С. А. Жиренов Бас редактордың орынбасары



жүктеу 5.01 Kb.

бет1/14
Дата09.01.2017
өлшемі5.01 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

 

 

 

Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті 
 
ХАБАРШЫ 
Ғылыми журнал 
 
«Жас ғалым. Ізденістер. Мәселелер. Зерттеулер» сериясы 
№ 2, 2014 
 
Шығару жиілігі – жылына 2 рет. 
2001 жылдан бастап шығады. 
 
Бас редактор 
Филол. ғыл. кан., аға оқытушы С.А.Жиренов 
 
Бас редактордың орынбасары 
Тарих. ғыл. док., проф Д.А.Аманжолова (Ресей Федерациясы) 
 
Редакция алқасы 
Заң ғыл. док., доцент А.А.Сабитова 
Пед. ғыл. док., проф З.А.Мовкебаева 
Филол. ғыл. док., доцент С.М.Алтыбаева 
Филол. ғыл. док., доцент А.О.Тымболова 
Биология ғыл. док., проф Б.Н.Мыңбаева 
Ф.-м. ғыл. кан Б.Г.Бостанов 
Филол. ғыл. кан Г.К.Бекқожанова 
Пед. ғыл. кан., аға оқытушы А.С.Сманова 
Тарих ғыл. кан., доцент С.Қ.Шілдебай 
Ф.-м. ғыл. кан., аға оқытушы Г.Тюлепбердинова 
Хим. ғыл. кан., аға оқытушы Ж.Қ.Қорғанбаева 
Пед. ғыл. кан., аға оқытушы А.И.Ибрагимов 
PhD доктор Д.М.Насиров 
Заң ғыл. док., проф С.А.Балашенко (Беларуссия, БелМУ) 
PhD доктор М.Д.Кенжегалиева (Гермения, Universitat Leipzig) 
PhD доктор, қауымдастырылған профессор Zoltan GAL (Венгрия, 
Universitat of Pecs ) 
PhD доктор Б.Исаков (Қырғызстан) 
 
 
 
Жауапты хатшы 
PhD доктор Р.М. Ашимова 
 
© Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті, 2014 
 
Қазақстан Республикасының мәдениет және ақпарат 
министрлігінде 2009 жылы мамырдың 8-де тіркелген №10108-Ж. 
 
Басуға 30.10.2014 қол қойылды. Пішімі 60x84 1/16. Кiтап-журнал 
қағазы. Көлемі 5,2 б.т. Таралымы 300 дана. Тапсырыс 432. 
 
Тікелей репродукциялық әдіспен басылады. 
 
050010, Алматы қаласы, Достық даңғылы, 13. 
Абай атындағы ҚазҰПУ 
 
Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің 
«Ұлағат» баспасы 
Казахский Национальный педагогический университет 
имени Абая 
 
ВЕСТНИК 
Научный журнал 
 
Серия «Молодой ученый. Поиски. Проблемы. Исследования» 
№ 2, 2014 
 
Периодичность – 2 номера в год. Выходит с 2001. 
 
Главный редактор 
Кан. филол. наук., ст. преподователь С.А.Жиренов 
Заместитель главного редактора 
Док. ист. наук., проф Д.А.Аманжолова (Россиская Федерация) 
 
Редакционная коллеги 
Док. ю. наук., доцент А.А.Сабитова 
Док. пед. наук., проф З.А.Мовкебаева 
Док. филол. наук., доцент С.М.Алтыбаева  
Док. филол. наук., доцент А.О.Тымболова 
Док. биол. наук., проф Б.Н.Мыңбаева 
Кан. ф.-м. наук Б.Г.Бостанов 
Кан. филол. наук Г.К.Бекқожанова 
Кан. пед. наук., ст. преподователь А.С.Сманова 
Кан. ист. наук., доцент С.Қ.Шілдебай 
Кан. ф.-м. наук., ст. преподователь Г.Тюлепбердинова 
Кан. х. н., ст. преподователь Ж.Қ.Қорғанбаева  
Кан. пед. н., ст. преподователь А.И.Ибрагимов 
PhD доктор Д.М.Насиров 
Док. ю. наук., проф С.А.Балашенко (Беларуссия, БелГУ) 
PhD доктор М.Д.Кенжегалиева (Гермения, Universitat Leipzig) 
PhD доктор, ассоциацированный профессор Zoltan GAL 
(Венгрия, Universitat of Pecs 
PhD доктор Б.Исаков (Қырғызстан) 
 
Ответственные секретарь 
PhD доктор Р.М. Ашимова 
 
© Казахский национальный педагогический университет имени 
Абая, 2014 
 
Зарегистрировано в Министерстве культуры и информации РК 8 
мая 2009 г. № 10108-Ж. 
 
 
Подписано печать 30.10.2014 
Бумага книжно-журнальная. Формат 60x84 1/16. 
Тираж 300 экз. заказ 432.  
 
Печатается прямым репродуктивным способом. 
 
050010, г. Алматы, пр. Достык, 13. КазНПУ им. Абая 
 
Издательство «Ұлағат» Казахского национального 
педагогического университета имени Абая 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

М а з м ұ н ы / С о д е р ж а н и е 
 
ҚОҒАМДЫҚ ҒЫЛЫМДАР МӘСЕЛЕСІ 
ВОПРОСЫ ОБЩЕСТВЕННЫХ НАУК 
 
Қасенов Е.С. «Құлагер» поэмасының орыс тіліне аударылған нұсқаларының 
тәржімелену ерекшеліктері……………………………………………………....5 
Амирбекова А.Б. М.Мақатаевтың көркемдік стилі…………………………..10 
Тоқшылықова Г.Б. Гесиод – дидактикалық поэзияның негізін салушы…..16 
Ибраева  А.Д.,  Шиналиев  Н.  Жазушы  -  драматург    Сафуан 
Шаймерденовтың шығармашылық зертханасы……………………………….23 
Абенов Д.Е. Историография проблемы повседневности……………………..29 
Бағыбаева  Н.М.  Мектеп  оқулықтарындағы  әдебиет  терминдерінің 
қолданылу жайы…………………………………………………………………34 
Асанов Ж.Т. Мархабат Байғұт повестеріндегі кейіпкер әлемі………………44 
Масакова Э. Специфика похвалы как речевого акта…………………………48 
Мирзабаева  А.  Адекватность  передачи  стилистических  приёмов    в  текстах 
перевода…………………………………………………………………………53  
Секербаева  Ж.С.  Жанровая  форма  и  языковая  игра  в  романе  Равиля 
Айткалиева «Там, где нас нет»………………………………………………….58 
Абдыкалыкова    А.Е.  Еңбек  құқығының  субъектілері  арасындағы  қарым-
қатынастарды реттеу  мәселелері………………………………………………64 
Алманбетов  Қ.Н.    Ұлттық  кескіндеме  өнерін  жаңа  бағытта  негізін  қалаған 
суретші – Е.Төлепбай…………………………………………………………69 
 
ПЕДАГОГИКА МЕН ӘДІСТЕМЕ ҒЫЛЫМЫНЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ 
ВОПРОСЫ ПЕДАГОГИКИ И МЕТОДИКИ 
 
Жиренов  С.А.  Білім  беру  жүйесінде  интернет-ресурстарды  пайдаланудың 
ақпараттық және әдістемелік мүмкіндіктері…………………………………...73 
Нұрманова  Г.Қ.  Бастауыш  сынып  оқушыларының  сыни  ойлауын  дамыту 
жолдары…………………………………………………………………………..80 
Саймасаева О.У. Бастауыш сыныпта білім беру сапасын бағалаудың қазіргі 
мәселелері………………………………………………………………………85 
Шалкеева  Ж.  Ата-аналардың  педагогикалық  мәдениетін  арттырудың 
шарттары…………………………………………………………………………90 
Shotanbayev A. B. Аpplісаtіоn оf еlесtrоnіс bооks іn еduсаtіоn……………….93  
Мадешова  Г.Б.  Қазақ  тілі  сабақтарында  шығармашылық  жобаны 
қолданудың маңызы……………………………………………………………..98 
Назарымбетов  Е.  ХХ  ғасырдағы  қазақ  дәстүрлі  бейнелеу  өнерінің  табиғи, 
тарихи даму жолының ерекшеліктері мен тәрбиелік мүмкіндіктері………..103 
Ертуғанұлы 
Ж. 
Бастауыш 
сынып 
оқушыларын 
отансүйгіштікке 
тәрбиелеудің психологиялық - педагогикалық негіздері……………………109 
  
 

 

ҒЫЛЫМДАҒЫ ЖАС ӨСКІН 
МОЛОДЕЖЬ В НАУКЕ 
Содиықова Ж.М. Мінәжат  жанрының  тілдік-танымдық  сипаты……...115 
Сапарбек Б. Шешендік өнердің этномәдени сипаты………………………..118 
Дюсебекова  Г.  М.Жұмабаев  поэзиясындағы  эпитеттің  қолданылу 
ерекшеліктері…………………………………………………………………...124  
Дюсекенова 
А. 
Т.Жолдыұлы 
поэзиясындағы 
қытай 
сөздерінің 
қолданысы……………………………………………………………………128 
 
БІЗДІҢ АВТОРЛАР. НАШИ АВТОРЫ.......................................................133 
 
Абай  атындағы  ҚазҰПУ  Хабаршы  «Жас  ғалымдар»  сериясының  ғылыми 
мақалаларды қабылдау ережесі..........................................................................136 
Правила  приема  научных  статей  в  журнал  «Вестник  КазНПУ  имени  Абая» 
серия «Молодые ученые»...................................................................................137 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
ҚОҒАМДЫҚ ҒЫЛЫМДАР МӘСЕЛЕСІ 
ВОПРОСЫ ОБЩЕСТВЕННЫХ НАУК 
 
ӘОЖ  811. 111 (075) 
 
 «ҚҰЛАГЕР» ПОЭМАСЫНЫҢ ОРЫС ТІЛІНЕ АУДАРЫЛҒАН 
НҰСҚАЛАРЫНЫҢ ТӘРЖІМЕЛЕНУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 
 
ҚАСЕНОВ Е.С. - 
Абай атындағы ҚазҰПУ-дың оқытушысы, ф.ғ.к., Алматы қаласы. 
 Kasenov_erlan@mail.ru 
 
Аннотация 
Мақалада  «Құлагер»  поэмасының  тәржімелену  ерекшеліктері 
қарастырылған.  «Құлагер» 
поэмасының 
орыс 
тіліне  аударылған 
нұсқаларының  тілдік  ерекшелігі  мен  көркемдігі  жан-жақты  көрсетілген. 
Аудармашылардың  тілді  қолданылу  шеберлігі  сөз  болған.  Түпнұсқа  мәтін 
мен  аударма  мәтіннің  стилистикалық  және  экспрессивті  ерекшеліктері 
айтылған. 
Кілт  сөздер:  тікелей  аударма,  мағыналық  аударма,  көркем  аударма, 
аударма үлгісі, аудармашы мақсаты, поэтикалық аударма.
 
 
Белгілі  бір  ұлттың  рухани  қазынасы  болып  табылатын  көркем 
туындылар – сол ұлттың, сол этностың ғана емес, әлемдегі барша халықтың 
игілігі,  жалпы  адамзаттың  рухани  байлығы.  Көркем  туындылар  –  бip 
халықты  екінші  бip  халыққа  кеңінен  таныстырып,  өзара  табыстыратын 
рухани  мұра.  Демек,  белгілі  бір  ортада  қалыптасып  адамзат  баласының 
ортақ игілігіне айналған туындылардың көтерер жүгі орасан.  
Ұлт  әдебиеті  мұраларының  адамзатқа  ортақ  әдеби  қазынаға 
айналуының  бастауы  көркем  аудармада  жатыр.  Қай  кезеңде  болмасын 
аударма  арқылы  әлемдік  әдеби  шығармалардың  бір-біріне  әсері,  өзара 
тығыз  байланысы,  озық  идеялардың  қайта  жаңғыруы,  дамуы  орын 
алады.  Белгілі  бір  ұлт  әдебиетінің  құндылығы  оның  эстетикалық, 
көркемдік  деңгейімен  өлшенеді  десек,  орта  ғасырлардағы  Шығыс 
қиссаларының, әлем әдебиетінің озық үлгілерінің ұлт әдебиетінен түбегейлі 
орын алуы – аудармалардың көркемдігінде. Бұл ретте біз өзге ұлттың рухани 
мұрасын  екінші  бір  ұлт  тілінде  сөйлетуші  аудармашылардың  еңбегінің  
ерекше атап өткеніміз жөн. Себебі, «аудармашының мақсаты – түпнұсқаның 
стилистикалық  және  экспрессивті  ерекшеліктерін  сақтай  отырып,  басқа 
тілдің  көмегімен  оның  мазмұнын  біртұтас  және  нақты  жеткізу» 
болғандықтан  оларды  бір  ұлттың  ұлттық  болмысын,  дүниетанымын  тұтас 
күйінде жеткізуші шығармашылық иелері болып табылады [1, 7 б.]. 

 

Көркем  аудармада  әдеби  шығарманың  құрылым  жүйесі,  образдылығы, 
мазмұны,  стилі,  тілі  секілді  поэтикалық  құбылыстармен  бірге  оның 
эстетикалық,  лингво-мәдени,  сондай-ақ  психологиялық  және  семиотикалық, 
табиғатын  түзетін  көркемдік  құбылыстар  да  пайымдалып,  таразыланады. 
Сондай-ақ  аудармада  автор  мен  аудармашының  шығармашылық  шеберлігі, 
суреткерлік даралығы бір арнада тоғысып көрініс табады.  
Көркем  туынды  авторы  мен  аудармашылардың  суреткерлік  даралығын 
анықтауда  біз  ақын  Ілияс  Жансүгіровтің  «Құлагер»  поэмасын  алып,  ондағы 
әрбір  шығармашылық  иесінің  аудармасын  салыстыра  қарастыруды  жөн 
санадық.  Мұндағы  мақсат  –  Ілияс  Жансүгіровтің  ақындық  ерекшелігі  мен 
тілдік  кестелерін,  сөз  өрнектерін  аудармашылардың  жете  түсіну,  жеткізе 
білу  қабілетін,  болмыс-бітімін,  табиғатын  түпнұсқамен  салыстыра  отырып 
бағалау  және  ұлттық  ойлау,  бейнелеу  даралығының  аудармада  берілу 
жолдары мен ерекшеліктерін анықтау. 
«Жыр  Құлагері»  Ілияс  Жансүгіров  шығармаларының  қазақ  сахарасын 
еркін  шарлап  кеткеніне  80  жылға  жуық  уақыт  өтті.  Ілияс  Жансүгіров 
туындыларындағы  ұлттық  болмысты  өзге  халыққа  таныстырып,  тарту 
жұмысының басында орыс аудармашысы Михаил Луконин тұр. Ақын Ілияс 
Жансүгіровтің  «Құлагер»  поэмасын  алғаш  рет  М.Луконин  1957  жылы 
аударды. Ақын поэмасының алғашқы «Толғану» бөлімі мынадай жолдардан 
басталады:   
Тасқында, тау суындай, көңіл жыры, 
Қазақтың сусындасын ойы – қыры. 
Бұрқырат бұлағыңды кең далаңа,  
Бастырмай шөпке – шарға тоқтап құры. 
 
Далаңның той болғанда бүгін күні, 
Жүйріктей бабындағы жүгір, міні; 
Орай шап алдын, артын жиын жұрттың, 
Жыр қыла бүгінгіні, бұрынғыны. 
 
Шарықта шартарапқа қиял құсы
Көңілдің кеп тұрғанда күнді алғысы. 
Халқыңның қуанышын қанат қып қақ,  
Қашан да қала берер ұяң кісі. 
Шабытқа  толы  «Құлагер»  поэмасының  осынау  жолдары  орыс  ақыны 
М.Луконин төмендегіше береді: 
Вступление 
Поэзия моей души потоками бурли! 
Взгорий и степей жажду утоли! 
Пусть реки степью распаленной мчатся, клокоча, 
Не застаиваясь там, где стада прошли! 
Наше время для степей – праздничные дни. 
Как игреневый скакун, по степям гони, 
Обгоняя весь народ, мчись, опережай! 

 

О сегодняшнем и прошлом в песне прозвени! 
Воображенью, птице светлых дней, сердце посвяти, 
Пусть робкие плестись будут позади (М.Луконин).  
Ілияс  Жансүгіровтің  «Құлагер»  поэмасын  М.Луконин  орыс  тіліне 
тыңғылықты  аудара  отырып,  қазақ  поэзиясын  жаңа  белеске  көтерді.  
Поэманың  ішкі  иірімдерін  толық  көрсетуде  аудармашы  орыс  тілінің  сөздік 
қорын барынша еркін қолданылып, мазмұн мен пішін арасындағы келісім 
мен  бірлікті  сақтаған.  Аздаған  кемшіліктеріне  қарамастан  аудармашы 
өлеңге  Ілияс  Жансүгіров  мәнерін,  сөз  саптауын  өз  қалпында  беруге 
ұмтылған. Бірақ, түпнұсқаның ішкі иірімдері әлсіздеу екені аңғарылады. 
Мұны 
біз 
орыс 
ақыны 
М.Лукониннің 
Ілияс 
Жансүгіров 
шығармашылығымен  алғаш  танысуы  әрі  алғашқы  болып  аударуында  деп 
түсіндіреміз. Біздің бұл пікірімізді Саят Ілиясұлының: «вины М.Луконина в 
том,  что  его  перевод  «Кулагера»  не  самый  лучший,  нет.  Во-первых,  с 
творчеством  Жансугурова  поэт  столкнулся  впервые.  Стихотворные 
строки  приходилось  складывать  с  подстрочника,  подготовленного 
другим  переводчиком  (А.Сулеевым).  Во-вторых,  стихи  писались 
Луконином в большой спешке, что не могло сказаться на их качестве. К 
тому  же  поэтический  перевод  с  другого  языка  –  процесс  очень  и  очень 
сложный» – деген пікірі қуаттайды [2, 20 б.].  
Қалай  айтсақ  та,  орыс  ақыны  М.Лукониннің  бұл  аудармасы  «Құлагер» 
поэмасын аударудағы алғашқы қадам. Сол себепті аудармада кемшіліктердің 
болуы  да  заңды.  «Переводы  –  даже  самые  удачные  –  имеют  обыкновение 
устаревать.  Меняются  времена,  меняются  вкусы,  пристрастия,  меняются 
отношения к тому, что некогда казалось прекрасным и безупречным. Именно 
этим  обьясняется  множество  переводов  Шекспира,  Гете,  Гейне,  Пушкина, 
Абая»  –  деген  Г.Бельгер  пікірін  ескерсек,  шын  мәнінде  де  уақыт  пен 
кеңістікке  тәуелді  аударма  жасы  (Е.Қ.)  болатыны  аңғарылады  [3,  17  б.]. 
Дегенмен,  қандай  аударма  болмасын  ол  жеке  дара  шығармашылық  сипат 
алады.  Себебі,  онда  көркем  туындыдағы  сөздер  мен  сөз  тіркестерінің 
мағынасы,  көркемдік  қуаты  барынша  толыққанды  түрде  ұлттық  болмыс 
ерекшелігімен  жеткізілуі  мақсат  етіледі.  Көркем  туындыда  көтерілген 
қоғамдық  мәселелер,  идеялық  мазмұн  қашан  да  көркемдік  пішінмен  тығыз 
байланысты  болғандықтан  аудармашы  ең  алдымен  сол  ұлттың  тілдік 
ерекшеліктерін жете меңгеруі тиіс. Осы орайда туындыдағы кейбір жекелеген 
тілдік элементтер ғана ескерілуі шығарманың молынан ашылуына кері әсерін 
тигізері хақ. Мұны В.Г.Белинскийдің: «көркем пішінді бере алуға қабілеттілік, 
ол,  әрине  шығарманың  рухына  бойлау,  сұлулықты  сезіну  сияқты 
қасиеттерден мақұрым қалмауға тиіс» - деген пікірімен айтуға болады.  
«Құлагер»  поэмасының  негізгі  ой-толғамдары  мен  сезім  иірімдерін, 
көркемдік өзгешеліктерін  жаңғыртып, жарқыратқан  аударманың  бірі белгілі 
аудармашы  Берік  Джилкибаевтың  2006  жылғы  аудармасын  атауға  болады. 
Поэманың  жарияланғанына  70  жыл  толуына  орай  аударылған  бұл  аударма 
өзіндік  көркемдігімен  ерекшеленеді.  Мысалы,  ақын  поэмасының  алғашқы 
жолдары аудармада былайша өрілген: 

 

Раздумья 
Бурлит потоком горным сегодня песнь моя, 
Неся прохладу в ближние и дальние края, 
Вся родина охвачена солвами песни той
Пьет влагу травка каждая, пригорочек любой. 
 
Пришел наш день – праздника в ликующей степи, 
Вперед, скакун мой – Песня! Людей поторопи! 
Не оставляй спокойными, тревожь умы, сердца, 
Чтоб прошлое и новое познали до конца. 
 
Уходит в поднебесье крылатая мечта
Купаясь в ласках солнца с улыбкой на устах, 
Пари в просторе синем, не бойся высоты, 
Народ не любит робких, так будь отважной ты! (ауд. Б.Джилкибаев) 
Қандай  жағдайда  болмасын  түпнұсқа  мен  аударма  тілінің  тілдік 
ерекшеліктері сәйкес келе бермейді. Сондықтан түпнұсқа мәтін мен аударма 
мәтіннің оның функционалдық стилі аудармашыға ерекше талап етуді қажет 
етеді. Бірақ, аудармадағы басты мақсат  – қос тілдегі тілдік бірліктердің бір-
бірімен байланысуы мен мағыналарын дәл келтіру. Осы орайда, аудармашы 
Б.Джилкибаев түпнұсқаның мағынасын, әуезін әсте кемітпей жеткізеді. Оның 
аудармасы  түпнұсқа  орыс  тілінде  туғандай  әсер  береді.  Аудармада  өлең 
ырғағы, екпіні дәл берілумен қатар, ішкі формасы да толыққанды сақталған.  
Поэзиялық  туындыларда  мәтіннің  тілдік  ерекшеліктерге  тәуелділігі 
шығарманың  тек  мазмұнына  ғана  емес,  сыртқы  пішініне  де  әсер  етеді. 
Сондықтан  да  Қалжан  Нұрмаханов  «Түпнұсқа  және  аударма»  деген 
мақаласында өлеңнің аудармаларында ұлттық және тарихи колоритті сақтай 
отыра  аударудың  үлкен  жетістік  екендігін  айтады  [4].  Көркем  туынды 
мәтінін  аударуда  көбіне  калька,  транслитарация,  ауызекі,  аналогия,  дәлме-
дәл,  барабар,  мағыналы  аудару  тәсілдері  қолданылады.  Жалпы  әдеби 
жанрлардың  аудармасында  еркін  аударма  тәсілін  қолданылу  көркем 
туындының екінші бір тілде еркін көсілуіне септігін тигізері белгілі. Себебі 
көркем  туындының  аудармасы  оқырман  қауымына  түсінікті  жеткізілуі  тиіс. 
Міне, мұндай аударма қатарында Саят Ілиясұлының аудармасын ерекше атап 
көрсетуге болады.  
Пролог 
Потоком бурным низвергаясь с гор, 
Мой стих родных просторов жажду утоли,  
И тот родник, источник чистых вод, 
Пусть каждый куст и травку оросит. 
 
Пирует, празднует вся степь сегодня 
Ликующих людей несчастье обойди! 
И в той толпе всем дышится свободно, 
Ведь счастье здесь тепер, а горечь позади. 

 

 
Так песнь моя, как гимн, вознесись  
Крылатою мечтою моего народа, 
Идущего вперед, став на ноги свои
Ступая гордо по земле свободной. 
(У дел же слабых быть в хвосте событий.) (ауд. С.Джансугуров) 
Жоғарыда  келтірілген  Б.Джилкибаев  пен  С.Джансугуров  аудармалары 
шығарманың мәтіні мен мәнмәтінін мейлінше терең түсінгендікті және соны 
қазақ  ұғымына  жат  етпей,  мейлінше  жатық  етіп  бере  білушілікті  танытады. 
Мәселен,  поэманың  «Тасқында,  тау  суындай,  көңіл  жыры,  Қазақтың 
сусындасын  ойы  –  қыры»  деген  жолдарын  М.Луконин  «Поэзия  моей  души 
потоками  бурли!  Взгорий  и  степей  жажду  утоли!»  деп  тәржімелесе, 
Б.Джилкибаев «Бурлит потоком горным сегодня песнь моя, Неся прохладу в 
ближние  и  дальние  края»  деп  аударып,  аудармашылық  жұмысына  аса 
ұқыпты  қарағаны  байқалады.  Осы  жолдарды  Саят  Ілиясұлы  «Потоком 
бурным низвергаясь с гор, Мой стих родных просторов жажду утоли»  деп 
аударып,  түпнұсқаға  біршама  жақын  келген.  Тіпті  дәлме-дәл  көшірмесі 
іспетті.  Қалай  айтсақ  та,  осы  үш  аударма  да  өз  орнында  көркем-ақ.  Бірақ, 
түпнұсқаға  соның  қайсысы  жуық  деп  сұрасақ,  сөз  жоқ,  Б.Джилкибаев  пен 
С.Джансугуровтың 
варианттары 
жуығырақ 
жатыр. 
Себебі, 
бұл 
аудармашылар  аударма  жұмысын  мейлінше  терең  меңгеріп,  оған  сапалы 
түрде  адал  қарағандықтан  ақынның  ішкі  творчестволық  дүниесіне  терең  ене 
алған. 
Сонымен,  түйіндей  келгенде  жоғарыдағы  аудармалар  «Құлагер» 
поэмасында  суреттелетін  негізгі  оқиға  желісінен  ауытқымағандығы  әрі 
І.Жансүгіров көксеген ойды аудармашылар терең ұққандығы айқын сезіледі. 
Аударма өнеріндегі осындай озық тәжірибелер бүгінгі аудармаларға үлгі 
болумен  қатар,  оны  байытып  отыр.  Сондықтан  «Құлагер»  поэмасының 
аудармасы бір ақынның ғана меншігі емес, әлем халқының рухани дүниесіне 
айналды.  «Құлагер»  аудармасы  арқылы  ақын  І.Жансүгіров  жырлаған  ұлт  тілі 
байлығы,  мәдениеті  өзгеге  танылды.  Ал  аудармашылардың  аударма 
мәдениетінің  жоғарылығы  «Құлагер»  поэмасына  әлем  әдебиетінде  өзіндік 
орны бар өшпес ғұмыр сыйлады.  
 
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі: 
1.
 
Рецкер  Я.И.  Теория  перевода  и  переводческая  практика.  –  М.: 
Международные отношения, 1974. – 214 с. 
2.
 
Особенности  перевода  поэмы  И.Джансугурова  «Кулагер».  Қазақ  және 
әлем әдебиеті журналы, № 6. 2010. – 32 б.   
3.
 
Бельгер Г. Этюды о переводах И.Джансугурова. Алматы: Ғалым, 2001. 
С – 258. 
4.
 
Ұлттық әдебиеттану ғылымының көкейкестi мәселелерi: Халықаралық 
ғылыми-теориялық  конференция  материалдары.  –  Алматы:  Әдебиет  және 
өнер институты, 2001. – 245 б. 

 
10 
Аннотация 
В  данной  статье  рассматриваются  особенности  перевода  поэмы 
«Кулагер»  И.Жансугурова.  Языковая  особенность  и  всесторонняя 
художественность в вариантах переводов поэмы «Кулагер» на русский язык. 
Оценивается  мастерство  использования  языка  переводчиками.  А  также  
рассматриваются  стилистические  и  экспрессивные  особенности  языка  в 
оригинале  и  в  текстах  перевода.  В  данной  статье  рассматривается 
особенности перевода поэмы «Кулагер» И.Жансугурова.    
Ключевые  слова:  безупречный  перевод,  методы  перевода,образность, 
цель переводщика, поэтический перевод. 
Annotation 
This article discusses the features of a translation of the poem "Kulager" 
I.Zhansugurov. Language features and comprehensive artistry in translation for 
the poem "Kulager" into Russian. Ranked skill of using language translators. And 
also discusses stylistic and expressive features of the language in the original and 
in translation of texts. In given article is considered translation particularities in 
I.Zhansugurov s poem «Kulager». 
Keywords:  perfect  translation,  translation  techniques,  imagery,  goal 
interpreter, poetic translation. 
 
ӘОЖ  811. 76 


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал