Шетелдерге тарыдай шашылып кеткен қандастарын еліне қайтарып



жүктеу 0.71 Mb.

бет1/6
Дата14.09.2017
өлшемі0.71 Mb.
  1   2   3   4   5   6

ИӘ

Шетелдерге тарыдай шашылып 

кеткен қандастарын еліне қайтарып 

жатқан үш-ақ мемлекеттің бірі – Қа зақ-

стан. Елбасының осындай тамаша бас-

тамасын одан ары жалғастыру үшін кө-

ші-қон мәселесімен айналысатын тұ-

рақты агенттік құрылуы қажет. Қазіргі 

Кө 

ші-қон комитеті тиісті жұмыстарды 



ой 

дағыдай атқара алмай отыр. Егер 

агент 

тік құрылса, оның әрбір облыста 



бө лімшелері болады. Және Елбасының 

ті келей бақылауында болар еді. Үкімет 

бас шысына депутаттық сауал жолдауыма 

се бепкер болған мәселені де айта ке-

тейін. Маған Шығыс Қазақстан об лы-

сының Курчатов қаласына қоныс ау да-

рып келген қандастарымыздың бір топ 

өкі лі келді. Олардың айтқан сөздерінен 

жан түршігеді. Бағдарламада қарас ты-

рыл ған шаралардың бірде-біреуі толы-

ғы мен жұмыс істемейді.  

ЖОҚ 

– Шетелдегі қандастарымызды елге 

кө 

шіріп әкелу, оралмандар мәселесін 



рет теу – мемлекетіміздің басым ба ғыт та-

рының бірі. Сондықтан Елбасының тап-

сырмасы бойынша осы саладағы қажетті 

істерді Көші-қон комитеті арқылы да іске 

асырып келеміз. Өздеріңіз білесіздер, 

«Нұрлы көш» мемлекеттік бағдарламасы 

аясында қандастарымыз Қазақстанға 

келіп жатыр. Және осы бағыттағы жұ-

мыс тар жалғаса бермек. Меніңше, мә се-

ленің барлығы комитеттің орнына агент-

тік құруға тіреліп тұрған жоқ сияқты. Біз-

дің елімізде көші-қон саласына бай ла-

нысты агенттік бұрын да болған. Бірақ 

осы саладағы мәселелердің барлығы 

агенттік жұмысының аясында шешіле 

салған жоқ. Әрине, қан 

дас 

та 


рымызды 

ел ге көшіріп әкелу жолында бір шама ке-

дергі бар. Депутат мырзалардың көтеріп 

отыр ғаны да – осы мәселе. 



Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

Ахметжан ЕСІМОВ, 

Алматы қаласының әкімі: 

– Атақты қолбасшы Суворов 

айт  қандай,  Қазақстан  чемпионы 

ата 


нуды армандамайтын футбол-

шы – нашар футболшы.



( «Қайрат» футбол клубын 

қабылдау сәтінде айтқан сөзінен)

№37 (489) 

2 наурыз

сәрсенбі


2011 жыл

...де

дiм-ай, а

у!

3-бетте

Гүлшара ӘБДІХАЛЫҚОВА, 

еңбек және халықты әлеуметтік 

қорғау министрі:

Нұрлан ӨНЕРБАЙ, 

Мәжіліс депутаты:

2-бет

5-бет

5-бет

ОЙ-КӨКПАР 

Жоба күйіндегі жаңа мешіт 

құрылысы қашан бітеді?

Мұқағалида 

мейірім мол еді...

Еліміздегі сүр бойдақтар 

Қазақстан әскерінен 

екі есе көп

Комитеттің орнына оралмандар агенттігін құру көші-қон мәселесін түбегейлі шеше ала ма?

Жуырда Парламент Мәжілісінде «еліміздегі 

Көші-қон комитетінің орнына агенттік 

құрылуы керек» деген идея ортаға салынды. 

Дәлірек айтқанда, халық қалаулысы Нұрлан 

Өнербай Үкімет басшысы Кәрім Мәсімовке 

жолдаған депутаттық сауалында осы 

мәселені ашық жеткізді. Оның айтуынша, 

оралмандардың алдынан шығатын көптеген 

кедергіні агенттік құру арқылы еңсеруге 

болады. Керісінше, комитет агенттікке 

айналғанда қағазбастылық көбейіп, 

бюрократия жұмысты қиындатып жібермей 

ме? Міне, осы мәселелерді ескере келе, 

«Комитеттің орнына оралмандар агенттігін 

құру көші-қон мәселесін түбегейлі шеше ала 

ма» деген сауалды ой-көкпарға салған едік.

А

УА Р



АЙЫ

«Қазгидромет» кәсіпорны мамандарының бол жа-

мына қарағанда, алдағы тәулікте Қазақстанның басым 

бө лігінде антициклон ықпалы сақталады. Ал оңтүстік 

пен оңтүстік-шығыста атмосфералық таралымдар қа-

лы п тасып, жауын-шашын болып, тұман түседі, жел 

кү шейеді. Алматы облысындағы Жалаңашкөл мекені 

ау 


мағында оңтүстік-шығыстан соққан желдің екпіні 

28 м/с-ке жетеді. Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан об лыс-

та рында да қатты жел тұрады. Шығыс Қазақстан об-

лы сының жекелеген аудандарында екпіні секундына 

20 метрге жететін жел жер бауырлай соғады. Төменгі 

тем пературалық фонның әсерінен Алматы, Жамбыл 

об лыстарындағы өзен-суларда және Сырдария өзе-

нін де мұз жиналу процесі жалғасады. Соның сал да-

ры нан өзендердің кейбір тұстарында су деңгейі кө те-

рілуі ықтимал.



Болатбек МҰХТАРОВ

Оңтүстікте жауын-шашын 

мен жел болып, су деңгейі 

көтеріледі

Алдағы тәулікте республиканың оңтүстік-

шығысы мен оңтүстігінде атмосфералық 

таралымдардың әсерінен жауын-шашын болып, 

жел тұрады. Бұл аймақтардағы өзендерде су 

деңгейі көтерілуі мүмкін.

Азғыр. Құлазыған қу медиен дала. Тарихта ХІХ 

ғасырдың басында бұл жер бүтіндей бір елдің ата 

қонысы, құтты мекені болған деп айтады. Ертегі 

секілді. Жер-Ана жаралғалы осы мекен тап осы 

меңіреу қалыптан ажырамай тұрғандай көрінеді. 

Бөкей ханның інісі Шығайдан тараған дәулескер 

күйші Дәулеткерейдің болыстық құрған жері еді 

ғой бұл. Мұрағат құжаттары ХХ ғасырдың бас 

кезінде Азғыр өңірінде 14 ауылдық кеңес болғанын 

айтады. Қазақ жерінің бір бұрышындағы қазаны 

қайнап, бала-шағасы ойнап, атырабы  жайнап 

тұрған мекен әлдекімдерге артықтау көрінді ме 

екен, КСРО Министрлер Кеңесінің 1947 жылғы 4 

қараша күнгі жасырын қаулысы бойынша Нарын 

құмы «Ракета техникасы сынақтарын өткізу үшін» 

әскерилерге беріліп кетті. Тыныш өмірдің шырқы 

осылай бұзылды. Іргесі қалың ел ата күлдігін тастап, 

айдаладан қоныс іздеуге мәжбүр болды. Әрісі Ресей 

асты, берісі Қазақстанның оңтүстігіне ауды. Ал 

Азғырға «Оңтүстік сейсмикалық экспедициясы» деп 

аталған атом сынақтарының техникалық базасы 

орналасты. Осы базаның күшімен 20 жыл бойына 

17 рет жерасты атом сынақтары жасалды. Жағдай 

тек еліміз Тәуелсіздік алғаннан кейін ғана түзелді. 

Полигон жабылды. Бірақ оның зардабын жергілікті 

жұрт әлі күнге тартып отыр.

ДАТ!

6-б

етте

Дамир ШЫНЫБЕКОВ:

Сандық телевизиямен, 

интернетпен, сандық радиомен 

айналысатын журналистер 

жоқтың қасы

ТҮЙТКІЛ


Зейнеткерлер мен жүргізушілер неге қақтығысты?

Көктемнің алғашқы күні 

кейбір алматылықтар үшін 

ыңғайсыз жағдайдан басталды. 

Таң алагеуімнен бастап қоғамдық 

көліктерде жол жүру билеттерінің 

енгізілуіне байланысты 

жолаушылар мен жүргізушілер 

арасында текетірестер орын 

алды. Жолаушылардан жол 

жүру билеттерін талап еткен 

жүргізушілер жұдырық жұмсауға 

дейін барса, ал жолаушылар 

«КазПресс» дүңгіршектерінде 

билеттердің жоқ екенін айтып, 

ақталуға мәжбүр болды. Әңгімені 

толығырақ баяндап өтейік.

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

145,90

201,84

5,08

22,21

1,38

12226,34

1973,39

1818,23

112,61

1409,30

Азапты Азғыр даласы азып барады

Естеріңізде болса, осыдан бір ай бұрын Алматы қа ла лық 

мәслихатының сессиясында қаладағы жо 

лау 


шы 

лар 


көлігінде жаңадан жол жүру билеттері ен гі зілген бо латын. 

Жеңілдетілген жол жүру билет те рінің заңдық кү ші болу үшін 

тиісті құжаттар қажет болып белгіленді. Олар – зейнеткер 

куәлігі, студенттер үшін студенттік билет және 9, 11-сынып 

оқушылары үшін мектеп анықтамасы. Ұлы Отан соғысының 

қаты су шылары мен ардагерлеріне би лет құнының 100 па-

йызы Алматының жергілікті бюд 

жеті есебінен тө 

ле 

неді. 


Жасы толған зейнеткерлер үшін бір ыңғай ай лық жол жүру 

билетінің құны 3 мың теңге бо лады. Оның 1 жарым мың 

теңгесін тасымалдаушыларға жер 

 

 



гілікті бюджет есебінен 

қайтарады, ал қалған 1 жа   рым мыңын зейнеткер төлейді. 

Бұл шешімнің 1 нау   рыз дан бастап күшіне енетіндігі айтылған. 

Со нымен қала әкім дігінің шешімі шыққан бірінші күннің 

өзінде-ақ жо 

лау 


шылар мен жүргізушілер арасында тү-

сінбеушіліктер орын алды. Қоғамдық көлік жүргізу ші лері 

жолау шы лар дан арнайы жол жүру билеттерін та лап етсе, ал 

жола у шы лар 

ондай 

билеттерге 



қол 

жет  кізе 

алмай 

жүргендерін, дүңгіршектерде билет 



тер 

дің жоқ екендігін 

айтып, ақ та луға мәжбүр бо луда.

Жол жүру билеттеріне қол жеткізу, әсіресе, зейнет жа -

сындағы азаматтарға қиын болып тұр. Азын-аулақ ақ шасын 

қалт-құлт етіп жұмсап отырған зейнеткерлер дүң  гіршектерде 

жол  билеттерінің  сатылмауына  бай ла нысты  қо ғамдық 

көліктерге міне алмай қалды. «Дүң гір шек терде билет жоқ, 



ЖАҚЫНДА...

...Үкімет  басшысының  тапсыр ма сы мен 

сол Азғыр өңіріне құрамына облыс әкі мінің 

орынбасары Серік Айдарбеков, ау дан әкімі 

Аманжан Тәкешев, Қазақстан Республикасы 

Пар ламенті Сенатының де путаты Сәрсенбай 

Ең сегенов және Қа зақстан Республикасының 

қоршаған ор таны қорғау вице-министрі Мә-

жит Тұр ма ғамбетов, Қазақстан Республи ка-

сының Еңбек және халықты әлеуметтік қор-

ғау ми 

нистрлігінің, Денсаулық сақтау ми-



нистрлігі СЭҚ Комитетінің, Ауыл ша руа шы-

лығы министрлігі Су қорлары коми 

те 

тінің, 


«Қа 

зақстан Республикасы Ұлттық ядролық 

ор талығы» РМК Ядролық физика инсти ту ты-

ның  және  осы  инсти тут қа  қарасты  эко ло гия-

лық зерттеулер ор талығының өкілдері енген 

ар найы  ко мис сия  барып,  мән-жаймен  таны-

сып келді. Одан соң облыс әкімі Бергей Рыс-

қалиевтің төрағалығымен өткен бас 

қо 

суда 


Азғырдың ахуалы жан-жақты баян далды.

Комиссия отырысының қорытындысы 

бо 

 

йынша Азғыр өңірінің геоэкологиялық 



жағ  да йы күрделі деп бағаланды. Айталық,  

жер қыр тысы мен өсімдіктер радионуклеидтің 

кө теріңкі құрамымен залалданған. Ал жер-

асты суларында кадмий, литий, мыс, мар га-

нец сияқты элементтер мөлшері көп. Малды 

суаруға пайдаланып отырған жоғарғы дең-

гейдегі сулардың құрамындағы зиянды зат 

түрлері рұқсат етілген мөлшерден жүз есе 

артық болып отыр. 

ДӘРІГЕРЛЕРДІҢ ДЕРЕГІ

Азғырда болған 17 жарылыстың нәти же-

сін 

де, көлемі 1,2 миллион текше метрді 



құрайтын аса қауіпті тоғыз жерасты шұңқыры 

пайда болған. Радиация көлемі өте күшті. 

Жа рылыстан көз ашпаған даланың жан жа-

расы әлі ауыр. Бұл жердің жұрты ажалынан 

бұрын өлім құшады, өйткені денсаулықтары 

облыстың өзге аудандарындағы тұр 

ғын-

дармен салыстырғанда екі жарым-үш есеге 



де 

йін төмен. Кішкене ғана елді мекеннің 

өзін де 350-ге жуық мүгедек бар. Күні кешегі 

ар 


найы медициналық тексеру 15-40 жас 

ара 


лығындағы азғырлықтардың қан құ 

ра-


мынан ауыр металдар өте көп деңгейде та-

был ғандығын  көрсетті. 



Жалғасы 2-бетте 

Нұрмұхаммед МАМЫРБЕКОВ

енді қайдан сатып аламыз?» деген олардың уәждеріне 

құлақ асатын жүргізушілер тағы табылмайды.

Сонымен зейнеткерлердің уәждерін тың  дағаннан 

ке йін, олардың сөздерінің рас-өтірігіне сену үшін біз 

ке ше  таңер тең гі сін  қаладағы  «КазПресс»  дүң гір-

шектерін ара лап шыққан болатынбыз.

Аралау барысында, расында да, дүңгіршектерде 

би  леттердің жоқ екендігіне көз жеткіздік. Мәселен, 

Абай даңғылы мен Достық көшесінің қиылысында 

орналасқан «КазПресс» дүңгіршегінде зейнеткерлерге 

арналған бірде-бір билет жоқ екен. Ал мұнда билет 

алу дың кезегіне тұрған зей нет керлердің қарасы көп-

ақ.


Жалғасы 2-бетте   

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№37 (489) 2.03.2011 жыл, сәрсенбі



www.alashainasy.kz

2

e-mail: info@alashainasy.kz

ҚОҒАМ

?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Ақша қайтаруым заңды ма?

Бұл жерде сізге артық төленген ақ-

шаны кассаға қайтару жөніндегі ме ке-

ме басшысының талабы заңды болып 

та  былады.  Қазақстан  Республи касы 

Ең бек ко дексінің 137-бабына сәйкес, 

қыз  мет кердiң  жалақысынан  ұстап  қалу 

сот шешiмi бойынша, сондай-ақ Қа-

зақ стан Республикасының заңдарында 

көзделген жағдайларда жүргiзiледi. 

Қыз 


меткердiң өзi жұмыс iстейтiн 

ұйымға берешегiн өтеу үшiн оның жа-

ла 

қысынан ұстап қалу қыз 



меткердiң 

жаз баша келiсiмi бар болған кезде жұ-

мыс берушiнiң актiсi не гi зiнде жүргiзiлуi 

мүмкiн. Ал ай сайынғы ай лықтан ұстап 

қалудың жалпы мөлшерi қыз меткерге 

тиесiлi жалақының 50 па йы зынан ас-

пауы тиiс.

Сәлеметсіздер ме? Мені мынадай сұрақ мазалап тұр еді: мен жұмыс 

істейтін мекеме басшылығы «сізге айлық есебінде артық ақша төленген, 

соны кассаға қайта төлеңіз» деп отыр. Мекеме басшысының бұл талабы 

қаншалықты заңды?

Айша ТҰРЫСБЕКОВА, Талдықорған қаласы

Жұмыс берушімен қалай есептесемін?

ДЕМОГР

А

ФИЯ



СОТ ЖҮЙЕСІ

ТҮЙТКІЛ


Елімізде алқабилер институты енгізіліп, сот төрелігі «Қазақстан 

Республикасының азаматы» деген мәртебесі бар жеке адамдардың 

қатысуымен жүзеге асырыла бастағанына үш жылдан аса уақыт өтті. 

Аса ауыр қылмыстар туралы қылмыстық істердің мамандандырылған 

ауданаралық соттарда сотталушының арызына байланысты алқабилердің 

қатысуымен қаралып, бірі сотталып, бірі ақталып жатқанына қоғам да 

үйренген секілді.

Қылмыскердің жазадан жалтарып 

кетпеуін қадағалау – міндетіміз

Өткен жылы Астана қаласының маман-

дан дырылған ауданаралық сотында ал қа-

би лердің қатысуымен аса ауыр қылмыстар 

жа саған 29 адамға байланысты әрқай сы-

сының өз ерекшеліктері бар 24 қыл мыстық 

іс қаралып, олардың бірнешеуі ақталған 

бо латын. Мұндайда шынымен, нақақ күйіп 

ба ра жатқаны анықталып, ақталса, әрине 

қуа насың. Алайда олардың арасында на-

ғыз қылмыскерлердің де ақталып кететін 

жайт тары кездескенде, амалсыз қын жы-

ла сың. Мысалы, аса ірі мөлшерде есірткі 

за тын сатып, заң талабын белінен басып, 

пай да тауып жүрген А.Аламбаеваны алқа-

билердің шешімі негізінде сот кінәсіз деп 

тап ты. Осы сот үкімі Астана қалалық проку-

ра ту расының  наразылығымен  қалалық 

сот тың кассациялық алқасы арқылы бұ-

зылды. Сөйтіп, қайтадан қаралған сотта 

жа ңадан құралған алқабилер алқасы оны 

кінәлі деп танып, 10 жылға бас бос тан ды-

ғынан айырды. Яғни бәрібір әділдік жеңді. 

Ал мына мысалға қатысты олай дей ал-

маймыз. Өйткені оның аяғы тағы да қыл-

мысқа ұрындырды. Адам өлтіріп, екі рет 

қа рақшылық жасаған Е. Сұрайманов, мә-

селен, алқабилердің шешімімен ақталды, 

бі рақ арада үш ай өтпей жатып тағы да 

ауыр қылмыс жасады. Бұл – әркімді де ой-

лан дыратын жайт. Себебі оның кесірінен 

кі нәсіз тағы бір азаматтың құқығы бұзылды

жапа шекті. 

Ал қасақана адам өлтіріп, үш жыл бойы 

тер геу мен соттан қашып жүрген адамды 

ал қабилердің ақтауы, сот қаулыларының 

заң дылығын қадағалау функциясы жүктел-

ген прокуратура органдарына сын болды. 

Про 

курорлық қадағалау алқабилердің 



ше шім дері қылмыстық іс материалдарына 

қай шы екенін, эмоцияға жол берілгенін, 

при н циптік позицияның болмағанын, жә-

бір ленушінің құқығы ескерусіз қалды рыл-

ғанын, сотта зерттелген мән-жайларға ба-

ға берілмегенін көрсетті. 

Ал қылмыстық оқиғаның желісі былай 

болған: 2007 жылы қыс кезінде, қала 

маңындағы саябақтардағы үйлерді пәтер 

ретінде жалдап жүрген Н.Асылқасымова, 

Ж. Сибаш, Б. Сандубаев, А. Саяси, Е. Нар-

ке, Ж. Қожабаев бірігіп арақ ішеді. Араққа 

масайған кезде соңғы екеуінің арасында 

дау шығып, аяғы төбелеске айналады. Ж. 

Қожабаевты қара күшпен жеңе алмай-

тынын білген Е.Нарке қасақана адам өлтіру 

ниетін жасырып, татуласқан күй танытады. 

Төбелеске араша түскендердің үйге кірген-

дерін пайдаланған ол Қожабаевты ешкім 

жоқ жерге апарып, арадағы жан жал ды 

қай та жалғастырып, жәбірленушінің ішіне 

Зейнеткерлер мен жүргізушілер 

неге қақтығысты?

«Мен та ң ер тең сағат 8-ден бастап 

қала дүңгіршектерін ара лап жүрмін. Бірде-

бір билет таба ал 

ма 

дым. Аяғымнан 



таусылып барған жерімде ма ған ешкім 

дұрыс жауап та қайырғысы кел 

мейді. 

Зейнеткер болсам да үйімдегі кішкентай 



бүлдіршіндерді асырау үшін қосымша бір 

жерде жұмыс атқарамын. Енді жұмысқа 

бару үшін қоғамдық көлікке міне алмай 

тұрмын. Жаңа ақшам жетпегеннен кейін 

бір қоғамдық көліктен түсіріп тастады», – 

дейді зейнеткерлердің бірі. Әрине, айта 

берсек, бұл шешімнің студенттер үшін де 

оңай тиіп тұрмағаны анық. Мәселен, олар 

бұған дейін студенттік билетпен сабағына 

барып-келуге айына бар-жоғы шамамен 

1200-1500 теңге жұмсайтын (25 теңгемен 

есептегенде) болса, енді айына 2250 теңге 

жұмсауына тура келеді. Тек билеттің бағасы 

ғана емес, оны сатып алу үшін студент 

кезекке тұрып, қаншама уақытын сарп 

етуіне тура келеді. Аталған оқиғадан кейін 

біз мәселенің мән-жайын анықтау үшін 

Алматы қаласы жолаушылар көлігі және 

автомобиль жолдары басқармасына 

хабарласқан едік, алайда онда біздің 

сауалымызға жауап беруге ешкімнің пейілі 

болмады. «Бастықтар жоқ» деген сөзді 

сылтауратқан мекеме қызметкерлері біздің 

Азапты Азғыр даласы азып барады

Бұған радиоактивті элементтердің 

ауыл адамдарының ағзасына әбден еніп 

кет кендігі себеп деген тұжырым бар. Сон-

дай-ақ зерттеулер улы металдар мен ра-

дионуклеидтердің зардабынан 15 пен 40 

жас аралығындағы тұрғындардың қан құ-

ра 


мындағы қорғасынның мөлшері нор-

мадан 1,6 есе жоғары болса, 30-39 жас 

ара 

лығындағы адамдардың қан құра-



мын дағы кадмий 4 есеге көбейіп кеткенін 

көр сеткен.



ӘКІМ АЙТАДЫ

Құрманғазы ауданының әкімі Аманжан 

Тә кешов арнайы зерттеулердің судың құ-

рамында магний, калий, кальций, литий, 

ни кель және берилийдің көп мөлшері бар 

екендігін анықтағанын айтады. Бұл халық 

арасында асқазан-ішек аурулары, жүрек-

қан тамырлары ауруларының кең тарауына 

себеп болып отыр. «Азғырдағы жер әлі 

күнге дейін радиациядан жапа шегіп келе 

жатыр, – дейді әкім, – өйткені цезий-137 

33 жылдан кейін, стронций 90-100 жыл-

дан соң ғана ыдырайды, ал 239-изотопты 

плу тонияның ыдырау мерзімі – 242 жыл-

дан 6000 жылға дейін екен». 

Демек, жер тағдырын осы бастан қолға 

ал масақ, Азғырда дүниеге келетін әлі қан-

ша ұрпақтың обалы мен сауабын кімге ар-

та мыз?

ҒАЛЫМНЫҢ УӘЖІ

Азғыр полигоны 1995 жылдан бастап 

Ұлт 

тық ядролық орталықтың құзырына 



берілген еді. Ядролық физика инс ти ту ты-

ның директоры Әділ  Төлеуішовтің ай-

туын ша, 2001 жылдан бастап ол жерде 

ра  диациялық бақылау, 2002 жылдан ра-

дио 

активті дақтарды жою жұмыстары 



жүр гізіліп келеді  екен. Бізді ойландырған 

бір жайт, Азғырға радиоэкологиялық жә-

не радиациялық мониторинг жұмыстарын 

жүр гізіп келе жатқан Ұлттық ядролық ор-

та 

лықтың Ядролық физика институты 



зерттеулерінде полигон орталығының тұр-

ғындары үшін басты проблема таза ауыз 

су екендігі айтылады, алайда «дәл қазір 

олар пайдаланып отырған жерасты суын-

дағы радиоактивті қауіпті элементтердің 

кө лемі шамадан тыс емес» деген де ректер 

кел тіріледі. Ал Батыс Қазақстандағы жер 

қой науы мекемесінен келіп түскен ақ па-

рат тарда Азғырдағы жерасты суларында 

ли тий, калий, магний сынды радиоактивті 

эле менттердің жүз есе көп екендігі жа зыл-

ған. Денсаулық сақтау министрлігінің өзі 

МӘСЕЛЕ

Гүлжан КӨШЕРОВА

Еліміздегі сүр бойдақтар Қазақстан әскерінен екі есе көп

Еліміздегі № 1 демограф 

һәм санақшы Мақаш 

Тәтімовтің кәрі қыздар 

проблемасымен қатар, сүр 

бойдақтардың да тым 

көбейіп бара жатқанына 

алаңдаушылық білдіріп, 

дабыл қаққанына да біраз 

жылдың жүзі болды. Алайда 

оған үн қатып, үлес қоссам 

дейтін сүр бойдақ 

табылмады. Керісінше, 

сүрленген бойдақтардың 

саны жыл жылжыған сайын 

қарасы қалыңдап барады.

Мақаш ағамыз шырылдап, «осы мә се-

лені шешу керек» деп қанша айқай ла ға-

ны мен, «жартасқа бардым, күнде айқай 

сал дымның» кері болып шықты. Осыдан 

үш жыл бұрын санақшы көкеміз сүр 

 бойдақтардың саны 150 мыңнан асып кет-

ті деген-тұғын. Одан бері де дәл осы үй-

леніп, үйелменді болуға құмар емес жі гіт-

те ріміздің санын есепке алған жан жоқ. 

Ста тистика агенттігінің сайтын ары ақтарып, 

бе рі ақтарып, сүр бойдақтардың санын бі-

ле алмадық. Қалың қол әскердей, яғни сол 

150 мыңның сапын толтырып жүр ген дер-

дің дені – 30-дан асып, 50-ге иек ар тып 

қалғандар. Бұл – өзекті өртер өкінішті жағ-

дай ғана емес, қоғамның да қасіреті. Ма-

мандар «соңғы жылдары отбасын құр ған 

еркектердің қатары 6 есеге дейін тө мен деп 

кетті» деп дабыл қағуда. Қазіргі жас тардың 

30-40 пайызы отау құруға құ лықты емес. 

Олар үшін отбасын құру емес, жан бағу 

бірінші кезекке шықты. Әуелі материалдық 

жағдайды ойлайтын олар тұрмыс құруға 

келгенде тізгінді тарта тұ руды жөн көреді. 

Жастардың отау құруына ынталы емес-

ті гіне бірнеше мәселелер басты себеп. Жа-

ла қының аздығы, баспананың болмауы, 

ма териалдық жетіспеушілік... Қыздардың 

көп шілігі білім қуып, жастық шағын сарп 

етсе, жігіттердің дені материалдық жағ да-

йын түзеп алайын деп уақыт өткізіп алады. 

Бас құрауды ойға алмай, серiлiкпен алтын 

уа қытты босқа өткiзiп жүрген сүр бойдақ 

жiгiттерiмiз өздерiнiң өсiп-өнуiне ғана 

емес, ұлтымыздың табиғи өсуiне де керi 

әсер етiп жүргендiктерiн ұғына бермейді. 

Осы мәселеге тереңірек жіті мән берген 

бір-екі халық қалаулылары сүр бойдақ са-

лығын салайық деп мәселе көтерген еді. 

Алай да аяқсыз қалды. Үйленуді аяққа тұ-

сау салу, еркiн өмiрден айырылу, өзiн-өзі 

жа зықсыз түрмеге айдап тыққанмен бiр-

дей деп есептейтіндер өздерінікін жөн са-

найды. Мұндай жігіттер әйеліне қоса, ба-

ла сын бағуды мойынға қамыт ілу деп ұғы-

нып, одан да азаматтық некеде емін-еркін 

жүр генді жөн көреді. Осы себептен де соң-

ғы кездері қоғамымызға қауіпті құбы лыс-

тың бірі азаматтық некеге жүгінгендердің 

са ны өсіп барады. Халық саны өсімінің ке-

ше уілдеуі экономиканың өркендеуіне де 

ке рі әсерін тигізетіні белгілі. Осы орайда 

айт пай кетпеуге болмайтын үлкен қауіп 

бар. 

Бүгінде шетелдіктерге, әсіресе қытай 



азаматтарына тұрмысқа шығып жатқан 

қыз дарымыз көп. Оның түпкі мәнісіне те-

ре ңірек үңілсек.... Қазақ халқы сияқты қы-

тай лықтар да ұл баланы ғана ұрпаққа са-

най ды. Осыдан 30 жылдай бұрын әлем 

хал қына қауіп төндірер қасірет басталған-

тұ ғын. Аяғы ауырлаған әйел УДҚ (УЗИ) 

ап па ра ты на  түсіп,  шарананың  жынысын 

анық та тады. Қыз болса, әрине аборт жа-

сатады. 30 жылдан бері үздіксіз жасалған 

осындай үр 

дістен кейін қазір Қытайда 

«еркек дағ 

дарысы» тіптен белең алып 

кетті. Халқының са ны 1,5 миллиардтан 

асып қалған Қы тай да жылына 16 миллион 

бала өмірге кел се, соның 65 пайыздан 

астамы – ұл ба ла. Елдегі ресми мәліметтерге 

қарағанда, Қы 

тайда қазір 20-30 жас 

аралығындағы үй ленетін жасқа жеткен 

ҚР Еңбек кодексінің 110-бабына сәйкес, ең-

бек шарты тоқтатылған кезде жыл сайынғы ақы-

лы еңбек демалысын пайдаланбаған немесе то-

лық пайдаланбаған қызметкерге жыл сайынғы 

ақы 


лы еңбек демалысының пайдаланылмаған 

күн 


дері үшін өтемақы төлемі жүргізіледі. Осы 

ко декстің 134-бабының 4, 5-тармақтарына сәй-

кес, жалақыны және қызметкермен еңбек шар-

тын бұзуға байланысты өзге де төлемдерді тө леу 

жұмыс берушінің кінәсінен кешіктірілген кезде 

жұмыс беруші қызметкерге берешек пен өсім-

ақыны төлейді. Өсімақы мөлшері жалақы тө леу 

жөніндегі міндеттемелерді орындау күніне Қа-

зақстан Республикасы Ұлттық банкінің қайта қар-

жыландыру ставкасын негізге ала отырып есеп-

теледі. Төлем жүргізілуге тиісті күннен кейінгі 

күннен бастап әрбір кешіктірілген күнтізбелік күн 

үшін есептеледі және төлем жасалған күнмен аяқ-

талады. Еңбек шарты тоқтатылған кезде жұмыс 

берушіден қызметкерге тиесілі барлық соманы 

төлеу шарты аяқталған күннен кейінгі үш жұмыс 

кү нінен кешіктірілмей жүргізілуі қажет.



  1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал