Сабақтың тақырыбы : Африканың табиғат зоналары Сабақтың мақсаты



жүктеу 74.36 Kb.

Дата07.05.2017
өлшемі74.36 Kb.
түріСабақ

Сынып: 7                                     Пәні: Материктер мен мұхиттар географиясы  

Сабақтың тақырыбы:   Африканың табиғат зоналары 

Сабақтың мақсаты:  

1. Білімділік: Оқушыларға табиғат зоналары туралы ұғымдарын тереңдетіп, негізгі ерекшеліктері мен 

маңызына тоқталып , есте сақтау дағдыларын  қалыптастыру. 



2.Дамытушылық :Оқушылардың пәнге деген қызығушылықтарын оята отырып, картамен жұмыс 

істеуге, топпен  шығармашылық жұмыс жасауға  дағдыландыру. 



3. Тәрбиелік :Оқушылар басқа мемлекеттердің табиғат зоналарымен таныса отырып, өз еліне, жеріне 

деген сүйіспеншіліктерін ояту және бірін-бірі сыйлауға тәрбиелеу. 



Сабақтың түрі: қорытындылау  сабағы 

Оқыту әдісі: Сұрақ-жауап, ауыспалы постер әдісі, ыстық орындық, ББҮ әдісі, семантикалық карта, 

сәйкесін тап әдісі  



Сабақтың әдістемелік жабдықталынуы:  интербелсенді  тақта, африканың картасы, атлас карта, 

оқулық, қосымша материалдар, постер, мозайка  

 

Кезеңдері  



Мұғалімнің іс-әрекеті 

Оқушының іс- әрекеті 

І.Ұйымдастыру 

кезеңі 


Психологиялық дайындық. Амандасу. 

 

 



 

 

 



Оқушыларды зоналардың суреттері бойынша  

3 топқа бөлемін.  



І. Ылғалды экваторлық ормандар зонасы. 

ІІ. Саванна зонасы 

ІІІ.Тропиктік шөл, шөлейт зонасы. 

Жарқырап күн де ашылды 

Күн нұры түгел шашылды 

Қайырлы күн 

Нәзік қыздарым 

Қайырлы күн 

Ержүрек ұлдарым 

Қайырлы күн, қонақтар 

Біз әдепті баламыз 

Қайырлы күн, ұстазым 

Біз бүгін бестік аламыз! 

 

ІІ.Үй тапсырмасын 



пысықтау 

-Балалар, біз сендермен Африка материгі 

бойынша білімдерімізді әрі қарай 

толықтырудамыз.  

Өткен сабақта Африканың  климаттық 

белдеулерімен, ішкі суларымен , табиғат 

зоналарымен танысқан болатынбыз.   

Үй тапсырмасын тексеру арқылы  «Сиқырлы 

мозаиканы»  шешіп көрейік. 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



Олай болса, біздің бүгінгі өтетін сабағамыз:  

Африканың табиғат зоналары тақырыбы 

сабағымызды қорытындылаймыз. 

Дәптерлерімізді ашып, бүгінгі күнді және 

тақырыпты жазамыз. 

-Табиғат зонасы дегеніміз не? 

Бір оқушы  тақтаға шығып, кез 

келген санды ашады. Санның 

артында жасырылған сұраққа 

жауап беріп, картадан көрсетуге 

тиіс. 

1. Ежелгі мысырлықтар оны 



«киелі өзен»деп атаған,  халқы 

табынған, 19 ғасырдың 70-

жылдары ашылған дүние 

жүзіндегі ең ұзын өзен. (Ніл) 

2.Экваторды екі жерден кесіп 

өтіп, жинаған суын Атлант 

мұхитына құятын өзен. (Конго) 

3.Ніл өзені қайдан бастау алады? 

(Шығыс Африка таулы 

үстіртінен) 

4.Виктория сарқырамасы 

орналасқан өзен. (Замбези) 

5. Африканың басым өзені немен 

қоректенеді? (жаңбыр суымен) 

6. Нигер өзені қай алапқа 

жатады? (Атлант) 

7. Жағалауы жартасты, 

Байкалдың  сіңлісі, өте терең

суы тұщы көл. (Танганьика) 

Өте жақсы.  Балалар, тақтадан 

қай құрлықты көріп тұрмыз?  

(Африка) 



 

 

 



-Табиғат зонасының әркелкі таралуы неге 

байланысты?  

 

 

 



 

 

 



Атласпен жұмыс 

Африканың табиғат зоналары картасын 

ашамыз да мұқият қараймыз. Экватордан 

солтүстікке және оңтүстікке қарай негізгі 

табиғат зоналарын атап  шығамыз.  

Ал қазір біз сендермен осы аталған зоналарға  

саяхат жасайық. 

 

 



 

Жауап: 


Табиғат кешендерінің, яғни, жер 

бедері, климаты, топырағы

өсімдігі, жануарлар дүниесі 

ұқсас және бірдей климаттың 

әсерінен қалыптасатын 

құрлықтағы аймақтарды табиғат 

зоналары деп атайды. 

Жауап: 


Табиғат зонасының бір түрінің 

басқа табиғат зонасына 

ауысуының басты себебі-

біріншіден, географиялық ендік, 

сонан соң климатындағы 

айырмашылық болып табылады. 

Яғни, жылу мен жауын-шашын 

мөлшерінің өзгеруіне 

байланысты жер шарындағы 

табиғат зоналары ауысып 

отырады. 

Жауап: 


Ылғалды экваторлық ормандар 

зонасы 


Саванна 

Тропиктік шөл, шөлейт зоналары 

таралаған. Олар  ендік бағытта 

орналасқан. 

ІІІ. Сабақ мазмұны  ВИДЕО көрсетемін 

Африканың  табиғат зоналарына виртуалды 

саяхат.   

 

І. Ылғалды экваторлық ормандар зонасы. 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ауыспалы постер жасап, қорғау 



 

 

   Эквтордың екі жағында 



экваторлық ылғалды климаттық 

белдеуде қалыптасқан. Ылғалды 

экваторлық ормандар өсетін 

жердің топырағы ылғалды, әрі 

ыстық климаттық жағдайда 

қалыптасқан қызыл-фералиті 

топырақ. 

Өсімдіктер дүниесі өте бай, 

мәңгі жасыл ағаштар мен 

бұталар өседі. Ағаш тәрізді 

папортниктер, майлы пальма 

және фикустармен қатар әсем 

гүлді мимоза, сүрегі қатты темір 

ағаш өседі. 

Жануарлар дүниесінде ағаш 

басында өмір сүруге бейімделген 

адам тәрізді маймылдардан 

горилла, шимпанзе және 

мартышка мен итбасты және 

итше үретін павиандар бар. 

Өзендерінде 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ІІ. Саванна зонасы 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ІІІ.Тропиктік шөл, шөлейт зонасы. 

 

 

 

 

 

 

сусиырлар(бегемот), 

қолтырауындар(крокодилдар) 

кездеседі. Цеце шыбыны өте көп, 

ол шаққан үй жануарлары өледі, 

ал егер адамды шақса, онда адам 

ұйқы ауруына шалдығады. 

Африканың ерекше табиғатын 

қорғау мақсатында дүниежүзінде 

алғаш рет 1898жылы «Саби-

гейм» қорығы 

ұйымдастырылған. Кейін 

Серенгети Ұлттық саябағы 

ашылған. 

Саванна- әр жерінде жеке немесе 

шоқ-шоқ ағаш пен бұта 

кездесетін далалы жазықтар. 

Материктің  40% жерін алып 

жатыр.  Шөптесін өсімдігі биік, 

айнала ашық, күн сәулесі мол 

түсетін аймақ.  Топырағы 

ферралитті қызыл болып келеді. 

 Өте үлкен баобаб ағашымен 

қатар пальманың бірнеше 

түрлері өседі. 

Африка саваннасында аса ірі 

шөпқоректі жануарлар-піл, керік, 

буйвол, қос мүйізді мүйізтұмсық, 

алашұбар зебрлер мен 

бөкендердің 40-тан астам түрлері 

тіршілік етеді. Ірі жыртқыш  

аңдардан-арыстан, қабан, 

қорқаулар бар. 

 Өзендерінде қолтырауын 

тіршілік етеді. Ең ірісі Ніл 

қолтырауынының ұзындығы 5-6 

метрге дейін жетеді. 

Саванна құстарға бай. Африка 

түйеқұсы- марабу, секретарь. Ең 

кішкентай әсем құс-шірнежегі. 

Атлант мұхиты мен Қызыл теңіз 

арасында, Атлас таулары мен 

Судан физикалық –

географиялық аймағының  

арасында жатыр. Ол 

солтүстіктен оңтүстікке дейін 

2000км-дей созылып, материктің 

30% көлемін алып жатыр.Бұл 

жерде ауа адам айтқысыз 

құрғақ,  жер бетіндегі ең ыстық 

аймақ. Триполиге жақын жерде 

ауаның температурасы кейде 

+58̊С-ге жетеді.  

Материктің 30% көлемін алып 

жатыр. Материктің 

солтүстігіндегі ең үлкен шөл-



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Семантикалық карта 

Зонаның 

аты 


климаты топырағы  өсімдігі 

Жануарлар 

дүниесі 

Ылғалды 


экваторлық 

ормандар 

Ыстық, 

ж-ш 


мол, 

Қызыл-


сары 

ферралитті 

Папортниктар, 

майлы пальма, 

фикустар, 

темір ағашы, 

әсем гүлді 

мимоза т.б 

Горилла, 

шимпанзе, 

мартышка, цец 

шыбыны, 


сусиырлар, 

қолтырауындар 

Саванна 

Ж-ш аз, 


Ферралитті 

қызыл 


Баобаб, 

пальма, 


Піл, керік, 

буйвол, 


мүйізтұмсық, 

арыстан, қабан, 

қорқаулар, 

зебр, бөкендер 

Тропиктік 

шөл, 


шөлейт 

зонасы 


Ыстық, 

қапырық 


Сазды 

шөлдің 


топырағы 

құнарлырақ 

вельвичия 

Тасбақа, 

жылан, 

кесіртке 



Келесі тапсырма «Сәйкестігін тап» топпен 

жұмыс 

І топ тапсырмасы 

 

1.Шірнежегі                өсімдік



 

 



2.Калахари                 жануар

 



 

3.Вельвичия                көл

 



 



4.Танганьика              ағаш

 



 

5.Сусиыр                    шөл 

 



 



6.Фикус                       құс       

 

ІІ топ тапсырмасы 

 

Замбизи                 ағаш  



 

Қызыл теңіз          өзен  



 

Піл                          теңіз  



 

Секвойя                саяхатшы  



       Васко да Гамма     үлкен жануар 

ІІІ топ тапсырмасы 

 

Цице                     түйеқұс 



 

Ферралит            ең ұзын жануар  



 

Намиб                    топырақ 



 

Керік                      ағаш 



 

Баобаб                  шөл  



            Марабу                 шыбын  

Сахара шөлі жатыр. Сахара  

арабша «сахра» бірқалыпты 

қоңыр шөлді жазық.  Климаты 

құрғақ, жауын шашын аз түседі. 

Сахарада тасты шөл, құмды шөл 

мен сазды шөл кездеседі. Көп 

жерін тасты шөл алып жатыр. 

Сазды шөлдің топырағы 

құнарлы, қолдан суарып, егін 

ексе жақсы өнім алуға болады. 

Тасты жерде мүк, қына өседі. 

Құрғақ климатқа бейімделген 

тікенекті бұталар, қалың 

жапырақты алоэ, сүттіген бар. 

Жануарлары: тасбақа, жылан, 

кесірткелер. 

Шөл зонада жерасты суы жақын 

жатқан жерлерде жазиралар 

(оазистер) бар. Жазиралар 

өсімдіктерге бай. Құрма 

пальмасы өседі. Намиб шөлінде 

жапырағының ұзындығы 3м-ге, 

биіктігі 50см-ге жететін ерекше 

өсімдік – вельвичия өседі. 

Калахари шөлінде жабайы 

қарбыз өседі. 

 

 



 

 

 



 

І топ тапсырмасы 

 

1.Шірнежегі                құс



 

 



2.Калахари                 шөл

 



 

3.Вельвичия                ағаш

 



 



4.Танганьика               көл

 



 

5.Сусиыр                    жануар

 



 



6.Фикус                өсімдік       

 

 



ІІ топ тапсырмасы 

 



Замбизи                 өзен 

 



Қызыл теңіз          теңіз 

 



Піл                үлкен жануар 

 



Секвойя                ағаш 

       Васко да Гамма саяхатшы  

ІІІ топ тапсырмасы 

 



Цице                     шыбын 

 



Ферралит            топырақ 

 



Намиб                    шөл 

 



Керік               ең ұзын 

жануар 


 

Баобаб                  ағаш 



 

Марабу                 түйеқұс 



 

Сергіту сәті 

Африка туралы 

видео 

Африкада ылғалды экваторлық ормандар, 



тропиктік сирек орманды дала, яғни, саванна 

мен тропиктік шөл зонасы бар. Шөл зонада 

жерасты суы жақын жатқан жерлерде 

жазиралар кездеседі. 

Тек Африка саваннасында ғана тіршілік ететін 

аса ірі шөпқоректі жануарлар- Африка пілі, 

керік, қос мүйізді мүйізтұмсық, алашұбар 

зебрлер, құстардан Африка түйеқұсы- марабу, 

секретарь құсы, ең кішкентай әсем құс-

шірнежегі бар. 

Ең үлкен шөл Сахарада тасты шөл, құмды шөл 

мен сазды шөл кездеседі. 

Африкада ерекше өсімдіктер-вельвичия мен 

өте үлкен баобаб ағашы өседі. 

 

ІV.Бекіту 

«Ыстық орындық» әдісі арқылы тарауды 

бекітемін. 

Оқушылар қойылған сұрақтарға 

жауап береді. 

V.Бағалау 

«Африканың табиғат зоналары» тақырыбында 

эссе жазу 

 Жеке жұмыс.Оқушылар 

«Африканың табиғат зоналары» 

тақырыбында эссе жазады. 



VI.Үйге 

тапсырма 

«Африканың табиғат зоналары» тақырыбын 

оқып келу, реферат жазу 

 

VII.РЕФЛЕКСИЯ 



 

ББҮ кестесі арқылы,бүгінгі сабақтан 

білгендеріңді,алдағы уақытта не білгілерің 

келетіндерін жазады . 

ББҮ кестесін толтырады. 

 

 



 




©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал