С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік



жүктеу 0.79 Mb.

бет1/8
Дата15.01.2017
өлшемі0.79 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік  

университетінің ғылыми-көпшілік журналы

Научно-популярный журнал Павлодарского 

государственного университета им. С. Торайгырова

2001 жылы құрылған

Основан в 2001 г.

ӨЛКЕТАНУ


КРАЕВЕДЕНИЕ

3-4’

2015

ӨЛКЕТАНУ №3-4, 2015

3

2

ӨЛКЕТАНУ - КРАЕВЕДЕНИЕ

СВИДЕТЕЛЬСТВО

о постановке на учет средства массовой информации

№ 14207-Ж

выдано Министерством культуры, информации и общественного согласия

Республики Казахстан

4 марта 2014 года

РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ



Кадысова Р.  Ж., д.и.н., профессор (главный редактор)

Батталов К. К., к.и.н., доцент (зам. главного редактора)

Азербаев А. Д., ст. преподаватель

Члены редакционной коллегии:



Абжанов Х. М., д.и.н., профессор;

Абусеитова М. Х., д.и.н., профессор;

Алдабергенов К. М., д.и.н., профессор;

Богуслав Р. Загорски, профессор (Варшава, Польша);

Власов А. В. д.и.н. (г. Москва, РФ);

Исмагулов О. И. д.и.н., академик НАН РК;

Кабульдинов З. Е., д.и.н. профессор;

Октябрьская И. В. д.и.н. профессор НГУ;

Токо Фудзимото, доктор PhD (г. Токио, Япония);

Уильям Фиерман, профессор;

Цыряпкина Ю. Н. к.и.н., доцент, г. Барнаул РФ);

Нургожина Б. В. (технический редактор):

За достоверность материалов и рекламы ответственность несут авторы и рекламодатели.

Мнение авторов публикаций не всегда совпадает с мнением редакции.

Редакция оставляет за собой право на отклонение материалов.

Рукописи и дискеты не возвращаются.

При использовании материалов журнала ссылка на «¤лкетану - Краеведение» обязательна.

© ПГУ им.С.Торайгырова


ӨЛКЕТАНУ №3-4, 2015

3

2

МАЗМҰНЫ

Жанкабаева М. Ж., Мерц В. К.

Қазақстанның «үтіктері»  ........................................................................ 6

Джасуланова А., Каскабасова А. А.

Павлодар батырларының өшпес ерлігі..................................................... 9

Жидебаева С., Каскабасова А. А.

Майдандағы қазақстандықтар .............................................................. 14

Калымова А. А., Молдакимова А. С.

Қазақстан қоғамындағы этносаралық келісім 



 мемлекеттің 



табысты дамуының кілті ....................................................................... 18

Кармен Д., Марданова З. Ж.

Әзірбайжан-Армения қайшылығы туындаған жағдайда этникалық 

қақтығыс. Таулы Қарабақ проблемасы .................................................. 23

Касымов А., Батталов К. К.

Қазіргі қоғамдағы этникалық нанымдар ............................................... 30

Сарсенов Т., Молдакимова А. С.

Көшпелі қазақтардың әскери құрылымы ............................................... 36

Сеитов Н. М., Ельмуратова Б. Ж.

Германия және экономика мен саясаттың заманауи мәселелері .....  41

Солтан С., Мошна Н. И.

Грек мифологиясының қалыптасуы ....................................................... 48

Хихлуха В., Мошна Н. И.

Бастау алған Ежелгі Египет діні. Ерте наным .................................... 53

Авторларға арналған ережелер  ............................................................... 58

Өлкетану - Краеведение 3-4’2015


ӨЛКЕТАНУ №3-4, 2015

5

4

СОДЕРЖАНИЕ

Жанкабаева М. Ж., Мерц В. К.

«Утюжки» Казахстана  ............................................................................ 6

Джасуланова А., Каскабасова А. А.

Вечная память подвигу героев Павлодарцев ............................................ 9

Жидебаева С., Каскабасова А. А.

Казахстанцы на фронте  ......................................................................... 14

Калымова А. А., Молдакимова А. С.

Межнациональное согласие в казахстанском обществе 



 залог 



успешного развития государства

 ........................................................... 18

Кармен Д., Марданова З. Ж.

Межэтнический конфликт на примере азербайджано-армянского 

противостояния. Проблема Нагорного Карабаха ................................ 23

Касымов А., Батталов К. К.

Этнические предубеждения в современных обществах ...................... 30

Сарсенов Т., Молдакимова А. С.

Военная структура кочевых казахов ...................................................... 36

Сеитов Н. М., Ельмуратова Б. Ж.

Германия и современные проблемы экономики и политики ................. 41

Солтан С., Мошна Н. И.

Формирование греческой мифологии ...................................................... 48

Хихлуха В., Мошна Н. И.

Зарождение древнеегипетской религии. Ранние верования ................. 53

Правила для авторов  ................................................................................ 58



ӨЛКЕТАНУ №3-4, 2015

5

4

CONTENTS

Zhankabaeva M. Zh., Merz V. K. 

«Ironing» in Kazakhstan  .............................................................................. 6

Džasulanova А., Kaskabasova A.A. 

Eternal memory to the heroes of Pavlodar ................................................... 9

Zhidebaeva C., Kaskabasova A. A. 

Kazakhstan at the front ............................................................................... 14

Kalymova А. А., Moldakimova A. S. 

Inter-ethnic harmony in Kazakhstan society 



 the key to successful 



development of the state .............................................................................. 18

Karmen D., Mardanova Z. Zh. 

Ethnic conflict in the case of Azerbaijan-Armenian conflict. 

Nagornyi-Karabakh problem ...................................................................... 23

Kasymov А., Battalov K. K. 

Ethnic prejudices in modern society ........................................................... 30

Sarsenov T., Moldakimova A. S. 

Military structure of Nomadic Kazakhs ...................................................... 36

Seytov N. M., Elmuratova B. Zh.

Germany and modern problems of economy and politics .......................... 41

Soltan S., Moshna N. I. 

Formation of Greek mythology ................................................................... 48

Hihlucha V., Moshna N. I. 

Incipience of ancient Еgyptian religion. Early beliefs ................................ 53

Rules for authors  ........................................................................................ 58



ӨЛКЕТАНУ №3-4, 2015

7

6

УДК 902 (574)



М. Ж. Жанкабаева

1

, В. К. Мерц

2

1

студентка, 



2

к.и.н., доцент Павлодарский государственный университет имени 

С. Торайгырова, г. Павлодар 

«УТЮЖКИ» КАЗАХСТАНА

Статья  посвящена  небольшим  каменным  предметам  с  поперечным 

желобком,  которые  отличаются  многообразием  форм.  Предметы  данного 

характера  были  найдены  в  Павлодарской,  Акмолинской,  Семипалатинской 

областях.

Ключевые слова: камень, история, археология, «утюжок».

Сегодня  все  чаще  внимание 

исследователей  привлекают  находки 

небольшие  каменные  предметы  с 

поперечным  желобком  определенного 

диаметра  (7-14  мм).  Позднее  к  ним 

добавилась  серия  аналогичных  изделий 

из глины. Они отличаются многообразием 

форм,  среди  которых  преобладают 

ладьевидные и овальные и, как правило, 

имеют плоскую нижнюю поверхность и 

выпуклую  верхнюю.  Многие  украшены 

орнаментом[1].  Такие  предметы 

присутствуют  в  культурных  слоях  и 

погребениях,  начиная  с  первобытного 

общинного  строя.  На  территории 

Казахстана встречаются с 8-7 тысячелетия 

до  н.э.  [2].  Существуют  различные 

термины данного предмета. В современной 

отечественной археологической литературе 

за  данным  предметом    закрепилось 

название «утюжки». Ранее применялись 

также:  «выпрямилка»,  «гладилка», 

«шлифовальник», «выпрямитель древков 

стрел».  На  Украине  они  известны  как 

«човники»  («челноки»).  В  западной  и 

американской  литературе  специального 

термина  не  выработано.  В  качестве  его 

заменителей используются наименования 

описательного  или  функционально 

ориентированного  плана:  «камни  с 

желобком»  или  «желобчатые  камни» 

(«grooved  stones»,  «pierres  a  rainures»), 

«выпрямители  древков»  («shaft-

straighteners»),  «полировальники»  или 

«полировальники с желобком» («polissoirs», 

«poliroval’niki», «polissoirs a rainures») [1]. 

Также имеются 2 вида утюжков это 

продольные и поперечные. Продольные 

утюжки  представляют  собой  брусок  с 

продольно выдолбленным желобком или 

полуцилиндр (полумесяц) с продольной 

канавкой.  Материал  изготовления 

в  основном  песчаник.  Имеется  лишь 

один  экземпляр  с  нанесённым  на  него 

орнаментом, поэтому свойственно считать, 

что данные предметы использовались, как 

орудия  труда  или  приспособления.  Как 

считают учёные, продольные утюжки несли 

функцию  шлифования  и  выпрямления 

древка стрелы. 

Поперечно  желобчатые  камни 

имеют большое разнообразие по форме и 

орнаменту. Утюжки данного вида бывают: 

– прямоугольные,

– овальные,

– ромбовидные,

– челновидные,

– фигурные.

Причём на одном камне может быть от 

1-3 поперечных канавок. В их изготовление 

используется мягкий материал: 

– мыльный камень,

– аргиллит,

– талько-хлоритовый сланец,


ӨЛКЕТАНУ №3-4, 2015

7

6

– стеатит,

– жировик,

– глиняная керамика,

– редкие экземпляры из песчаника и 

гранита [2].

  На  протяжении  длительного 

времени  ученые-археологи  задавались 

вопросом: «Для чего же предназначались 

данные  предметы?»  Есть  две  версии  их 

функционального  назначения.  Первая, 

что и в продольные желобчатые камни, 

для  выпрямления  и  полировки  древка 

стрелы.  Но  возникает  вопрос:  к  чему 

многообразия  форм  и  орнамент?  Из 

этого исходит вторая версия ритуальных 

предметов  или  символов.  Например, 

некоторые  экземпляры  встречаются  в 

захоронениях.  Следует  уточнить,  что 

кроме  выпрямителя  и  полировщика 

стрел, его использовали для костяных игл, 

дротиков и шильев. А в ритуальных целях, 

как амулет антропоморфного изображения 

женского начала в виде зерна (семечки).    

К другим гипотезам относится:

–  первая  катушка  для  наматывания 

ниток,

– утюги для разглядывания складок 



кожаных изделий,

– грузик копьеметалки,

– рыболовное грузило,

–  приспособление  для  плетения 

верёвок,

–  часть  приспособление  для 

добывания огня.

На  территории  Казахстана  также 

были  найдены  предметы  данного 

характера в Павлодарской, Акмолинской, 

Семипалатинской  областях,  а  также  в 

Западном и Южном Казахстане. В нашей 

Павлодарской  области  «Утюжки»  были 

найдены  на  стоянке  Щидерты-3  и  в 

поселении Борлы.

Поселение Борлы.

Утюжок  овальной  формы  из  серой 

сланцевой породы. Имеет 2 поперечных 

желобка. Один край обломан по желобку. 

Длина  сохранившейся  части  6,5  см. 

Максимальная ширина – 4,8 см. Высота – 

2,1 см. Ширина желобка – 1,8 см. Глубина 

–  1,1  см.  Расстояние  между  желобками 

– 1 см. Обратная сторона плоская, имеет 

продольный  желобок  шириной  0,5  см. 

Глубина – 0,3 см. На внешней выпуклой 

поверхности имеется тонкий продольный 

желобок, шириной 1,2 см и глубиной 0,2 

см.  На  поперечном  широком  желобке 

имеются следы продольных трасс. Найден 

был в раскопе, квадрате 3В, порядковый 

номер 2747.

Стоянка Щидерты.

Утюжок овально-элипсоидной формы 

из  темно-зеленой  сланцевой  породы. 

Длина утюжка – 10,2 см а максимальная 

ширина  –  5,1  см  и  толщина  –  3,1  см. 

Имеет  1  широкий  поперечный  желобок 

длиною – 0,9 см, глубиной -  0,4 см. И один 

продольный желобок, начинающийся от 

края  поперечного  желобка,  длиною  0,4 

см, глубиной – 0,3 см. Расстояние между 

желобками – 5,4 см. Найден был в раскопе, 

в слое 1А. Обратная сторона обточенная, 

слегка  выпуклая,  овально-оморфной 

формы.


Поселение  Нурмагамбет  Кыстау.  В 

Акмолинской  области  в  районе  города 

Степногорск был найден утюжок овальной 

формы из темно-зелено сланцевой породы. 

Длина – 5,5 см.

 Ширина – 3,3 см. 

Толщина – 3 см.

Имеет один широки желобок длиною 

1,4 см и глубиною 0,5 см. Имеются следы 

продольных  трасс.  Обратная  сторона 

плоская.

Семипалатинские дюны.

Плоский  утюжок  четырехугольной 

формы  из  темно-зеленой  сланцевой 

породы. С двух сторон  обломан. 

Длина – 11 см..

Ширина – 6,8 см.

Толщина – 22,4 см. 

Имеет  один  поперечно  широкий 

желобок длиною 1,3 см и глубиною 0,2 

см.  На  нем  имеются  следы  продольных 

М. Ж. ЖАНКАБАЕВА, В. К. МЕРЦ


ӨЛКЕТАНУ №3-4, 2015

9

8

трасс. Обратная сторона утюжка неровная, 

отломанная. На самом утюжке имеются 

следы трасс. Также, один намечающийся 

желобок по диагонали.

Таким  образом,  находки  такого 

порядка,  несомненно,  свидетельствуют 

о  схожести  развития  трудовых  навыков 

человека.  И  являются  хорошим 

материалом  для  дальнейших  изысканий 

как  отечественных,  так  и  зарубежных 

историков.

Материал поступил в редакцию 19.11.15.

М. Ж. Жанкабаева, В. К. Мерц

Қазақстанның «үтіктері» 

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекетік университеті, Павлодар қ.

Материал баспаға 19.11.15 түсті.

M. Zh. Zhankabaeva, V. K. Merz

«Ironing» in Kazakhstan 

S. Toraighyrov Pavlodar State University, Pavlodar. 

Material received on 19.11.15.

Мақала түрлі формаларымен ерекшеленетін көлденең қиюымен кішкене тас 

заттарына арналған. Осындай сипаттағы заттар Павлодар, Ақмола, Семей 

облыстарында да табылған.

The article is devoted to the small stone objects with a transverse groove, which 

differ in a variety of forms. Items of this nature were found in Pavlodar, Akmola, 

Semipalatinsk regions.

СПИСОК ЛИТЕРАТУРЫ

1   « У т ю ж к и »   Е в р а з и и   к а к 

исторический источник. 

2  http://www.dissercat.com/content/

utyuzhki-evrazii-kak-istoricheskii-istochnik

3 Утюжок или желобчатый камень. 

4 http:// donovedenie.ru/blog/utjuzhok_

ili_zhelobchatyj_kamen/2013-07-22-259

.


ӨЛКЕТАНУ №3-4, 2015

9

8

ӘОЖ 94 (574.25)



А. Джасуланова

1

, А. А. Каскабасова

2

1

студент, 



2

аға оқытушы, С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік 

университеті, Павлодар қ.

ПАВЛОДАР БАТЫРЛАРЫНЫҢ ӨШПЕС ЕРЛІГІ

Мақалада Павлодар өңірі тумаларының Ұлы Отан соғысына қосқан ерлігі 

туралы айтылған

Кілт сөздер: соғыс, ерлік, Павлодар, жеңіс, майдан, батырлар.

Соғыс адам баласы үшін ең үрейлі, 

ең қорқынышты сөз. Себебі, соғыс атаулы 

адамзатты  қырып  жоюға  бағышталған. 

Адам  адам  болғалы  осылай.  Талай  рет 

үстемдік,  байлық  үшін  адам  қаны  суша 

аққан. Арыға бармай ақ, өткен ғасырдың 

жалмауыз соғысын алайық. Кімге қажет 

еді,  не  мақсатты  қажет  етті  сол  соғыс? 

Таң  алдында,  тәтті  ұйқыда  жатқан 

Отанымыздың  шекарасынан  ұрланып 

өткен  жау  оғымен  адам  баласының 

тарихында  болмаған  бір  ғаламат  соғыс 

басталды. Сол күні жау тек шырт ұйқыда 

жатқан халықты оятқан жоқ, сол зұлым 

жау бейбіт өмірге бүлік әкелді, қаншама 

адамның өмірін өзгертті. Ана баласымен, 

жұбайы  жарымен,  сәбиі  әкесімен  қош 

айтысты.  Қырда  қойшы  қойын  тастап, 

қолындағы таяғын автоматқа ауыстырып, 

елі үшін, жері үшін қан майданға аттанды. 

Ойда диханшы трактордан түсіп, танкіге 

отырды. Ол кезде бүкіл ел солдат болды. 

Ұлы  Отан  соғысы  тарихының 

беттерін парақтаған адам жеңіс сағатын 

соқтыруға  Павлодарлықтардың  үлесі 

тілегей  теңіз  екенін  байқар  еді.  Осы 

бір  аяқ  астынан  басталған  әділетсіз 

арпалысқа Павлодардан 46000 түрлі ұлт 

өкілдері әскер қатарына алынды. Майдан 

даласынан  әрбір  11  Ертіс  боздақтар 

қайтпай қалды. Павлодарлықтар барлық 

фронтта  ерлік  көрсетті,  Ленинградтан 

Кауказға дейін, Брест қамалын, Днепрден 

өту  кезінде,  Молдавия  үшін  күресті.

Ереңдей  ерліктері  үшін  Павлода  Ертіс 

өңірінен он мыңнан астам жауынгер орден 

мен медальдерге ие болды [1, 207 б.].

Сұрапыл қан майданда қайталанбас 

ерлігі  үшін  33  адам  Кеңес  одағының 

батыры атағын алды. Солардың бірі, Ұлы 

Отан соғысы тарихында ең бірінші Кеңес 

одағы батыры атағын алған Қазақстандық, 

біздің Павлодарлық жерлесіміз Семеченко 

Кузьма  Алексанрович.  Бірінші  және 

Екінші Дүниежүзілік соғысқа қатысушы, 

генерал-майор,  дивизия  командирі. 

Украин. Оңтүстік-Батыс майдан 5-армия 

22-механикаландырылған  корпус, 

19-дивизияның  командирі.  Семеченко 

соғыстың бастапқы кезеңінде Владимир-

Волынь  тас  жолы  арқылы  Войница, 

Александрия аймақтарында күші басым 

жаумен  шайқаса  отырып,  дивизия 

бөлімдерін  қоршаудан  аман-есен  алып 

шықты  әрі  жаудың  танк  легінің  ілгері 

жылжуын  бөгеді.  Осы  ұрыста  жау  16 

танкісін жоғалтты. Осындай ерлігі үшін 

КСРО  Жоғарғы  Кеңесі  Төралқасының 

Жарлығымен  Семеченко  Кузьмаға 

Кеңес  Одағының  батыры  атағы  берілді 

(22.07.1941  ж).  1945  Мәскеу  әскери 

академиясын  бітіреді.  1947  жылы 

запасқа  шығып,  Тбилиси  қаласында 

тұрды.  Павлодар  қаласында  көше  есімі 

берілді, Успенка селосында мемориалдық 

тақта  орнатылған.  2  Ленин,  Қызыл  Ту, 

1-дәрежелі  Отан  соғысы  ордендерімен, 

медальдарымен марапатталған [2, 216 б.].

А. ДЖАСУЛАНОВА, А. А. КАСКАБАСОВА


ӨЛКЕТАНУ №3-4, 2015

11

10

20 жасында Кеңес Одағының батыры 

атағын  алған  Махмет  Қайырбаев.    Аға 

лейтенант,  батарея  командирі.  Қазақ. 

Мектептен кейін Павлодар пед училищесін 

бітірді.  Соғысқа  дейін  Семиярка 

селоындағы  мектепте  мұғалім  болды. 

Кеңес әскері қатарына 1942 жылы тамызда 

шақырылып,  артиллерия  училищесіне 

жіберілді.  Ұлы  Отан  соғысына  1943 

жылдан бастап қатысты. 17-танкіге қарсы 

ататын артиллериялық жеке бригаданың 

құрамында  болған.  Қайырбаев  Махмет 

18 жасында Александр Невский орденнің 

иегері атанды. 1944 жылдың 19 тамызында 

Литвадағы  Шяуляй  қаласының  батыс 

жағында  болған  ұрыста  жау  әскері 

танкімен шабуылға шығып, Кеңес әскері 

қорғанысын бұза жарып, Шяуляй қаласына 

кіруге ұмтылды. Қайырбаев Махмет өзінің 

он  бес  жауынгерімен  қоршауда  қалып, 

шайқасып жатқан полк батареяларының 

біріне  көмекке  келді.  Қайырбаевтың 

басшылығымен  жауынгерлер  жаудың  

7 шабуылына тойтарыс беріп, бір батальон 

әскерін жойды. Кескілескен осы шайқаста 

Шяуляй  қаласына  өтер  жолды  жапты. 

Атамызға көрсеткен ерлігі мен тапқырлығы 

үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 

Жарлығымен  Кеңес  Одағының  Батыры 

атағы  берілді(24.03.1945  ж).  Соғыстан 

кейңн  ол  Павлодар  облысында  партия 

қызметінде болды. Тың жерлерді игерудегі 

еңбегі үшін екі рет Қызыл Ту  орденімен 

және медальдармен марапаттады [2, 136 б.].

Молдавия  үшін  ұрыста  жанын 

пида  еткен  жерлесіміз  Қанаш  Қамзин. 

Лейтинант, рота командирі. Қазақ. Кеңес 

әскері қатарына 1941 жылдың шілдесінде 

Алматы  қаласы  Фрунзе  ауданының 

әскери  комиссариатынан  шақырылғын. 

Сталинград  Жаяу  әскер  училищесін 

бітіргеннен кейін майданға аттанып, 1943 

жылдың қарашасынан 3-Украина ауданы 

57-армиясы 52-атқыштар дивизиясының 

429-атқыштар  полкі  құрамында  Ұлы 

Отан  соғысына  қатысқан.  Қанаш 

Қамзин  1944  жылы  12-13  сәуірде  өз 

ротасымен  Днестрдің  оң  жағалауына 

өтіп,  жауға  қарсы  шабуылға  шықты. 

Қатты қарсылыққа қарамастан, Қамзиннің 

ротасы 2  траншеяны басып алып, Гура-

Быкулуй  селосының  оңтүстік  шетіне 

жетті.  Одан  әрі  ілгерілей  алмай  қалды: 

село мен бүкіл плацдармнан жоғары тұрған 

650-биіктікке оныққан жау жауынгерлерге 

пулемет  пен  минометтен  оқ  жаудырды. 

Қамзиннің ротасы жауды биіктіктен қуып, 

шабуылға  шыққандарды  сол  қанат  пен 

тылдан қорғады. Биіктікке пулеметтерін 

орнатып,  селоның  батысындағы  жау 

шабуылына  қарсы  тұрды  әрі  қалған  

2 ротаға селоның оңтүстік-шығыс шетін 

басып  алуға  мүмкіндік  туғызды.  Осы 

ұрсыта  жаудың  көптеген  әскері  мен 

соғыс  техникасы  жойылды.  Қанаш 

Қамзин ұрыстардың бірінде қаза тапты. 

Днестрден  өтерде  көрсеткен  ерлігі  мен 

батырлығы үшін Қанаш Қамзин атамызға 

КСРО  Жоғарғы  Кеңесі  Төралқасының 

Жарлығымен  Кеңес  Одағының  Батыры 

атағы  берілді.(13.09.1944).  Оның  есімі 

Павлодар облысы Ақсу ауданы Жолқұдық 

ауылындағы  мектепке  және  көшеге, 

сонымен  қатар  Павлодар  қаласындағы 

көше мен балалар бақшасына, Кишинев 

қаласындағы  Жеңіс  саябағына  беріліп, 

Павлодар мен туған ауылы Жолқұдықта 

ескерткіш орнатылған. Ленин орденімен 

марапатталған  [2, 137 б].

Білім  беріп  жатқан  жерінен  тура 

майданға  аттанған  атамыз  Сұрағанов 

Құдайберген Мағзамұлы взвод командирі, 

аға лейтинант болды.  1-Беларусь майданы 

33-армияя  142-бригада құрамында Ұлы 

Отан  соғысына  қатысты.  Сталинград 

түбіндегі  шайқаста  қатты  жараланып, 

госпитальда  болды.  Кейін  Сұрағанов 

Құдайберген  атамыз  Беларусь,  Литва, 

Польшаның  көптеген  қалалары  мен 

селоларын  азат  етуге  қатысты.  Днепр, 

Висла, Одер өзендерінен өтті. Одер-Шпре 

өзендері  аумағындағы  операцияларда 

айрықша  ерлігімен  көзге  түсті.  Одердің 

батыс жағалауындағы шайқастар кезінде 



  1   2   3   4   5   6   7   8


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал