Сөж пәні: Қазақ тілінің синтаксисі Тақырыбы



жүктеу 76.8 Kb.
бет1/2
Дата02.11.2022
өлшемі76.8 Kb.
#23221
  1   2
Әліқұл Назерке (СРС синтаксис) (копия)
Әбдиманұлы-Ө.-ХХ-ғасыр-басынд.-қазақ-әдебиеті-Оқулық-2012ж, Әдебиеттанудағы ғылыми мектептер[1] (2), Әліқұл Назерке эстетика сөж

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Филология факультеті


СӨЖ


Пәні: Қазақ тілінің синтаксисі
Тақырыбы: Синтаксистік талдау
Орындаған: Әліқұл Назерке Ерланқызы
Тексерген: Алимтаева Лаззат Тургыновна


Алматы, 2022 жыл
2 СӨЖ


Баяндауышы есімнен болған сөйлем:


Жамал (Б)– санасы жетілген қазақ қызы(б).



Бастауыш (дара)

Баяндауыш (дара)

Зат есім, атау септік

Зат есім, зат есімге тіркескен есімше

субъект пен грамматикалық бастауыш сәйкес

предикат пен баяндауыш сәйкес

Логика-грамматикалық типі: субъект пен оның сындық сапасына құрылған сөйлем

Бастауышқа қатысты тұрлаусыз сөйлем мүшесі жоқ

Баяндауышқа қатысты тұрлаусыз мүше – анықтауыш. Себебі «санасы жетілген» сөзі семантикалық тұрғыдан «қазақ қызы» сөзінен бөлек «қандай?» деген сұраққа жауап береді.

Сөз тіркесіне талдау




Санасы жетілген // қазақ қызы: синтетикалық тәсіл негізінде қабыса байланысқан, анықтауыштық қатынастағы есімді сөз тіркесі.




Қазақ // қызы: синтетикалық тәсіл негізінде қабыса байланысқан, изафеттік сөз тіркесі.

1. Айтылу мақсатына қарай – хабарлы сөйлем (пікір хабарлау мақсатында), сөйлемнің соңына қарай интонация бәсеңдейді.


2. Эмоционалдық бояуы жағынан – лепсіз.
3. Құрылысына қарай: Жай сөйлем (бір предикативтік қатынасқа құрылған)
4. Құрылысы – мүшеленетін сөйлем.
5. Негізгі мүшелердің қатысына қарай: екі негізді (екі негізгі мүше қатыстырылған).
6. Берілген ақпараттың көлеміне сай: негізгі пікірмен шектелгендіктен жалаң.
7. Ойға қатысты мүшелердің қатысына қарай: осы жағдаятта толымды.
8. Бастауыштың тұлғасына қарай: номинативті
9. Баяндауыштың тұлғасына қарай: есімді
10. Сөйлемнің предикативтілігі (айтылған пікірдің ақиқат шындыққа қатыстылығы)
10.1. Есімді сөйлем: осы шақ.
10.2. жақтың қатысына қарай: жақты, үшінші (сөйлеуші өзі емес, тыңдаушы емес, бөгде жақ) жақ
10.3. модальділік: айқын, реалды
10.4. пікірдің болмысқа қатысына қарай: болымды
11. Сөйлемнің қызметі: жай пікірді хабарлау.
Баяндауышы етістікті сөйлем:

Қамар (Б) өле-өлгенше (п) ескілікті (а) салт-сананы (т) өлтіре сынайды... (б)

Бастауыш (дара)

Баяндауыш (күрделі)

Зат есім, атау септік

Етістік

субъект пен грамматикалық бастауыш сәйкес

предикат пен баяндауыш сәйкес

ЛГТ: іс иесі субъект пен оның қимылының қатынасына құрылған сөйлем

Тұрлаусыз мүшелер


жүктеу 76.8 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет