мерзімді қарыздар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер». 
Егер келісімшартқа сәйкес пайызды ай сайын төлесе, онда банк  
шетел валютасымен берілген несие бойынша пайызды алған кезде: 
 
Дт  1001 «Кассадағы қолма-қол ақша» 
        
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»  
        
1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары» 
 
Кт 1858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позициясы» 
        
2858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позициясы». 
Бір уақытта теңгемен келесідей жазба жазылады: 
 
Дт  1859  «Шетел  валютасының теңгемен  көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ позициясының)» 
         
2859 «Шетел  валютасының теңгемен  көрсетілген қарсы құны (валюталық қысқа позициясының)» 
Кт 4411,  4417  «Клиенттерге  берілген қысқа,  ұзақ мерзімді қарыздар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер».  
Кешіктірілген пайыз сомасына: 
Дт 1741 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақы» 
Кт 1740 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизинг  бойынша есептелген кірістер». 
Клиенттердің кешіктірілген қарыздары бойынша пайыздар есептелген кезде: 
Дт 1741 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизинг бойынша мерзімі өткен сыйақы» 
Кт 4424 «Банктің қарыздары бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегіне сыйақы алумен байланысты кірістер». 
 
5.
 
Несиелер 
бойынша 
шығындарды 
жабуға 
резервтерді 
құру 
тәртібі 
жэне 
оның 
есебі. 
Барлық берілген несие банктің Активтер, шартты міндеттемелерді жіктеу  ережесіне және оларға қарсы мәжбүрлі шығындар 
құру туралы 2002 жылдың 16 қарашасында бекітілген №465 қаулысына сәйкес жіктеледі. (Қ.Р. Ұлттық банк Басқармасының 01.09.03 ж 
№327 қаулысымен, Қ.Р. ҚБА. Басқармасының 26.03.05ж №116 қаулысымен енгізілген өзгерістермен қоса) 
Банктерден  берілетін  несиелер  қарыз  алушының  несие  бойынша  төлемді  дұрыс  орындағанына  байланысты  сапасы,  қарыз 
алушының  қаржылық  жағдайы,  банк  пен  несие  алушының  өзара  қатынасы,  несиенің  тарихы,  несиенің  қамтамасыз  етілуіне  және 
тұрақтылық, өтімділік дәрежесіне қарай келесі топтарға бөлінеді: 

стандартты; 

I дәрежелі күмәнді, II дәрежелі күмәнді, III дәрежелі күмәнді, IV дәрежелі күмәнді.У дәрежелі күмәнді; 

үмітсіз. 
Стяндартты  несие  -  қайтару  мерзімі  жетпеген  және  оның  сапасы  күдік  тудырмайтын  несие.  Бұл  санаттағы  несиелер 
қайтарылмай қалу туралы күдік тудырмайды. 
І және II дәрежелі күмәнді несиеге мынадай несиелер жата-ды: қаржылық жағдайы тұрақты клиенттерге берілген, бірақ 
белгілі дәрежеде қанағаттанарлықсыз көрсеткіштері бар, мысалы, дебитор- 
лық қарыздардың, өтімді емес тауар қорлары, дайын өнім және т.б.өсуі. 
III және IV дәрежелі күмәнді неснелерге - негізгі қарызды немесе сыйақыны қайтару бойынша төлемдер. 
30  күннен  60  күнге  дейін  кешіктірілгенде  және  кем  дегенде  1  рет  шарт  мерзімін  ұзартқанда,  конъюнктуралық  нарықтың 
өзгерістеріне  байланысты,  өндіріс  құлдырауының  нәтижесінде  қарыз  алушының  қаржылық  жағдайы  шамалы  немесе  әлуетті 
төмендеген, қарыз алушыда сәйкес несиелік құжаттамасы болмайтын несиелер жатады. 
IV дәрежелі күмәнді несиелерге — 60-90 күнге дейін төлемі кешіктірілген несиелер, яғни қарыз алушының негізгі табыс көзінен 
алынған  қаражаттарының  жүйелі  жетіспеушілігі:  бір  жылданас-пайтын  мерзімге  сауықтыру  шараларын  белгілеу;  қарыз  алушыға 
материалдық зиян әкелген, бірак оның қызметін тоқтатуға әсері жоқ форс-мажорлық жағдайлар; басқа банктерден алынған несие және 
кепіл бойынша мерзімі өтіп кеткен қарыздардан туындайтын несиелер жатады. 
Егер келесі негіздердің бірі орын алса, онда несие умітсіз болып табылады:
 

негізгі қарызды немесе сыйақыны қайтару бойынша төлемнің 90 күннен асқан мерзімде кешіктірілуі; 

қарыз алушыны банкрот деп жариялағанда; 

1   жылдан   артық  мерзімге   сауықтыру  шаралары жарияланғанда

форс-мажорлык, сол сияқты қарыз алушыға материалдық залал келтірген және өз қызметін әрі қарай жалғастыруға мүмкіндік 
бермейтін басқа да жағдайлар. 
Егер,  белгіленген  санаттары  бойынша  жіктелген  несие  (кесте)  жоғарыда  көрсетілген  несие  топтары  арасында  аралық  орын 
алатын болса, банк тәуекелін төмендету үшін бұл несиені төмен сапалы несие тобына жатқызу керек. 

ТУ Ф 703-05-12. Пәннің оқу –әдістемелік кешені. СМЖ ТУ. Екінші басылым. 
 
Бухгалтерлік  есепте  банктер  барлық  барлық  қажетті,  есептелген  көлемін  ескереуге  және  оларды  толық  көлемде  шығыстар 
шотында  бейнелеуге  міндетті.  Мәжбүрлі  шығындар  несиенің  түріне  байланысты  келесі  көлемде  құрылады.  Мәжбүрлі  шығындар 
көлемін есептеу үшін «Несиенің жіктелуі және олар бойынша мәжбүрлі шығындардың қалыптасуы» кестесі қолданылады (11-кесте). 
 
10.  Заңды  және  жеке  тұлғаларға  ұсынылатын  несиелер  жіктемесі  және  екінші  деңгейлі  банктердің  олар  бойынша  мәжбүлі 
шығындар құруы 
«___» ______________200 
__ж. 
Банк__________________ 
 
Мың теңге 
Жіктемеге сәйкес 
несиелер тобы 
 
 
 
 
 
 
Н
ег
ігі
 қ
ар
ыз
ды
қ ж
иы
нт
ық
 со
масы
  
Со
ны
ң 
іш
інд
е 
не
сие
ле
р 
бо
йы
нш
а 

ар
жы
лы
қ 
ли
зи
нг
ті
 е
сеп
те
мег
ен
де)
 
не
гі
зг
і қ
ар
ыз
 со
мас
ы
 
Ер
еж
ег
е с
әй
ке
с н
ег
ізг
і қ
ар
ыз
 
со
ма
сы
нан
 м
әж
бү
рл
і ш
ығ
ын
да
р 
кө
ле
мі
 
Н
ақ
ты
 қ
ұр
ыл
ға
н 
мә
ж
бү
рл
і 
ш
ығ
ын
др
дың
 ж
иы
нық
 с
ом
ас
ы
 
Со
ны
ң 
іші
нд
е 
ек
ін
ші
 гр
аа
да
 
кө
рс
ет
іл
ген
 н
еси
ел
ер
 б
ой
ын
ш
а 
құ
ры
лға
н 
мә
ж
бү
рл
і ш
ығы
нд
ар
ды
ң 
со
ма
сы
  
Қам
там
асы
з ет
у 
құ
ны
 







1
. Стандартты 
 
 

 
 
 
2
. Күмәнді 
 
 
 
 
 
 
1)  I  дәрежелі  күмәнді  – 
төлемді  толық    және 
уақтылы жүргізген кезде 
 
 

 
 
 
2)  II  дәрежелі  күмәнді- 
төлемді  кідіртсе  немесе 
төлемді толық өтемесе 
 
 
10 
 
 
 
3) III дәрежелі күмәнді – 
төлемді  толық    және 
уақтылы жүргізген кезде 
 
 
20 
 
 
 
4)  IV  дәрежелі  күмәнді- 
төлемді  кідіртсе  немесе 
төлемді толық өтемесе 
 
 
25 
 
 
 
5) V 
дәрежелі күмәнді 
 
 
50 
 
 
 
3
. Үмітсіз 
 
 
100 
 
 
 
Барлығы (1+2+3) 
 
 
 
 
 
 
 
Төрағасы 
Бас бухгалтер                                                                                       Мөр орны 
Орындаушы 
Телефон: 
Жіктеуде  банк  тиісінше  өзінің  несиелік  қоржының  бақылауды  жүзеге  асырады,  оның  сапасын  талдайды  және  сапасын 
жетілдіру үшін шаралар қолданады. Келесі несие беруде өздерінің есептеулерін ескере отырып тәуекелді анықтайды. 
Қарыз  алушы  өзінің  міндеттемелерін  келісімшарт  бойынша  орындамаған  жағдайда кепіл  мүлкін  сату  есебінен  шығындарын 
жабады.  Кепіл  мүлкін  сату  сот  үкімі  арқылы  немесе  сотсыз,  мәжбүрлі  сауда  арқылы  ҚР  Президентінің  «Жылжымайтын  мүлік 
ипотекасы туралы» жарлығының 27—36-баптары бойынша жүргізіледі. 
Алғашқы  сауда  Жылжымайтын  мүлік  орталығы  немесе  банктің  сараптама  комиссиясы  бекіткен  келісімшарттағы  кепілдік 
мүліктің бағасы бойынша басталады. Сауда ең шекті ұсынылған бағамен жүргізіледі. Егер сауда белгіленген баға бойынша жүрмесе, 
банктің  сараптама  комиссиясы  екінші  сауда  жүргізу  үшін  бастапқы  бағасын  түсіруге  құқылы.  Екінші  сауданың  бастапқы  бағасы 
сауданы өткізуге кеткен шығындардан, мерзімдік айыппұл, несиені пайдаланғаны үшін сыйақы, несиелік қарыздар сомасынан төмен 
болмауы керек. 
Алғашқы  баға  алдын  ала  келісілген  қадам  бойынша  ең  жоғарғы  баға  берген  жалғыз  қатысушы  қалғанша  өседі.  Кепілге 
қойылған  мүлікті  саудаға  екінші  рет  салған  кезде  немесе  оған  сұраныс  болмаса  бағалау  бойынша  банктің  сараптама  комиссиясы 
тартымсыздық коэффициентін төмендетуді қолдануы мүмкін. 
Бақылау сұрақтары: 
1. Екінші деңгейлі банктерге несиені беру тәртібі. 
2. Клиенттің   несие   қабілеттілігін   анықтайтын   негізгі   коэффициенттерді атаңыздар. 
3.Қысқа  мерзімді  несиені  беудегі  баланстық  және  баланстан  тыс  шоттары  бойынша  және  оны  жабу  (өтеу)  бойынша  өткізбе 
қүрыңыздар. 
4.Несие бойынша мерзімі кешіктерілген міндеттеменің пайда болуы және жабуға (өтеуге) қажетті өткізбені қүрыңыздар. 
5
. Несие бойынша проценттер есептеу тәртібі. 
6
. Несие бойынша мүмкін шығындарға екінші деңгейлі банкгерде резервтер қалай қүрылады? 
Ұсынылған әдебиеттер тізімі: 
1.
 
Міржақыпова С.Т. Банктегі бухгалтерлік есеп . Алматы: Экономика, 2007 
2. Правила ведения документаций  по  кредитованию БВУ № 327  от 31.12.1998 г. с учетом изм.  и доп. 
3. Положение  «О классификации  активов  банка  и условных обязательств  и расчет  провизий  по  ним банками  второго  
уровня РК» №218 от 23.05.1997 г. с учетом   изм.  и доп. 
 
 
Банктің басқа да операцияларының есебі  
Дәрістің мақсаты:  банктегі Лизингтік операциялардың, сенімгерлік операцяилар, факторигнтік, форфейтингтік операциялардың есебін 
қарастыру 
1.
 
Лизингтік операциялардың мәні жэне бухгалтерлік есепте көрсетілуі 

ТУ Ф 703-05-12. Пәннің оқу –әдістемелік кешені. СМЖ ТУ. Екінші басылым. 
 
2.
 
Коммерциялық банктердің сенімгерлік операцяилар есебі 
3.
 
Факторингтік операциялар есебі 
4.
 
Форфейтингтік операциялардың экономикалық мазмұны және оның есебі 
 
1.
 
Лизингтік операциялардың мәні жэне бухгалтерлік есепте көрсетілуі 
80-
жылдардың басында лизинг түсінігі жай ғана ұзақ мерзімді жалдау ретінде ғана емес, жалгерлік қатынас, кепілдік есебімен, 
несиелік  қаржыландыру  элементтері,  қарыз  міндеттемелері  бойынша  есеп  айырысулар  және  басқа  да  қаржылық  механизмдер 
қатыстырылған дәстүрлі емес, келешекті қаржыландырудың қосымша жүйесі ретінде қарастырылды. Лизингтік операция бүгінгі күні 
қазақстандық экономикаға өте қажетті банктік кұрылымның өндірісті қаржыландыру бойынша іскерлік ортамен бірлесе қызмет етуіне 
әсер ететін операция. 
Лизингтік  бизнес  кәсіпкерлік  қызметтің  ерекше  саласы  болып  табылады.  Лизингті  белсенді  енгізетін  болса,  мүмкіншілігіне 
қарай өндірісті техникалық қайта жарақтандырудың, Қазақстан экономикасын құрылымдық қайта құрудың, нарықты жоғары сапалы 
тауармен қамтудың мықты тынысы болуы мүмкін. 
Бүкіл  әлемде  көптеген  кәсіпкерлер  бизнес  үшін  қажетті  мүліктерді  меншікке  емес,  жалға  алғанды  жөн  көреді.  Жалгерлік, 
бірінші  кезекте  кепіл  есебімен  (кепілдік,  тапсырыс)  несиелеу  элементтері,  дамыған  нарық  қатынасына  тән  әр  түрлі  қаржылық 
механизмдер  және  қарыз  міндеттемелері  бойынша  есеп  айырысулар  кездесетін  келешекті  қаржыландырудың  арнайы  қосымша  көзі 
ретінде енгізіледі. 
1998  жылы  Оттавада  қабылданған  халықаралық  қаржылық  лизинг  конвенциясында  былай  деп  айтылған:  «Халықаралық 
тәжірибеде  лизинг  үш  жақты  қатынастар  кешенін  білдіреді,  мұнда  лизииг  компаниясы  (лизинг  беруші)  пайдаланушы  өтініші  мен 
нұсқауы бойынша оған өндірістік жабдықты уақытша пайдалануға береді, ал келісім мерзімі аяқталған соң алынған жабдықты сатып 
алушы меншігінде қалдырылуы мүмкін. 
Әр  түрлі  белгілеріне  карай  лизингтік  операцияларды  келесі  тәртіппен  топтастыруға  болады.  Қатысушылар  құрамына  қарай 
мынадай болып бөлінеді: 

тура лизинг, бұл кезде мүлік иесі өз еркімен объектіні лизингке өткізеді (екі жақты келісім); 

жанама лизинг (үш жақғы немесе көпжақты лизинг), бұл кезде мүлікті беру делдал арқылы жүзеге асырылады. 
Тура лизингтің жиі кездесетін түрі - 

1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   27


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал