Со ны мен қатар әлеуметтанушылар ұрпақтар арасында бұрынғы қалып тас



жүктеу 3.59 Mb.

бет1/27
Дата22.05.2017
өлшемі3.59 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27

Со ны мен  қатар  әлеуметтанушылар 

ұрпақтар арасында бұрынғы қалып тас-

қан рухани сабақтастық үзіліп, оның 

ор нына нарықтық экономикаға бейім-

дел ген жаңа буын қалыптасқан деседі. 

Бұл жа ңа буынның басындағы проб-

лемалар кос мополит қатарын кө бей тіп 

барады. 


Рас, мемлекет тарапынан жүргізіліп 

отыр 


ған жастар мәселесіне қатысты 

сая  сатты жоққа шығаруға болмайды. 

Мем  лекет жастарға қатысты жинақтал-

ған проб лемаларды шешуде бірқатар 

жоба лар мен бағдарламалар жасады. 

Оны жү зеге асырып та отыр. Бірақ ол 

бағдарла малар арқылы жастар ісінде 

бүгінде орын алған мәселелердің бар-

лығын шешу мүм кін емес. 

Социологиялық зерттеулер «өмірлік 

тәжірибесі мен білімі жоқ жастар өзінің 

саяси мақсаттарын іске асыру үшін жас-

тар ды айналдыратын сыртқы және ішкі 

ыдыратушы күштердің жетегінде кету 

қаупіне ұшырайды. Экстремистік көз-

қарас 


тар мен идеялардың жастар 

арасына енуі, жастарды құқыққа қарсы 

әрекеттерге итермелеу қоғамдағы 

этносаралық,  мә де ниет аралық  және 

конфессияаралық  ке лісім дерді  бұзу 

қаупін туғызады» дейді. Бұл қауіптің 

салдарын көзіміз көріп те жүр. 

Жастарды қоғамның саяси, әлеу-

меттік-мәдени, экономикалық сала-

ларының толыққанды қалыптасуына 

тіке лей  әсер  ететін  әлеу мет  тік  де  мог-

рафиялық топ десек, жастар саясаты – 

ерекшеліктері жіті ес 

ке 


рілуді қажет 

ететін өте нәзік мәселе. Олай етпейінше, 

бүгінгі жас, ертеңгі қоғамның бір-бір 

кірпіші мықты болмасына кепіл жоқ.

Былтыр күзде Еуропа елдері жастар 

саясатының опық жегізгенін ашық 

айтып, аурудың алдын алу үшін 

кеңескені аян. Сонда Еуропа кеңесі бас 

хатшысының орынбасары Габриелла 

Баттаини-Драгони: «Жалпы, Еуропада-

ғы қазіргі жастардың бей несі қорқы-

ныш ты:  жастарда  маргина лиза ция  жү-

ріп жатыр», – депті Еурокеңеске мүше 

елдер дің жас тар ісі бойынша ми нистр-

лердің 9-ыншы конференциясын 

да. 


Бұл дерт Қазақстан жастарында да бар. 

Статистикалық деректерге сүйен 

сек, 

жоғары білімі бар жастардың саны соң-



ғы онжылдықта – үш есе, арнаулы орта 

білімі бар жастардың саны екі есе ге арт-

қан. Жоғары білімі бар ауыл жас тары -

ның саны – алты есе, қала жаста ры  ның 

саны төрт есе өсіпті. 

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет 

ОЙ-КӨКПАР



«Жасанды түсік жасатуға мүлде тыйым салу керек» деген пікірмен келісесіз бе?

ИƏ

ЖОҚ

Советхан ҒАББАСОВ, 

жазушы, медицина және 

педагогика ғылымдарының 

докторы: 

Салтанат БАЙҚОШҚАРОВА, 

биология ғылымының докторы, 

«Экомед» Адам ұрпағын өрбіту 

емханасының басшысы:

№ 91 (1002) 

1 маусым, сенбі

2013 жыл


– Иә, бұл – өте дұрыс шешім. Менің 

қан   ша ма жылдан бері айтып, жеткізе ал-

май шы рылдап жүрген мәселемнің бірі 

осы дер едім. Кезінде Мұқаң: «Ел бо лам 

десең, бесігіңді түзе!» – десе, мен ай тар 

едім: «Ел болам десең, қызыңның қы-

лығын бағып, етегін жап, ұятын күзет», 

– деп. Негізі, қыз бен бесік екеуі ажы ра -

ғы сыз ұғымдар ғой. Сондықтан ха лы қ-

тың байлығы да, мем лекеттің бола шағы 

да қыздың тәртібіне тікелей бай ланысты. 

Ал қазір көптеген сорақы лық тар, соның 

ішінде осы «жасан ды түсік жасату» деген 

дерт сол қызда ры мыздың тыйымсыз, бе-

ті мен кеткендігінен шығып жатыр. Жыл 

сайын қаншама қыз бала оң жақта оты-

рып жүкті болып қалып, соның қан-

шамасы аяусыз дықпен өз сәбиіне өзі қол 

жұмсап, өзінің де, өзін дүниеге әкел ген 

халықтың да түбі не жетіп жатыр. 

– Бізде, шынында да, аборт жасату де ген 

оп-оңай нәрсе, тіпті ойыншыққа ай нал ды. Ой-

л амаған жерден, аңдаусызда бо йына бала 

бітсе, қыз-келіншектеріміздің көбі жасанды 

түсік жасата салу деген бір өте жаман ауруға 

шал дыққан десе де бол ған дай. Соған сай 

қоғамда да кез келген жер де шімірікпестен 

жа тырдағы баланы жұ лып алуға даяр қаны-

пе зерліктің аяқ алып кеткеніне менің дәрігер 

ре тінде ішім аши ды. Алайда мен тағы да ма-

ман, дәрі гер ретінде, жалпы, «жасанды түсік 

тас тауға мүл дем тыйым салу керек» деген пікір-

мен ке ліспеймін. Неге? Себебі мәселенің бар -

лығы сана-сезімде болып тұр. Сол сана-се  зім ді 

өсірмей,  адамдардың  ұрпақ  өрбіту  тұр        ғы-

сындағы сауатын арттырмай, заң жү 

зін 

де 


тыйым салғаннан біз ештеңе ұт пай мыз, өйт   кені 

ол кезде, керісінше, жасы рын түрде түсік жа-

сайтындар көбейіп кетеді және олар өз бағасын 

бұрынғыдан бе тер өсіріп жібереді. 



-бетте

3

Жыл сайын біздің елімізде 100 мыңға жуық бала дүниеге 



келмей жатып көз жұмады екен. Яғни нақтырақ айтсақ, өзге 

емес, өз ата-анасының қолымен соншама нәресте жасанды 

түсікке душар болады деген сөз. Жасанды түсік 

жасатушылардың көп бөлігін 19 бен 30 жас 

аралығындағы қыз-келіншектер құрайды, яғни 

ұлты мыздың ұрпағын өрбітуге толық қабілетті 

жастағылар. Байқағанымыздай, бұл жас ара-

лығындағылар – білместікпен дейтіндей емес, 

с аналы түрде сондай қағамға баратындар. 

Оның сыр тында кәмелеттік жасқа толмай да 

аяғы ауы р лап, «ең оңай» жол ретінде жасанды 

түсік жа сатып, тіпті оны әдетке айналдырып 

алғандар да жетерлік. Осы не нің салдары? 

Жалпы, жасанды түсік жа сатуға мүлдем 

тыйым салсақ, осын дай обырға тоқтау 

сала аламыз ба? 

ҚА

З



АҚ ЖЕРІНІҢ ХИКМЕ

Т

ТЕРІ



Тарбағатайдың 

бір құпиясы ашылды

ДАТ!

Жер қойнауын пайдалану 

саласындағы қазіргі заңнама 

өзгерістер мен толықтырулар 

енгізуді талап етеді 

бетте

6

Мәжит ТҰРМАҒАМБЕТОВ:

Жақында Көкшетау қаласындағы қоқыс 

жәшіктерінің бірінен сол қолы жоқ сәбидің өлі 

денесі табылды. Бұл сәби анасының «жоспарынан 

тыс» өмірге келген діктен, жарық дүниеге келе сала

о дүниеге атта ныпты. Мұндай оқиғаларды тізе 

беруге бола ды. Былтыр жазда Ақтөбенің Абай 

даңғы лы бойындағы қоқыс жәшіктерінің бірінен 

жаңа туған сәби табылды. Кіндігі де түс 

пе 

ген 


нәрестені 23 жастағы әйел тас тап кеткен болып 

шықты.


Ардагер УАЙДА, Ақтөбе облыстық ішкі істер 

департаменті баспасөз қызметінің жетекшісі: 

— Биыл наурыз айында тағы да осын  дай оқиға 

болды. 27 наурыз күні Темір аудандық ішкі істер 

бөліміне Шұбарқұдық ауылының тұрғыны 

хабарласты. Өз үйінің ауласындағы дәретханадан 

жаңа туған баланы тауып алғандығын айтқан. 

Оқиға болған жерге дереу жедел-тергеу тобы 

барып, төсек жаймаға оралған нәрестені алып 

шықты. Абырой болғанда, сәби аман екен, оны 

дәрігерлерге табыстадық. Бір тәуліктен кейін 

сәбидің анасы табылды. Күйеуге тимеген, 23 

жастағы әйел түнде толғағы келіп, далаға 

шыққанын, жеті айлық баланы мерзімінен бұрын 

босанып, сол түні оны төсек жаймаға орап, 

дәретханаға лақтырып тастағанын айтқан. 

Жаның түршігеді. Бейресми деректерге қа  ра-

ғанда, соңғы екі-үш жылда елімізде он нан астам 

бала өз анасының қолынан ажал құш қан. 

Осы тектес қылмыстардың көбейіп кет кендігі 

соншалық, соңғы жылдары Қазақстан Республи-

касының Қылмыстық кодексіне «Жа ңа туған сәбиді 

анасының өлтіруі» деген ар найы, 97-бап енгізілген 

болатын.

Бөбектеріміздің құны 

бұйым құрлы болмай тұр 

Жалғасы 2-бетте 

Жалғасы 6-бетте 

«Қоқыс жәшіктерінен полиэтилен 

пакетке салынған нәрестелерді тауып 

алды», «баласын айуандықпен өлтіріп, 

денесін бөлшектеп, лақтырып кеткен», 

«анасын ұрып өлтірген», «әкесіне пышақ 

салып алған», «бауырлар бір-бірін 

мерт қылды...» Осындай қылмыстар 

бұл күні бізді таңғалдырмайтын болды. 

Туған баласын өз қолымен өлтірген 

аналар мен әкелер туралы хабарлар 

да екі күннің бірінде айтылатын 

жағдайға жеттік. Мұндай патологиялық 

қатыгездік қазақ қоғамына қайдан 

келді?.. Әйел неге өз баласынан өзі 

жеріді? 

Абай ОМАРОВ (коллаж)



Әлеуметтік зерттеулер «қазіргі 

Қазақстан жастарының мінез-

құлықтарында батысқа тән 

жекешілдік, дарашылдық бар. Өз 

басынан қоғамдық мүддені жоғары 

қоятын әдеттегі идеологияның 

орнына либерализм принци пі басым. 

Жастардың сана сын да әлеуметтік-

экономикалық өзгерістермен 

сабақтасқан прагматизм мен 

практицизмнің өсу үрдісі орнығып 

келеді. Жас тар дың жартысына жуығы 

– потен циалды космополит, рухани 

құлазуға дайын объект» депті. 

ТҮЙТКІЛ


Жалғасы 2-бетте 

 Қызғалдақ АЙТЖАНОВА

Мәдени қақтығыстар жастарымызды маргиналға айналдырып жіберген жоқ па?

Мәселен, 2012 жылдың қыркүйек айында Тарба-

ға тай ауданы жеріндегі Әмірсана қоңтайшы қамалы-

ның орны анықталып, зерттелді. Жалпы, шы ғыс тың 

әртүрлі өңірлерінен жоңғар кезеңінің жәдігер 

лері 


табылып қалып жатады. Соның бірі – 1952 жылы 

Шыңғыстауда табылған будда жәдігері. Моңғолдық 

атаулар біздің жерімізде түріктік атаулармен қабат та-

сып келіп отыратын жер атауларының негізін құрайды. 

Ал үстіміздегі жылдың мамыр айында Семей педаг о-

гика лық институтының Манаш Қозыбаев атындағы 

тарихи және әлеуметтік зерттеулер ғылыми орталығы 

жетекші маманы Мұхаметбек Асылбеков және Семей 

мемлекеттік медицина университетінің аға оқытушысы 

Ғалымбек Базарбеков арнайы барып Тарбағатай 

сілеміндегі Долаңғара тауының ішіндегі тік жартастағы 

белгісіз жазуды тауып, суретке түсіріп қайтты. Бұл жазу 

осы уақытқа дейін ғылыми ортаға белгісіз болып 

келген. 


Осы тұста сәл шегініс жасап айтар болсақ, бірнеше 

жыл бұрын орталық директоры Мұхтарбек Кәрімовке 

осы тауда мал бағатын Мұрат Рамазанов деген азамат 

тасқа қашалған ерекше таңбалар көргендігін айтқан 

екен. Алайда ол адамның дүниеден озуына бай-

ланысты тастағы таңбаны іздеу кейінге қалдырылыпты. 

Бірақ көп ұзамай бұл қызықты көзбен көрген куәгердің 

тағы бірі табылды.



www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

Алматы


+30.. +32

о

+18.. +20



о

+18 .. +20

о

+6.. +8


о

Астана


ЭКОНОМИКА АЙНАСЫ

АҢДАТПА

-бетте

5

Бапкерлердің 



жағдайын жасау керек

-бетте

7

-бетте

4

151,36

195,85

24,64

15324,53

977,01

1417,70

4,79

1,30

1333,35

101,52

ДОЛЛАР


ЕВРО

РУБЛЬ


ЮАНЬ

EUR/USD


DJIA

KASE


RTSI

BRENT


GOLD

(ICE)

(NYMEX)

с

с



с

с

...дедім-ай, ау!



Мұртаза БҰЛҰТАЙ, 

дінтанушы: 

– Кеше Стамбулдан ұшар алдында 

әуежайдағы бiр шағын дүкенге кiрiп 

едiм, сондағы сатушы жас түрiк жiгiт 

«қай да ұшып бара жатырсыз?» деп сұ-

рады, «Қазақстан» десем, маған: 

«Әлем  де хаммерлер ең көп соқтығы-

с а тын жалғыз ел Қазақстан екен!» – 

дей ді, өзiм де таңғалдым! 

(ФБ-дағы жеке парақшасынан)

Астана уақытымен сағат 18:00 бойынша

Тарбағатай- еліміздің көне дәуірдегі 

тарихына қатысты талай сырды қойнауына 

ұялатқан қастерлі ұясы. Құлыптаулы 

құпиясының құндылығын сыртқа шығаруды 

көздеген археологтер қазба жұмыстарын 

жүргізіп, қазақ даласының сан түрлі 

қазынасы барына көп жылдан бері көз 

жеткізіп келеді. 

ВАЛЮТАСЫ – ЭНЕРГИЯ 



әдеби кейіпкері кім?

Бүгінгі ұрпақтың

Со ны мен  қатар  әлеуметтанушылар 

ұрпақтар арасында бұрынғы қалып тас-

қан рухани сабақтастық үзіліп, оның 

ор нына  нарықтық экономикаға бейім-

дел ген жаңа буын қалыптасқан 

н 

н 

н



н 

де

д



д

д

д



д

се

се



се

се

с



ді.

Бұ

Бұ



Бұ

ұ

Бұ



Бұ

л

л



л

л

жа ңа  буынның басындағ



ағ

ағ

ғ



ағ

а

ы



ы

ы

ы



ы

ы

пр



пр

пр

пр



пр

р

об



об

об

об



об

об

-



---

лемалар кос мополит қатарын  кө бей тіп 

барады. 

Рас, мемлекет тарапынан жүргізіліп 

отыр ған  жастар мәселесіне қатысты 

сая  с


с

с

ат



ат

а

а



а

а

ты



ы

ы

ы



 жоққа шығғар

а уға болмайды.

Ме

Ме

Ме



Ме

Ме

е



м

м

м



м

м

м



 л

 л

 л



 л

л

л



ек

ек

ек



ек

ек

ет



ет

ет

ет



ет

ет

ж



ж

ж

ж



ж

ж

ас



ас

ас

ас



ас

а

та



та

та

арғ



рғ

рғ

рғ



рға

а

а



а

а

а



қа

қа

қа



қа

қа

қ



ты

ты

ы



ы

ы

ы



ст

ст

ст



стт

ст

ы



ы

ы

ы



ы

ы

жи



жи

жи

жи



жи

жи

на



н

н

қтал-



ған проб лемаларды шешуде бірқатар 

жоба лар мен бағ

ағ

ғ

ғ



да

да

да



да

да

да



рл

рл

л



л

л

ам



ам

ам

ам



а

а

ал



ал

ал

ал



л

ал

ар



ар

ар

а



ж

ж

ж



ж

ас

ас



ас

а

ас



ас

ад

ад



ад

ад

ад



ы.

ы.

ы.



ы

 

Оны жү зеге  асыр



ыр

ыр

ыр



ыр

ы

ып



ып

ып

ып



ып

ып

тт



т

т

а



а

а

а



а

от

от



от

от

ыр



ыр

ыр

ы



ы

ы



Б

Б

Бі



Б

ра

ра



ра

ра

р



ра

қ

қ



қ

қ

қ



ол

ол

ол



ол

л

 



бағдарла малар  арқылы жастар ісінде 

бүгінде орын алған мәселелердің бар-

лығын шешу мүм кін емес. 

Социологиялық зерттеулер «өмірлік 

тәжірибесі мен білімі жоқ жастар өзінің 

са

саяс



с

и ма


ма

м

м



м

м

қс



қс

қ

қ ат



а

та

а



ры

р

р



р

н іске асыру үшін жас-

та

та

та



а

а

р



р ды

ды

ды



ды

ды

ды



а

а

а



а

айн


йн

йн

йн



н

ал

ал



ал

ал

ал



ал

ды

ды



ды

ды

д



ды

ра

р



ра

ра

р



р

тын сыртқы және ішкі 

ыдыратушы күштердің жетегінде кету 

қаупіне ұшырайды. Экстремистік көз-

қарас тар мен идеялардың жастар 

арасына енуі, жастарды құқыққа қарсы 

әрекеттерге итер

ер

р



р

р

ме



ме

ме

ме



м

ле

л



л

л

л



у 

у қоғамд


д

д

д



д

ағ

а



а

а

ы 



этносаралық, м

м

м



м

м

м



ә 

ә 

ә 



ә

ә

де



де

де

де



де

де

 н



н

н

н



н

н

ие



ие

ие

е



ие

е

т 



т

т

т



ар

ар

ар



р

р

р



ал

ал

алық



ық

ық

ық



қ

қ

ж



ж

ж

ж



ж

ж

ән



ән

ән

ән



ән

ә

е 



е 

е 

е



е

е

конфессияаралық  ке лісім дерді  бұзу 



қа

қа

қа



қа

қ

уп



п

п

ін туғызады» дейді. Бұл қа



қа

қа

қа



қа

қа

уі



у

у

у



у

у

пт



пт

пт

пт



пт

пт

ің



ң

ң

ң



 

са

са



са

с

са



с

лд

лд



лд

д

л



арын көзіміз көріп те жүр.

р.

р



р

р

р



 

Жастарды қоғамның саяси, әлеу-

меттік-мәдени, экономикалық сала-

ларының толыққанды қалыптасуына 

тіке лей  әсер  ететін  әлеу мет  тік  де  мог-

рафиялық топ десек, жастар саясаты – 

ерек

ек

ек



ек

ек

ек



ше

ше

ше



ше

ше

лі



лі

л

л



л

ктер


ер

р

р



і  жіті е

е

е



е

е

с 



ске

е

 р



р

р

р



р

іл

луд



уд

уд

уд



у

і  қажет 

ет

ет

ет



ет

т

ет



ет

ет

ет



ет

ет

е



ін

ін

ін



ін

ін

н



ө

ө

ө



ө

ө

те



те

те

е



е

е

н



н

н

н



нәз

әз

әз



әз

әз

әз



ік

ік

ік



ік

і

м



м

м

м



м

әсс


с

сс

с



ел

ел

ел



ел

ел

ел



е.

е.

е О



О

О

О



О

ла

ла



ла

ла

ла



а

й

й



й

й

й



й

ет

ет



ет

ет

ет



ет

п

пе



п

п

п



п

йінше, 


бүгінгі жас, ертеңгі қоғамның бір-бір 

кірпіші мықты болмасына кепіл жоқ.

Былтыр күзде Еуропа елдері жастар 

саясатының опық жегізгенін ашық 

айтып, аурудың алдын алу

у

у



у

у

  үші



ш

ш

ш



ш

ш

н 



ке

ке

ке



ке

ке

е



ңе

ңе

ңе



ң

ң

ң



скені аян. Сонда Еуропа ке

ке

ке



ке

ке

ке



ңе

ңе

ңе



ңе

ңе

ңе



сс

с

сі



с

с

б



б

б

б



б

б

ас



ас

ас

а



ас

а

 



хатшысының орынбасары Габриелла

Ба

Ба



Ба

тт

т



тт

аи

аи



аи

а

аи



и

ни

ни



ни

ни

ни



Д

Д



Д

Д

Д



ра

ра

ра



ра

р

р



го

го

го



го

ни

и



и

: «Жалпы, Еуропада-

ғы

ғы

ғы



ы

қ

қ



қ

қаз


аз

аз

аз



а

аз

ір



ір

р

ір



і

гі

гі



гі

і

г



ж

ж

ж



ж

ж

ж



ас

а

ас



ас

ас

ас



та

та

т



тард

рд

рд



р

р

ың бей несі қорқы-



ныш ты:  жастарда маргина лиза ция  жү-

ріп жатыр», – депті Еурокеңеске мүше 

елдер дің  жас тар ісі бойынша ми нистр-

лердің 9-ыншы конференциясын да. 

Бұл дерт Қазақстан жастарында да бар. 

Статистикалық  де

де

де

де



де

де

ре



ре

е

е



р

р

кт



кт

к

к



к

ер

ер



р

р

р



ге

е с


с

үй

ү



ү

ү

ен



ен

н

н



н

 с

 сс



с

с

ек



е

,



,

,

,



жоғары білімі ба

ба

ба



ба

ба

ба



р 

р 

р 



р

р

р



жа

жа

жа



ж

ж

жа



ст

ст

ст



т

ст

т



ар

ар

ар



а

а

а



ды

ды

ды



ды

ды

ды



ң 

ң

ң 



ң 

ң

са



с

с

с



с

ны

ны



ны

ны

ны



ны

сс

с



оң

оң

оң



оң

ң

-



-

-

ғы онжылдықта – үш есе, арнаулы орта 



білімі бар жастардың саны екі есе ге арт-

қан. Жоғары білімі бар ауыл жас тары -

ның саны – алты есе, қала жаста ры  ның

саны төр


өр

ө

өр



өр

т есе өсіпті. 




  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал