Төрағасы қойылған сұрақтарға өте салқын­ қанды жауап берді. Әуелі ол кісінің өте ұмыт­



жүктеу 0.76 Mb.

бет6/6
Дата15.05.2017
өлшемі0.76 Mb.
1   2   3   4   5   6

Жақында темекі құрамындағы 

зиянды заттарды түгел көрсету 

жөнінде бастама көтергеніңізден 

хабардармыз. Талап-тілектеріңіз 

қаншалықты орындалды?

–  тМд  елдері  арасында  ең  алғаш 

рет  2002  жылы  темекіге  қарсы  заң 

қабылдадық. Бұл заңның басты кемшілігі 

–  темекі  шығаратын  компанияларға  қау­

қары жетпей отыр. қазіргі таңда ең басты 

шешімін таппай отырған мәселе – темекінің 

құны.  дамыған  ел дер де  бұл  жағынан 

жетістіктер  бар­

шылық.  Олар да 

темекіге 

қоя ­


тын  салық  –  70 

пайыз. 


тіп ті 

Фран ция,  Ұлы­

бри  тания  ел де­

рін  де  бұл  көр­

сет  кіш  90­100 

пайыз  ға  дейін 

ба  ра ды. ал бізде 

20  пайызға  да 

жетпейді.  Сон­

дық тан темекінің 

құны  да  арзан. 

темекі 


арзан 

бол ған  соң  оны 

бала  да,  шаға 

да  сатып  алады. 

Біз 

темекінің 



құнын 

арзан 


қылу  арқылы  жасөспірімдерді  темекіге 

ауыздандырып отырмыз. Осыдан бірнеше 

жыл бұрын Елбасының темекі мен арақтың 

салығын  көбейту  туралы  ұсынысынан 

соң  салық  Кодексі  қабылданды.  Осының 

нәтижесінде  темекінің  құнын  үш  жылда 

100  пайызға  көтеру  туралы  шешім 

қабылданды.  Сырт тай  қарағанға  бұл 

тиімді  шешім  секілді.  Бірақ  көз  алдау. 

Мысалы,  бүгінде  100  теңге  тұратын 

темекі  үш  жылдан  соң  110  теңге  болады 

екен. Бұдан не өзгерді? Мәселені осылай 

шешуге бола ма екен?

тағы бір мәселе, шетелде темекілердің 

қорабына питтаграмма, яғни оның зиян­

дылығы  жөнінде  (темекіден  ауру  болған 

өкпе,  қан  тамырларының  зақымдануы, 

импотенция)  суреттер  салу  қолға  алын­

ған.  ал  біз  темекінің  құрамында  бар 

зиянды  заттардың  жартысын  жазуға  да 

қол  жеткізе  алмай  келеміз.  Әзірге  темекі 

орамдарында екі ғана зат көрсетіліп жүр. 

Шындығында,  темекі  құрамында  4­5 

мың  зиянды  зат  бар.  Оның  40­қа  жуығы 

қорғасын,  формальдегид,  көмірқышқыл 

газы  секілді  рак  ауруын  тудыратын, 

адамның  ішкі  ағзасын  зақымдайтын 

зиянды  заттар.  темекі  өндірушілер  «біз 

осын ша  ақпаратты  темекі  қорабының 

сыр ты на  қалай  сыйдырамыз?»  деп  сыл­

тау ратады. Мысалы, сағыздың орамы те­

мекінің қорабынан біршама кіші болса да 

онда сағыз құрамындағы 15­тен астам зат 

көрсетіледі.  Сондықтан  ынта  болса,  «қа­

лауын  тауып,  қар  жандыруға»  болады. 

Ме ніңше,  біздің  шешім  қабылдаушы 

орын  дар  темекі  компанияларының  ық­

па  лы нан шыға алмай жүр. темекі компа­

ния лары  халықтың  денсаулығын  құрту 

арқылы  өте  үлкен  пайдаға  кенеліп  отыр. 

Мысалы, салық арқылы темекі мен арақтан 

мемлекетке  түсетін  пайда  екі  пайызға  да 

жет пейді. ал үкіметтің шылымқор лар  дың 

денсаулығын  жақсартуға  бөлген  ақ  шасы 

–  10  пайыз.  Осы  орайда  кім  ұтып,  кім 

ұтылып отыр?

Бізде  арақ  пен  темекі  кез  келген 

бұрышта сатылады. Мен Швецияға жолым 

түскенде  бір  нәрсеге  қатты  сүйсіндім. 

Оларда  арақ  арнайы  дүкендерде  белгілі 

бір  уақыт  аралығында  ғана  сатылады. 

Жалпы,  қала  бойынша  бес­алты­ақ  арақ 

сата тын  арнайы  дүкен  бар.  ал  демалыс 

күнде рі мүлдем сатылмайды. 



Мектеп қабырғасындағы 

валеология пәні салауатты өмір 

салтын қалыптастыруды жеткілікті 

деңгейде насихаттап отыр ма?

–  алғаш  1999  жылы  салауаттылықты 

насихаттау 

мақсатында 

мектептерге 

валеология пәнін енгіздік. Сол уақыттарда 

мектептердің  95  пайызында  пән  ретінде 

оқытылатын.  ал  қазір  соңғы  зерттеулер 

бойынша  мектептердің  60  пайызында 

ғана  оқытылады.  Оның  себебі  –  бұл  пән 

басынан  факультативтік  сабақ  ретінде 

ғана  енгізілген.  Сондықтан  оқытқысы 

келген мектептер ғана оқытады. америка 

Екінші  дүниежүзілік  соғыстың  алдында 

валеологияны  негізгі  пән  ретінде  мектеп 

бағдарламасына  енгізген.  Пәннің  пайда­

лылығын  ұққан  олар  әлі  күнге  кең  түрде 

оқытып  келеді.  Жақында  Жапония  негізгі 

пән  ретінде  енгізіп  жатыр.  Бізге  тәжірибе 

алмасуға  келген  олар  «сіздер  алғаш 

бізден  бұрын  қолға  ала  бастаған  кезде 

же тіс тікке  бізден  бұрын  жетіп  үлгереді 

деп  ойладық.  Әп­әдемі  бастаған  істі 

аяқсыз  қалдырғандарыңыз  қалай?»  деп 

сұрағанда не деп жауап берерімді білме­

дім. Рас, кезінде талай ақша бөлінді, енді 

соның  бәрін  зая  кетіріп,  орта  жолдан 

тастадық. Бізде кез келген нәрсе басында 

әп­әдемі  басталады,  артынан  аяқсыз  қа­

лады.  Мәселен,  мектептер  пән  ретінде 

балаларға  оқытуы  үшін  міндетті  түрде 

министрліктен бұйрық берілу керек пе? 

Негізінен,  қазақстанда  есірткіге  қар­

сы  алдын  алу  шаралары,  мезгілсіз  жы­

ныстық  қатынастан  сақтану,  темекі,  арақ 

өнімдерінің  адам  баласына  келтірер 

зиян дылығын  оқыту  15  жастан  бастап 

жүргізіледі. ал деректерді алып қарайтын 

болсақ,  11  жастағы  балалардың  өзі  жы­

ныстық  қатынастың  не  екенін  біледі, 

темекінің де дәмін татып көрген. Олармен 

алдын  алу  шарасы  жүргізілмеген  соң, 

жастайынан  темекінің  дәмін  татып,  ерте 

бастан жыныстық қатынаспен айна лыс   қан 

соң  әртүрлі  жыныстық  созыл ма лы  ау ру­

ларға  тап  болып  жатады.  Егер  те ле  дидар 

мен  шетелдік  әртүрлі  журнал дардан  бұ­

рын  оларды  өзіміз  дұрыс  ақпа рат пен  құ­

лақтандырсақ, көп нәрсенің ал дын алған 

болар едік. 

Негізі,  аурудың  алдын  алу  мен  са­

лауатты  өмір  салтын  қалыптастыру  әді сі 

бірге жүргізілуі керек. Бірақ біздің дәрі гер­

леріміз осыны түсінбейді. Олар ешқан дай 

жұмыс істеп жатқан жоқ. Емханаға қашан 

барсаңыз  да,  дәрігерлердің  алды  ұзын­

сонар  кезек.  Олардың  жұмысы  ал ды на 

келген  ауруды  емдеумен  ғана  шек теледі. 

ал  дәрігерлердің  адам  ауырмай  тұрып 

на сихат  жұмыстарын  жүргізуі,  салауат ты­

лықты  насихаттау  жағы  кемшін.  Шетелде 

отбасылық дәрігерлер өте сауатты жұмыс 

істейді.  Олар  қарамағындағы  адамдар­

ды  ауыртып  алмау  үшін  барын  салады. 

Өйткені олардың айлығы біздің дәрігерлер 

сияқты  қанша  адамды  қабылдағанымен 

емес,  халықтың  денсаулығының  жақсар­

ғанына байланысты. Оларда әр адамның 

денсаулығын  сақтауға  бөлген  ақша  адам 

ауырмаған  жағдайда  дәрігердің  қалта­

сында  қалады  деген  түсінік  қалыптасқан. 

Шынында  да,  науқас  азайса,  оларда  дә­

рі герлердің  айлығы  жылда  көбейеді. 

Отбасылық дәрігер қарамағындағы адам 

ауыра қалса, сол адам сауыққанша қасын­

да  жүреді.  Ең  бастысы,  жаны  ашиды. 

ал  біздің  дәрігерлерде  немқұрайды лық 

басым. Осындай экономикалық тәсілдер­

ді  қол дану  арқылы  біздегі  дәрігерлердің 

де  жұмысының  сапасын  арттырсақ, 

ауру дың  алдын  алған  болар  едік.  Бізде 

жақсы  жұмыс  істеген  дәрігер  де,  жаман 

жұмыс  істеген  дәрігер  де  бірдей  айлық 

алады.  Мұндай  «теңдік»  дәрігерлердің 

өз жұмысына салғырттық тудырады. Егер 

айлықты  олардың  істеген  жұмысына  сай 

төлесе,  халық  та  жақсы  маманға  барар 

еді.  Осылайша,  қоғамда  жақсы  маман 

қалыптастыруға мүмкіндік туар еді. 

– өзіңіз спортпен айналысасыз ба? 

Темекі мен арақпен «достығыңыз» 

қалай?

–  Жас  кезімде  біраз  спорттың  түр ле­

рімен  айналыстым.  қазір  үйде  веле тре­

нажерым бар. Бос уақытымда, теледидар 

қарап  отырғанда  соның  үстінен  түспей­

мін. анда­санда ұрттап қоятыным да бар. 

Мамандар  «мүлдем  ішпе»  демейді,  «іш, 

бірақ  мөлшерімен»  дейді.  Осы  орайда 

отырыстарға  барғанда  аздап  ұрттап  қоя­

мын. Негізі, алкогольдің де пайдасы бар, 

көптеген  созылмалы  аурулардың  29 

пайызы  стрестен  басталады.  Осы  орай да 

ішімдік  стресті  түсіруге,  асқазанды  қоры­

туға,  іштегі  майлы  аспен  бірге  жиналған 

қалдық заттарды түсіруге көмектеседі. ал 

темекі  мүлдем  шекпеймін,  шегіп  те  көр­

мегенмін.

Дайындаған 

Қуаныш ӘбІлДӘҚЫЗЫ

—  Биылға  дейін  салауатты  өмір  салтын  қалыптастыруға 

бүкіл  Қазақстан  бойынша  550-560  миллион  теңге  аралы-

ғында  ақша  бөлінетін.  Оның  90  пайызы  қызметкерлердің 

жалақысына,  мекеменің  коммуналдық  ақысына,  салыққа 

кететін.  Ал  негізгі  жұмысқа  50-60  миллион  ғана  қалатын. 

Қалған  қаржыны  15  миллион  халықтың  санына  бөліп 

тастасақ,  4  теңгеден  келеді.  Сонда  қазақстандық  әрбір 

адамды  салауаттылық  өмір  салтына  қалыптастыру  үшін  4 

теңге бөлінеді деген сөз. Енді денсаулық сақтау саласын айтар 

болсам,  дамыған  елдер  өздерінің  жылдық  табысының  10 

пайызын денсаулық сақтау саласына бөледі. Ал бізде қазір 

бұл  көрсеткіш  –  2,5  пайыз.  Америкада  адам  басына  4500 

доллар  бөлінеді.  Еуропаның  көптеген  елдері  адам  басына 

2-3 мың доллардан кем бөлмейді. Ал бізде адам басына 200 

доллар бөлінеді. Біз сонда өз-өзімізден не аяп отырмыз?

ДАТЫМ...


РеспубликалыҚ ҚоҒамдыҚ-саяси аҚпаРаттыҚ газет

№106 (106) 



30.06.2009 жыл, сейсенбі

www.alashainasy.kz

7

?



Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ

Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ

ДоДа


Қазір қай нөмір сәнде?

Мен футбол үйірмесіне қатысамын. Жақында бапкеріміз 

бізге артында нөмірлері бар футбол жейделерін таратты. 

7-нөмірді ұнатушы едім, алайда маған 25-нөмірлі жейде 

бұйырды. Сіздерден сұрайын дегенім, осы нөмірде өнер 

көрсететін атақты футболшылар бар ма? Жалпы, қазір қай 

нөмірлер сәнде?

Раузат ШАХИЗАТОВ, Алматы қаласы

«Сарыарқа» Ресей біріншілігінде ойнамайтын болған ба?



Осыдан біраз уақыт бұрын отандық басылымдардың бірінен 

«биыл шайбалы хоккейден Бүкілресейлік ашық біріншілікте екі 

командамыз өнер көрсетеді» деп оқып едім. Ал кеше тек «Қазцинк-

Торпедо» клубының ғана ойнайтын болғанын естідім. Сонда 

«Сарыарқа» Ресей чемпионатына қатыспай ма? 

Серік ЕСІМОВ, Қарағанды қаласы

Сондай-ақ осы турда Евгений Аверчен-

ко ел чемпионының сапында өзінің дебют-

ті  кездесуін  сәтті  өткізіп,  нәтижелі  пас тың 

авторы атанды. Оның сол қапталдан бер-

ген  тамаша  пасын  оңтайлы  пайдалан ған 

«Ақтөбе»  шабуылшысы  Сергей  Струков 

есепті 3:0-ге жеткізді. Алайда бұған дейін 

Владимир Мұқанов шәкірттері сәт баев тық 

«Қазақмыстың»  қақпасына  екі  гол  соғып 

үлгерген  болатын.  Екеуінің  де  авторы  – 

Сергей Струков. Алдымен әріп тесі Андрей 

Лавриктің  пасына  өзгелерден  бұрын 

жетіп,  есепті  ашты  да,  11  минуттан  соң 

Константин  Головскойдың  пасын  қақпаға 

тоғытты. Сөйтіп, Қазақстан футболындағы 

өзінің  алғашқы  хет-тригін  соққан  Сергей 

Струков  бас  бапкерінің  сенімін  ақтады. 

Айта  кетейік,  аталмыш  матчтың  алдында 

«Ақтөбенің» бас жаттықтырушысы Влади-

мир  Мұқанов  негізгі  шабуылшы  Мұрат 

Тілешевтің  орнына  алаңға  ресейлік  ле-

гионерді  шығаруды  жөн  көрген-ді.  Ал 

осы  матчта  соңғы  голды  чемпиондардың 

қорғаушылары  ұйымдастырды.  «Ақтөбе» 

капитаны  Самат  Смақов  «Қазақмыстың» 

бірнеше  қорғаушысын  алдап  өтіп,  Эміл 

Кенжесариевке  тамаша  пас  шығарды. 

Қақпашымен бетпе-бет қалған 20-нөмірлі 

майталман төртінші голды соқты.

Премьер-лиганың  бірінші  айналы -

мын да басты көзірі болған Евгений Авер-

чен ко ны  чемпионның  сапына  жіберген 

петропавлдық «Қызылжар» титтей де әл-

сіремеген  секілді.  Қайта  қайрала  түскен-

дей  ме  дейсің.  Олай  дейтініміз,  соңғы 

турда өскемендік «Востокты» қабылдаған 

Болат  Есмағамбетов  шәкірттері  чем пио-

наттағы өздерінің екінші жеңісін тойлады. 

Дегенмен  өскемендіктерді  4:1  есебімен 

жеңсе де, қызылжарлықтар турнир кес те-

сіндегі соңғы орыннан көтеріле алмады.

Дәл  осындай  есеп  Қостанайда  да 

тіркелді.  Киелі  қаламыздың  «Тараз»  фут-

ПРЕМьЕР-ЛиГА

СТ

А



Д

и

О



н

Алғашқы айналым аяқталды

Жексенбі күні футболдан ел біріншілігінің алғашқы 

айналымы мәресіне жетті. Енді екі апталық үзілістен кейін 

командалар 2009 жылғы ел чемпионатының жеңімпазын 

анықтауға қайта кіріседі. Ал бірінші айналымның соңғы туры 

петропавлдық «Қызылжардың» осы біріншіліктегі екінші 

жеңісімен және ресейлік легионер Сергей Струковтың Қазақстан 

чемпионатындағы алғашқы хет-тригімен есте қалды.

«Ақтөбе» — «Қазақмыс» (Сәтбаев) – 4:0



Голдар:  Струков,  26.  Струков,  37.  Струков,  73, 

Кенжесариев, 79. 

«Қызылжар» (Петропавл) — «Восток» (Өскемен) – 4:1



Голдар: Верещак, 24. Мұхамеджанов, 43. Соломин, 48. 

Мұхамеджанов, 73 – Кенжеханов, 78.

«Тобыл» (Қостанай) — «Тараз» – 4:1



Г

олдар: Байрамов, 10. Жұмасқалиев, 17. Байрамов, 29. 

Харабара, 38 – Қонысбаев, 82.

«Локомотив» (Астана) — «Оқжетпес» (Көкшетау) – 2:1



Голдар:  Нұрғалиев,  25-өз  қақпасына.  Тихонов,  32-

пенальтиден – Круцкевич, 75.

«Жетісу» (Талдықорған) — «Қайсар» (Қызылорда) – 0:1



Гол: Борантаев, 44.

«Шахтер» (Қарағанды) — «Ертіс» (Павлодар) – 1:0



Гол: Дордевич, 23.

 «Атырау» — «Ордабасы» (Шымкент) – 0:0



ХІІІ ТуРДың ҚОРыТыНДыСы:

1. «Ақтөбе» (Ақтөбе)

13

11

1



1

26-6


34

2. «Локомотив» (Астана)

13

10

0



3

24-12


30

3. «Шахтер» (Қарағанды)

12

8

1



3

17-8


25

4. «Тобыл» (Қостанай)

13

6

5



2

19-12


23

5. «Ордабасы» (Шымкент)

12

5

5



2

17-6


20

6. «Атырау» (Атырау)

13

4

5



4

16-14


17

7. «Жетісу» (Талдықорған)

12

4

3



5

13-10


15

8. «Қазақмыс» (Сәтбаев)

13

4

3



6

18-24


15

9. «Тараз» (Тараз)

12

4

2



6

11-19


14

10. «Оқжетпес» (Көкшетау)

13

4

2



7

11-20


14

11. «Ертіс» (Павлодар)

13

3

2



8

9-17


11

12.«Восток» (Өскемен)

13

2

4



7

14-26


10

13. «Қайсар» (Қызылорда)

13

2

4



7

8-20


10

14.«Қызылжар» (Петропавл)

13

2

3



8

8-17


9

СұРМЕРгЕНДЕР:  Мұрат  Тілешев  (Ақтөбе)  –  12(1), 

Гейсар Алекперзаде (Қазақмыс) – 9(2), Андрей Тихонов 



(Локомотив) – 9(5), Владимир Байрамов (Тобыл) – 8.

Азиз ЖұМАДІл

бол клубын қабылдаған жергілікті «Тобыл» 

қонақтардың  қақпасына  4  гол  соқты. 

Дегенмен қостанайлықтардың қақпашысы 

Александр  Петухов  та  қақпасын  голдан 

аман  алып  қала  алмады.  намысқа  ты-

рысқан  Сергей  Фомичев  шәкірттері  матч 

соңына таман қатарынан бірнеше шабуыл 

ұйымдастырып,  82-минутта  солардың 

бірін  голға  айналдырды.  нәтижелі  соқ-

қының авторы – Ұлан Қонысбаев. 

Тартысты  ойынның  бірі  елордамыз 

Астанада  өтті.  7000  жанкүйер  жиналған 

Қажымұқан  Мұңайтпасов  стадионында 

көкшетаулық  «Оқжетпесті»  қабылдаған 

Сергей  Юран  шәкірттері  турнир  аут сай-

дер лерінің  бірін  2:1  есебімен  әзер  жең-

ді.  Жалпы,  «Оқжетпесті» 

аутсайдерлер 

са натына 

қо суымыз  бекер  емес. 

Себебі  еурододада  өнер 

көр сететін 

көкшелік 

ұжым,  шыны  керек,  жан-

күйер лерінің  үмітін  ақтай 

алар  емес.  Тіпті  Еуролига 

турнирінің алғашқы айна-

лымында-ақ  масқара  бо-

лып  ұтылса,  таң  қалмас-

пыз.

Десек  те,  елордалық 



«Локомотивке» 

қарсы 


Эдуард  Глазунов  шәкірт-

тері  тамаша  ойын  өрнегін 

көрсетті.  «Бұл  ойында  ел-

ор далықтардың 

жолы 

бол ды»  десек  те  қате-



лес  песпіз.  Себебі  Сергей 

Юран шәкірттеріне алғаш қы голды соғуға 

«Оқжет пес» ойыншысы Ермек нұрғалиев 

«көмектескен»  болса,  екінші  голды  соғу-

ға  алматылық  төреші  Рахымбаев  кө мек-

тесіп,  пенальтиден  Тихонов  мүлт  кеткен 

жоқ.  Бұдан  кейін  қонақтар  ойын  тізгінін 

қолына алып, қарымта шабуылдар ұйым-

дастырумен  болды.  нәтижесінде  «Оқ-

жетпестің» су жаңа легионері, украина лық 

Александр  Круцкевич  таблодағы  есепті 

өзгерте  алды.  Бірақ  бұдан  әріге  Глазунов 

шәкірттерінің шамасы жетпеді.

Өзге  ойындардан  талдықорғандық 

«Жетісудың»  өз  алаңында  тағы  бір  аут-

сайдер  қызылордалық  «Қайсарға»  күт-

пеген  жерден  есе  жіберіп  қойғанын  айта 

кетуге  болады.  Есеп  –  0:1.  Сондай-ақ 

қарағандылық  «Шахтер»  керекулік  «Ер-

тісті» қабылдап, 1:0 есебімен жеңіске жетті. 

Ал Атыраудағы ойында есеп ашылған жоқ. 

Айта  кетейік,  бұл  күні  мұнайлы  қаланың 

командасы  шымкенттік  «Ордабасыны» 

қабылдаған болатын.

«Фантомас»  немесе  «бөгдепланета-

лық»  деген  лақап  есімдерімен  белгілі 

итальяндық  төреші  осыдан  бір  жарым 

жыл бұрын ысқырығын «тартпаға салған» 

болатын. Міне, содан бері жасыл алаңда 

төреші  қызметін  атқармаған  Коллина 

қазылық ету жайында мүлдем ойламаған 

да  екен.  Алайда  қазақстандықтардың 

тарапынан түскен ұсынысты бірден қабыл 

алған  Пьерлуиджи  Коллина  шілденің 

басында  Қазақстанға  ұшып  келмек.  Бір 

қызығы  әрі  қуантарлығы,  3-шілдеде 

«Локо мотив» пен Қазақстан жастар құра-

маларының  арасындағы  матчқа  төрелік 

ететін  белгілі  бапкер  өзінің  қызметі  үшін 

артық ақша сұрамапты. Мұны біз аталмыш 

шараның  бас  ұйымдастырушысы,  2011 

жыл ғы  қысқы  Азиада  ойындарының 

Астана қаласы дирекциясының директоры 

найль нұровтан сұрап білдік.

–  Стадионның  ашылу  салтанатында 

Пьерлуиджи  Коллинаның  төрелік  ететіні 

–  біз  үшін  үлкен  абырой.  Оның  үстіне, 

итальяндық  төреші  көп  ақша  талап  етіп 

отырған жоқ. Аталмыш матчқа төрелік ету 

үшін Коллина бізден бар-жоғы 5-ақ мың 

евро сұрады, – деді найль Фаридұлы.

Еуропа футболының стандарты бойын-

ша,  5  мың  евро  дегеніміз,  шынында  да, 

соншалықты  көп  ақша  емес.  Мұнша  го-

норарды  әлемнің  ең  беделді  төрешілері 

халықаралық  бір  матчқа  төрелік  еткені 

үшін алады екен. Дегенмен бастапқы кез-

Көп  футболшылардың,  әсі-

ре  се, жастардың 7, 9, 10 секіл ді 

нөмір лерге  қызығатыны  жасы-

рын  емес.  Алайда  қарап  тұрсақ, 

бүгінде  бұл  нөмірлер  сәннен 

қалған секілді. Мә селен, жақында 

ғана испандық «Реалдың» сапына 

ауысқан  брази лиялық  жұлдыз 

Рикардо  Кака  өзіне  18-нөмірлі 

жейдені  таңдап  алды.  Ал  оның 

алдында  италиялық  «Милан да» 

өнер көрсеткен оның 22-нөмірде 

жасындай 

жарқылда  ға ны нан 

ха  бардар  боларсыз.  Сон   дай-

ақ  ағылшын  жұлдызы  Дэ  вид 

Бэкхем нің де 23 және 32 нө  мір -

лер де  өнер  көрсеткенін  бі ле   міз. 

Бразилиялық тағы бір май тал ман 

Рональдиньо «Милан да» 80-нө-

мір лі жейдеде өнер көр се теді. Ал 

көпшілік қызығатын 7, 9 және 10 

нөмірде  ойнайтын  фут бол  шы-

лар дың бірқатары, шы ны керек, 

қо сал қы  құрамда  қалып  қою-

да.  Бұған  мысал  ретін де  «бар-

се  ло налық»  Эйдур  Гудьонс сенді 

(7), «реалдық» Уэсли Снейдер ді 

(10),  «валенсиялық»  Фернандо 

Морьен  тесті  (9),  «чел силік» 

Фран ко  Ди  Сантиді  (9)  және 

тағы  басқа  ойын шы  ларды  атап 

көр  сетуге болады.

Ал  сізге  бұйырған  25-нөмір-

лі  жей деде  әлемде  Эмануэль 

Адебайор 

(Арсенал), 

Уэйн 

Бридж  (Ман честер  Сити),  Валь-



тер  Самуэль  (интер)  сынды 

танымал футбол шы лардың өнер 

көрсетінін  айта  кет кіміз  келеді. 

Сондай-ақ  кезінде  Джанфранко 

Дзола  (Челси)  мен  нванко  Кану 

да (Арсенал) осы нө мірдегі жей-

де де жасындай жар қыл даған.

Бұл сұрақтың жауабын білу үшін 

Қа зақстан хоккей федерациясының 

бас пасөз қызметкері Максим Карта-

шов пен  хабарласып,  төмен де гідей 

жауап алдық:

–  Жалпы,  Ресей  чемпионатына 

бір-ақ командамыз емес, екі клу бы-

мыз  қа тысады.  «Барыс»  (Астана») 

–  Құрлық тық  хоккей  лига сының 

«Боб ров»  ди визионында,  ал  «Қаз-

цинк-Торпедо»  (Өскемен)  –  бүкіл -

ресейлік  ашық  бірін ші ліктің  «Шы -

ғыс»  дивизионында.  Әу  баста 

«Сары арқа»  (Қарағанды)  клубы 

да  бүкілресейлік  ашық  біріншілік 

до  дасында  шеберлік  шыңдауға 

қы зы ғу шылық  танытқан.  Бірақ  Ре-

сей  тарапы  оларға  жеңілдік  жа са-

мады.  Өздеріңіз  бі лесіздер,  бү кіл-

ресейлік  ашық  бірін ші лікте  басқа 

ел дің  клубтарына  қойы латын  та лап 

қатаң.  нақтырақ  айт қан да,  Қа зақ-

стан  клубтары  ресейлік  қар  сы лас-

тарын  арлы-бері  ұшақпен  та сы-

малдауы  керек.  Әрі  бұл  ко ман -

да лар  Қазақстанға  келген  соң, 

олар   ды  біздің  клубтарымыз  ха-

лық     аралық  сертификатты  қонақ 

үй лерге  ор на ластырып,  кеткенше 

та мақ  тан ды рып  отыруға  міндетті. 

«Сарыарқа» Ре сей хоккей феде ра-

ция сынан осы талап тар ды жұм сар-

ту ды  сұра ды.  Өті ніш тері  қа на ғат-

тан  ды рыл ма ған дық тан,  қа раған-

дылық тар  Ресей  чем пио на тын да 

өнер  көрсет пей тін  болды.  Бұ дан 

ертеректе  мәлімде гені міз дей,  қа-

рағандылықтар Қазақстан чемпио-

на тының жоғарғы тобында бақ сы-

най ды. Ал биыл ел чемпионатында 

сегіз  ко манда  өнер  көрсететін  бо-

лады.

Төрткүл дүниенің ең үздік 

48 жұбы норвег жеріндегі 

әлем чемпионатында додаға 

түсіп жатқанда, қазақстандық 

жағажай волейболы 

Қапшағайда ел чемпионатының 

пердесін түрді.

ХІІІ  Қазақстан  чемпионатының  бірін-

ші  туры  Қапшағайда  өтіп,  оған  ерлер 

ара  сында  17  жұп,  ал  әйелдер  арасында 

16  ко манда  қатысты.  Олар  Алматыдан, 

Ақ тау дан  және  Қырғызстанның  Тоқмақ 

қа ла сынан  келген  волейболшылар  бола-

тын. Ерлер арасында Алексей Сидоренко 

мен  Дмитрий  Яковлевтің  бағы  жанды. 

Олар  биыл  Алматы  қаласының  намысын 

қор ғады.  Екінші  орынды  Ақтаудың  на-

мы  сын  жыртқан  Александр  Бабичев  пен 

Алексей  Кулешов  еншіледі.  Үшінші  орын 

Ал матының атынан сынға түскен Евгений 

Машебин  және  Дмитрий  Ветлугинге 

бұйыр  ды.  Көпшілікке  танымал  Сергей 

Синке вич  және  Денис  Ровкин  жұбы  жүл-

деге  бір  қадам  жетпей,  төртінші  орынды 

қа нағат тұтты.

Әйелдер  арасында  жүлделі  орындар-

дың  бәрін  алматылықтар  иемденді. 

Татьяна  Машкова  мен  Александра  Тури-

ще ва  бірінші  орынды  жеңіп  алса,  ирина 

Цимбалова  мен  Людмила  исаева  екінші 

орынды иеленді. Ал үшінші орынға Олеся 

игнатик  және  инна  Рахматуллина  жұбы 

қол жеткізді.

Ел чемпионатының екінші туры 10-12 

шіл де аралығында Алматыда өтеді.

Нұрғазы САСАЕВ

Кәсіби мерекелерін тойлауды 

қызылжарлық журналистер 

стадионнан бастады. Жазуға 

жүйрік әріптестеріміздің спортта 

да шабан еместігін байқадық. 

Журналистер одағының 

облыстық филиалы мұрындық 

болған жарысқа жеті команда 

қатысуға ниет білдірген екен. 

БАҚ  өкілдерінің  спартакиадасы  биыл 

20-рет  ұйымдастырылып  отыр.  Қар жы 

тапшылығына  байланысты  соң ғы  жыл-

да ры  үзіліп  қалған  сайысқа  былтыр дан 

бері  ғана  қайта  жан  біткен-ді.  Соны  мен 

жарыстың  қатысушыларын  қыз ды рып 

алу  үшін  алдымен  «Қызықты  эста фета» 

өтті. Бұл сында «Қызылжар-Ақпа рат» ме-

диахолдингінің  қыз-жігіттері  суы ры лып 

алға  шықты.  Ал  шахматтан  «Қазақ стан-

Петропавл»  телеарнасының  қыз меткер -

лері  Дмитрий  Потошкин  мен  нұргүл 

Ахме това  қарсыластарын  түгел  жеңіп, 

же  ңіс  тұғырының  биігіне  көтерілді.  Үстел 

тен  нисінен тағы сол «Қызылжар-Ақпарат» 

медиа-холдингінің  журналистері  Бақтияр 

Дәркеев  пен  Гүлгүл  Төлешеваның  ұрған 

шарлары діттеген жерлеріне жетіп, бірін-

ші  орынды  еншіледі.  Футбол  мен  волей-

болда республикалық бұқаралық ақпарат 

құралдарының облыстағы меншікті тіл ші-

лерінен  құралған  командаға  ешкім  қар-

сы лық көрсете алмады. Сөйтіп, жал пы ко-

мандалық  бас  жүлдені  меншікті  тіл ші лер 

иеленді,  екінші  орын  «Қазақстан-Петро-

павл» телеарнасының ұжымында, үшінші 

орын ды  «Қызылжар-Ақпараттың»  қыз-

жігіт тері қанжығаларына байлады. 

Ербақыт АМАНТАйұлы,

Солтүстік Қазақстан облысы

БиЧ-ВОЛЕй

ЖА

ғА

ЖА



й 

ВО

ЛЕ



йБО

Лы

МЕРЕКЕ



Бразилия 

баһадүрлері 

басым болды

Бич-волейден, яғни жағажай 

волейболынан Норвегияның 

Ставангер қаласында жалауын 

көтерген 2009 жылғы әлем 

чемпионатын Қазақстан жұбы 

жеңіліспен бастады.

Әлем  чемпионатына  тұңғыш  рет  қа-

тысып  жатқан  қазақстандық  Алексей 

Кулинич  –  Александр  Дьяченко  жұбы 

нор вег  жеріндегі  тырнақалды  кездесуін 

Бразилия  саңлақтарымен  өткізген  бола-

тын. Ал Бразилияның жаһандық жағажай 

волейболының 

көшбасшысы 

екенін 


әуедоп жанкүйерлерінің бәрі біледі. Оның 

үстіне  Алексей  Кулинич  және  Александр 

Дьяченко  жұбымен  кездескен  Бразилия 

баһа дүрлері  мүлде  осал  емес-тін.  нақ-

тырақ айтқанда, Марсио Арауджио және 

Фабио Луис жұбы әлем чемпионы болып 

табылады. Сондықтан біздің жігіттер олар-

ға төтеп бере алмады. Есеп – 0:2 (14:21, 

16:21).

Кеше  Алексей  Кулинич  пен  Алек-



сандр  Дьяченко  бүкіләлемдік  рейтингте                            

15-орын  ды  иемденіп  тұрған  испания 

жұбы мен кездесті.

Ел чемпионаты 

пердесін түрді

Солтүстік 

журналистерінің 

спартакиадасы

ШАйБАЛы ХОККЕй

ЕРКІ

н 

П



и

РАМ


и

ДА

Жақында Халықаралық 



шайбалы хоккей 

федерациясы алдағы 

маусымдағы Құрлық кубогы 

додасының жеребесін 

тартты. Аталмыш додада 

қазақ елінің намысын 

қорғайтын «Сарыарқа» 

клубы «С» тобына түсті.

Қарағандылық  клуб  Құрлық  кубогы 

додасына екінші електен бастап қосылады. 

«Сарыарқа»  хоккейшілері  бақ  сынайтын 

«С»  тобының  ойындары  Польшада  өтеді. 

Егер  қарағандылықтар  осы  топта  топ 

жарса,  аталмыш  доданы  «Е»  тобында 

жалғастырады. Ал үшінші електен сүрінбей 

өтсе, онда финалға шығады. 

Бірінші елек

(25-27 қыркүйек, 2009 жыл)

«А» тобы (Анкара, Түркия):

«Полис Академиси» (Анкара, Түркия), 

«Херзлия» (Петах, израиль), «Барселона» 

(Барселона, испания), «Славия» (София, 

Болгария).

Екінші елек

(23-25 қазан 2009 жыл)

«B» тобы (Меркуря-Чук, Румыния):

«Меркуря-Чук»  (Меркуря-Чук,  Румы-

ния),  «Уйпешт»  «(Будапешт,  Венгрия), 

ХиС (Гаага, Голландия), «А» тобының же-

ңімпазы.

«C» тобы (Краков, Польша):

«Краковия» (Краков, Польша), «Таллин 

Старс»  (Таллин,  Эстония),  «Энергия» 

(Элек тре най,  Литва),  «Сарыарка»  (Қара-

ған ды, Қазақстан).

Үшінші елек

(27-29 қараша 2009 жыл)

«D» тобы (Больцано, Италия):

Больцано Фоксес» (Больцано, италия), 

«Шеффилд 

Стилерс» 

(Шеффилд, 

Ұлыбритания),  «Марибор»  (Марибор, 

Словения), «B» тобының жеңімпазы.

«Е» тобы (Лиепая, Латвия):

«Металлургс»  (Лиепая,  Латвия),  «Со-

кол» (Киев, Украина), «Рэд Булл» (Зальц-

бург, Австрия), «C» тобының жеңімпазы.



Финал

(15-17 қаңтар 2010 жыл)

«F» тобы (Гренобль, Франция):

«Гренобль»  (Гренобль,  Франция), 

«Юность» (Минск, Беларусь), «D» тобының 

жеңімпазы, «E» тобының жеңімпазы.



«Сарыарқа» 

«С» тобында

Алматыда «Еркін 

пирамидадан» (бильярд) 

ашық Азия чемпионаты 

аяқталды. Биылғы 

чемпионатта белорус Евгений 

Куртаның бағы жанып, бас 

бәйгеге тігілген 5000 АҚШ 

долларын жан қалтасына 

басты.

Жасыл  шұға  үстіндегі  биылғы  Азия 

чемпионаты  өте  қызықты  өтті.  Қызық-

тылығы сол, әйгілі спортшылардың бірде-

біреуі  жартылай  финалға  шыға  алмады. 

Әлем  және  Еуропа  чемпионы  болып 

табылатын  украин  Александр  Паламарь 

16  үздік  спортшының  қатарына  да  іліге 

алмай,  жарты  жолда  қалды.  Әлем  және 

Азия  чемпиондары  болып  табылатын 

Әлихан Қаранеев (Қазақстан) пен Ярослав 

Винокур  (Украина)  ширек  финалда  бас 

бәйгені  сарапқа  салған  екі  спортшыдан 

ұтылды.  Әлихан  өзінің  жерлесі  Әуез 

Елубаевқа 3:5 есебімен есе жіберіп алса, 

Ярослав  дәл  осындай  есеппен  Куртаға 

жол берді. Осы екі әйгілі қарсыласын жең-

ген  спортшылар  жартылай  финалдағы 

қарсыластарын  бұйым  құрлы  көрген 

жоқ.  Әуез  тағы  да  өзіміздің  спортшымен 

кездесіп,  нүркен  Сүйкенбаевпен  болған 

ойында  6:0  есебімен  басымдық  танытса, 

Курта ресейлік Даниил Богушевскийді 6:1 

есебімен тізерлетті. Ал әлем, Еуропа және 

Азия  чемпионы  Қаныбек  Сағындықов 

(Қазақстан)  Қуаныш  Аббасовтан  4:5 

есебімен ұтылып қалды.

Финалда  Беларусь  бильярдшысының 

бағы жанды. Ол Әуез Елубаевты 7:2 есе-

бімен ұтып, Азия чемпионы атанды. Екінші 

орын алған Әуездің әмиянына 3000 доллар 

түссе, қола жүлдегер атанған Сүйкенбаев 

пен  Богушевскийдің  әрқайсысына  2000 

доллардан  бұйырды.  5-8  орын  ал ған 

спортшыларға  900  доллардан,  ал  9-16 

орын  алған  бильярдшыларға  550  дол-

лардан тиді.

Нұрғазы САСАЕВ

Беларусь 

бильярдшысы 

Азияны 

бағындырды

ұяты бар төреші артық 

ақшадан бас тартты

Шілденің 3-інде елордамыз 

Астанада Қазақстандағы ғана емес, 

әлемдегі ең әсем стадиондардың 

бірі ашылады. Стадионның 

ашылу салтанатында жергілікті 

«локомотив» пен Қазақстан жастар 

құрамасы жолдастық кездесу 

өткізеді. Ең қызығы, аталмыш 

матчта итальяндық арбитр 

Пьерлуиджи Коллина төрелік етеді.

де  Коллинаға  қазақстандық  өкілдердің 

қанша  ақша  ұсынғаны  белгісіз.  Бұл 

жайын да  анық-қанығын  білмек  ниетпен 

найль  нұровқа  хабарласқанымызда,  ол 

сұрағымызды жауапсыз қалдырды. Алай-

да бейресми ақпарат көздеріне сүйенсек, 

алғашында  қазақстандықтар  «Фанто мас-

қа» өте үлкен көлемде төламақы ұсын ған 

көрінеді. Бірақ одан бас тартқан Кол лина 

5  мың  евродан  бір  тиын  да  артық  ал-

майтынын айтыпты.

Естеріңізге  сала  кетейік,  49  жасар 

«бөгдепланеталық»  қатарынан  төрт  мәр-

те  әлемнің  ең  үздік  төрешісі  атанған. 

2000  жылғы  Еуропа  чемпионатының 

фи налдық  кезеңімен  1998  және  2002 

жыл ғы  әлем  чемпионаттарында  қазылық 

еткен.  Сондай-ақ  2002  жылы  Бразилия 

мен Германия арасындағы финалдық кез-

десуде бас төреші қызметін атқарған.

Ал  енді  стадионның  ашылу  салтана -

тына  келер  болсақ,  «елордалық  Локо мо -

тив»  пен  Қазақстан  жастар  құрама ла ры-

ның  арасындағы  ойынды  футболсүйер 

қауым  тегін  көре  алады.  Мамандардың 

айтуынша,  халықаралық  футбол  матч та-

рын  қабылдауға  100  пайыз  дайын  бол-

ған  стадион  өте  жоғары  бағаға  лайық. 

Тіпті  әлемнің  ең  әсем  10  стадионының 

қа тарына  жатқызуға  болатын  көрінеді. 

Әлгіндегі сұраққа жауап беруден жалтарса 

да,  стадионның  ашылу  салтанатына 

дайын дығы  туралы  өз  ойын  айтудан  бас 

тарт паған найль Фаридұлы былай деді:

–  Аталмыш  шараның  ұйымдасты ру-

шы сы  ретінде  айтарым,  стадионның  са-

пасына  еш  күмәнданбауларыңызға  бо-

лады.  Футбол  алаңы  халықаралық  матч-

тарды  қабылдауға  толығымен  дайын. 

Оның  шатыры  20  минуттың  ішінде  ашы-

лып-жабылады.



–  Осы  тәжірибені,  яғни  стадион 

ша тырының 

ашылып-жабылғанын 

көрер мендер 

ашылу 

салтанаты 

кезінде тама шалай ала ма?

– Жоқ, көре алмайды. Өйткені стадион 

шатырының ашылып-жабылуы адам жоқ 

Арсен ЖАНАДІл

кезде,  яғни  футбол  матчы  немесе  белгілі 

бір  шара  басталмай  тұрып,  20  минут 

бұрын іске асырылуы тиіс.



–  Ал  ашылу  салтанаты  кезінде 

стадион төбесі ашық бола ма, әлде...

–  Жабық  болады.  Алайда  тек  осы 

күні-ақ.  негізі,  аспан  ашық,  ауа  райы 

жайлы күні өтетін футбол матчтары ашық 

стадионда өтеді.


күннің:

Шығуы 

 

Ұзақтығы 

 

Батуы

5.02  

 

16.31   

 

21.33         



ТоқТы

Бүгін  сіздің  жұмысқа 

деген  белсенділігіңіз  өте 

төмен,  ал  енді  көңіл 

көтеруге  келгенде,  ал­

дыңыз ға  жан  салмай сыз. 

Әрине, көңіл көтеріп жүргені­

ңіз  жақсы,  алайда  спиртті 

ішімдіктерден аулақ болғаны­

ңыз  жөн.  Сапарға  шығуға  да 

сәтті күн! 

Торпақ

Сіз  бүгін  тек  өзіңіздің 

біліміңіз  бен  көп  жылдан 

бері  жинаған  тәжіри­

беңізге 

ғана 


сеніңіз. 

Басқаның айтқан ақылын 

тыңдап,  берген  кеңестеріне 

көзіңізді  жұмып  келісе  сал­

маңыз.  Өз  көмегін  ұсынған­

дар дұшпан болуы да мүм кін.    



ЕгіздЕр

Күш­жігеріңіздің  күрт 

төмендеуі  көңіл  күйіңізге 

әсерін тигізбей қоймайды. 

Сіздің  әдетте  өмірге  кел­

геннің өзін қуаныш санап, 

ашық­жарқын жүретін мінезі­

ңіз бүгін, керісінше, өзгереді. 

Бірақ  мұның  жұмысқа  еш 

кесірі тимейді.



Шаян

Бүгін  таңертең  сізге 

шұғыл істермен айналысу 

қажет, 


алайда 

сізді 


жалқаулық  басады.  Өз 

жаныңызды аямаңыз, өйткені 

бүкіл  бір  күніңіз  босқа  өте 

шығады.  Сізге  бүгінгі  кеште 

сүйіктіңізбен 

кездесу 


өте 

жайлы,  әрі  жағымды  әсер 

етеді. 

арысТан

Осы күні күш­қуатыңыз 

тасып,  белсенділігіңіз  де 

біршама  арта  бастайды. 

Таяуда  ғана  жүзеге  асуы 

мүмкін  емес  болып  көрінген 

ойыңызды,  қазір  еш  қиын­

дықсыз іске асыра аласыз. Ал 

бітірген 

жұмыстың 

тиісті 

жемісін жейсіз.



БикЕШ

Осы  күні  көптен  бері 

көкейіңізде  жүрген  мәсе­

лелер  бірқалыпқа  түседі. 

Бүкіл 

бір 


ай 

бойы 


жаныңыз ды  салып,  жұ мыс қа 

жұмсаған  күшіңіз  зая  кетпесі 

анық. 

Жұлдыздар 



бүгін 

келісілген 

кездесулерге 

міндетті  түрде  баруға  кеңес 

береді.

ЖҰлдыз-Жорамал

Таразы

Іскерлік  белсенділігіңіз 

төмендеп,  жұмысқа  деген 

қызығушылығыңыз 

да 

азаюы  мүмкін.  Күнделікті 



кәсіби міндетіңізді орындаудың 

өзі қиын соғатындықтан, шие­

леніскен  мәселелерді  шешу 

сізге  тіптен  мүмкін  емес  іс 

секілді көрінеді.  

сарыШаян

Күн  жақсы  болып  қа­

лыптасады.  Тіпті  керемет 

болуы да мүмкін. Тек сіздің 

көңіліңіздің  құбылма лы­

лығы кедергі келтірмесе болды. 

Кейде  осы  мінезіңіздің  кесірін 

өзіңізге  де,  өзгелерге  де  ти­

гізесіз. Салқынқандылық сақта­

ғаныңыз жөн. 



мЕргЕн 

Соңғы  кезде  ойланып 

жүрген жоспарларыңызды 

бүгін  батыл  түрде  жүзеге 

асыра  берсеңіз  болады. 

Жұлдыздар жұмысыңызға, же­

ке  өміріңізге  қатысты  баста­

маларға қолдау көрсетеді. Ма­

рапат 

пен 


сыйақыға 

ие 


бо  ла  сыз.  

ТауЕШкі

Сіз  бүгін  сергексіз,  әрі 

өзіңіздің  тез  шешім  қа­

былдай  білетініңізді  көр­

сете  аласыз.  Алайда  сақ 

болыңыз, абайсызда бас талып, 

біразға созылатын оқи ға орын 

алуы  мүмкін.  Оған  сіз  көз 

ілеспес  жылдамдықпен  әрекет 

етуіңіз керек.



суқҰйғыШ 

Сіз  бүгін  кез  келген 

қиындықты 

абыроймен 

жеңіп шыға аласыз. Себебі 

сіздің осы күнгі аса иілгіштігіңіз 

бен  икемділігіңіз  көп  көмегін 

тигізері  өзіңізге  де  белгілі.  Ал 

биік  шыңдарды  бағындыруға 

қазір  талпынбай­ақ  қойғаны­

ңыз жөн. 

БалықТар

Бүгінгі  күніңіз  сәтті 

өткенімен,  біраз  жалық­

тырып  жіберері  анық. 

Маңызды  оқиғалар,  кә дім гі 

күнделікті 

жағдай 

сияқты 


болып көрінеді. Жеке өміріңізде 

кейбір  кішігірім  кедергілер 

кездессе  де,  өзіңізді  жақсы 

көрсетуге тырысыңыз. 



 

Бүгін:

Әзіл­шыны аралас

думан

№106 (106) 



30.06.2009 жыл, сейсенбі

www.alashainasy.kz

ҚИСЫҚ АЙНА

8

РеспубликалыҚ ҚоҒамдыҚ-саяси аҚпаРаттыҚ газет





+25 +29

о

 



 +18 +20



о

 



+24 +26

о

 



 



+12+17

о

 



+21 +26

о

 

 



+16 +18

о

 



+26+28

о

 



  +16 +19



о



 +28 +34



о

 



 +20 +22



о

 



+28 +30

о

 

 



+23 +25

о



+16+18



о

 



+13+14



о



+14+16



о

 

 



+10 +11

о

         



+18 +22

о

 

 



+15 +16

о



 +28 +32



о

 



+18 +21



о

 



+28 +35

о

 

 



+18+19

о

 



+26 +33

о

 

 



+18 +20

о

 



+24+26

о

 



  +15 +17



о



 +23 +26



о

 



   +14 +19



о



 



+24 +28

о

 



+13 +16



о



+23 +27



о

 



+15+18



о



 



+27 +34

о

 

 



+14 +20

о



+23 +29



о

 



+15 +17



о

маусым

Дс

Сс



Ср

Бс

Жм



Сб

Жс

Дс



Сс

Ср

Бс



Жм

Сб

Жс



Дс

Сс

Ср



Бс

Жм

Сб



Жс

Дс

Сс



Ср

Бс

Жм



Сб

Жс

Дс



Сс

1

2



3

4

5



6

7

8



9

10

11



12

13

14



15

16

17



18

19

20



21

22

23



24

25

26



27

28

29



30

алаштың атаулы күні 

1994  жылы  қазақ  ғарышкері,  Халық  Қаһарманы  Талғат 

Мұсабаев  көк  жүзіне  алғаш  сапарлады.  Бұл  ғарыш  сапары  алты 

айға созылды. 



Туған күн иелері

Ханбибі Есенқарақызы 

(1949) – ақын, Қазақстанның еңбек 

сіңірген қызметкері;

Тұрдықылыш  ізтай

  (1949)  –  Қазақстан  Композиторлар 

одағы  Оңтүстік  Қазақстан  облыстық  филиалының  директоры, 

ком позитор, халықаралық, республикалық, облыстық байқаулар­

дың лауреаты;

сергей Әзімов (1954) – кинорежиссер, Қазақстанның еңбек 

сіңірген өнер қайраткері;



марат  нұрғожин  (1957)  –  «Қазақстан  Ғарыш  сапары»  ҰК­

ның  бірінші  вице­президенті,  техника  ғылымының  докторы, 

профессор, академик;

рымхан  мусин

  (1959)  –  Шығыс  Қазақстан  облысы,  Зырян 

ауданының әкімі;

Жанат  сейітов  (1963)  –  Әділет  министрлігі  Тіркеу  қызметі 

комитеті төрағасының орынбасары;



мұхтар  Тілеуберді  (1968)  –  Қазақстанның  Малайзиядағы 

төтенше және өкілетті елшісі;



Хайролла көшқалиев (1968) – «Атырау­Моторс» ЖШС бас 

директоры;



руслан  Бөлтіріков  (1971)  –  Қоршаған  ортаны  қорғау 

министрлігі  Экологиялық  реттеу  және  бақылау  комитеті 

төрағасының орынбасары,

рүстем Бектұрымов (1976) – «Каспий» әлеуметтік­кәсіпкерлік 

корпорациясы ақпарат­сараптама департаментінің директоры;



асқар омаров (1976) – «Нұр­Медиа» ЖШС  бас  дирек торы­

ның орынбасары;



дәурен  Жақсыбеков  (1978)  –  «Цеснабанк»  АҚ  басқарма 

төрағасы.

Мерейлеріңіз үстем болып, мәртебелеріңіз арта берсін!

«алаш айнасы»





«Жалмауыз қар, 

мынау бөтен бала ғой...»

Бір  мекемеге  жаңадан  күзетші  болып  орналасқан  жігітке 

бастығы:

–  Сен  келгелі  бері  кеңседен  заттар  жиі  жоғалатын  болып 

жүр. Өткенде компьютер, теледидар ұрланды. Кеше гараждағы 

көліктерді тонап кетіпті. Енді саған жұмыстан шығатын есіктің 

қай жерде екенін көрсету ғана қалды.

– Басеке, маған жаман есіктің керегі жоқ.

***

Бір  жігіт  көшеде  әдемі  қызбен  танысады  да,  саяжайына 



ертіп келеді. Табиғат аясына келген қыз жігітке:

–  Бұл  жердің  табиғаты  керемет,  ауасы  таза  екен.  Мұны 

білгенде, екі баламды да ерте келер едім, – деген екен.

***


Әкесі мен баласы қорқынышты кино көріп отыр. Бір кезде 

экранда бір құбыжық пайда болады. Баласы: «Мама!» – деп 

айғай салады.

Әкесі ішінен «шынында да, ұқсайды екен» деп ойлап отыр.

***

Кейбір мекемелерде 13­айлық береді. Бірақ ол кезде ешкім 



13 санының қатерлі екенін еске алғысы келмей қалады.

Ке

зекшi  ред



ак

тор 


А

зиз 


Ор

А

ЗБ



АЕ

в

республикалық қоғамдық-саяси  ақпараттық газет



Бас редактор  – 

с

ерiк Ж

ан

Б

ола

Т 

м

ұратқали 

дүйс

Ен

Б

а

ЕВ 

Бас ред


ак

тордың бiрiншi орынб

ас

ары


м

ақсат Ә

д



Х

ан

 

Бас ред


ак

тордың орынб

ас

ары


Айдын ҚАБ

А – ж


ау

апты х


атшы

Талға


т КI

рШIБ


АЕ

в  – 


ж

ау

апты х



атшының орынб

ас

ары



Нұрлыб

ай ИТЕКБ


АЕ

в  – 


те

х.ред


ак

тор


Күләш НАҚЫПО

вА – 


аға к

оррек


тор т

ел.: 


388-80-76

Бөлiм редакторлары: Құб

аш МЕҢДIҒА

ЛИЕ

в – с


аяси бюро т

ел.: 


388-80-72

Берiк ӘШIМО

в – нарық т

ел.: 


388-80-69

Қалд


ар КӨМЕКБ

АЕ

в – қоғам т



ел.:

 388-80-65

Алма


т ИСӘДIЛ – өрк

ение


т т

ел.: 


388-80-64

Нұрғазы СА

САЕ

в – дод


а (спор

т) т


ел.: 

388-80-74

Бо

ла



тбек МҰХТ

А

рО



в – ж

аңалықт


ар т

ел: 


388-80-68

Қу

анышбек ҚА



рИ – меншiк

тi 


тiлшiлер қосыны т

ел.: 


388-80-62

а

стана филиалы:

Мек


енж

айы: Сейфу

ллин көшесi, 31

Те

л.:



 +7 (7172) 32-43-38

mail: aa_as



tana@mail.ru

Жандос БӘ

д

Ел

Ұ

лы

 – 

ст



ана филиалының ж

ет

екшiсi)



besbogda@mail.ru besbogda@y

ahoo.c


om

Мұр


ат А

ЛМА


СБЕКҰЛЫ – тiлшi

Салт


ан СӘКЕН – тiлшi

Бүркiт НҰ

рА

СЫЛ – тiлшi



а

ймақтағы тiлшiлер:

Атыр


ау – Нарғыз ҒАБДУ

ЛЛИНА т


ел.: 8702 5876587

Қар


ағанды – Серiк САҒЫНТ

АЙ т


ел.: 8777 3909779

Қос


танай – Алмагүл 

СҰЛТ


АНО

вА

 те



л.: 87774067903

Қ

ызылж



ар – Ерб

ақыт 


А

МАНТ


АЙ

 те


л.: 

8 7054418255

Қызылорд

а – Әділж

ан 

ҮМБЕ


Т 

те

л.: 87777054466



Өск

емен – Ж


азир

а 

СҰЛТ



АНҚЫЗЫ

 те


л.: 87775797090

Павлод


ар – Есенбек Б

А

ЗА



рҚҰЛ т

ел.: 8702 3797079

Шымк

ент – Шадияр МО



ЛДАБЕК т

ел.: 8705 9877799

Газ

ет 2008 жылдың 17 қар



ашасынд

а Қ


р Мәдение

т және ақпар

ат 

 минис


трлiгiнде 

тiрк


елiп, 

бұқар


алық 

ақпар


ат 

құр


алын 

есепк


е 

қою 


тур

алы 


№9650

­Г 


 к

уәлiгi 


берiлг

ен.


ред

акция авт

орлар мақаласы мен ж

арнама мазмұнына ж

ау

ап бермейдi.



Авт

орлар қо


лж

азб


асы өңде

лмейдi және к

ерi қайт

арылмайды.

Көлемi екi к

омпью


терлiк бе

тт

ен (14 к



ег

ль) ас


атын ма

териалд


ар қабылд

анб


айды.

«Алаш 


айнасынд

а» 


ж

арияланған 

ма

териалд


ар 

мен 


суре

тт

ердi 



көшiрiп 

немесе 


өңдеп 

бас


у 

үшiн 


ред

акцияның 

ж

азб


аша 

рұқс


аты 

алынып, 


газ

етк


е 

сiлт


еме 

ж

ас



алуы 

мiнде


ттi.

қ

ұрылтайшысы және меншiк иесi 

– «Т

олғау

» ЖШ

с

д

иректор –  

а

лександр Филимонович 

ан

Тар


ат

у қызме


тi 

те

л.: 



8 (727) 388-80-88

Алма


ты  қаласы «Дәуiр» 

рПБК ЖШС 

Қалд

аяқов көшесi, 17



­үй. Т

ел.: 


(727) 273-12-04, 273-12-54

Тапсырыс – №3489

А

ст

ана  қаласы «А



ст

ана


­По

лигр


афия»,

Бр

усиловский көшесi, 87



­үй. Т

ел.: 


(7172) 37-05-59

Тапсырыс – №1054

Шымк

ент қаласы «Оңтүс



тiк по

лигр


афия» б

аспалар үйi» ЖШС

Байтұрсынұлы  көшесi, 18

­үй. Т


ел.: 

(7252) 30-03-30, 30-03-31

Тапсырыс – №6304

Бағасы  к

елiсiмдi


Таралымы –  10 000 дана

Газ


ет сейсенбi, сәрсенбi, 

бейсенбi, жұма, сенбi 

күндерi шығады.

Ел арасында «көк қатын» атанып 

кет кен  Ұлтусын  –  тумысынан  қатал 

кісі. Онша момын да емес, онша тен­

тек те емес отағасы мен ұлы Самат ты 

ашса,  алақанында  ұстайды.  Оның 

шәл кес мінезінен ағайын­туыс, абы­

сын­ажын  ығыса  жүреді.  Бірақ  бәрі 

сыйлайды.  Өйткені  ол  –  мейлінше 

әділ,  адал  адам.  Пыш­пыш  өсекке 

жоқ. Турасын айтып отыратын адуын­

ды.


Жалғыз ұлы Самат етікшінің қызы 

Сәулені алып қашып келген де, ерек­

ше  шаттанып  қуан ды.  Неке  түні нің 

ертеңіне­ақ келінін оңаша лап ақыл­

кеңесін, өсиетна масын өте­мөте сы­

пайы тілмен айтып, былай де ді:

–  Балам,  мен  осы  үйдің  отынын 

отыз  жыл  жақтым.  Анау  атаңды  – 

сақалды  сай тан ды,  анау  ерке­шора 

болып  кеткен  жалғыз  ұлды  –  сенің 

әумесер байыңды тәрбиелеп жет кіз­

дім.  Енді  сол  міндет  саған  ауысады. 

Үл кендерге ибалы, жасы кішіге қам­

қор бол. Бұл әу леттің атақ­абыройын 

сақ тайтын сен боласың. Ол үшін, ең 

алдымен,  бет­әл петіңді,  үстіңдегі 

киі мің ді түзе. Қыз кезіңде әке­шеше­

ңе  еркелеп  біраз  шошаңда ған 

шығар сың.  Енді  оныңды  доғар, 

салиқалы қатын бол! Арам шөптей  

ұйысқан  ша   шың ды  қобыратпай 

біртартар  ора мал мен  бүркеп  жүр. 

Омы рауы  ал қам­салқам,  тылти ған 

тар киім дерің нің көзін құрт. Кең етек, 

ұзын көйлек киюге дағдылан.

Еркек деген екі аяқты отбасының 

тірегі болғанымен, оларға ешуақытта 

сенуге  болмайды.  Олар  –  жараты­

лысынан  ақымақтау,  бірдеңені  бүл­

дір месе,  жүре  алмайтын  алаңғасар, 

жауапсыз халық. Сондықтан үй шар­

уа сындағы барлық билікті өз қолыңа 

ал. Үйді көңірсітіп, құт­берекесін кір­

гізіп  отыратын  –  әйел.  Осы  бастан 

анау  пьянкеш  байыңды  қысып  ұста. 

«Ыстық­суығы»  басылған  соң,  лақ 

текеше бақылдап көше кезіп кетпесін. 

Жынды  су  ішіп  келсе,  әсте  қасыңа 

жатқызба. Еркекке ең ауыр жаза сол. 

Егер  күш  көрсетсе,  бауыздалған 

лақтай  бақырып  қоя  бер.  Мен  ол 

жүгермектің  сазайын  тартқызамын. 

Егер осы айт қандарымды орындама­

саң,  анау  ыстық  темірмен  үйітіп 

бұйралаған шүйке шашыңды бір тал­

дап бырт­бырт жұламын.

–  Құп  апа,  айтқандарыңызды 

бұл    жыт пай орындаймын, – деді ке­

лі  ні иіліп. Ол сөзінде тұрды. 

Арада тоғыз ай, тоғыз күн, тоғыз 

сағат өткенде келіні босанып ұл тап­

ты.  Атын  Болат  қойысты.  Ұлтусын 

апай  дың  қуанышында  шек  жоқ.  Бұ­

рын өзінің ұлын еміреніп иіске меген, 

маңдайынан сипамаған иі қат ты от­

ана  сы  немересінің  асты­үстіне  түсіп 

өліп  ба  рады.  Жыласа,  жаны  шы ғып 

кете жаздайды. Аналық мейі рімі енді 

оянғандай. Күн өткен сайын ботасын 

қорғаған  аруанадай  қызған шақ  бо­

лып  барады.  Шылымның  иісін  сің­

діре сің  деп  ұлына,  әтіріңнің  шуаш 

иісін жұқтырсың деп келініне сүй  гіз  ­

бей ді.  Насыбай  сасыған  кәрі  теке 

аулақ кет деп отағасын да жолат пай­

ды.


Бір күні аудан орталығында тұра­

тын құдасы бұларды қонаққа шақыр­

ды. Қас қылғандай, отағасы аң аулап 

кеткен.  Самат  салаба­салаба  ескі 

трак торын  оталдыра  алмай,  ақ  тер, 

көк тер болып жатыр. Өзі белі шойы­

рылып тұра алмай қалған. Амал жоқ, 

келін мен Болатты жеке жібе руге тура 

келді.  Кетерінде  келінге  қырық  бес 

минут  дәріс  оқыды.  Болатжан 

суықтап  қал масын.  Не  болса  соны 

жегізіп  ішін  ауыртып  алма.  Әке­

шешең  тұмаура тып  жүрсе,  бетінен 

сүйгізбе, иіскетпе. Төркінге кел ген нің 

жөні  осы  екен  деп  шал жиып  жатып 

алмай, ертеңгі авто бус  пен қайт.

–  Құп  апа,  айтқаныңызды  бұл­

жыт пай  орындаймын,  –  деді  келіні 

иіліп.

Енесінің  пәрменін  орындап  үй­



рен ген  Сәуле  ертелеп  автобус  аял­

дамасына  келді.  Оның  үстіне,  «Ескі 

көзтаныстарыңа  кездесіп  ыржаң­

дасатын болсаң, аямаймын. Шашың­

нан сүйреп сабаймын» деген күйеуі­

нің  уә десі  де  есінде  болатын. 

Аял   да ма да  Сәуле  он  жыл  бірге 

оқыған  құрбысы  Наташаға  кез десіп 

қалды. Көп жыл кездес пеген сынып­

тастар  мәре­сәре  болып  әңгіме 

тізгінін  босатты.  Наташаның  да 

балалар арбасы мен сүйретіп жүрген 

бөпесі бар екен. виктор екеуі қалада 

тұрып жатыр. Жақында ғана мәшине 

алыпты.  Май  құюға  кеткен,  қазір 

келіп алып кетеді.

– Біздің тракторымыз бар, – деді 

Сәуле де қарап тұра алмай. – Самат­

тың жұмыстан қолы босамайды. Ай­

ты   сатын жайлар көп еді. Бірақ құрбы­

лар  айтар  сөздерін  сарқып  үлгере 

алмады, Сәуле мінетін автобус келіп 

қалды да, екеуі шала­шарпы сүйісіп 

қимай қоштасты.

Сәулені  енесі  есік  алдында 

тыпыр шып күтіп отыр екен. Арбадан 

неме ре сін  алып,  айналып­толғанып 

ішке  кіріп  кетті.  Артынша  енесінің 

ойбай лаған жаман дауысы шықты:

–  Жалмауыз  қар,  мынау  бөтен 

ба ла  ғой.  Болатжан  қайда,  төмен 

етек, шөпжелке, шүйке бас күң! Кімге 

айырбастап жібергенсің баламды? – 

деп бажылдады.

Зәресі  ұшқан  Сәуле  құндақтаулы 

балаға  көз  сала  бере  шалқасынан 

түсе  жаздады.  расында,  Болат  жоқ. 

Оның орнында шикіл сары, көк көзді 

бала  жатыр.  Өзі  бұларға  қарап  мәз 

болып күлімдеп қояды.

Бәрі  анық  болды.  Бұл  – 

Наташаның 

баласы. 

Әңгіменің 

қызығына  түскен,  әрі  асыққан 

құрбылар  бір­бірінен  аумайтын 

арбаларын  алмастырып  алған  екен. 

Сол сәтте Сәуленің сым сыз телефоны 

безілдеп қоя берді.

– Наташа, бұл сенбісің? Хабарлас­

қа ның жақсы болды. Сәл кешік кенің­

де, мына жалмауыз кемпір мені жұ­

лып жейін деп тұр еді. Келе жатырмыз 

дейсің  бе?  Кел,  кел,  қонақ  болып 

кете сің дер.

Мән­жайды  жаңа  түсінген  Ұлту­

сын «уһ» деп демін бір­ақ алды.

– Әй, күнжарықта жынды болған 

күң! Анауыңа айт, баламды жылады 

деп емізіп қойып жүрмесін.

Көк көз, сары бала Ұлтусынға қа­

рап қолын созып:

–  Мама,  мама,  –  деді  былдыр­

лап.


– Өй, мамаңның аузының ішіне... 

– деді әлі де ашуы басылмаған Ұлту­

сын. – Әй, күң, сен жаңа мені жалма­

уыз кемпір дедің бе?

–  Дедім  апа,  сол  кездегі  түріңіз 

жа налғыш жалмауыз кемпірге ұқсап 

кетті, – деді келіні.

Ұлтусын  айтар  сөз  таппай,  күбі­

жіктеп  қалды.  Осы  оқиғадан  кейін 

бұл үйде «мүйізді» Миша Сергейұлы 

армандаған  қайта  құру  басталды. 

Болат бесігімен, киім­кешегімен, дә­

рет  сындыратын  асай­мүсейімен 

әже    сінің  жатын  бөлмесіне  келіп  қо­

ныстанды. «Насыбай  сасыған» ата сы 

қонақ  бөлмеге  қуылды.  «Се нім сіз 

келін»  екі  сағат  сайын  келіп  баланы 

емізіп  тұрады.  Басқа  уақытта  оның 

ық  жағынан  жүрмейді.  Үстінен 

солярканың... одан да күштірек өткір 

иіс  аңқып  тұратын  Саматқа  бұл  есік 

жабық...


Жеңіс ШыныБЕкоВ

«алаш айнасы» газетiне жазылу индексi: 64259

редакцияның мекенжайы:

алматы қаласы, Бегалин көшесі, 148 а

Телефон: 8(727)388-80-60,

Факс: 8(727)388-80-61

e-mail: info@alashainasy.kz



құрастырған айтқазы майлыБай

СКАНвОрД

газетіміздің №105 (105) санында жарияланған сканвордтың жауабы 

Көлденеңінен: Сәуегей. Того. Мүдде. Гир. рур. Тоқсары. Коала. Қас. Протеин. Гид. То. Бие. «Піл». Багира. Шашу. Етек.

Тігінен: Зәбүр. Оптика. Дутар. Дендролог. Бу. Қатипа. Сет. Ес. Едіге. Йог. Ақи. Лит. Гидрант. ре. Каор. Ыс. Опак.

Әскери 


киімдегі 

әше   кей

Бұғақ

Қайрақ


Заттың 

кішкентай 

үлгісі

Тісқаққан



Кетпен

Француз. 

ұз.

өлшемі


Өткел

Ұрғашы 


қой

Аққудың 


қоразы

Денеден 


шығатын 

сұйықтық


Математи  ­

калық


амал

Еврей 


тілі

Сақ 


тайпасы

Жол 


көрсетуші,

таныс­


тырушы

Әкім


Қатықсыз 

көже


Халық­

аралық 


бірлік 

жүйесі


Улы 

дәнді 


емдік 

өсімдік


Шолжаң

Сиырдың 


шап 

майы


Бозаның 

ашытқысы


Өгізге 

арналған ер

Айыр

Адам 


бейнелі

мүсін


Тай боксы

Майшам


түрі

Септік


Қарт

Ташкент. 

бір 

атауы


Нота

құрметті оқырман!

Ата-бабаларымыз  ерте  заманнан-ақ  табиғат  тылсымын 

терең  меңгеріп,  ауа  райын  алдын  ала  болжап,  өздерінің 

тұрмыс-тіршілігіне арқау етіп отырған. Біз бүгіннен бастап ел 

арасында айтылып жүрген және халық мұрасын жинақтаушы 

ғалымдардың  еңбектеріндегі  халқымыздың  ауа  райын 

болжаудағы  ғасырлар  бойы  қалыптасқан  қағидалары  мен 

тәсілдерін,  наным-сенімдерін  жадымызда  қайта  жаңғырту 

мақсатында  жариялап  тұруды  жөн  деп  таптық.  Егер  құйма 

құлақ  қариялардан  ауа  райын  болжаудағы  әдіс-тәсілдер 

жайында  естіген-білгендеріңіз  болса,  газетімізге  жолдап 

тұрсаңыздар, нұр үстіне нұр болар еді.

•  Жаз айында аңызақ ыстық болса, 



ол – қыста қатты аяз болатындығының белгісі.

ауа райы

Document Outline

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8


1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал