Студенттің ПƏндік оқУ-Əдістемелік кешені жобаларды басқару



жүктеу 0.67 Mb.

бет1/5
Дата18.05.2017
өлшемі0.67 Mb.
  1   2   3   4   5

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖƏНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Қ.И.СƏТБАЕВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ТЕХНИКАЛЫҚ

УНИВЕРСИТЕТІ

ЭКОНОМИКА ЖƏНЕ БИЗНЕС ИНСТИТУТЫ

Экономика жəне минералды ресурстарды басқару кафедрасы

СТУДЕНТТІҢ ПƏНДІК

ОҚУ-ƏДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ

ЖОБАЛАРДЫ БАСҚАРУ

 пəні бойынша



050506-Экономика мамандығы үшін

Алматы 2009

2

Оқу əдістемелік кешені Жобаларды басқару Қ.И. Сəтбаев атындағы ҚазҰТУ студенттері

үшін 050506 – Экономика мамандығы бойынша

Құрастырушы  Бейсекова П.Д., Алматы: ҚазҰТУ, 2009. -  59б.



Құрастырушы    Бейсекова Перизат Джуматовна - оқытушы

Аңдатпа


« Жобаларды басқару » пəнін оқытудың мақсаты тəуекелділік түсінігі мен категориясын

меңгеруге студенттерді теоретикалық жəне практикалық қамтамасыздандыруға бағытталады.

Олар  əмбебабты  мінез-құлықты  болады , сондықтан  басқару  элементтері  барлық

мамандықтарда орынды болады жəне оны зерттеу қажетті шартпен келеді.

« Жобаларды басқару »  мəні мен рөлі томға бөлінеді, білім негізінде жобамен басқару

бастықтардың  практикалық  қызметіне  арналған  мағына  болады , дəл  осылай  табыс  сияқты

есеп  жанында  нақты  жағдай  тек  қана  қызметтің  мүмкіндік  кепілділігі  емес, сонымен  қатар

ойда болмаған жағдайлар, анықтықсыздықтар.

© Қ.И.Сəтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті, 2008


3

1. УЧЕБНАЯ ПРОГРАММА ДИСЦИПЛИНЫ - SYLLABUS

1.1 Оқытушылар түралы мəлімет: оқытушы, Бейсекова Перизат Джуматовна

Байланыс түрі:  257-71-721

Кафедрада болатын уақыты ____________408 ГУК___________

         1.2 Пəн бойынша мəлімет:

Аты «Жобаларды басқару»

Несие саны 4

Жүргізу орны 408 ГУК

                                                                                                                           1-кесте

                                                    Оқу жоспарының көшірмесі

Академиялық сағат саны

курс


семест

р

кредитт



ер

Дəріст


ер

Лаб.


сабақт

ар

Тəжірибелік/



Семин.

сабақтар


СӨ

Ж*

СОӨЖ



*

Барл


ығы

Бақылау


түрі

4

7



4

 2

2



 4        4

12

экзамен



1.3.

Алдыңғы  реквизиттер.   -Макроэкономика;  -Микроэкономика; -Сала

экономикасы; -Менеджмент.



1.4. Соңғы  реквизиттер.

–Инвестициялық  жобамен  басқару; -Кəсіпорын

экономикасы;-Тəуекелмен басқару.

1.5  Қысқаша мəлімет

Жобаларды  басқару  жобасы  курсы  экономист-бакалавриат  студенттерін  мемлекеттік

орган  қызметтеріне  тəжірибелі  əрекетəне  дайындауын  мақсат  етеді: жеке  алғанда, мұнай

саласындағы кəсіпорын бойынша.

« Жобаларды басқару » пəнінің  мақсаты мен мағынасы жобаны басқаруда процесстарды

жəне құбылыстарды білуге, пайдалануда ағылатын, мұнайды жəне газды тасымалдауда көмек

көрсетеді.

Бұл  пəнді  оқытудағы  басты  мəселе  студенттерге  осы  курстың  басты  мақсаты  болып

табылатын салалардағы тəжірибе мен қатаң білім беру болып табылады.

Осы пəннің негізінде студент міндетті

білуге: құбырлар  бойынша  жобаны  басқарудың  жаңа  теориясың  жəне  практикасын,

өндірісті  ұйымдастырудың  жəне  басқарудың  алдыңғы  əдістерін, нормативті  құжаттарды,

белгіленген  саудалық, шаруашылық, қаражаттылық  жəне  өндірістің  əлеументтік  қызметін,

жоспарлау  облысында  практикалық  дағдыларды  жəне  білім  алуды, өз  келешегінің  жеке

қызметін  бақылауды  жəне  ұйымдастыруды, менеджменттің  функцияларын  жəне  əдістерін,

сонымен қатар қызметшіні басқарудың сұрақтарын;



істей  білуге:   кəсіпкерлік – жоспар  бойынша  экономикалық  есеп-қисаптарды  жүзеге

асыру, стратегиялық жоспарлау жөнінде, тактикалық жоспарлаумен, өндіріс көлемдерге жəне

берілген  базарлық  шарттарға  арналған  таңдауларын  дəлелдеу, сауда  қызметіндегі  жəне

өндірістегі ақпаратты өндеу жəне ғылым жүйесіндегі жинауды ұйымдастыру, экономикалық

процестерді үлгі жасау жəне зерттеу;

дағдылануға: экономикалық ақпаратты сауатты қолдану, экономиканы зерттеуде жаңа

əдістер  қабылдау, бизнес  жоспары  бойынша  негізгі  нормативті  құжаттармен, стратегиялық

жоспар  бойынша, тактикалық  жоспар  бойынша. Басқару  кешенінің  білімін  құру  туралы.

Басқару  қызметінің  əртүрлі  дағдыларының  нақты  өндіруін  жүзеге  асыру. Басқарудың  жəне

жобалаудың жүйесін талдау.


4

1.6 Тапсырмалардың тізімі мен түрлері жəне оларды орындау кестесі

                                                                                                                          2-кесте

Бақылау

түрі


Жұмыс түрі

Жұмыстың тақырыбы

Ұсынылатын

əдебиетке

сілтеме

Тапсыру


уақыты

        1

            2

3

4



6

Ағымдақ


бақылау

Бақылау


жұмысы

Жаңа


құбырларды

экономикалық жоспарлау

1 нег. [9-12]

4 қос. [132-141]

  1 апта

Аралық


бақылау

Тест


Жобамен  басқарудың  негізгі

принциптері

1 нег. [29-30]

2 нег. [54-57]

2 қос. [42-44]

  2 апта


Коллоквиум  Жоба  орындалуын  бақылау

жəне болжау

1 нег. [29-30]

2 нег. [54-57]

  3 апта

Реферат


2.6 пункті қараңыз

  4 апта


Ағымдық

бақылау


Бақылау

жұмысы


Жоба орындалуының жоспары  1 нег. [111-114]

3 нег. [115-117]

  5 апта

Ағымдық


бақылау

Тест


Жоба  үстіндегі  жұмыс  басы

жəне байланыс

1 нег. [118-121]

2 қос. [137-139]

  6 апта

Аралық


бақылау

Коллоквиум

Жобаның 

бухгалтерлік

есептілігі. Жобаны

қаржыландыру.

1 нег. [123-124]

2 нег. [145-147]

3 қос. [97-99]

  7 апта


Ағымдық

бақылау


Бақылау

жұмысы


Құжаттарды  сақтау  жəне  есеб

жүйесі


1 нег. 125-128

  8 апта


Ағымдық

бақылау


СӨЖ

Доклад


2.5 пункт

  9 апта


Ағымдық

бақылау


СӨЖ

Тест


10 апта

Ағымдық


бақылау

Дискуссия

Материалдық-техникалық

жабдықтау

1 нег  136 139

2 нег  156 167

11 апта

Ағымды


бақылау

СӨЖ


Доклад

2.5 пункт

12 апта

Ағымды


бақылау

Коллоквиум

Қоршаған 

ортаны 


қорғау

нормалары

2 нег 169-181

13 апта


Ағымды

бақылау


Коллоквиум

Материалды 

техникалық

ресурстарды басқару

2 нег 189-198

14 апта


Аралық

бақылау


Контрольная

работа


Тест

15 апта


Қорытын

ды

бақылау



Экзамен

5

1.7 Əдебиеттер тізімі

Негізгі əдебиеттер:

1. Управление проектами Ю.А. Попов, О.В. Яковенко, М.: ИНФРА-М, 2005.

2. Управление проектами. Перевод с анг. Мартин, Тэйд, М.: 2006.

3. Управление инвестиционным проектом. Колтэнюк: М., 2002.

4. Управление рисками. М. Балтин, Г. Воробьев, М.: 2005.

5. Инновационный менеджмент по ред. проф. С.Д. Ильенковой, М., 1997.

6. Мескон М., Альберт М., Хедоури Ф. Основы менеджмента: Пер с англ. – М.: Дело,

1996г.

7. Герчикова И.Н. Менеджмент – М.: Банки и биржи, 1998г.



Қосымша əдебиеттер:

1. Губерт С.В., Борисов Е.М., Доиской Л.Я., Управление качеством проектов металлур-

гических предприятий- М.: Металлургия , 1994.

2. Мир управления проектами- М.: Адамс, 1993.

3. Шапиро и др. Управление проектами- СПб: Два – Три, 1996.

4. О.И. Егоров и др. Нефтегазовый комплекс Казахстана: Проблемы развития и функ-

ционирования, Алматы, 2003.

1.8 Білімді бақылау жəне бағалау

                                                                                                                                   3-кесте

Бақылау түрлеріне қарай рейтингтік балдарды бөлу

Қорытынды  бақылау

түрі

Бақылау түрлері



Балы

Емтихан


Қорытынды бақылау

100


Аралық бақылау

100


Ағымдық бақылау

100


4-кесте

                       Бақылаудың барлық түрлерін өткізу бойынша күнтізбелік кестесі

Апта


1  2

3

4



5

6

 7



8 9  10 11 12 13  14 15

Балл


1  

1  1


 1

 

1   1  1  1  1  1  1



  1   

1   1   1

Бақыла

у

түрлері



 Б 

ӨЖ  Б 


ӨЖ 

АБ 


Ө

Ж

КЛ



Б 

Р 

Ө



Ж

Б

ӨЖ  АБ 



Б 

КЛ

Бақылау түрлері: Б-бақылау, ӨЖ-өздік жұмыс



        Кл- коллоквиум, АБ-аралық бақылау, Р – рефераттар

Студент жалпы 

≥ 30 рейтинг балы есебімен қорытынды бақылауға жіберіледі. Қорытынды

бақылауға 

≥ 20 балл жинаған жағдайда ғана өткізілді деп есептелінеді. Пəннің қорытынды

бағасы шкала бойынша (5-кесте) анықталады.

                                                                                                                                      5-кесте

                                         Студенттердің білімдерін бағалау

Баға

Əріптік 


эквива-

лент


Рейтингтік  балл

(пайызбен %)

Балмен

А

95-100



4

Өте жақсы

А-

90-94


3,67

В+

85-89



3,33

В

80-84



3,0

Жақсы


В-

75-79


2,67

С+

70-74



2,33

С

65-69



2,0

С-

60-64



1,67

Қанағаттанарлық

D+

55-59


1,33

6

D

50-54



1,0

Қанағаттанарлықсыз

F

        0-49



            0

Модульдар мен аралық аттестация бойынша бақылау жүргізуге арналған сұрақтар

тізімі.

1 модуль бойынша бақылау жүргізуге арналған сұрақтар:

1.  Құбырлар жобасымен басқаруда зерттеу объектісі болып не табылады?

2.  Құбыр жұмысы дегеніміз не?

3.  Құбырлар жобасымен басқаруда мақсаттарын тізіп береңіз?

4.  Құбыр желісін басқа тасымалдайтын тəсілдермен салыстыру?

5.  Құбыр желісінің мəнін анықтаныз?

6.  Товарлар, құбыр желісімен тасымалданатын?

7.  Магистральды құбыр желісінің жүйесі?

8.  Кім реттеуді орындайды?

9.  Пайдалану дегеніміз не?

10. Экономикалық негіздеме?

11. Құбыр желісінің өлшемі?

12. Құбыр желісіне жеке құқық?

13. Технологиялық аспектілер.

14. Құбыр желісін қайта өндірудегі өнімдер?

2 модуль бойынша бақылау жүргізуге арналған сұрақтар:

1.  Экономикалық жоспарға ақықтама берініз?

2.  Экономикалық баға денегіміз не?

3.  Құнға əсер ететін факторлар?

4.  Рентабельдіктің белгісі.

5.  Жоба қалай қаражаттандырылады?

6.  Материалды-техникалық жабдықтау?

7.  Қоршаған ортаны қорғау бойынша нормалар?

8.  Жобаны басқаруда негізгі принциптер?

9.  Жобаның орындалуы қалай бақыланады?

10. Жобаның орындалуының жоспары?

11. Жобамен бухгалтерлік есеп?

12. Материалды-техникалық қорлармен қалай басқарады?

13. Жобаның аяқталуымен байланысқан есептер?



Аралық аттестацияға арналған сұрақтар:

1.   Құбыр желісі бойынша жобамен басқарудың зерттеуінің объектісі жəне тəсілі?

2.   Құбыр желісінің жұмысын зерттеудегі есептер?

3.   Құбыр желісі бойынша жобамен басқарудағы есептерін тізіп берінің?

4.   Құбыр желісін басқа да тасымалдайтын əдістермен салыстыру.

5.   Құбыр желісінің жобасының экономикалық жоспары?

6.   Жаңа құбыр желісін жоспарлау.

7.   Құбыр желісімен басқарудағы принциптер?

8.   Жобаның инвестициялық əрекеті?

9.   Жобаның орындалу сатысында қандай шешімдер қолданылады?

10. Материалды-техникалық базаны дамуту жоспарында қандай бағыттарды көздейді?

11. Жобаны басқаруда мазмұнын ашыңыз?

12. Жаңа құбыр желісінің жобасын басқаруда қандай талаптар қойылады?

13. Рентабельдің белгісін атап шығыңыз?

14. Материалды-техникалық жабдықтау?

15. Жобаны басқаруда негізгі принциптерді атап шығыңыз?

16. Қоршаған ортаны қорғау бойынша қандай нормалар бар?

17. Құбыр желісі бойынша жобаны басқаруда жоспары қалай жəне кіммен орындалады?

18. Магистральды құбыр желісінің қандай жүйесі бар?


7

19. Құбыр желісіне жеке құқық?

20. Технологиялық аспектілер атап шығыңыз?

21. Материалды-техникалық ресурстармен кім жəне қалай басқарады?

22. Жаңа құбыр желісінің жобасы қалай қаражаттандырылады?

23. Жаңа құбыр желісінің жоспарының орындалуы қалай басқарылынады?

24. Жобаның аяқталуымен байланысқан есептер?

         1.9 Курстың саясаты мен процедурасы. Оқытушылардың студенттерден міндетті

түрде сабаққа қатысуын, барлық бақылау түрі бойынша уақытында есеп беру, сабаққа

қатыспаған күндерін қайта тапсыру тəртібін талап етуінен тұрады.

2. НЕГІЗГІ ТАРАТЫЛАТЫН МАТЕРИАЛДАР МАЗМҰНЫ.

2.1 Курстың тақырыптық жоспары

Академиялық сағат саны

Тақырып атауы

Дəріс


Тəжірибелік 

СОӨЖ


СӨЖ

Кіріспе


1. Жобаларды басқарудың мəні мен

рөлі


2

2

4



4

2. Жаңа құбырлады экономикалық

жоспарлау

2

2



4

4

3. Жобамен басқарудың негізгі



принциптер

2

2



4

4

4. Мердігерлік саудаларға қатысу



жəне ұсыныс беру

2

2



4

4

5. Саудаларды өткізудің



практикалық процесі

2

2



4

4

6. Жоба орындалуын бақылау жəне



болжау

2

2



4

4

7. Жоба орындалуының жоспары



2

2

4



4

8. Жоба үстіндегі жұмыс басы жəне

байланыс

2

2



4

4

9. Жобаның бухгалтерлік есептілігі.



Жобаны қаржыландыру

2

2



4

4

10. Құжаттарды сақтау жəне есеп



жүйесі

2

2



4

4

11. Материалды - техникалық



жабдықтау

2

2



4

4

12. Материалды - техникалық



қорлармен басқару

2

2



4

4

13. Қоршаған ортаны қорғаудың



нормалары

2

2



4

4

14. Тəжірибе жүзінде  құбырлар



жобасын басқару

2

2



4

4

15. Есептер, жоба нəтижесімен



байланысқан. Қорытында

2

2



4

4

Барлығы (сағат)



30

30

60



60

8

2.2 Дəрістік сабақ конспектілері

1 дəріс тақырыбы: Кіріспе. Жобаларды басқарудың мақсаты мен мəні

Жоспар:


1. Жобаны басқару

2. Құбыр желісіне кіріспе

3. Құбыр желісі бойынша экономикалық тасымалдау

4. Құбыр желісін басқа да тасымалдайтын əдістермен салыстыру

5. Магистралды құбыр желісінің жүйесі

1.Жобаны басқару

Жобамен  басқарудың өзіндік ерекшеліктері жəне қиыншылықтары бар. Жобаны өндіру

үшін  жұмыс  группасы  құрылған, олар  алдына  қойылған  жаңа  мақсаттарды  шешеді,

қайсылары бар функционалдық бөлімдерден тұрады.

Жұмыс  группасымен  жəне  барлық  ұйым  арасында  тұрақты  байланыс  болуы  қажет,

себебі  жобаны  өндіруде  бар  бөлімдермен  қатынаста  болуы  қажет  жəне  бар  құрылымда

интегралдау етуі керек.

Жұмыс  группасының  əр  мүшесінде, ереже  бойынша, екі  жетекшісі  болуы  керек

(группаның жетекшісі жəне функционалдық бөлімнің жетекшісі). Жобаны басқару үшін əдейі

жетекші  бөлінуі  қажет. Группаның  құрылымы  жоба  бойынша  жобаның  қиындылығынан

тəуелді. Егер  де, мысалы, өнімнің  модификациясы  болса, онда  шектелген  жұмыс  группасы

құрылады,  қайсысының  құрамына  жаңа  өнімді  өндіру,  өнеркəсіп,  маркетинг  жəне  қызмет

көрсету бөлімі кіреді.

Егер де жаңа енгізілген радикалдар туралы болса онда жұмыс группасына кіруі мүмкін:

техникалық («жұмысшы») жетекші, қай уақытта жəне қашан қызметкерлердің жұмыс істеуін

шешеді; ғылыми («профессионалдық») жетекші, жұмыстық  сапалы  орындалуына  жауап

береді; жетекші-ұйымдастырушы, қызметкерлердік жеке мүдделерін қамтамасыз етеді (төлем

ақшасы жəне т.б.)

Жетекші координациялық группаны құрайды, қайсысының міндеттері кіреді:

· жобаның мақсатың анықтау;

· жұмыс группасына жетекшіні тағайындау;

· жұмыс группасын құру;

· міндетін қою;

· жобаны өндіруде бақылау (сапа, уақыт, шығындар);

· жоба бойынша жалғасуы туралы шешім қабылдау;

· жұмыс группасын тарату.

Жұмыс группасы жобада өзінің бөлігін орындайды; жоспарлауға жəне бақылауға,

координациялық группа үшін жəне барлық ұйымға есеп береді.

Жұмыс группасына кандидатураны таңдауда келесі белгілермен негізделенеді:

· хабардарлық жəне тəжірибе;

· проблемалық областа əдейі білімі болуы керек;

· жұмысқа тарту мүмкіншілігі;

· билік жəне ұйымдағы бедел;

· дау жағдайды шешу қабілеті;

· жұмысқа деген көз қарасы;

· жеке қызығушылық жəне мотивация.

Жобаның жетекшісі жұмыс ұйымында шешуші рольді атқарады. Сондықтан өзінің

жеке қасиеттері бойынша, өзінің мүмкіншілігімен жəне полномочиями ол функционалды

бөлімінің жетекшісінің көз алдында авторитеті болуы қажет.

Ерекше аспабтарға жобаны басқаруда кіреді:

1. Проблеманы анықтау жəне міндет қойылу.

2. Аралық кезенді орнату (жобаны бөлек фазаларға бөлу).

Проблеманы анық тұжырымдау жəне міндетті қойылуы керек:



9

· жобаны мағыналау жəне орындалу кезендерін орнату;

· негізгі проблемаларды бөлу;

· ақпаратты ауыстыру моделдерін құру;

· күтілген нəтижелерді анықтау;

· жұмыс аяқталғаннан кейін кепілдеме өндірк.

Жобаны орындау кезенінде шешімдер қабылданады:

· жалғасу немесе тапсырманы түзету;

· соңғы кезеңді анықтау;

· соңғы кезеңнің аяқталу формасы.

Жобаның кезеңдерге бөлінуі оның орындалу жолын бақылайды.

1. Құбыр желісіне кіріспе

Құбыр желісі – құбырдан құралған, құдіргімен, фланцевпен, резьбовпен жəне басқа

да  жапсарлармен  сұйықтықтарды, газдарды, басқа  да  суспензалармен, əр  қысым  əрекетті  əр

түрлі ағындарымен қосылған. Құбыр  желісін  өнімді тасымалдау түріне сəйкес  оны сонымен

қатар газ желісі, мұнай желісі, мұнай өнімінің желісі, конденсат желісі жəне т.б. деп аталады.

Қазақстан  үшін  географиялық  жағдайына  сəйкес  көлік  факторы  ерекше  мағына

алды, қазіргі  уақытта  республиканың  мұнай  газ  кен  орындарында, ішкі  базарға  шикізатты

жеткізуді қамтамасыз ететін төрт бағыттары бар. Негізгі бағыты болып Узень-Атырау-Самара

мұнай  желісі  болып  табылады, осылар  арқылы 75 % жуық  Атырау  жəне  Маңғыстау

облыстарында  кен  орындарын  казақстан  мұнайының  табуда  жалпы  көлемі  өндіріледі. 2000

жылы  Атырау-Самара  участкісінің  реконструкциясы  аяқталған. Негізгі  шикізаттың  көлемі

осы  мұнай  желісі  бойынша  тасымалданады. Екінші  бағыт  Кенкияқ-Орск, қайсысының

эспортта  жартысы 9% құрайды. Бұл  бағыт  АҚ «Актөбемұнайгаз» көліктік  қажеттілігін

қамтамасыз етеді. Үшінші бағыт – Ақтау өзен порты, 9% эспортты қамтамасыз етеді.

      

Төртінші  бағыт – темір  жол  көлігі, қайсысына 30% жуық  эспортталатын  көмір  сутегі



қорлары келеді.

      


Құбыр  желісінің  жүйесінің  дамуы  каспий  аймағында  екі  негізгі  факторлы  топпен

анықталады:

· экономика-географиялық, байланыспен, ең  негізгі  жаңа  мұнай  газ  аудандарымен

қабылдау;

· геосаясатты, бірінші  кезекте, СССР-дің  құлауымен  тəуелді  мемлекеттер  қатарында

жəне  араларында  экспорт  бағытын  таңдау  сұрақтарында  жəне  шикізатты  шақыру

көлемімен  негізделген.

3. Құбыр желісі бойынша тасымалдау экономикасы

1) Үлкен капиталды салым, алдын ала істенілетін:

· құбыр;

· техникалық тəсілдер;

· құрылыс;

· құбыр желісінің трассасы

2) Ұзақ уақыттық

3) Жасырынды проблемалар – қоғамдық тынышсыздандыру

Товарлар, құбыр желісімен тасымалданатын:

· газ;


· шикі мұнай;

· өнімдер;

· көмір сутегі;

· энергия;

· су;

· қатты зат.



10

Негізгі əдебиеттер: 1 нег. [9-12], 2 нег. [8-14]

Қосымша əдебиеттер: 4 қос. [132-141]

Бақылау сұрақтары:

1. Жобаны басқаруда зерттеу тақырыбы?

2. Құбыр желісі, пайдалану, қотару дегеніміз не?

3. Құбыр желісімен тасымалданатын товарлар?

4. Үлкен капиталдық салым?



2 дəріс тақырыбы: Жаңа құбыр желісін экономикалық жоспарлау

1. Құбыр желісінің экономикалық негіздемесі

2. Негізгі маршрут жəне қызмет ету мерзімі

3. Құбыр желісін жоспарлауда рентабельдік белгісі

1. Экономикалық негіздеме:

· қайта құру орнына жаңа құрылыс

· жобаны жоспарлау фазасы

· товарды рынокқа шығаруының экономикалық артықшылығы

a) тек құбыр желісінің иесі ғана емес, жəне де барлық қызыққан жақтарға да

b) товарды өндірушілер үшін

· бақыланбайтын параметрлар:

a) запастардың жалпы өлшемі

b) жаңа кен орындарын ашу

c) орналасу орны жəне рыноктың сыйымдылығы

· бақыланатын процесстер

· құбыр желісінің өлшемі

· құбыр желісіне жеке меншік

· құбыр желісінің трассасы

Құбыр желісінің өлшемі кейін анықталады:

· трассаны жəне көлемін анықтағаннан

· қысымға қарсы өлшемдерінен

· өзіндік бағасына есеп беруде (құбырлар, энергия, қаражаттау, қоршаған орта)

Құбыр желісіне жеке меншікті келесі ұйымдар да болуы мүмкін: серіктік, бөлек корпорация,

əр пайдаланушы компаниясы (жеке құбыр желісін салуға болады).

Рентабельдіктің белгісі: инвестицияның рентабельділігі, инвестицияның орнын

толуының мерзімі, қосылған құндылық.

Экономикалық бағаның нəтижесі:

· жобаны бекітуде шешім қабылдау үшін, жетекші экономикалық талдауды қолданады

· бағаның нақтылығы

Мұнайды


тасымалдау

да жобаның

аталуы

Жобаның


құны

млрд.долл.

АҚШ

Маршр


уттың

ұзынды


ғы км

Жоба бойынша ескерту

Өткізу

қабілеті,



млн.-тонн

жыл


1

2

3



4

5

Қазақстан –



қытай

мұнай


желісі

8,0. тариф

3,5-4$

1 баррель



мұнайға

6400


1. Республикада мұнайды бөлудің ішкі

проблемасы шешіледі

2. Тез өсетін Қытай рыногына кіру

3. Бір сатып алушыға қауіп-қатер

көрсетіледі

4. Қазақстан минималды 20 млн.тонн

жылына өту қабілетіне  кепілдік бере

алмайды


20

11

Каспийлік

құбыр

желісінің



Консорциу

мы

4,5. тариф



Тенгиз-

Новорос-


сийск

участкісінд

е

26,32 долл.



1 тоннаға

1580


Стратегиялық мағынасы бар, жалғыз

өндірілген жоба

Бірінші

кезекте


28, мак-

симальды


67

Баку-


Джейхан

2,4-тан 4

дейін млрд.

тариф Ба-

ку-

Джейхан


қиылысынд

а 2,65-2,75$

баррельге

1580


1. Басфор жəне Дарданелл жүктелген

түрік ағысын тексеру

2. Порттарға кіруді қамтамасыз ету,

көп тоннажды танкерларды

қабылдайтын

Нəтижелікті сақтау мүмкін егер де:

1.  жобаның құны 2,4 млрд.$ жоғарласа

2. минималды жүктелуі 50 -60 млн.

тоннаны құраған кезде

50-60


Балтийкал

ық құбыр


желісінің

жүйесі


1,5

1. Осы маршрут бойынша қазақстан

мұнайын Рессей үлесімен

тасымалдандырылады

5-10

Одесса-


Брода

674


5,3-9

Ирандық


бағыт

1,5 тариф

4-8$ 1 бар-

рельге


1. Ең қымбат емес

2. SVOP-операциясын қолдануда

бастапқы кезенде геологиялық

зерттеуде қауіп-қатерден кетуге көмек

көрсетеді

3. Əлемдік рыногда мұнай өнімдерін

жіберу үшін Иран мұнайды айдау жəне

мұнай өндіру заводтарында пайдалану

мүмкіншілігі

4. АҚШ қарсы əрекеті.

Үлкен ортақ аймағының көмір сутегі

шикізат қомасы.

20

Констанца-



Триесті

-

-



Мұнай өндіру өнеркəсібінің

акциясының жартысын алуда осы

аймақта экономикалық дұрыс келеді

-

Афгани-



стан

-

-



Экономикалық пайдалы, бірақ саясатты

тұрақтылық жоқ

50

1. Қазақстан-Қытай мұнай желісі – объектінің қызықтырушылығымен назар аударады,



себебі тыныш мұхитының аймағы көмір сутегі қорларын пайдалану бойынша ең үлкен

рыногтың бірі болып табылады.

2. Каспийлік құбыр желісінің корсорциумы (КҚЖК) – көп уақыт бойы Қазақстан

(Тенгиздік кен орны) –Ресей (Тихорецкая-Кропоткин-шығыс Жаңаресейлік жаңа терминал)

трассасымен экспорттық мұнай желісін салуға назар аударады. Оны өндіру үшін 1992 жылы

«Каспиан пайплайн» құрылған – Каспийлік құбыр желісінің корсорциумының құрамына –

Қазақстан, Ресей, Оман, қайсыларының қатысуының жартысы оны инвестициялауда

біріншіден келесі жағдаймен бөлінген:

Қазақстан жəне Ресей 25% бойынша, Оман – 50% консорциумның акциясымен. Оның

жалпы ұзындығы 1600км құрайды, сонымен бірге басқа бөлек участкілері құрылыспен

аяқталған, өлшем бағасы 1,2-1,5 млрд.$ АҚШ.


12

3. Баку-Джейхан – бұл жобаның негізгі мақсаты Қазақстанның, Азербайджанның жəне

Түркменияның каспийлік мұнайы Азербайджан-Грузия (əрекеттегі) мұнай желісіне жəне жаңа

трасса бойынша Түрік шекарасы арқылы Жерорта теңізінің (Джейхан) порттарына келіп түссе

дейді. Трассаның бір бөлігі, қайсысын қайта салу керек, түріктік жағы, өз күшімен салуды

қолға алады, барлық инвестициялық көлемді қоса отыра. Бұл объектінің құны 3,3 млрд. $

АҚШ бағаланады.

2. Негізгі маршрут жəне қызмет ету мерзімі келесі факторлармен анықталады:

· коллектормен

· рыногпен

· жаңа кен орындарын ашылуымен

· капиталды төлеуде жəне «ашық» жүйеге өтуіне нормативті талаптар

· сенімді, талап ететін жəне рыногпен төленілетін

Трассаны таңдау фактордың құны:

· жалпы маршрут жəне детальді маршрут

· құрылыс шығынына трассаның шығыны қарсы жəне сызықтың жалғасуы

· трассаны қарастырғанда əр түрлі мəдениетпен жəне оның құнымен есептеу

· су құйылымының қиылысы

 а) горизонталдық бұрғылау

· экологиялық аспектіні толық қарастыру:

а) қайта орнату, жердің түрі, халықтың тығыздығы

· қысыммен гидравикалық сынақ

·  құбыр желісінің тұтастығының сұрақтары

Негізгі əдебиеттер: 1 нег. [21-25], 2 нег. [18-20]

Қосымша əдебиеттер: 4 қос. [118-132]

Бақылау сұрақтары:

1. Құбыр желісінің өлшемі қалай анықталады?

2. Құбыр желісінің өзіндік бағасы қалай есептелінеді?

3. Негізгі маршрутты жəне қызмет ету мерзімін анықтайтын факторлары?

4. Құбыр желісіне қандай мекемелер жеке меншік етуі мүмкін?




  1   2   3   4   5


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал