Төрағасы қойылған сұрақтарға өте салқын­ қанды жауап берді. Әуелі ол кісінің өте ұмыт­



жүктеу 0.76 Mb.

бет5/6
Дата15.05.2017
өлшемі0.76 Mb.
1   2   3   4   5   6

Дәрия МҰхтАрҚызы, Астана қаласы

таяуда Мәжілістегі «Жаңа Қазақстан» депутаттық тобы бірқатар игі 

бастамаларды жүзеге асыруды жоспарлағаны туралы естіп едім. Соның 

ішінде мектепке дейінгі балаларға арналған кітап шығару қажеттігі айтылған 

болатын. Онда нақты қандай жұмыстар қолға алынуда?

Самат нҰрКЕнҰЛы, Қарағанды қаласы

ТаМыр


БІ

л

ІМ



Ба

СТ

а



М

а

Советхан ИГіБАЕв, тарих 



ғылымы ның докторы: 

Барақ батыр ескерткіші 

Қазақстанның бір қаласында 

жоқ. Тарих беттеріне үңілсек, 

Көкжал Барақ батыр туралы 

аңыз­шежірелер көп. Көптігі сон­

ша оны басқа қырынан көрсетіп 

ша тастырған шығармалар да 

жетерлік екен. Шатасатындай да 

жөні бар. Қа зақ тарихында әсіресе 

жаугершiлік за ман да Барақ есімді 

жауынгерлер де, сар баздар да

батырлар да көп болған. Бірақ 

біз тас мүсінін қоюды армандап 

отырған батырымыз осы өлкеде 

дүниеге келген Көкжал Барақ, 

көз ілеспес жыл дам ды ғымен кез 

келгеннің мысын басатын қай­

сарлығы үшін абылай ханның 

мақтан тұтар батырларының бірі 

болған.

ел аузынан жиналған деректер батыр­



дың  жотасында  екі  елі  жалы  болған  де­

седі.  ашуланғанда  сол  арқасындағы 

жа лы  күдірейіп  кететін  Барақ  батырдың 

есімі  қазаққа  ғана  емес  қалмақпен  қы­

тай ға  да  аңыз  болып  тарапты.  ақ  тудың 

астында  бет  қаратпас  батыр  атанған  оны 

абылай  «Көкжалым»  деп  мадақтапты­

мыс. ендеше оның тұлғасы елі мен жерін 

сүйетін,  бойында  намысы  қайнап  тұрған 

жігерлі  ұрпақты  тәрбиелеуге  үлгі  болып 

тұрса,  Өскемендегі  қазақы  тәрбиенің  бір 

саты  болсын  алға  жылжығандығы  еді. 

ескерткіш  Өскемендегі  Суретшілер  үйін­

де  жасалатын  болды.  Осыған  дейін  мү­

сін нің  нобайын  дайындап  ұсақ­түйек 

жұ  мыстарын  бітіргенге  900  мың  теңгеге 

жуық  қаржы  жұмсалыпты.  Қазір  өңірдегі 

тіл  жанашырлары,  қоғам  қайраткерлері 

бастаған  істерін  аяқтай  алмай  жомарт 

ағайындардан  қол  ұшын  беруді  сұрауда. 

Көкжал  Барақтың  ескерткішін  толықтай 

аяқтау үшін арнайы қор да ашылды. Әзірге 

бұ ған селт еткен ешкім жоқ. Барлығы қар­

жы лық  дағдарысты  сылтауратады.  алай­

да  патриоттық  жұмыстарға  ешқандай 

да  дағдарыс  кедергі  болмауы  керек  деп 

есеп тейді мұндағы зиялы қауым. егер жас 

ұр пақ батыр бабаларын танымай мәңгүрт 

бо лып өссе нағыз «рухани дағдарыс» сон­

да болмақ.



Жазира СҰЛтАнҚызы,

Шығыс Қазақстан облысы

Көкжал Барақ 

тұғырына  

қашан қонады?

Қазақ әдебиеті ауыр 

қазаға душар болды. 

талантты жазушы, 

Қазақстан Жазушылар 

одағы басқармасы 

төрағасының орынбасары, 

«Ан Арыс» баспасының Бас 

редакторы, халқымыздың 

аяулы перзенттерінің бірі 

талаптан Ахметжан 48 

жасқа қараған шағында 

ауыр науқастан дүние 

салды.

прозалық  кітаптары,  Таң дамалы  шы ғар­

ма ларының үш томдығы жа рық көрген. 

«Қараторғай»,  «екі  жү рек»,  «Тазша 

бала», «Сұлу мен сурет ші» атты спек такль­

дері  республика  театр  ларында  табыспен 

қойылуда.  Шы ғар малары  орыс,  түрік, 

корей тіл деріне аударылған.

Т.ахметжан  мінезге  бай,  сабырлы, 

сыр баз  табиғат,  үлкенге  де,  кішіге  де  кі ші­

пейіл,  еңбекқор,  жүрген  ортасына  қа дір­

лі,  сыйлы,  жайсаң  жігіт  еді.  Қа зақ стан  Жа­

зу шылар  одағының  шаруа сы  шайқа  лып 

тұр ған,  өтпелі  бір  қиын  кезеңде  бас қар ма 

төрағасының орын басары қызметіне келіп, 

одақтың жұ мы сының оңалып, жан  дануына 

өзі нің  адал  еңбегімен,  іс кер  лі  гі  мен  елеу лі 

үлес қосқан азамет еді. 

Оның  талант ты  шығармалары  әде­

бие ті міздің  жетіс ті гінен  саналады.  Шы­

ғар ма  ларының  нағыз  кемелденген,  кі сі лік 

кел бетінің  тұлғаланып,  толысқан  дер  ша ­

ғында  мейірімсіз  ажал  абзал  әріп те сімізді 

арамыздан  алып  кетті.  Оның  орны  тол­

мас  қазасы  қай­қайсымыздың  да  қа быр­

ғамызды  қайыстырып  кеткендей  бо лып 

отыр.

Оның  жарқын  бейнесі  жүрегімізде 



сақ талады. Оның шұрайлы шығар ма лары 

оқыр мандарымен бірге жасай бе реді.



Мәдениет және

ақпарат министрлігі,

Қазақстан Жазушылар одағы 

басқармасы.

Басы 1

­бетте

тобы еліміздің Мәдениет жә не ақпарат 

министрлігі  мен  Білім  және  ғы лым 

министрлігіне  ұсыныс  жаса мақ.  ал 

Мәдениет  және  ақпарат  министрлігі 

бұған  дейін  Қазақстан  халқы  ассам­

блеясы  туралы  үлкен  жинақ  шығару 

жөнінде  ұсыныс  білдірген.  алайда 

«Жаңа  Қа зақстан»  депутаттық  тобы­

ның  мүшелері  бірінші  кезекте  бал­

дыр ғандарға  арналған  шағын  кітап­

ша  шығару  қажеттігін  алға  тартып 

отыр.  «Біздің  ұсынысымызды  Бі лім 

және  ғылым  министрлігі  қолдайды 

деген  үмітіміз  бар.  Осы  бағытта  тал­

пыныс  жасап  көреміз»,  –  дейді  атал ­

ған  кітапты  шығарушылардың  ұйым ­

дастырушысы, 

депутат 

людмила 


Хочиева.

Мен  өз  кітаптарымда  ар-ұят,  адам-

гершілік  тақырыбын  көтеруге  ұмты-

ламын.  Бүгінгі  қоғам,  ар-ұяттың  аяққа 

басылып  жатқаны,  жан  экологиясы, 

адам экологиясы – шығармаларымның 

негізгі өзегі.

Жан-дүниемізді,  ар-ұятымызды  қа-

лай сақтай аламыз?..

 Т.Ахметжан

Бір Ауыз Сөз

Жиын


Астана күні жақындаған 

сайын елордада күн сайын 

көптеген мәдени шаралар 

ұйымдастырылуда. Осы 

орайда кеше елордадағы 

Еуразия ұлттық 

университетінде «Этно­

саяси және гуманитарлық 

зерттеулер орталығы» 

қоғамдық қоры мен 

Астана қаласы әкімдігінің 

ұйымдастыруымен 

«Астананың елордалық 

мәртебеге ұмтылуы» атты 

II халықаралық ғылыми 

конференциясы өз жұмысын 

бастады.

Ғазиз  тЕЛЕБАЕв,  «Этно­саяси 

және 


гуманитарлық 

зерттеулер 

орталығы» 

қоғамдық 

қорының 

төрағасы: 



–  Бүгінде  Астананың  елорда-

лық  мәр те бесі  ресми  түрде  мойын-

далған,  ендігі  ке зекте  бұл  ұғым  ха-

лықтың  санасына  сіңуі  тиіс.  Бүгінгі 

халықаралық ғылыми конфе рен ция-

ны  ұйымдастырып  отырға нымыз  да 

сондықтан. Біздің негізгі мақ сатымыз 

–  Астана  қаласының  елорда лық 

мәртебесіне  ғылыми  тұрғыда  жан-

жақты талдау жасау.

Бас  қаламыздың  туған  күніне  орай­

ластырылып,  жыл  сайын  өткізілетін  кон­

ференцияның  биылғы  мәжілісінде  аста­

наның  өзіндік  қайталанбас  келбеті  мен 

жағымды  имиджін  қалыптастыру,  ел­

жұрттың  елордалық  мәдениетін  көтеру 

жайы кеңінен сөз болды. Жиында сондай­

ақ Тәуелсіздік тұғырын нығайту және ұлттық 

сананы  дамыту  жолындағы  астананың 

ерекше  рөлі  талқылануда.  екі  күнге  жос­

парланған  басқосу  «Әлем  қалалары, 

астаналары  мен  мегаполистері»,  «ел  мен 

елорданың  имиджі»,  «астана  –  биліктің 

орталығы», «Қала мен оның тұрғындары» 

және  «астананың  мәртебесі»  атты  төрт 

тақырыптық секцияларға бөлінген.

танатар АйтҰЛы

Бас қалаға – 

жағымды имидж

Кеше Алматыда Қазақтың 

әл­Фараби атындағы 

ұлттық университетінде 

дайындалған философия 

докторларына (PhD) диплом 

тапсыру рәсімі болып өтті.

Қазақпарат  таратқан  мәліметтерге 

сүйенсек  PhD  докторантурасы  елімізде 

тұң ғыш  рет  2005  жылы  ҚазҰУ­да 

ашыл ған  болатын.  Онда  алғашқы  59 

фи  ло софия  докторы  өткен  жылы  дип­

лом  алған  еді.  Биыл  олардың  қатары 

тағы  52  адамға  толығып  отыр.  Олар­

дың  тоғызы  халықаралық  қатынас тар, 

тоғызы  биология,  сегізі  физика,  же теуі 

хи мия,  алтауы  экономика  және  биз­

нес,  бе сеуі  философия  және  саясат­

тану,  төр  теуі  механика­математика,  ал 

үшеуі  жур на листика,  филология,  шы­

ғыстану  факуль те тінде  білім  алды.  Бұл 

жас  ғалымдарды  университет  оқыту­

шылары  Жапония,  еуропа,  ТМД  және 

Солтүстік  америка  елдеріндегі  жетекші 

жоғары  оқу  орындары  мен  ғылыми 

орталықтарындағы  әріптес те рімен  бір­

лесіп  дайындады.  Биыл  Қа зақ стандағы 

жетекші жоғары оқу орны ның PhD док­

торантурасын  алғашқы  ше телдіктер  де 

бітіріп шықты.



Мұрат  ОрынхАнОв,  физика­ма те­

матика ғылымының докто ры, про фессор:



–  Докторантура  түлектеріне  диплом 

бе ру рәсімі бізде екінші рет өтіп жатыр. Ол 

биыл университеттің мерейтойымен тұспа-

тұс келіп отыр. Жалпы, PhD доктарантурасы 

Қазақстан үшін жаңа құбылыс. 

Кегенбек МҰрАтҰЛы

Докторлар 

диплом алды

Биылғы күз халық 

қалаулыларының арасында 

шығармашылық иелерінің 

жыр жинағы жарық көрмек. 

негізінен, жастардың 

бойындағы ұлттық рухты 

оятуға бағытталған бұл 

шығарылымдардың 

көшбасын Олжас 

Сүлейменов, Фариза 

Оңғарсынова сынды ақындар 

бастаса, жұртшылық жазушы 

деп білетін Әбіш Кекілбайдың 

да өлеңдері жинаққа енбек. 

Мәжілістегі  «Жаңа  Қазақстан»  де­

пу таттық  тобының  мүшесі,  депутат  Олег 

Дымов  көтерген  бастама  бойынша  жи­

нақты  екі  тілде  шығару  жоспарланып 

отыр ған  көрінеді.  Себебі  ақындардың 

тізі мінде  Мұхтар  Шаханов,  Әкім  ысқақ, 

Өтеген Оралбаевтармен қатар орыс ті лін­

де жазатындары да бар екен. 

Тау  менен  Сарыарқаның  кең  жазық 

даласын  жинақ  мұқабасына  бейнелеуге 

тоқтам жасалған кітаптың қазір құрастыру 

жұмыстары аяқталып та қалыпты. Суреттері 

де сұрыпталып, ең бастысы, қаржы бөлініп 

қойған.  Мемлекеттік  тапсырыс  бойынша 

шығарылғалы  жатқан  жинақ  көп  ұзамай 

алдағы  шілде  айында  баспаға  жіберіліп, 

күзге қарай оқырман қолына тиеді. 



Мәриям ЖАГОрҚызы

Мықтылардың 

жинағы жарық 

көрмек

6

РеспубликалыҚ ҚоҒамдыҚ-саяси аҚпаРаттыҚ газет

№106 (106) 

30.06.2009 жыл, сейсенбі

www.alashainasy.kz

?

с i з   е с т i д i ѓ i з   б е ?

C i з   е с т i д i ѓ i з   б е ?

алаш азаматы

дат!

Облыс бойынша 2000-

ға тарта ауа сынамасы 

алынып, оның жартысынан 

астамында зиянды 

қалдықтардың шамадан тыс 

екендігі анықталды. Зиянды 

заттар орта білім беру 

мекемелері маңында көбірек 

шоғырланған.

Бұл  ретте  айта 

кету  керек,  қазір 

білім  беру  ме­

ке    ме лерінің  ма    ­

ңында асфальт 

жамыл     ғы сы­

ның  бойы мен 

«по  ли  цейлер» 

жат   қы зыл ған.  Бәлкім, 

бі лім    ор да ла ры  ма ңында  жыл дам дықты 

баяу лат қан авто лар да зиянды газ көбірек 

бөлі не тін  де  шығар.  Рас,  бұл  жағына 

санитар лар бас қатырып жатқан жоқ. 

Облыстық  санитарлық­эпидемиоло­

гия  лық  қадағалау  басқармасы  санитар­

лық­гигиеналық  коммуналдық  нысан­

дар ды  қадағалау  бөлімінің  бас  маманы 

Эльза  Шомпаеваның  хабарлауынша, 

биыл дыққа  облыстың  елді  мекендерінің 

атмосфералық ауасының 1991 сынамасы 

алынып,  оның  1043­інде  ластаушы  зат­

тардың  бар  екендігі  анықталды.  ауа  бас­

сейнінің  52,4  пайызы  ластанған  деуге 

болады. 

– ауа бассейнінің негізгі ластаушы көзі 

–  автокөліктерден  бөлінетін  газ дар  бо­

лып табылады, – дейді Эльза Шом пае ва. 

Бас  маманның  айтуынша,  528  сы на ма, 

сондай­ақ Хромтау қаласында алы нып ты. 

43 пайызында жоғарыда аталған зиянды 

заттардан  өзге  азот  диоксиді,  күкірт 

диоксиді қосындылары табылды. 

Мұғалжар  ауданында  да  жағдай  мәз 

емес.  Онда  формальдегид  пен  күкірт 

диоксидінің  мөлшері  шамадан  жоғары 

болып  шықты,  темір  ауданында  күкірт 

диоксиді  көп  екен.  ал  өндіріс  ошақтары 

аз Мәртөк, Әйтеке би аудандарында лас­

таушы заттардың мөлшері нормаға сай. 

айта кетейік, ақтөбе облысында биыл­

ғы  жылдың  басында  151  285  автокөлік 

тір келген.  Оның  100  мыңнан  астамы  об­

лыс  орталығында  жүйткиді.  Ең  көп  авто 

сондай­ақ  Мұғалжар  (10  мыңға  тарта), 

Хром тау (шамамен 8600), Шалқар аудан­

дарында (6 мыңға жуық). ал Ырғыз ауда­

нында 800­ден сәл асады. 

айМақ

Жылдамдықты 

азайтамыз деп 

ауаны бүлдіріп 

алыппыз

Ақтөбеде жергілікті билік 

құжаты жоқ балалардың 

тағдырына шын алаңдай 

бастады. Қалалық әкімдік 

жетекшілігі әсіресе үй 

жағдайында босанып, 

кейін құзырлы органдарға 

жолығуды жөн санамайтын 

ата-аналардың әрекеттеріне 

тосқауыл қою керек дегенді 

меңзеп отыр. 

Өз  кезегінде  қалалық  хал  актілерін 

тіркеу  органы  да  «мұндай  жайттарды 

құлағыңыз  шалса,  хабар  беріңіз»  деп 

келеді. 

қалалық  хал  актілерін  тіркеу  органы­

ның  бастығы  Валентина  Мәмбетова ның 

хабарлауына  қарағанда,  бүгінде  ақтө бе 

қаласының  өзінде  154  баланың  қан дай 

да бір құжаты жоқ екен. Оларды «құ жат­

тан дыруға» аса мән бермеген мектеп ди­

ректорлары да жауапқа тартылып, 50 мың 

теңге көлемінде айыппұл төлемек.

Бір  қызығы,  ата­аналар  мұндайда  еш 

жауап арқаламайтынға ұқсайды. айна лып 

келгенде,  балаларды  мектепке  қабыл да­

ған ұстаз кінәлі болып шығады. 

Марат Төлепберген, Ақтөбе

Құжаты жоқ 

балаларға 

іздеу салынды

бейжіңдегі Jin Tai Cheng девелоперлік компаниясы өзінің бойдақ 

клиенттеріне өмірлік серік табуға көмектеспекші. Ол үшін компанияға 

табысты азаматқа тұрмысқа шыққысы келетін бойжеткендер 

жұмысқа алынады. Ал олармен танысып, көңіл жарастырған пәтер 

сатып алушы клиенттер шынымен үйленбек болса, девелопер 

жұптарға 60 мың юань төлемек.

Danwei  қытай  online­ресурсының  хабарлауынша,  кәсіпорын  бай  әрі  бойдақ 

клиенттер  мен  компанияның  сату  жөніндегі  менеджері  болып  жұмыс  істейтін 

қыздарының кездесуін ұйымдастырады. Кездесуде менеджерлер бойдақтардың пәтер 

сатып  алуымен  бірге,  жылдам  үйленуі  керектігін  де  насихаттайды.  Оnline­ресурстың 

мәліметінше, девелоперлік компания осылайша пәтер сатудан емес, жұп жарастырудан­

ақ табыс түсіреді. «Ер адамдарының саны шамадан тыс көп және тұрғын үй құрылысы 

қарқынды ел үшін бұл – тамаша бизнес» деп жазылған аталған сайтта.



Израиль ғалымдары кофенің ауызда сілекей 

бактерияларын туғызатын жағымсыз иісті жоя 

алатынын анықтады. Ғалымдардың айтуынша, 

енді бұл сусынды ауыз қуысына арналған 

дезодорант ретінде пайдалануға болады.

Бұған дейін кофенің галитозды (ауыз қуысының жағымсыз 

иістенуі) туғызуға себепкер екені дәлелденген. қазіргі уақытта 

оның  керісінше  әсері  бары  да  белгілі  болып  отыр.  тель­авив 

университетінің  өкілі  Мэл  Розенберг  жүргізген  зерттеудің 

нәтижесі кофе ерітіндісінің сілекейдің жағымсыз иіс бөлуін 90 

пайызға тежейтінін көрсетті. Енді зерттеушілер кофе құрамынан 

галитозға қарсы дәрі мен ауызға арналған дезодорант әзірлеуге 

қажет белсенді заттар айыруды қолға алмақшы.

Пәтер алсаңыз, бір әйел «сыйға» беріледі

Кофе ауыздың жағымсыз иісін кетіреді

– «Ауру – астан» дейді. Дұрыс 

тамақтану адам денсаулығына 

қаншалықты әсер етуде?

–  Иә,  адамның  денінің  саулығының 

бірінші  кепілі  –  дұрыс  тамақтана  білуі. 

Негізі,  әрбір  адам  күніне  400  грамм 

жеміс­жидек  жеуі  керек.  Біз  еліміздегі 

тұрғындарға  зерттеу  жасай  отырып, 

халықтың  18­20  пайызының  ғана  бұған 

мүмкіншілігі  жететініне  көзіміз  жетті. 

қазір  дамыған  елдерде  субсидия  жолға 

қойылған. Үкімет фермердің еккен егінінің 

жарты  шығынын  өз  мойнына  алады, 

есесіне  фермер  халықты  арзан  өніммен 

қамтамасыз  етеді.  Бұл  жөнінде  фермер 

мен  Үкімет  арасында  өзара  келісімшарт 

жолға  қойылған.  ал  біздің  еліміздегі 

фермерлер  жеміс­жидек,  көкөніс  егуді 

қойды.  Себебі  оларға  өнімді  еккеннен 

гөрі шетелден сатып әкеліп, үстіне үстеме 

баға  қойып  сатқан  оңай.  Шетелдіктер 

фермерлеріне 

қамқорлық 

көрсету 


арқылы  мәселені  оңай  шешіп  отыр. 

Әрі  отандық  өнімді  пайдалану  арқылы 

халық  басқа  мемлекетке  телмірмейді  әрі 

халықты  жұмыспен  қамтамасыз  етуде. 

Өнім сапасына да сенімді. ал біз қазір не 

жеп жатқанымызды білмейміз. 

қазір 

тамақтардың 



құрамы 

да 


құнарсыз.  Біз  ұнның  аппағын,  күріштің 

тазасын  жегіміз  келеді.  ал  шындығында, 

өнімдер тазаланған сайын құнарлығынан 

айырылып, 

микроэлементтері 

мен 


дәрумендері  азаяды.  қуанып  айта  кетер 

жайт,  қазір  бізде  тұзды  иодтау  арқылы 

пайдалану  дұрыс  жолға  қойылған. 

дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының 

мәліметіне  сүйенсек,  халқымыздың  95 

пайызы  иодталған  тұз  пайдаланады. 

Бұл  –  жақсы  көрсеткіш.  Керісінше,  ұн 

құрамында  көптеген  керекті  элементтер 

жетіспейді.  Соның  әсерінен  қазір  аяғы 

ауыр әйелдердің көбісі қаназдық ауруына 

шалдығады.  Балалардың  да  организмі 

нашар. адамдардың ең көп тұтынатыны ұн 

болғандықтан, оған керекті дәрумендерді 

қосу  халықтың  денсаулығын  жақсартуға 

көмектесер  еді.  Бірақ  біз  оңай  нәрсені 

қолдан  қиындатып  отырмыз.  америка 

35  жылдан  бері  осы  әдісті  қолданып 

келеді.  ал  біздің  талқылағанымызға  10 

жыл  болды.  Әлі  дұрыс  жолға  қоя  алмай 

келеміз. 



– бұған не кедергі?

–  Бізде  заң  қабылданбай,  ештеңе 

қолға  алынбауы  әдетке  айналған.  қазір 

денсаулық  кодексі  қаралып  жатыр.  Осы 

орайда  аталмыш  мәселелер  шешілер 

деп  үміттенеміз.  қазіргі  таңда  мектеп 

жасындағы  балалардың  үштен  бірі 

асқазан  ауруымен  ауырады.  Негізі,  әрбір 

адам таңертең міндетті түрде ыстық тамақ 

ішуі  керек.  Себебі  түнімен  асқазандағы 

бар  нәрсені  қорытқан  асқазан  таңертең 

тамақ  тілеп  тұрады.  Көптеген  ата­аналар 

балаларын  таңертең  тұрғыза  сала  мек­

тепке  жібереді.  Бала  мектепке  барған 

соң  ата­анасы  берген  ақшаға  жартылай 

фабрикат  өнімдер  жеп,  газдалған  су 

ішеді.  ал  бұл  заттар  –  асқазанның  жауы. 

Рас,  соңғы  жылдары  министрлік  тара­

пынан мектеп ішінде мұндай заттар сату­

ға  тыйым  салынды.  алайда  мектептен 

200  метр  жерде  қаптаған  дүкендер  мен 

дүңгіршектер орналасқан. Оларда чипсы, 

газдалған  сусын,  «Кириешки»  еркін  сау­

да да. 


Қазбек ТөлебАеВ, медицина ғылымының докторы:

Шешім қабылдаушы 

органдар темекі 

компанияларының 

ықпалынан шыға 

алмай жүр

– Отандастарымыздың спортпен 

айналысуына жеткілікті жағдай 

қарастырылған ба?

–  дамыған  елдер  осы  салауатты  өмір 

салтының  арқасында  аурудың  алдын 

алып,  елдегі  өлім­жiтім  санын  азайтқан. 

«ауырып  ем  іздегенше,  ауырмайтын  жол 

іздеп»,  оның  алдын  алу  қай  кезде  де 

өзінің тиімді әдісін беріп келеді. Мысалы, 

осыдан  30­40  жыл  бұрын  көптеген 

дамыған  елдер  осы  салаға  баса  көңіл 

аудара  бастады.  қазіргі  таңда  дамыған 

елдерде  адамдардың  орташа  өмір  сүру 

жасы  80  жастан  асып  кетті,  ал  біздегі 

адамдардың  орташа  өмір  сүру  жасының 

деңгейі – 66 жас. Осылайша, біз дамыған 

елдердің  адамдарынан  14  жыл  кем  өмір 

сүріп  жатырмыз.  Негізінен,  дамыған 

елдер  қатарына  өту  үшін  басты  қаперге 

алатын нәрсе – мемлекеттегі өмір сүретін 

азаматтардың  қолайлы  өмір  сүруі  және 

өмір  сүру  жасының  ұзақтығы.  қазір  біз 

әлем  елдерінің  арасында  ұзақ  өмір  сүру 

жағынан  101­орында  тұрмыз.  Меніңше, 

дәл  осы  қарқынымызбен  дамыған  50 

елдің қатарына ұмтылу күлкілі де секілді. 

Сондықтан  мұндай  мәселелердің  алдын 

алу  шарасын  өткізген  жөн.  денсаулық 

сақтау  саласы  тек  қана  денсаулық 

министріне тиесілі нәрсе емес. Халықтың 

денсаулық  сақтауының  10­ақ  пайызы 

денсаулық министріне қатысты. 20 пайызы 

экологиялық 

жағдайға 

байланысты 

бол са,  тағы  20  пайызы  тұқым қуалау­

шы лық  ауру лар   ға  қатысты.  ал  қалған 

50  пайызы  адам  ның  өз  денсау лығына 

көңіл  бөлуіне  бай ла нысты.  адам дардың 

денсаулығын  жақсартуға  деген  үкіметтің 

қамқорлығы  түрлі  спорттық  сауықтыру 

кешендерін  салумен  ғана  шектеледі.  ал 

қалған жағдайлардың бәрі адамның өзіне 

байланысты. 

  айта  кетер  жайт,  халқымыздың 

спортпен  айналысуы  тұрақты  жолға 

қойылмаған. Ересектердің 17­18 пайызы, 

ал  мектеп  жасындағы  жасөспірімдердің 

27­28  пайызы  ғана  спортпен  айна­

лысады.  ал  дамыған  елдерде  бұл  көр­

сеткіш  50  пайызға  тең.  Кеңес  Одағы 

кезінде  көптеген  спорт  үйірмелері  мен 

секциялары, 

аулааралық 

балаларды 

спортқа баулу клубтары жұмыс жасайтын. 

Және оларға балалардың тегін қатысуына 

мүмкіншілік  жасалатын.  ал  қазір  мұндай 

үйірмелердің  көбісі  жабылып  қалған  не­

ме се  жекешеленіп  кеткен.  Жекешеленіп 

кеткен  үйірмелердің  бағасы  қымбат  бол­

ғандықтан,  жасөспірімдер  оған  басын 

да  сұға  алмайды.  Бұған  қарап,  мем­

лекет  тарапынан  адамдардың  спорт­

пен  айналысуына  қолайлы  жағдай  жа­

салып  жатыр  деп  айту  қиын.  Үйде  өз 

бетіңмен  спортпен  айналысуға  да  жағ­

дай  жоқ.  Мысалы,  велоспортпен  ай­

на лысатындарға  қала  ішінде  жүретін 

арнайы жолдар жасалмаған. ал көшедегі 

қаптаған көліктермен араласып жүре беру 

қауіпсіз деп тағы айта алмайсыз. Сондай­

ақ  жақында  жүргізілген  зерт теу лер 

нәтижесіне  сүйенсек,  біздің  қа ламыздың 

ауасы  ең  нашар  30  қаланың  қатарына 

енеді  екен.  Мұндай  ауада  жүгіріп  те  опа 

таппассыз.  Осы  жағдайлардың  өзі­ақ 

адамның  спортқа  деген  құлшынысын 

арттыра  қоймайтыны  анық.  Мысалы, 

шетелде  бассейндер  өте  көп.  Бізде  қала 

бойынша  үш­төрт­ақ  бассейн  бар.  Екi 

миллионға  жуық  адамы  бар  қалаға  бұл 

бассейндер тым аз. Оның үстіне, бұларға 

күнделікті  барып  тұрудың  бағасы  да 

өте  жоғары.  Осы  орайда  Үкіметтің  осы 

жағдайларға  көңіл  бөлуі  күн  тәртібіндегі 

мәселе. 



1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал