Студенттердің ОҚУ-Əдістемелік кешені



жүктеу 0.85 Mb.

бет6/8
Дата29.03.2017
өлшемі0.85 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Іскерлік 

операцияларда 

тəуекел – бұл 

басқарылатын 

жəне

басқарылмайтын  факторлардың  ықпалын  іске  алғандағы, фирманың  өз



мақсатына жетуіндегі пайда дəрежесін көрсететін экономикалық категория.

Бағалы  қағаз дармен операция əрқашан тəуекелдермен кездеседі.

Тəуекелдің келесі негізгі түрлерін ажыратады:

· Жүйелік  тəуекел – яғни  бағалы  қағаз  базарының  дағдарыс

тəуекелі;

· Жүйелік  емес  тəуекел, яғни  нақты  бағалы  қағаз  бен  байланысты

тəуекелдің барлық түрлерімен үйлесімі;

· Уақыттық  тəуекел – эмиссия  тəуекелі, қолайсыз  уақытта  бағалы

қағаз дарды сатып алу жəне сату, өзімен шығынды тартады;

· Заң шығаратын өзгертулердің тəуекелі – эмиссия шарттары өзгере

алады, ол қолданылмайтын болып мойындалуы мүмкін;

· Өтімділік  тəуекелі – бағалы  қағаз  ды  орындау  жанында  оның

сапасын  бағалаудың  өзгерген  шығын  мүмкіндіктерімен  байланысты

тəуекел


Инфляциялық  тəуекел – инвесторлармен  бағалы  қағаз  дардан  алынатын,

жоғарғы  инфляция  жанындағы  табыс  өсуіне  қарағанда  тез  құнсызданады,

мұнымен инвестор нақты жоғалтуларды алып жүреді.

Бағалы  қағаз дардың операция тəуекелінің басқа да көптеген түрлері бар.

Бөлек  елдерде  олардың  барлығының  орындары  бар  жəне  елдегі

политикалық, экономикалық тұрақсыздылықтан туындайды.

Тəуекелділіктің  жоғары  дəрежесі  тек  қана  қағаздардың  дамуына  кедергі

болып  қоймай, сонымен  халықтың  жəне  кəсіпорындардың  ақшалай  сақтау

құралдарын ынталандырады.


52

Жүйелік  тəуекел  елдегі  жəне  əлемдегі  жалпы  экономикалық  жағдайымен

жəне саясатпен қорларға бағалардың өсу шегімен, қаржы активтерінің құнының

орта базарлық төмендеуімен байлаулы.

Жүйелердің қатарына: пайыз салының өзгеру тəуекелі; орта базар құнының

төмендеу тəуекелі жəне инфляция тəуекелі жатады.

Пайыз салынымының өзгеру тəуекелі.

Ұсынылған əдебиеттер: нег. 14 [23-45]; 19  [40-56].

Бақылау сұрақтары:

1. Тəуекел түсінігі.

2. Бағалы қағаздармен байланысты тəукел түрлері.

3. Орташа квадраттық ауытқу.

4. Ауытқу коэффициенті.

5. Альфа, бетта жəне эпсилон коэффициенттері.

6. Тəукелдікті басқару əдістері.

7. Хеджерлеу.

8. Лимиттеу.

9. Диверсификация.



13- дəріс. Бағалы  қағаздар портфелінің тəуекелін талдау

Инвеститциялық  қауып  бағалы  қағаз  дардың  бірлескен  базарында  қаржы

тəуекелінің  əр  түрлілігі  болып  келеді. Инвиститциялық  тəуекел  нақты

инвеститцияның  табысынан  ақырғы  шешімді  алудың  анықталмаған  əдісі.

Оның екі түрі бар:

Диверцифицирленген 

жəне 

диверцифицирленген 



емес 

тəуекел.


Инвиститциялық  тəуекелге  бағалы  қағаз  ға  салынымның  қаупін, тəуекелін

жатқызуға  болады. Инвистициялық  тəуекелдің  дəрежесі  полетикалық

социялды  экономикалық  экологиялық  қылмыстық  іс  жағыдайына  тəуелді.

Аймақтық  қаржы  базарында  бұл  бағалы  қағаз  ға  инвестиция  табысының

анықталмаған  əдісі. Рессей  базарында  инвистициялық  тəуекелділіктің

ерекшеліктеріне: бағалы  қағаз , аймақтық базарының тұрақсыз мінезі, қаржы

операцияларын  басқарудың  төменгі  денгейі, əлсіз  заң  шығару  база, инфра

құрлымның

дамымағандығы, ақпараттық 

қамтымасыздандырудың

жеткіліксіздігі. Базардың  даму  мөлшері  бойынша  инвестордың  түрлі  бағалы

қағаз  дарға  қатынасы  өзгереді. Рессейде  бағалы  қағаз  дар  жоғары

инвестициялық тəуекелді мінездейтін жаңа қаржы құралдары болды. Бірлескен

бағалы  қағаз  дар  базарында  инвесторлардың  қызығушылығы  келесі

кезеңдерге əкеледі:

1)

Сақтандыру жəне капиталды кеңейту.



2)

Қолдану шарттарына байланысты ақша қаражаттардың орнын баса

алатын бағалы  қағаз дарды алу.

3)

Бағалы  қағаз  дарды  алу  жолымен  жеткіліксіз  тапшылық  түріне



өнімнің қызыметке, мүліктік жəне мүліктің емес құқыққа қол жеткізуі.

4)

əсер ету жүйесін кеңейту жəне жеке меншікті қайта бөлісу.



Базар  қатынасының  жағдайында  табыс  пен  тəуекелді  өлшеу  қажеттілігі

пайда  болады. Осы  денгейлердің  оптимилды  үйлесуі  капитал  салынымының



53

эффективтілігін  кепілдендіреді. Егер нəтижелік жеткілікті  жоғары болса  онда

тəуекел негізделген болады. Инвестициялық тəуекелді есептеу əдістері

Бағалы  қағаз  базарында  инвестициялық  тəуекелді  есептеу  əдістері  əр

түрлі, статистикалық  талдау, факторлық  талдау, эксперт  бағалауының  əдісі,

экономика – математикалық модельдеу жəне т.б.

Сол  уақытта  инвестициялық  тəуекелді  есептеудің  ортақ  қабылдаған  əдісі

жоқ, түрлі  бағалы  қағаз  дардың  инвестициялық  сенімділігінің  талдау  əдісі

жоқ. Ивестициялық  тəуекелділікті  есептеу  проблемасы, нақты  бағалы  қағаз

дар  түрінде  нвестицияның  сатылулығын  анықтауға  үйлеседі.(свод)

(окупаемость)

Статистикалық талдауда (немесе денгей) тəуекел шамасы екі критерий мен

өлшенеді: орта  күтілетін  мəн (дисперсия) жəне  мүмкін  шешімі  өзгершіктігі,

проблемную (варация), дисперция  мұнымен  мүмкін  орта  шешімді  өлшейді.

Варация  фактік  ортақ  шаманың  күтілетін  орта  мəнінің (значение) ауытқу

дəрежесін  немесе  мерасын  көрсетеді. Дисперсия  ұйымның  қаржы  тəуекелін

(қаупін) өлшегенде

n

x

x

/

)



(

2

2



-

=

s



2

s

-дисперсия



x – қаржы  қорларын  салудың  əр  жағыдайына  арналған  тəуекелінен  күтілетін

мəні.


x

-Қаржы тəуекелінің күтілетін орта мəні

n-Қаржы қорларының салыныш саны (жилік)

Дисперсия  қаржы  қауыбінің  жилигінің  абсолютты  шайқалмысын

(колибаемость) мінездейді.

Ал шайқалудың абсолютты дəрежесі варияция коэффициенті мінездейді.

 Формула бойынша есептелінеді.

100


)

/

(



´

=

x



v

s

v -  Вариация коэффициенті



s

- Орта квадраттық аутқу

x - Кутілетін қаржы тəуекелінің орта мəні

Вариация коэффициенті 1 – 100%  өзгере алады. Бұл коэффициент жоғары

болған сайын шайқаламдылығы күшті болады вариация коэффициентінің түрлі

мəндерін сапалы бағалауда орнатылған:

10%-ге дейін салыншының қаржа кауыбінің əлсіз колеблим; 10 – 25% орта

біркелкі шайқалады;

 25%-ден жоғары қаржы қауіпінің жоғары шайқалуы болады.

Вариация  мен  диверсияны  қолданғанда, қаржы  шешімін  матиматикалық

анықталмаған мүмкіндігін есепке алады.

Өз  кезегінде  бұл  ықтималдылық  эксперттік  жолмен  немесе  қаражаттық

тəуекел  дəрежелерінің  жиліктерін  матиматикалық  есептеу  негізінде

айқындалуы  мүмкін. Қражаттық  тəуекелдердің  дисперсия  негізінде

ықтималдық  есебі  вариасиясы  жəне  орта  мөлшері  статистикалық  талдаудың

əдістері  сияқты  əдибеттерде  жеткілікті  толық  сүреттелген. Қазіргі  уақытта

статистикалық əдістер кəсіп орының қаражаттық тəуекелдігін бағалауда сөзсіз

негізігі  əдісі  болып  табылады. Қаражаттық  тəуекелдідігін  бағалауда  басқа  да



54

аналитикалық  əдістер  кеңінен  қолданылады. Олардың  ішіндегі  ең

прспективалысы  қаражат  тəуекелінің  факторлық  талдауы. Мысалы

диверсификацияланған  инвестициялық  тəуекелді  диверсификацияланбаған

несиенің банктік пайыздық тегісі бойынша емес, инвестициялық объектің даму

болашақтарының  барысымен  бəсеке  денгейіне, келісім  шарттардың  санына

жəне алынған тапсырысқа жəне соған ұқсас бағалайды.

Ұсынылған əдебиеттер: нег. 14 [23-45]; 19  [40-56].

Бақылау сұрақтары:

1. Бағалы қағаздармен байланысты тəукел түрлері.

2. Орташа квадраттық ауытқу.

3. Ауытқу коэффициенті.

4. Альфа, бетта жəне эпсилон коэффициенттері.

5. Тəукелдікті басқару əдістері.



14-дəрiс. Қаржы  институттарының  бағалы  қағаздарының  портфелін

талдау

Айтылып 


келгендей “инвестиция” ұғымы 

кең 


мағынада 

ел

экономикасының  өсуі  мен  дамуын  қаржыландыру  үшін  қажет  механизмді



қамтамасыз етуді білдіреді. Бұл проблемаларды шешу үшін олардың қатарында

инвестициялық қорларды атауға болатын тиісті қаржы институттары құрылды.

Инвестициялық қор бағалы  қағаздар рыногында инвесторлардың құқығын

қорғау  жəне  ақша  қаражаттарын  тарту  жəне  артынша  диверсификацияны

есепке  ала  отырып  бағалы  қағаздарға  инвестициялау  есебінен  инвестиция

тəуекелін  төмендету  мақсатында  қаржы  рыногында  қызмет  етеді. Олар

инвестициялық  процесте  маңызды  рөл  ойнайды, өйткені  ақыр  соңында

өндірісті дамытуға бағытталатын шағын салымшылардың едəуір қаражаттарын

өз  қолдарына  шоғырландырды. Инвестициялық  қорлар  өз  қаражаттарын

тікелей  акцияларға, облигацияларға, оларды  банк  депозиттеріне  сала  алатын

жəне т.б. инвесторлар үшін ақша қаражаттарын салу көзі болып табылады.

Инвестициялық  қор- өз  акцияларын  шығару  жəне  ашық  орналастыру

арқылы ақша қаражаттарын тарту жəне тартылған қаражаттар есебінен бағалы

қағаздардың  инвестициялық  портфелін  қалыптастыру  жөніндегі  қызметті

жүзеге асыратын заңды тұлға.

Қазақстанда  инвестициялық  қорлар  кез  келген  заңды  жəне  жеке  тұлға

акционерлері  бола  алатын  акционерлік  қоғам  нысанында  құрылады. Бұл

қорлардың  барлық  қызметі  сəйкесінше  кіріс  алу  мақсатымен  əр  түрлі  бағалы

қағаздарға  инвестициялық  салымдар  жасауға  жəне  қалыптасқан  портфельді

басқаруға  негізделеді. Инвестициялық  қор  негізінен  шағын  жеке  инвесторлар

есебінен  акция  шығару  арқылы  ақша  қаражаттарын  тартады. Түскен

қаражаттарға  қор  кəсіпорындар  мен  банктердің  бағалы  қағаздарын  сатып

алады жəне салымшыларын акция бойынша белгілі бір кірістермен қамтамасыз

етеді.


өз  қызметін  жүзеге  асыру  барысында  инвестициялық  қор  белгілі  бір

принциптерді басшылыққа алады:

·Инвестициялық салымдардың диверсификациясы;


55

·Бағалы  қағаздармен тəуекелі жоғары операциялар жасауға тыйым салу;

·Бағалы  қағаздарды сатып алуға деген кəсіби амал;

·Жеке инвесторға қарағанда қаржы қаражаттарының көп болуы.

Қызмет  барысында  инвестициялық  қор  өндірістік  жəне  сауда-саттық

қызметін (бағалы  қағаздармен  қаржы  құралдарынан  басқа) жүзеге  асыра

алмайды, кез  келген  түрдегі  кепілдіктер  бере  алмайды, басқа  инвестициялық

қорлардың  сондай-ақ  кастодианның  регистратордың  жəне  аффилииирленген

тұлғалардың  эмиссиялық  емес  бағалы  қағаздарын  акцияларын  сатып  ала

алмайды, 6 айдан асатын мерзімге банктерде заем қаражаттарын тарта алмайды,

бағалы  қағаздармен  кепіл  мəмілелерін  жасай  алмайды, кез  келген  тəсілмен

заем бере алмайды, сондай-ақ опциондармен жасалатын мəмілелермен, “қысқа

сатумен” айналыса алмайды.

Инвестициялық  қордың  ұйымдастырушылық  құрылымын  келесідей

көрсетуге болады:

- Акционерлердің жалпы жиналысы

- Басқарма

- Инвестициялық қорды басқарушы

Кез  келген  Акционерлік  қоғамның  акционерлерінің  жалпы  жиналысының

құзіретіндегі  негізгі  мəселелерден  басқа  инвестициялық  қорда  ол  сол  сияқты

инвестициялық қордың типі қайта ұйымдастыру; инвестициялық декларацияға

өзгерістер мен толықтырулар енгізу; бағалы  қағаздар портфелін басқарушымен

сондай-ақ  регистратор  жəне  кастадианмен  жасалған  шарттарды  бекіту

жөніндегі мəселелерді шешеді.

Инвестициялық  қордың  атқарушы  органы  басқарма  болып  табылады.

Басқарманың заңмен белгіленгеннен басқа да жеке құзіреттері болады, мəселен

басқарушының  қызмет  нəтижелері  туралы  жəне  инвестициялық  қордың

қызметімен  қаржылық  жай  күйіне  қатысты  есептерді  бұқаралық  ақпарат

құралдарында ұдайы жариялауды жүзеге асыру.

Басқарма  мүшелері  брокер, осы  қор  басшысының  лауазымды

тұлғаларының қызметтерін жүзеге асыра алмайды.

Инвестициялық  қорды  басқарушы- бағалы  қағаздар  портфелін  басқару

бойынша  кəсіби  қызметті  жүзеге  асыратын  жəне  оны  басқару  туралы

инвестициялық қормен жасалған шарт негізінде қызмет ететін заңды тұлға.

Қордың  бағалы  қағаздар  портфелін  басқаруға  тиісті  лицензиясы  болған

жағдайда  ғана  жүзеге  асыра  алады. Басқарушы  бағалы  қағаздар  портфелін

басқаруға  шарттарын  бір  мезетте  екі  жəне  одан  да  көп  инвестициялық

қорлармен  жасаса  алады, бірақ  бұл  ретте  осы  қорлардың  мазмұны  мүлдем  əр

түрлі декларациялары болуы тиіс.

Инвестициялық  қордың  қызметі  ҚР-ның  қолданыстағы  заңдарын  жүйелі

түрде бұзған  жағдайда; басқарушының  лицензиясы тоқтатылғанда  немесе  кері

шақыртылғанда, сондай-ақ  өзара  қор  өз  акцияларын  қайта  сатып  алуға

қабілетсіз болған жағдайда тоқтатылады.

Қазақстан  заңдары  инвестициялық  қорлардың  белгілі  бір  типтерінің

құрылуы мен қызмет етуін анықтайды.


56

Инвестициялық  қорлардың 2 негізгі  типін  көрсетеді: өзара  қор  жəне

инвестициялық компания.

Өзара қор ниет білдірген барлық инвесторлардың қаражаттарын тартатын

жəне  өзі  эмиссиялаған  акцияларды  өзінің  акционерлерінен  қайта  сатып  алу

міндеттемесі  бар  ашық  инвестициялық  қор . Мұндай  қор  акциялардың  шексіз

көлемін шығаруы мүмкін жəне  қажет  болған  жағдайда  акционерлердің  жалпы

жиналысының  шешімінсіз  қосымша  эмиссиялауды жүзеге  асырады. Өзара  қор

артықшылықты акциялар шығара алмайды.

Инвестициялық 

компания- осы 

қордың 


құрылтайшылары 

мен


акционерлері  болып  табылатын  бір  немесе  бірнеше  заңды  жəне  жеке

тұлғалардың қаражаттарын тарта алатын жабық инвестициялық қор. Бұл қор өзі

шығарған  акцияларды  акционерлерінен  қайта  сатып  алуға  міндетті  емес, ал

оның жарғылық капиталы қосымша акция шығару арқылы арттырылуы немесе

акция  бөліктерін  акционерлердің  жалпы  жиналысының  рұқсатынсыз  өтеу

арқылы кемітуі мүмкін емес.

Сондай-ақ  пайлық (келісім  шарттың) жəне  акционерлік (корпоративтік)

инвестициялық қорлар болады.



Пайлық  инвестициялық  қор оның  жарғылық  қорының  үлестер  құру

арқылы  қалыптастырылатындығын  білдірсе, акционерлік  жарғылық  қордың

акция  эмиссиялау  арқылы  қалыптастырылуын  білдіреді. Инвестициялық

қордың  акционерлік  нысанының  артықшылығы  мынада: пайлауға  қарағанда

акцияларды  рынокта  сату  жеңілірек, сондай-ақ  қор  акционері  əдеттегі  АҚ-дай

акцияны  қайта  сатып  алуды  талап  ете  алады. Пайлық  жəне  акционерлік

инвестициялық қорлардың негізгі сипаттамалары суреттерде көрсетілген.

Əдебиет:12 негізгі [99-112]; 19 қосымша [23-45]



Бақылау сұрақтары:

1. Инвестициялық қор дегеніміз не?

2. Инвестициялық қордың ұйымдастырушылық құрылымы қандай?

3. Инвестициялық қорлардың қандай түрлері бар?

4. Өзара инвестициялық қор дегеніміз не? Оның ерекшелігі неде?

5. Пайлық инвестициялық қор дегеніміз не?

6. Инвестициялық қордың қызметі неде?

15-дəріс. Қор индекстері

Алғашқыда  индекстер  нарықта  болып  жатқан  ақпараттан  хабардар  болу

үшін  қажет  болды. Сөйтіп  биржалық  индекстербаға  белгілеуді  болжау

мүмкіндігін  туғызды. Қор  нарығының  даму  барысында  индекстер  сауда

объектісі ретінде, мысалы, фьючерстік шарт жасасқанда базалық тауар ретінде

қолданылады. Бұдан басқа индекстер портфельдік инвестициялау кезінде де кең

түрде қолданылады. Бұл кезде олар:

Біріншіден, бағалы  қағаздарды портфельге таңдау кезінде инвестициялау

пропорциясы мен оның басты бағытын анықтағанда бағдар ретінде қолданылса;

Екіншіден, индекстік қор əдісін қолданып портфельді пассивтік  басқару

тактикасында дилерлік шығындарды қысқартады.


57

Индекстер  салалық, аймақтық, құрама  жəне  жаһандық  болуы  мүмкін.

Олар  кез-келген  нарқта, яғни  тауар, валюта, қор  нарықтарында  қолданылады.

Алғашқыда индекстер қор нарығында пайда болған. Сондықтан қазіргі кезде де

олар сол нарықта кең қолданыста болуда.  Əлемдегі негізгі биржалық индекстер

болып  АҚШ, Англия, Германия, Жапония  Франция  елдерінің  күрделі  қор

биржаларының акцияларының индексі табылады.

Индекстер  оны  есептеу  əдісін  құраған  адамның  атымен  немесе  оларды

есептеген  жəне  хабарлаған  ақпараттық  агенттіктердің  атауымен  аталады.

Мысалы, Доу-Джонс  индексі  əлемдік  индекстердің  ең  көнесі, ең  белгілісі. Ол

Доу-Джонс  компаниясының  иесі  Чарльз  Доудың  атымен  аталған. АҚШ-та  ол

1884 ж.сол  кездегі  ең  ірі 11 өнеркəсəп  компанияларының  акция  бағамын

өзгертетін орташа көрсеткішті есептеуге кіріскен. Алайда бұл индекстің пайда

болуын  техникалық  тұрғыдан  қарастырғанда  ол  индекс  емес, оны  орташа  сан

деп  атауға  болады. Бұл  индекстің  атауы  тектен  тек  Доу-Джонс  индексі  деп

аталмаған, себебі  оның  сөзбе-сөз  аударылымы  Доу-Джонстың  өнеркəсіптік

орташа көрсеткіші дегенді білдіреді.

Биржалық орташа көрсеткіш – ол кейбір биржалар үшін өлшенген немесе

өлшенбеген орташа нарықтық баға.

Тəжірибеде  басқа  да  кең  таралған  акция  курсінің  америкалық  индексі-

Standard and Poor’s - SP-500 болады.  Бұл  индекс  акцияның  əрбір

шығарылымының мəнін жəне ең сұранысы, сандық құны жоғары акциялардың

соңғы нəтижелерінің деңгейіне ықпалын көрсетеді.

Əлемдік  индекстердің  маңыздыларына  Нью-Йорктің  қор  биржасының

жалпы  индексі- NYSE индексі  жатады. Германияда  Франкфурт  қор

биржасының  индексі  ДАХ-30, ал  Жапонияда  Токия  қор  биржасының  негізгі

«көгілдір фишка» бойынша индексі- NIKKEI.

Бағалы  қағаздар нарығындағы бағалы  қағаздарды бағалауда мынадай қор

индекстері қолданылады:

DJIA –USA

 Nikkey – 225 - Japan

FTSE – 100 – UK

CAC – 40 - France

DAX – 30 – Germany

Hang Seng – HK (Гонг Конг)

Доу-Джонс индексі (DJI)

   Доу-Джонстың 4 индексі болады.

   Өнеркəсіптік индекс Доу-Джонс (The Dow Jones Industrial Average - DJIA)  –

30 ірі  өнеркəсіптің  акцияларының  бағамдарының  орташа  көрсеткіші.

Өнеркəсіптік индекс Доу-Джонс қор нарығындағы ең ескі жəне ең көп таларған

көрсеткіш  болып  табалды. Оның  құрамы  өзгеріп  отырады  жəне  ол  АҚШ-тың

экономикасындағы ірі өнеркəсіптік корпорациялардың ұстанымдарына тəуелді.

Оның бүгінгі құрамын  Нью-Йорк қор биржасында бағамдалатын акциялардың

нарықтық  құндарының 15 тен 20% құрайды. Бұл  индекс  оған  кіретін

акциялардың  бағаларының  қосындысын  деноминаторға  бөлу  арқылы

есептеледі. Индекс Доу-Джонс пунктермен бағамдалады.

 Транспорттық  индекс  Доу-Джонс (The Dow Jones Transportation Average -



DJTA) - 20 транспорттық  корпорациялардың (авиакомпания, теміржол  и

58

автожол  компаний) акцияларының  бағалаларының  қозғалысын  сипаттайтын

орташа көрсеткіш.

 Коммуналдық индекс Доу-Джонс (The Dow Jones Utility Average - DJUA) – газ

жəне жлектрмен жабдықтаушы компаниялардың акцияларының бағалаларының

қозғалысын сипаттайтын орташа көрсеткіш.

 Құрамдас  индекс  Доу-Джонс (The Dow Jones Composite Average - DJCA)  -

өнеркəсіптік, транспорттық  жəне  коммунальдық  Доу-Джонс  индекстерінің

базасынада құралатын орташа көрсеткіш.

"Стэндард  энд  пурз" (S&P) индексі ."Стэндард  энд  пурз" тəуелсіз

компаниясының жариялайтын индексі. Ол екі нұсқада жасалады, біріншісі 500

корпорация акциялары бойынша, екіншісі 100 корпорация акциялары.



 S&P – 500 индексі 400 промышленных корпораций, 20 көлік, 40 қаржы жəне

40 коммуналдық  компанияларды акцияларын қамтитын 500 корпорация

акциялары орташа нарықтық құнын білдіреді. Онда негізінен Нью-йорк  қор

биржасында тіркелген Американ қор биржасында жəне биржадан тыс

нарықтарды бағаланатын компаниялардың акциялары кіреді. Бұл индекстің

Доу-Джонстан айырмашылығы, ол біршама тура болып табылады.

  S&P – 100 индексі 500 корпорация акциялары бойынша есептеледі бірақ

оған Чикаго биржасының опциондары бойынша акциялар кіреді.

.

NYSE Index -  Нью-йорк қор биржасының индексі.

  NYSE Index - Нью-йорк  қор биржасында тіркелген акциялары орташа

нарықтық құнын білдіреді. Бұл индекстің Доу-Джонстан айырмашылығы, Доу-

Джонс пункте бейнеленсе,  NYSE Index долларда бейнеленеді.

Американ  қор  биржасының  индексі (AMEX индекстері). Американ  қор

биржасы екі түрлі жолмен анықталатын екі индексті жариялайды:

- Американ қор биржасының негізгі нарықтық индексі (AMEX Major

Market Index)

- Американ қор биржасының нарықтық құн индексі (AMEX Market Value



Index).

Американ  қор  биржасының  негізгі  нарықтық  индексі 20 жетекші

өнеркəсіптік  компанияларда  орташа  баға  қозғалысын  көрететтін  индекс.

Американ  қор  биржасының  негізгі  нарықтық  индексі  Нью-йорк  қор

биржасында тіркелген корпорация акциялары кіреді.

   


Американ  қор  биржасының  нарықтық  құн  индексі.  Американ  қор

биржасында тіркелген 800 корпорация акциялары кіреді.



Биржадан  тыс  айналым  индексі (NASDAQ) – биржадан  тыс

айналымдағы  жəне  жеклеген  корпорациялар  бағалы  қағаздарын  қамтитын

индекс. Биржадан  тыс  айналым  индексі (NASDAQ) 1971 жылы  бірінші  рет

есептелді.

Əдебиет:12 негізгі [99-112]; 19 қосымша [23-45]

Бақылау сұрақтары:

1. Индекс Доу-Джонс дегеніміз не?

2. Американ қор биржасының құрылымы қандай?

3. Инвестициялық қорлардың қандай түрлері бар?

4. Қор биржасының дегеніміз не? Оның ерекшелігі неде?


59

5. Əлемдік индекстер қандай түрлері бар?



Тəжірибе сабақтарының тақырыптары

1.3.  Практикалық сабақ жоспары

1-тапсырма. Бағалы  қағаздар  ұғымы (2сағ)

Бағалы  қағаздар  түсінігі. Бағалы  қағаздар ның жіктелуі. Тікелей қаржы

инвестициялар  ұғымы. Тікелей  қаржы  инвестицияларының  қалыптасуы.

Портфелдік 

қаржы 

инвестицияларының 



ұғымы. Портфелдік 

қаржы


инвестицияларының қалыптасуы

Əдістемелік ұсыныстар:

Студенттер  сабақ  басталғанға  дейін  оқулықтан  негізгі  терминдердің:

қаржылық  инветиция, бағалы  қағаздар  нарығы  түрлері, инвестиция,

ипортефльдік ивнестиция типтері жəне т.б. мағынасын меңгеруі тиіс.

Ұсынылатын əдебиеттер: 1 нег. [10-19]




1   2   3   4   5   6   7   8


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал