Студенттердің ОҚУ-Əдістемелік кешені



жүктеу 0.85 Mb.

бет1/8
Дата29.03.2017
өлшемі0.85 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖƏНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Қ.И.СƏТБАЕВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ТЕХНИКАЛЫҚ

УНИВЕРСИТТЕТІ

Экономика жəне бизнес институты

Қаржы кафедрасы

СТУДЕНТТЕРДІҢ ОҚУ-ƏДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ

Бағалы қағаздар нарығы пəні бойынша

050509, 5В050900 – Қаржы мамандығына арналған

Алматы, 2010



2

Бағалы  қағаздар  нарығы  пəні  бойынша  Қ..И. Сатпаев  атындағы  Қазақ

ұлттық Техникалық Университеттiң 050509 Қаржы (бакалавриат) студенттерiне

арналған.- Алматы: ҚазҰТУ, 2010.

Құрастырушылар: Қ.И.Сəтбаев  атындағы  ҚазҰТУ-нің  Экономика  жəне

бизнес институтының Қаржы кафедрасының доценті Уркумбаева А.Р.



Аңдатпа: Аталған əдістемелік  нұсқаулық  кредиттік  оқу  жүйесі жағдайына

сəйкес  оқу  процессін  реттейтін  негізгі  құжат  ретінде  пəнді  оқу  алдында

студенттерге  берілетін, оқу-əдістемелік  кешеннің  мақсатын, міндеттерін  жəне

сипатын анықтайды.

Бағалы  қағаздар  нарығы  пəні 5 семестрде  оқытылады. Бағалы  қағаздар

нарығы  пəні  бойынша  оқу-əдістемелік  кешеннің  құрылымы  пəнді  оқытудың

бағдарламасы, оқу  жоспарының  көшірмесі, тапсырмалар  түрлері  мен  оларды

орындау  мерзімдері, бақылау  түрлерi бойынша  рейтингтiк  балдар, курстың

бағыты  жəне  саясаты, курстың  тақырыптық  жоспары, дəріс  сабақтарының

конспектісі, СӨЖ-ге  арналған  тапсырмалар, тест  сұрақтары  мен  олардың

жауаптары, реферат  тақырыптарының  тізімі, емтихан  сұрақтары, тəжірибелік

сақбақтардың  тапсырмалары, СОӨЖ  тапсырмалары, жəне  пайдалануға

ұсынылған əдебиеттер  тізімдері  жəне оқу  əдістемелік  құралдар жəне глосарий

қамтылған.

Сонымен  қатар, «Бағалы  қағаздар  нарығы» пəнінен  алған  білімдерін

студенттер Банк ісі, Қаржылық менеджмент, Қаржылық қадағалау, Сақтандыру

пəндерін игеруге пайдаланады

© Қ.И. Сəтбаев атындағы Ұлттық Техникалық Университет, 2010.



3

SILLABUS – ПƏННІҢ ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ

1.1 Оқытушы туралы мəліметтер:

Сабақ жүргізетін доцент: Уркумбаева Асия Рахымжанқызы.

Байланыс ақпараты: 92-77-41.

Кафедрада болатын уақыты 10.00 –15.00



1.2. Пəн туралы мəлімет:

Атауы: Бағалы  қағаздар нарығы

Кредит саны: 3

Сабақ өткізу орыны:

1-

кесте


1.2 Оқу жоспарының көшірмесі

Аптадағы академиялық сағаттар

Курс

Семестр


Кр

ед

ит



Дəріс 

Лаб.


сабақ

Тəжір./


семинар

СӨЖ


СОӨЖ

Барлығы


Бақылау

нысаны


1 2 3

4

5



6

7

8



9

10

3 5 3



2

1

3



3

9

Емтихан



1.3 Пререквизиттер:  Қаржы, Ақша, несие, банктер; ақша несиені реттеу

1.4 Постреквизитер: Банк ісі, Қаржы нарығы,  Қаржы менеджменті, Инвестицияны

қаржыландыру жəне несиелендіру; Бағалы  қағаздар портфелін басқару.



1.5.Пəнді оқытудың мақсаты мен  міндеті

Пәнді оқыту мақсаты студенттерге бағалы  қағаздар нарығы ны, бағалы  қағаздар

нарығының  негіздерін, бағалы  қағаздардың  мəнін, қор  нарығына  қатысушылардың

қызметін жəне оның қолданылу тəжірибесін қазіргі бағалы  қағаздар нарығы рыногын

тиімді басқару туралы білімді, дағдылары мен іскерлікті, əдістемені меңгерту.

Пәнді оқытудың міндеті Қаржы  жəне  бағалы  қағаз  нарығының  түсінігін, оның

түрлерін, ішкі нарықтары  мен қызмет ету  заңдылықтарын оқу, қазіргі  қаржы жүйесі

мен  оның  ұйымдарын  ұйымдастыру, сондай-ақ  нарықтық  экономика  жағдайындағы

бағалы  қағаздар нарығы орны мен ролін оқыту.

1.6 Тапсырмалар түрлерi мен олардың орындалу мерзiмдерi

2-кесте


Тапсырмалар тізімі жəне түрлері, оларды орындау кестесі

Бақылау түрлерi

Жұмыс

түрлерi


Жұмыс

тақырып


тары

Беттерiн кірсете

отырып, əдебиеттерге

сiлтеме жасау

Тапсыру

мерзiмдерi



Ағымдағы бақылау

Сұрақтар,

тестер

1-3


нег.1 [1-3]

3-апта


Ағымдағы бақылау

Сұрақтар,

тестер

3-5


əдiст.матер. [1-2]

6-апта


Аралық бақылау

Реферат


1-15

нег.1 [3-6]

7-апта

Ағымдағы бақылау



Сұрақтар,

тестер


   6-10

нег.1 [7-13];

қос. [7-13]

10-апта


Ағымдағы бақылау

Сұрақтар,

тестер

11-14


нег.1 [8-11]

12-апта


Аралық бақылау

Реферат


16-33

 əдiст.матер. 1 [1-2]

14-апта

Қортынды бақылау



Емтихан

1-34


нег.1 [3-11]

15-апта


1.7 Əдебиеттер тізімі

4

Негізгі əдебиеттер

1. Мақыш  С.Б., Ілиясов  А.Ə  Банк  ісі. Оқу  құралы. Алматы. Қазақ

университеті 2004

2. Мақыш  С.Б. Ақша  айналысы жəне несие. Оқу  құралы. Алматы. Издат-

маркет. 2004.

3. Мақыш  С.Б. Коммерциялық  банктердiң  операциялары. Оқу  құралы.

Алматы. Издат-маркет. 2004

4. Искаков  У.М. и  др. Финансовые  рынки  и  делдали. – Алматы:

Экономика, 2005

5. Сейткасымов  Г.С., Ильясов  А.А. Формирование  фондового  рынка,

Алматы Экономика 1996.

6. Дэвид С.Кидуелл, Ричард Л.Петерсон «Финансовые институты, рынки и

деньги», СПб - 2000.

7. Михайлов Д.М. Мировой финансовый рынок - М., 2000г

8. Первозванский  А.А., Первозванская  Т.Н. Финансовый  рынок; расчет  и

риск . М.: ИНФРА-М. 1994.

9. Брокеры и регистраторы на рынке ценных бумаг. Алматы, - 2000.

10.Рынок  ценных  бумаг  и  его  финансовые  институты. Под  ред. В.С.

Торкановского  1994.

11.Рынок ценных бумаг Под ред В.А. Галанова, А.И. Басова М. 2003.

12.Банковское  дело  Под  ред. Г.С. Сейткасымова // Алматы “Қаржы-

Қаражат” 1998.

13.Банковское  дело  Под  ред. О.И. Лаврушина // Москва “Финансы  и

стататистика” 2004

14.Брокеры  и  регистраторы  на  рынке  ценных  бумаг. Учебное  пособие

Алматы. “ИРБИС“,2000.

15.Рубцов  Б.Б. Зарубежные  фондовые  рынки: инструменты, структура,

механизм функционирования –М. 1997.

16.Алексеев М.Ю. «Рынок ценных бумаг» М. – 1992.

17.Баринов Э.А., Хмыз О.В. Рынки: валютные и ценных бумаг. М. – 2001.

18. «Биржевое дело» под ред. Галанова В. М. – 2003

19.Жуков Е.Ф. «Ценные бумаги и фондовые рынки» М. – 1995.

20.Калиева Г.Т., Омарова А.К. «Валютные рынки и валютные операции»,

А.,- 2001.

21.Габжалелов Х. Тенге . -Алматы.: Атамура ,2004.

22.  Галицкая С.В. Деньги, кредит, финансы –М.: Экзамен:2003

23.

   Финаново-кредитный энциклопедический словарь // Колл. авторов



под общей ред. д.э.н. профессора Грязновой А.Г. – М.: Финансы и

статистика 2002.

24.

  Финансово-кредитный словарь // под ред. профессора Лапусты М.Г.



– М.:Инфра М , 2001.

Қосымша əдебиеттер

1.

“Акционерлік қоғамдар туралы” ҚР заңы 2003ж.



2.

“ҚР-ғы  банктер  жəне  банктiк  қызмет  туралы” ҚР  заңы /

31.08.1995ж.


5

3.

“Бағалы  қағаздар нарығы туралы” ҚР заңы// 06.08.2003.



4.

Валюталық бақылау жəне реттеу туралы ҚР заңы. 18 декабрь 2005ж

5.

“Қаржы нарығын жəне қаржылық ұйымдарды мелекеттік реттеу жəне



қадағалау туралы” ҚР заңы. 04.07.2003.

6.

“Ақшалай төлемдер мен аударымдар туралы” ҚР заңы 29.06.1998ж



7.

“ҚР-ғы зейнетақымен қамсыздану туралы” ҚР заңы 20.06.1997ж

8.

“ҚР-ғы инвестициялық қорлар туралы” ҚР заңы 06.03.1997ж.



9.

“ҚР-ғы сақтандыру қызметі туралы” ҚР заңы 18.01.2000ж



Əдістемелік материалдар

1.

 «Рынок ценных бумаг» за 2000-2005гг



2.

«Банки Казахстана» за 2000-2005гг.

3.

www.nationalbank.kz/



4.

www.kase.kz/



1.8 Бақылау түрлерi бойынша рейтингтiк баллдарды білу

Мамандықтың  оқу  жоспарына  енген  əрбір  пəндер  рейтингі 100 баллдық

шкала бойынша бағаланады.

Əрбір  пəндер  үшін  бақылаудың  төмендегі  түрлері  белгіленеді: ағымдақ

бақылау, аралық бақылау, қорытынды бақылау (3-кесте)

3-кесте


Бақылау түрлері бойынша рейтинг балдарын бөлу

Вариант №

Қорытынды бақылау түрі

Бақылау түрлері

%

1



Емтихан

Қорытынды бақылау

Аралық бақылау

Ағымдық бақылау

100

100


100

Ағымдық  бақылау  түріне  бақылау  жұмыстары, рефераттар, семестрлік

тапсырмалар, коллоквиумдар жəне т.б. жатады. Қорытынды бақылауға емтихан

жатады.


Ағымдық  бақылаудың  нəтижелерін  тапсыру  мерзімі  пəн  бойынша  оқу

үрдісінің күнтізбелік кестесімен анықталады (4-кесте).

4-кесте

   Бақылаудың  барлық  түрлерін өткізу бойынша күнтізбелік кестесі

«Бағалы  қағаздар нарығы » пəні бойынша

Апталар 1  2

3  4  5  6  7  8  9  10 11 12 13 14 15

Бақылау


түрлері

 

Тж 



Ө

ж

Р 



Ө

ж

Кл  АБ  Ө



ж

Р 

Б 



Кл  Өж  Р 

АБ  Б


Бақылау

дың


апталық

саны


1  1

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

Бақылау түрлері:  ТЖ- тəжірибелік жұмыс; ӨЖ - өздік жұмыс; Б - Бақылау

    Р – рефераттар; АБ – аралық бақылау жəне т.б.

5-кесте

Студенттердің білімдерін бағалау

Баға


Əріптік эквивалент

Рейтингтік балл

Балмен


6

пайызбен (%)

Өте жақсы

А

А-



95-100

90-94


4

3,67


Жақсы

В+

В



В-

85-89


80-84

75-79


3,33

3,0


2,67

Қанағаттанарлық

С+

С

С-



D+

D

70-74



65-69

60-64


55-59

50-54


2,33

2,0


1,67

1,33


1,0

Қанағаттанарлықсыз

Ғ

0-49


0

Модульдар мен аралық бақылау бойынша бақылау жүргізуге арналған

сұрақтар тізімі.

1-модуль бойынша бақылау жүргізуге арналған сұрақтар:

1. Бағалы  қағаздар нарығы ұғымы

2. Бағалы  қағаздар нарығы түрлері

3. Портелдік инвестиция инвестиция

4. Портфелдік ивнестицияның қалыптасуы

5. Порфелдік ивнестцияның түрлері

6. Портфелдік ивнестицияның теориялары

2-модуль бойынша бақылау жүргізуге арналған сұрақтар:

1. Бағалы  қағаздардың табыстылығы

2. Бағалы  қағаздар портфелінің табыстылығы

3. Бағалы  қағаздар портфелінің өтімділігі

5. Бағалы  қағаздар портфелін фундаменталды алдау

6. Бағалы  қағаздар портфелін техникалық талдау

7. Бағалы  қағаздар портфелін қаржылық талдау

8. Бағалы  қағаздар портфелін басқару

9. Бағалы  қағаздар портфелін сақтандыру

Аралық бақылауға дайындалу сұрақтары

1. Бағалы  қағаздар портфелінің түсінігі.

2. Бағалы  қағаздар портфелінің типтері.

3. Бағалы  қағаздар портфелін қалыптастыру.

4. Оңтайлы портфел ұғымы.

5. Динамикалық стратегияны  анықтау.

6. Бағалы  қағаздар портфелін басқару прициптері.

7. Бағалы  қағаздар портфелін қалыптастыру теориялары.

8. Г. Марковитцтің  портфелдік инвестициялаудың теориясы.

9. Марковитцтің  портфелдік  инвестициялаудың  теориясындағы  күтілетін

табыс.


7

10.Жүйелік жəне жүйелік емес тəуекелдер.

11.У. Шарпатың үлгісі.

12.Арбитраждық үлгі.

13.Бағалы  қағаздар портфелін қалыптастыру стратегиясы мен саясаты.

14.Инвестициялық стратегияның мəні.

15.Инвестициялық стратегияның түрлері.

16.Бағалы  қағаздар портфелін талдау қажеттігі.

17.Бағалы  қағаздар портфелін талдаудың мазмұны.

18.Бағалы  қағаздар портфелін талдаудың кезеңдері.

19.Бағалы  қағаздар портфелін талдаудың түрлері.

20.Бағалы  қағаздар портфелін фундаменталды талдау.

21.Бағалы  қағаздар портфелін техникалық талдау.

22.Бағалы  қағаздар портфелін қаржылық талдау.

23.Бағалы  қағаздардың  сапалық сипаты.

24.Бағалы  қағаздардың табыстылығын талдау.

25.Ағымдағы жəне нақты табыстылығы ұғымдары.

26.Табыстылық жəне тəуекел.

27.Мемлекеттік бағалы  қағаздардың табыстылығы.

28.Корпортивтік бағалы  қағаздардың табыстылығын талдау.

29.Туынды бағалы  қағаздар табыстылығын талдау.

30.Өсу портфелін қалыптастырудағы бағалы  қағаздардың  сапалық сипаты.

31.Өтімділікті сақтаудағы бағалы  қағаздардың  сапалық сипаты.

32.Бағалы  қағаздардың портфелінің табыстылығы.



1.9 Курстың барысы жəне саясаты

Барлық байланыс  уақыты  мыналарға  бөлінеді – дəріс, оқығанды талқылау,

үй  тапсырмаларын  бақылау, əр  түрлі  жұмыстарды  орындау  жəне  СОӨЖ-да

білімдерді  толықтыру. Əрбір  сабаққа  дайындалу  тапсырылған  материалдарды

оқу  жəне  солар  бойынша  тапсырмаларды  орындау  міндеті  саналады.

Тапсырмалардың  орындалуын  бақылау  түрлері  - бұл  сұраулар, конспекті

тексеру, реферат, бақылау  жұмысы, тест  бойынша  тексеру. Бақылау  бағасы

ортша қорытынды баға шығарғанда міндетті түрде ескеріледі.



2 НЕГІЗГІ ТАРАТЫЛАТЫН МАТЕРИАЛДАРДЫҢ МАЗМҰНЫ

2.1 Курстың тақырыптық жоспары

6-кестеде берiлген, онда тақырыптардың аттары мен əр тақырыпқа қатысты

қарастырылатын  сабақ  түрлерi бойынша  академиядық  сағаттар  саны

көрсетiлген. Таңдап  алынатын  сабақтар  бойынша  оларды  өткiзу  кестесi

жасалады.

6-кесте


Сабақтың түрiне қарай сағаттарға бөлiнуi

Тақырыптың атауы



Академиялық сағат саны

8

Дəріс 


Тəжірибе

/семинар


сабақтар

СОӨЖ 


СӨЖ

Дəріс сабақтары

1-модуль

1

Бағалы  қағаздар  ұғымы



2

2

3



3

2

Бағалы  қағаздар түрлері



2

2

3



3

3

Бағалы  қағаздар нарығы



2

2

3



3

4

Бағалы  қағаздар нарығын реттеу



2

2

3



3

5

Бағалы  қағаздар нарығындағы  кəсіби



қызмет

2

3



3

6

Қор биржасының қызметі



2

2

3



3

7

Бағалы  қағаздар портфелі жəне



портфелдік инвестициялау

2

3



3

8

Портфелдік инвестициялау теориялары



2

3

3



9

Бағалы  қағаздар портфелін қалыптастыру

стратегиясы

2

3



3

2-модуль

10  Бағалы  

қағаздардың табыстылығын

талдау


2

2

2



11  Бағалы  қағаздар портфелін талдау

2

2



3

3

12  Бағалы  қағаздар портфелінің тəуекелін



басқару

2

2



3

3

13  Бағалы  қағаздар портфелінің тəуекелін



сақтандыру

2

3



3

14  Қаржы институттарының бағалы

қағаздарының портфелін талдау

2

1



3

3

15  Қор индекстері



2

3

3



Барлығы (сағаттар)

30

15



45

45

2 Дəріс сабақтарының конспектісі



1-дəрiс. Бағалы  қағаздар ұғымы

Бағалы  қағаздар-бұл ең алдымен мүлікті иемденуге құқық беретін ақшалы

құжат  немесе  қарыз  берушіге  қарыз  алушының  берген  қарыз  міндеттемесі.

Бағала  қағаздарды  шығарып  оларды  орналастырушылар  эмитент  деп  аталады.

Олар  мемлекет, мемлекеттік  кəсіпорындар, акционерлік  қоғамдар, жеке

кəсіпорындар, мемлекеттің  резидент  еместері. Бағалы  қағаздарды

орналастыру- андеррайтинг деп аталады.

Инвесторлар- бұл  өздерінің  нақты  капиталын  бағалы  қағаздарға  салушылар,

яғни  уақытша  бос  ақша  қаражаттарын  өсіруге  мүдделі  халық, мемлекет,

коммерциялық ұйымдар т.б.

Бағалы  қағаздар  нарығына  қызмет  жасаушы  ұйымдар. Бұл  қор

биржалары, есеп  айырсу  орталықтары, депозитарийлер, тіркеушілер  нарыққа

қатысушыларға қызмет көрсететін ақпараттық  ұйымдар.


9

1997 жылдың 5 наурызында «Бағалы  қағаздар  нарығы  туралы» жəне

«Қазақстан  Республикасы  бағалы  қағаздармен  мəмілені  тіркеу  туралы»

қабылданған  екі  заң  негізінде  қазіргі  Қазақстан  бағалы  қағаздар  нарығының

базалық  инфрақұрылымы  түгелінен  құрылды.Қазақстан  Үкіметі  осы  заңдарға

сүйене  отырып 1997 жылдың  жазында  бағалы  қағаздар  нарығында  кəсіби

қызметті  атқаруды  жəне  лицензиялауды  нормативтік – құқықтық  актілердің-

брокерлік-дилерлік,кастодияндық, Орталық  депозитарий, бағалы  қағаздарды

ұстаушылардың реестерін жүргізу бойынша пакетін бекітті.

1997 жылы  жүргіген  тендердің  нəтижесінде  Ұлттық  банк  пен  Қазақстан

қор  биржасының  біріккен  ұсынысы  жеңіске  жетіп, «Бағалы  қағаздардың

Орталық депозитарийі» ЖАҚ құрылды.Ол Қазақстан қор биржасымен бірігіп

қор  нарығының  техникалық  инфрақұрылымының  негізгі  өзегі  болып

есептеледі.Орталық  депозитарий  бағалы  қағаздар  бойынша  есеп  айырысудың

халықаралық  стандарты  саналатын- «отыздар  тобының» ұсынысымен

құрылған.

Заң  негізінде  бағалы  қағаздар  нарығындағы  қызметпен  бірге  басқа  да

кəсəпкершілікпен айналысуға тыйым салу жəне меншікті капиталының төменгі

деңнейін  бекітуге  байланысты  брокерлік-дилерлік  құрылым  да  тəртіпке

салынады. Егер 1997 жылдың  басында  брокерлік-дилерлік  ұйымдар  саны 93

болса , ал 1 шілдеде ол 43 дейін азайды.Олардың ішінде банктік емес ұйымдар

саны  сəйкесінше 65 жəне 14 еді. Содай-ақ  осы  жылы  алғашқы  кастодиан-

банктер  пайда  болып, эмиссияланған  бағалы  қағаздарды  тіркеуші – реестр

қызметі құрылды.Егер жыл  басында  тек 4 тіркеуші  болса ,ал  жыл соңында  ол

34 –ке  жетті.Тіркеушілер  санының  бұндай  жедел  қарқынмен  өсуінің  негізгі

факторы  қабылданған заңнамалық актілерге сəйкес акционерлерінің саны 500-

ден  асатын  акционерлік  қоғамдардың  акциясын  ұстаушылардын  реестерін  тек

тəуелсіз тіркеушілер  ғана жүргізуі  керектігі себепші болады.Сөйтіп,-1997-1999

ж.ж  Қазақстан  реестр  ұстаушыларының  Ассоциациясы  құрылғанша  бағалы

қағаздардың эмиссиясын тіркеуді екі мемлекеттік орган, атап айтқанда, Бағалы

қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссия жəне өзінің территориялық басқармалары

арқылы Əділет министрлігі жүзеге асырады.

2001 жылдың 11 маусымында  Қазақстан  Республикасы  Президентінің

«Қаржы  нарығының  мемлекеттік  реттеудің  бірыңғай  жүйесінің  ұйымдастыру

бойынша  іс-шаралар туралы» жарияланған жарлыққа сəйкес  бағалы  қағаздар

жөніндегі  Ұлттық  комиссия  таратылып, оның  барлық  өкілеттілігі  мен

қызметтері  Қазақстан  Республикасы  Ұлттық  Банкіне  берілді. Осы  күннен

бастап 2003 жылдың 4 шілдесіне дейін бағалы  қағаздар нарығын мемлекеттік

реттейтін департамент ретінде Ұлттық Банк болып табылады.

Бағалы  қағаздар нарығының кейбір элементтері 20-шы жылдары КСРО-

да  жаңа  экономикалық  саясат  кезінде  болған. Ал  қазіргі  егемен  Қазақстанда

бағалы  қағаздар  нарығының  алғашқы  нұсқалары  Кеңес  Одағы  заңдарының

негізінде 90-шы жылдардың басынан бастап пайда болды.

Елде  дамыған  бағалы  қағаздар  нарығы  қалыптасуы  үшін  оның

құрамдас бөліктері болуы қажет. Олар:

– сұраныс пен ұсыныс


10

– делдалдар мен басқа қатысушылар.

– нарықтық  инфрақұрылым  яғни  коммерциялық  банктер, қор

биржалары, инвестициялық институттар жəне с.с.

– нарықты реттейтін жəне өзін-өзі реттейтін жүйелер.

Нарықтың  осы  құрамдас  бөліктері қазіргі уақыттан негізінен құрылып

болды. Елімізде  экономикалық  жүйені  реформалауды  тереңдету  жолында

қабылданған  «Қазақстанда  мемлекеттік  меншікті  жекешелендіру» Ұлттық

бағдарламада бағалы  қағаздар нарығының негізгі субьектілерінің, акционерлік

қоғамдардың құрылуын тездетуде шешуші рөль атқарды.

Дегенмен, Қазақстан  экономикасының  дағдарыс  жағдайында

толыққанды  бағалы  қағаздар  деген  нарығы  болуы  мүмкін  емес.Бағалы

қағаздар нарығының да деңгейі  көп жағдайда халықтың əлеуметтік-ауқатына

байланысты. Себебі  бағалы  қағаздарға  сұраныс  халықтың  тұрмысын

айқындайды. Сондықтан  халықтың  табысының  өсуі-Қазақстанда  бағалы

қағаздар нарығы  дамуының басты шарты.

Қазақстанда  бағалы  қағаздар  нарығының  құрылымы  жəне  бағалы

қағаздардың 

өтімдісі 

қандай 


Республикада 

қалыптасқан 

жағдай

сипаттағанындай  бағалы  қағаздардың  ең  көлемдісі  жəне  ең  өтімдісі



мемлекеттік қарыз міндеттемелері нарығының ерекшелігі  оған қатысушыларға

байланысты:

Біріншіден, мемлекеттік  бағалы  қағаздардың  эмитенті-Қаржы

Министрлігі;

Екіншіден, Ұлттық  банк-оның  (Қаржы  министрінің) қаржы  агенті

(уəкілі), сонымен  бірге  мемлекеттік  бағалы  қағаздардың  дилері. Дегенмен,

бағалы  қағаздар нарығына бұл қатысушылар мемлекеттік бағаны  қағаздарды

шығару мен оларды айналымға түсіру шарттарын анықтаушылар.

Мемлекеттік  қазынаның  вексельдер  мен  мемлекеттік  қазыналық

облигацияларды  ішкі  мемлекеттік  қарыз  мөлшерінде  мемлекеттік  бюджетті

қаржыландыру мақсатында Қаржы Министрлігі шығарады. Ал қысқа мерзімде

ноталарды  банк  жүйесінің  бір  қалыпты  жұмысын  қамтамасыз  ететін  қаржы

қорын толтыру мақсатында Ұлттық банк шығарады. Жекешелендіру купондары

аукцион  арқылы  сатылған  мемлекеттік  кəсіпорындарды  жекешелендірудегі

пайдаланылады, ал  оның  көптеген  мөлшері  жеке адамдар  қолында  осы  күнге

дейін  сақталуда. Кəсіпорындар  банкротқа  ұшырап, жұмыс  істемей  тұрған

қазіргі  кезде  жекешелендіру  купондарының  орнына  берген  акциялар  оны

иемденушілерге  əлі  дивиденд (пайда) түсіре  қойған  жоқ. Коммерциялық

банктердің  бағалы  қағаздармен  операциясы – бұл  қойылған  мақсатқа  жету

үшін  қор  нарығында  ақша  қаражаттар  мен  немесе  бағалы  қағаздармен

жасалынатын  бір  қатар  іс- əрекет  немесе  келісілген  шаралар: субъектінің

қызметін  қаржы  ресурстарымен  қамтамасыз  ету: негізгі  капиталдың

қалыптасуы  немесе  көбеюі, қарыз  капиталын  тарту  немесе  ресурстарды

айналысқа жіберу.



11

Сурет 1 – Операцияларды  жүргізу мақсатына қарай жіктеу




  1   2   3   4   5   6   7   8


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал