Шет тілін оқытудың Қазіргі үдерісіндегі педагогикалық тест қолдану мәселесі



жүктеу 37.42 Kb.

Дата02.06.2017
өлшемі37.42 Kb.

Ж.Ш. Жұбандықова

М.Өтемісов  атындагы  Батыс 

Қазақстан 

мемлекеттік

университеті ізденушісі

ШЕТ ТІЛІН ОҚЫТУДЫҢ ҚАЗІРГІ  ҮДЕРІСІНДЕГІ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ

ТЕСТ ҚОЛДАНУ МӘСЕЛЕСІ

Оқытудағы  бақылау  -  көп  қырлы,  қарқынды  дамытьшу  үстіндегі  өзекті 

мэселе.  Бақылау  мәселелері  ішінде  шет  тілі  пэні  бойынша  бақылаудың 

ерекшеліктері  мен  түрлерін,  олардың  оқу  жуйесіндегі  орындарын  анықтау  үлкен 

мэнге ие.  Бакылаудың тэрбиелік қызметі де маңызды.

Бакылау  мэселесі  алуан  ғылыми  еңбектерде  кеңінен  талқыланып, 

тэжірибелер  жүргізіліп  келеді.  Біраз  зерттеулер  білімді  тексерудің  тиімді 

эдістерін  талдауға  арналды  (B.C.Аванесов,  Е.В.Шан-Тарин,  М.А.Шапалова, 

И.А.Цатурова және т.б.).

Жинақталған  тэжірибе  -  оқытудағы  бақылау  әдістерін  үйымдастыруды 

жетілдіру  бағытында  жүргізілген  әр  түрлі  жэне  қомақты  жұмыстардың  куәсі. 

Алайда,  эдебиетгерді талдай келе,  жоғары мектептегі білімді бақылау  мәселесінің 

әлі де толық шешімін таппай отырғандығын көреміз.

H.Ф.Талызина жоғары оку орнының окыту тарихында меңгерілген білімнің 

есте  сақталу  беріктігі  бірде-бір  рет  тексерілмегендігін  айтады.  Әдетте,  білімді 

тексеру  пәнді  оқыту  аяқталысымен  жүргізіледі.  Ал,  оның  ойынша,  білімнің  мида 

орнығуын  тексеру  пэн  оқытылып  болған  соң  белгілі  уақыттан  кейін  жүргізілуі 

тиіс.  Шет тілдеріне  үйрету барысында шет тілін  қарқынды  оқыту  курсынан  кейін 

оқушыларды  шет  елге  жіберу  білімді  қаншалықты  терең  меңгергендігін 

тексерудің табиғи жолы екендігін  айтқан жөн.

Жоғары  оқу  орны  оқытушылары  казіргі  бакылау  талаптарына  жауап 

беретін,  ғылыми  негізделген  бағалау  нормаларына  зэру.  Тестілеу  төңірегіндегі 

зерггеулер  бұл  эдіске  ерекше  көңіл  бөлуге,  зерттеу  мен 

эрі  қарай  дамытуға 

туратындыгын  көрсетеді.  Тест  студент  тарапынан  орындап  отырған  тапсырмаға 

санасыз,  немқұрайлы  қарауға  жол  бермейді,  тест  тынымсыз  еңбек  пен  үлкен 

ынтаны,  еске  сақтау,  ойлау жүмысын талап  етеді.  Жүйелі түрде  өткізілетін  дұрыс 

құрьшған  тестілеу  студенттерде  бірте-бірте  сабаққа  деген  жаңа  көңіл-күй,  шет 

тілін  үйренуге  деген  жаңа  үстаным  қалыгітастыратын  жаттығулар  жүйесіне 

айналады.

Тестілеудің 

мақсаты 

-  


студенттердің 

білім 


деңгейін 

анықтау. 

А.А.Свешникова  тест  артықшылықтары  туралы  орынды  тұжырымдар  айтты.  Ол 

төмендегілерді атап көрсетеді:

I.  Кезендік бақылауға таңдалып алынған материал толық тексеріледі.

2.  Барлық  студенттер  бірдей  жағдайда  болады,  бұл  олардың  жетістіктерін 

объективті түрде салыстыруға мүмкіндік береді.

3.  Студенттер  бағдарлама  материалын  меңгеру  дәрежесі  туралы  нақты 

жэне толық ақпарат негізінде бағаланады.

4.  Сабақ  сұрау  жэне  бағалау  барысында  эр  гүрлі  оқытушының  өзіндік 

көзқарастарына жол берілмейді.

5.  Студенттің  уақыты  гиімді  пайдаланылады,  өйткені,  тест  орындауға 

бөлінген уақыттың барлығында қарқынды еңбектенеді.

6.  Бақылау  сапасы  артылады,  сонымен  қатар  оқытушының  уақыты 

үнемделеді.

7.  Алынған  нәтижелер  негізінде  студенттердің  білім  деңгейі  мен  оқыту 

эдістемесіне толық тексеру жүргізуге мүмкіндік туғызады.


8.  Тест нәтижелерін терең талдау оқытуды жақсартуға мүмкіндік береді.

9.  Студенттердің  өзара  жетістіктерін,  студенттің  жетістіктерін  топ 

жетістіктерімен,  бір  оқытушының  жекелеген топтарының, түрлі  оқытушылардың 

жетістіктерін салыстыру мүмкін болады.

10.  Белгілі  бір  оқыту  кезеңінде  тілді  меңгерудің  сандық,  сапалық 

көрсеткіштерін анықтауға болады.

11.  Бір  мезгілде  көп  сыналушыны  қамтуға  болады,  тестті  50,  100,  одан  да 

көп сыналушы бір уақытта орындай алады.

Шетелде  оқуға,  тэжірибе  жинақтауға,  не  зерттеу  жүмысына  грант  ұтып 

алуға  мүмкіндік  бар.  Қазіргі  уақытта жоғары  оқу  орындарында тілді  меңгертудің 

мазмұны  да,  міндеттері  де  айтарлықтай  өзгеруде.  Біз  педагогикалық  тест  білім 

дәрежесін  анықтауға,  құрылымын  сапалы  бағалауға мүмкіндік  беретін,  бара-бара 

киындатылатын,  арнайы түрлері  бар тапсырмалар  жүйесі деп  білеміз.  Бірден  айта 

кету  керек,  біздің  үсынып  отырған  ледагогикалық  тестілердің  тапсырмалары  -  

сүрақ та,  есеп те емес,  олардың жауабына қарай  оң не теріс көзқарасқа айналатын 

қарапайым  пайымдаулардан  тұрады.  Керісінше,  дәстүрлі  сүрақтардың  жауапгары 

шын  не  жалған  болмайды,  кейде тіпті  көп  сөзді  жэне  түсініксіз  болады.  Олардың 

шындығын  анықтау  үшін  оқытушы  еңбегінің  көп  күші  сарп  етіледі.  Мүндай 

қүрылымның  қағидасын  түсіндіруді  ең  көп  тараған  жабық  тапсырма  түрінен 

бастасақ, онда дайын жауаптар берілген, эдетте олардың біреуі дүрыс, қалғандары 

-  қате.  Мұндай  тапсырма  түрлерінің  пайда  болуы  білімді  бақылаудың  басында 

механикаланған, кейін автоматтандырылған жүйесінде тиімді  болды.

Екіншісі -  үш жауапты тапсырмалар.

Мысалы,  ингалық форма кай сөз табынан екендігін анықтаңыз.

1.  Зат есім

2.  Герундий

3.  Есімше

Жабық  түрдегі  тест  тапсырмасына  студенттің  белгілі  бір  нақты  матсриалды 

оқып шыққаннан кейінгі білімін тексеруге арналған тест мысал бола алады. 

Мысалы, You my have heard about John Ogdon who was...

1.  a great pianist

2.  the second prize winner at the Moscow Tchaikovsky  Competition 

an English journalist

Ашық түрдегі тапсырмалар дегеніміз - дайын жауаптары жоқ тапсырмалар.

Нұсқаулыққа сәйкес оқушы тапсырманың бос жеріне жауабын жазу керек.

Мақұлдаудың  соңына  қойылатын  толықтыру  сөзі  (белгі,  формула  т.б.)  тест 

жауабы  болып  табылады.  Тек  біреуін  ғана  толықтыру  қажет.  Тапсырма  сұрақ 

түрінде емес, мақүлдау ретінде беріледі,

Ашық  түрдегі  тапсырмалар  кейде  бірнеше  дұрыс  жауаптардың  тууымен 

ерекшеленеді.  Бұл  бірыңғай  бағалау  мен  бақылау  әдісі  түрғысына  кайшы  келеді. 

Сондықтан  да  қорытындысында  бір  дұрыс  жауап  болатындай  етіп  қажетті

анықтаулар енгізіледі.

Әр  тапсырманың  мазмұны  -  даулы,  бұл  даулар  тек  аппонентпен  сындарлы 

және  сыпайы  бағытта  жүргізілген  жағдайда  ғана  тиімді.  Басқа  жағдайларда  тест 

мәдениеті  түбірімен  жойылады.  Осындай  ашық  түрдегі  тестіге  төмендеіідей

мысал келтіруге болады.

1.  W.  Shakespeare lived in England in th e...

2.  Sonnet in are fourteen lin e...

3.  Tchaikovsky is a Great Russian..

4.  Trafalger Square is in the center o f ...

Тапсырманың  үшінші  түрі  бір  емес,  екі  топтама  бойынша  ассоциативтж 

білімін  тексеруге  мүмкіндік  туғызады.  Бұл  білім  сәйкестікті  дұрыс



арқылы  көрінеді,  сондықтан  да  мұндай  тапсырма  нұсқаудығы  «сэйкеспкті 

табыңыз» сөзімен беріледі.

Мысалы, сэйкестікті табыңыз.

1.  company 

предоставлять кому -либо

2.  play 

стиль

3.  chief 



популярный

4.  style 

успех

5.  plaewright 



действующее лицо

6.  popular 

останавливать

7.  settle 

признавать

и.др.


Тест  тапсырмаларының  төртінші  туріне  бірізділікті  дұрыс  табуға  арналған 

тапсырмалар жатады.  Бұл тапсырманың негізгі элементтері —оқушыларға берілген 

нұсқаулық,  тапсырма  атауы  мен  оның  құрамы,  төртбұрыштар  мен  сызықшалар, 

онда  рангтер дұрыс қойылса, оқушы бір балл,  ал қате болса нөл алады.

Мысалы:  Дұрыс  бірізділік  орнатыңыз.  Хабарлы  сөйлемдегі  сөздердің  орын 

тэртібі. Менің күнім.

1  get up very earle a 

do my morning exercises 

then I have my coffee 

w a sh , dress 

watch evening 

then I return home 

I spend the whole day  at office 

At 7  .3 0 1 leave home 

1  go to bed very late

Бұл  тапсырмада  сыналушылар  рангтерді  бірінен  соң  бірін  (1,2,3,4,5,6,7,8,9) 

қойған жағдайда ғана  1  балл алады.

Тест тапсырмаларының дұрысына балл алады.

Тест тапсырмаларының  аталған түрлерін тек бақылау жүйесінде  ғана емес, 

сондай-ақ,  бакылау-окыту  автоматтандырылған 

жүйелерінде  де  қолдануға 

болады.  Алайда  тест  тапсырмаларын 

мұндай  жүйелерді  оқыту  мүмкіндігін 

педагика  ғылымы  мүлдем  зерттеген  жоқ.  Қазіргі  аспаптың  құралдардың 

көмегімен  автоматты оқыту  мен студенттердің  білімін тестілік  бақылау  арқылы 

жақсы  нәтижелерге  қол  жеткізуге  болады  деген  ойдамыз.  Егер  оқытушы  эр 

сабаққа студенттің оз бетімен  жұмысын тексеруге  2-3  тест әкелсе,  онда студентте 

білім алуға, сабаққа дайын болуға қосымша үмтылыс пайда болар еді.

Дәстүрлі  сабақ  түрін  қайта  қарау,  тапсырмаларды  түрлендірудің  үлкен 

желісін құру, студенттерге лайықты талап қою,  білім  алуға үйрету -  оқытушының 

басты міндеті.

Сабақ  уақыты  тілдік  не  сөйлеу  жаттығуларын  немесе  тіл  туралы  әңгімеге 

емес,  сол тілдегі  қарым-қатынасты үйымдастыруга пайдаланылғаны жөн.  Жоғары 

оқу  орнының  оқытушысы  бөлінген  аз  уақытына  студенттерді  үйретудегі  өзіндік 

жеке  рөлін  қалыптастыруы  қажет.  Дэстүрлі  сабақ  түрінен  алшақтап,  оқулықта 

берілмегенді  ғана  түсіндіріп,  студенттің  тілді  қалай  үйренуге  үйрететін  эдіскері 

болған дұрыс.

Ал ол үшін том-том тестілер керек.






©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал