Құрметті азаматтар!



жүктеу 0.67 Mb.

бет4/6
Дата25.01.2017
өлшемі0.67 Mb.
1   2   3   4   5   6

КЕРЕК ДЕРЕК

дың бойында жоғалып бара жатқан сенім 

ұшқынын қайта лаулатты. 

Осындай  жауапты  да  аса  қауіпті  тап­

сырманы  орындауда  асқан  ерлік  пен  кә­

сіби шеберліктің жоғары үлгісін көрсеткен 

ұшқыштарға  Кеңес  Одағының  батыры 

атақ тары берілді. солардың бірі біләл қа­

лиев еді. 

...1942  жылы  жау  нысаналарын  бом­

балап қайтып келе жатқан екі ауыр ұшаққа 

«мессершмиттер»  лап  қояды.  Күш  тең 

емес  еді.  Мұны  Хворостянка  селосының 

тұрғындары  анық  көреді.  қызыл  Армия­

ның екі ұшағы да құлайды. 

...Жеңістің  40  жылдығы  қарсаңында 

Хво ростянка  селосының  тұрғындары  қы­

зылізшілерге 1942 жылы 14 шілдеде осы 

жерге совет ұшақтарының құлағанын ай­

тады.  қызылізшілер  орманға,  балшыққа 

құ лаған  ұшақтарды  да,  ұшқыштардың 

мәйі тін  де  табады.  сонымен  бірге  олар 

ұшқыштардың  кім  екенін,  қандай  әскери 

бөлімде болғанын және олардың берлинді 

алғаш  бомбалағанын  анықтайды.  Хво­

рос тянка  селосының  маңында  құлаған 

ұшақта  Павел  Иоффе,  Иван  Удовиченко 

мен  біләл  қалиевтің  болғанын  олардың 

мойындарындағы  капсул­медальондағы 

мәліметтер айғақтайды. Олардың балтық 

теңізінің  Е.н.Преображенский  басқарған 

1­авиаполктің құрамында 1941 жылы та­

мыз айында берлинді бомбалағаны бел­

гілі болады. 

қызылізшілер  біләл  әскерге  алынған 

түрікменстанның  Красноводск  маңында­

ғы Уфра кентіне хабар жібереді. Жер лес­

тері  «ұшқыш  біләл  қалиев  –  совет  Ода  ­

ғының  ба тыры»  деп  жар  салады.  Оны  өз 

кө зі мен  оқы ғандар  болған.  бірақ  ол  құ­

жаралы адам еді. талмай іздегенімен, еш 

дерегін біле алмай жүргенде 1989 жылы 

ол  Уфрадағы  біләл  оқыған  №3  орта 

мектептің  мұғалімі  нина  Дәулетовадан 

қуанышты  хат  алады.  Осы  хаттың  ізімен 

қарт  жауынгер  інісінің  жерленген  жері  – 

липецк  облысының  Хворостянка  село­

сындағы  біләлдің  қабіріне  беліне  қазақ­

шалап түйіп әкелген Әулиеата топырағын 

қосып, басына арнайы дайындаған қара­

таудың көктасын қояды. Осындағы мұра­

жайда  мән­жайға  қанығады.  Енді  ол  іні­

сінің Кеңес Одағы батыры атағын қалпына 

келтіру  ісіне  кіріседі.  бірақ  оның  жоғалт­

қанын  түгендеп,  ерлігін  елге  қайтаруға 

қарт жауынгердің жүрегі шыдамады. қай­

тыс болды. 

сонымен «біләл қалиев кім, өскен ор­

тасы, туған жері қандай болған» деген сұ­

Жалпы, жұрттың көзқарасына салсақ, ерте заманда соғыс 

көп  орын  алғандықтан,  соған  сәйкес  адам  шығыны  артық 

болатындай көрінеді. Алайда соңғы ғасырлардағы соғыстар 

адам  өмірін  мыңдап  емес,  миллиондап  жұтып  жатты  ғой. 

Осыны нақты есеппен көрсетіп бересіздер ме?

Алдаберген НҰРБАЛАҰЛы, Қызылорда


РеспубликалыҚ ҚоҒамдыҚ-саяси аҚпаРаттыҚ газет

№124 (124) 



25.07.2009 жыл, сенбі

www.alashainasy.kz

5

СаяСи бюро



? Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ

Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ

Науқанға ұласқан саяси ұрандар

Микромемлекеттер қандай мемлекет?

Мен Седанг деген микромемлекетті естіп, саяси картадан іздеп 

таппадым. Шынымен, бұл мемлекет картада жоқ па? Жалпы, 

микромемлекет деген не екен өзі?

Батырбек ҚАЛШАБАЙ, оқушы

Қазіргі кезде көп саяси ұрандарды поп-музыка 

әншілері айтып, сол ұрандар жазылған киімдер киюді 

сәнге айналдырды. Саяси ұрандардың пайда болуы 

туралы айтып бересіздер ме?

Ершат БЕЛГІБАЙ, Талдықорған қаласы

Басы 1-бетте

ЖАЛҒАН АҚПАР, НЕГІЗСІЗ ЖАЛА

Сот  процесін  бастан-аяқ  қадағалап 

отыр дық.  Алғашқы  отырыстан-ақ  Астана 

қалалық Ішкі істер департаменті Жол поли-

циясы  басқармасының  шикіліктері  шыға 

бастады.  Алға  тартып  отырған  айғақта ры-

ның  бірінен  кейін  бірі  жарамсыз  болып, 

«қа тардан  шығып»  жатты.  Олардың  вице-

ми нистрге таққан ешбір айыбы сотта дәлел-

денбеді.  «Бірнеше  жолайрығында  бағдар-

шам ның қызыл жарығына өтіп кет ті» дегені 

де,  «ішімдік  ішіп  көлік  жүргізді»  дегені  де. 

Вице-министрдің қорғаушысы Ләззат Жан-

сейітованың  айтуынша,  әкім шілік  құ қық 

бұзушылық  жөніндегі  хатта ма да  да,  ме-

дициналық  анықтамада  да  айғақ  ре тінде 

тануға  болмайтындай  өрескел  қа те ліктер 

Аққа күйе жұқпайды

бар.  Мәселен,  медициналық  анық  та мада 

дәрігер-наркологтың қолы да, мөрі де жоқ. 

Ал куәгерлер хаттамаға қол қой мағанын сот 

отырысында  ап-анық  айтып  та,  қай  қол 

өзінікі емес екенін көр сетіп те берді. 

Айтпақшы,  сот  анықтағандай,  «Тойота 

Камри»  автокөлігінің  тізгінінде  М.Бекета ев-

тың  өзі  емес,  оның  жүргізушісі  Ардақ  Құр-

манғалиев отырған. Ол да сотта бол ды. Яғни 

инспекторлардың одан медици налық тексе-

ру ден өтуді талап етуге еш қандай құқы жоқ.

Марат  Бекетаев  жол  полициясына 

ұстал ғаны  жөніндегі  ақпарат  бұрқ  ете 

қалған күннің ертесінде-ақ журналистерге 

өзінің  кінәсіз  екенін,  сотта  айыпты  емес 

екенін  дәлелдеп  шығуға  дайын  екенін 

мәлімдеген.  Сол  уәдесінде  тұрды.  Осы 

соттан  кейін  жалпақ  жұрттың  көкейінде 

«егер вице-министрдің орнында құқықтық 

жоғары білімі жоқ, қатардағы азамат бол-

са не болар еді» деген үрейлі сауалдың тө-

бе  көрсетіп  қалғаны  айтпаса  да  түсінікті. 

Елордалық жол полицейлері осы әрекеті-

мен  жалпы  құқық  қорғау  органдарына 

деген қарапайым халықтың сеніміне сел-

кеу  түсіріп  алған  секілді.  Сонымен  қатар 

мемлекеттік  қызметтегі  лауазым  иесінің 

абыройына да белгілі бір мөлшерде зиян 

кел гені анық. Екінші жағынан, Мәжіліс де-

путаты  М.Әбеновше айтқанда, бұл сот про-

цесінің  талайларға  сабақ  болғанын  да 

ескерген ләзім. Меніңше, осыдан та лай адам 

үлгі алады. «Менде де осындай мүм кін дік бар 

екен-ау»  деп  параға,  тамыр-та нысқа  емес, 

сотқа жүгіне бастайды. «Тисе – те рекке, тимесе 

– бұтаққа» деп жөнді-жөнсіз айыптаудың да 

неге соқтыратынын құқық қор ғау органдары 

ескеретін бо лады», – дейді ол. 

ДА

у



Қызық  сұрақ  екен.  Алдымен  мик-

ро мемлекет  дегеніміз  –  оны  құ ру -

шылардың  виртуалды  түрде,  қа ғаз 

жүзінде,  Ин тер нетте  жасанды  мем-

лекет құру жо басы. Ондай мемлекеттер 

ша ғын  саяжай  телімінде  немесе  тит-

тей  аралда  орналасуы  және  оның 

хал қы  бірнеше  адамнан  ғана  тұруы 

мүмкін. Микромемлекеттерді Ватикан, 

Люксембург  секілді  шағын  елдермен 

шатастыруға  мүлде  болмайды.  Мик-

ро мемлекеттер 

формальді 

түрде 


мемлекеттік  атрибуттарын  иеленіп,  өз 

монетасы,  туы,  пошта  маркасы,  пас-

портын  шығара  алады.  Сіз  сұраған 

Седанг  микромемлекеті  –  осындай 

вир туалды  ел.  Седанг  елі  1888  жылы 

3  шіл деде  Шарл-Мари  Давид  де 

Саяси  ұрандар  алғашқы  кез-

де  халықтың  санасын  белгілі  бір 

бағытқа  жұмылдыруға  бағыттал-

ған  саяси  ұрандар  үлкен  науқанға 

ұласып,  кейбірі  кейіннен  санаға 

сіңіп,  қанатты  сөздерге  айналып 

кет ті. «Қуып жетіп, басып оза йық», 

яғни  Американы  басып  озу  деген 

Лениннің 1917 жылы айт қан ұраны 

КСРО  құлағанша  ескір меді.  Сол 

сияқты  «Наш  от вет  Чемберлену» 

деген 1927 жы лы Англия үкіметінің 

жіберген нотасына Кеңес үкіметінің 

осын дай жауабы кейіннен әдебиет 

пен  әндердің  тезисіне  айналып 

кет ті.  Ертеде  Мұса  пайғамбардың 

пер ғауыннан  «Менің  халқымды 

босат»  деген  ұраны  кейіннен 

АҚШ-тағы  африкалық  құлдардың 

әнінде көп қолданылды, бұл ұран-

ды  әнші  Пол  Робсон  әніне  қосты. 

1960-1980 жылдары осы ұранмен 

КСРО-дан 

Израильге 

кеңестік 

еврей жұрты еркін кө ші рілді. «Бәрі 

де  майдан  үшін,  бәрі  де  жеңіс 

үшін»  деген  Сталиннің  ұранымен 

кеңес  халқы  фашизммен  күресті. 

«Еркіндік,  теңдік,  бауырластық» 

деген Фран циядағы ұран көптеген 

пар тиялардың  сүйікті  девизіне 

айналды.  Кейбір  саяси  ұрандар 

жаулыққа  шақырады.  Мысалы, 

«Србе на врбе» деген ұран ұлтшыл 

хорваттар  мен  босниялықтардың 

«сербтерді  дарға  асайық»  дегенін 

білдіреді. 

Майрен  деген  француз  авантюрисінің 

өз  плантациясын  корольдікке  айнал-

дыру  арқылы  қазіргі  Вьетнам  жерінде 

құрылған.  Сол  жердегі  бахнар,  рен-

гао  және  седанг  тайпаларының  кө-

сем дері  оны  Седанг  Корольдігінің 

королі  етіп  сайлайды.  Астанасы  –  Кон 

Ганг.  Алайда  танылмағандықтан,  тер-

ри ториясы  картаға  түспеген.  Мик-

ромемлекеттердің  бұдан  басқа  мыса-

лы  ретінде  Силенд,  Мельхиседека 

доминионы, Ладония, Ай консулдығы 

(Ай ды алаяқтықпен сату арқылы пайда 

болған), Молоссия, Орания, Минерва 

республикасы,  Лакота  республикасы, 

Гейлер  мен  лесбияндар  корольдігін 

жә не т.б. айтуға болады. 

АЛАШ-АҚПАРАТ



Темірдей 

тәртіпке 

көнгісі 

келмейтіндер 

де бар

Кейбір 

теміржолшылардың да 

темірдей тәртіпке 

бағынғысы жоқ. Осының 

себебінен «Достық» 

шекаралық теміржол 

өткеліндегі «Қазақстан 

теміржолы» ұлттық 

компаниясы мен 

«Кедентранссервис» 

компаниясының 

филиалдарынан үш 

лауазымды тұлға әкімшілік 

жауапқа тартылды. Көлік 

прокуратурасының 

өкілдері аталмыш 

компаниялардың 

заңнамаларды қалай 

сақтайтынын тексеру 

нәтижесінде бірқатар 

заңбұзушылыққа тап 

болған.

Прокурорлық тексеру бары сын-

да, жүк тасығыш көліктердің жол жүру  

кезінде    газ  құбырларын    бекі ту ге 

арналған ілгектері тиісті техникалық 

талаптарға сәйкес болмай шыққан. 

Аталмыш 

құрал-саймандардың 

Қы  тайдың  Алашанькоу  бекетінде 

жүк  тиеу  кезінде  қолданатын 

жай  ілгектеріне  ұқсастығы  кү-

дік  тудырған.  Айтқандай-ақ,  әл гі 

ілгектер  Қытайдың  жүк  жөнел ту-

шілеріне  арналып  ілгектер  жа сай-

тын  ұстаханасының  өнімдері  бо-

лып  шыққан.  Алайда  «Теміржол 

көлігі  туралы»  заңның  11-бабына 

сәйкес, теміржол саласына қатысты 

өнімдердің  сәйкестігін  растау  елі-

міз дің  заңдарында  көрсетілген 

тәр тіппен  жүзеге  асырылуы  тиіс 

екен.  Ал  әлгі  бекітпеге  арналған 

жүкті  тиеу  және  бекіту  құралдары 

қолөнер  тәсілімен,  оның  үстіне 

сер тификаты  жоқ  материалдан 

жасалған  көрінеді.  Бұл  дегеніміз 

тіреулік  және  ілгек  құралдарды 

қолданудың  жә не  бекітілген  жүкті 

тиеу  мен  бекітудің  та лап тарына 

сай емес дегенді білдіреді. Мұн  дай 

жағдай газ құбырларының ор ны  нан 

қозғалып кетуіне, заңды және же ке 

тұл  ғаларға  зиян  келтірумен  қатар, 

азаматтардың денсаулығы мен өмі-

ріне  қауіп  төндіруі  мүмкін.  Осыны 

анықтаған Ал маты облысы бойынша 

көлік  бақылау  инспекциясы  қол-

да ныстағы  нормативтік  акт  талап-

тарына  сай  келмейтін  әлгі  құ рал-

дар ды 


пайдалануды 

тоқтатты. 

Адам  күретамырындағы  қанның 

құ  рамы  бұ зылса,  ағзаға  зиян 

келеді.  Қазақстанның  кү  ретамыры 

–  теміржолға  да  осы  тәріз дес  «ви-

рус тармен»  күресетін  күшті  «им му-

нитет» қажет-ақ. Ал темірдей тәртіп 

бұз ғандардың жазасы қатаң болуы 

қажет. 


Апта ортасында Түлкібас – Шым-

кент теміржол теліміндегі Сергиевка 

– Манкент өткелінде болған теміржол 

апаты да – осындай салғырттықтың 

себебінен.  Апат  салдарынан  сегіз 

жүк вагоны рельстен шығып кеткен. 

Теміржол  телімінің  150  метрдей 

бөлігі  зақымданған.  Апатқа  вагон-

дар дың біріндегі ақау себеп болған. 

Міне,  бір  ғана  жарықшаққа  көңіл 

бөлмеу бюджет қаражатының біра-

зын желге ұшырғандай етті.



Салтан СӘКЕН,

Астана

Мұрат ӘБЕНОВ, 

Парламент Мәжілісінің депутаты:

– Өзім де көлік жүргізетін болған соң жол полициясы қызметкерлерімен кездесіп 

жататын  жайттар  болады  (бірақ  ешқашан  лауазымымды  пайдаланып  көрмеппін). 

Қарапайым  азаматтардың  өз  құқығын  жөнді  білмейтіндігінен  жол  полициясы 

өкілдерінің өктемдігіне ұшырап жататын жайттарын жоққа шығара алмаймын. Әділет 

вице-министрі Марат Бекетаевтың сотта қаралған дауы – осының анық бір мысалы. 

Біз құқықтық мемлекет боламыз десек, кез келген дау ереуілге шығу, аштық жариялау 

арқылы  емес,  дәл  осындай  ашық  сотта  шешілуі  керек.  Заңсыз  жолмен  айғақ  алуға 

болмайтынын құқық қорғау органы қызметкерлерінің өзінің білмеуі қалай?! 

Мас күйінде көлік жүргізудің үлкен заңбұзушылық екені рас. Ал ешқандай ішімдік 

ішпеген  адамды  ішті  етіп  шығарамыз  деп  жалған  айыптау  одан  да  үлкен  құқық-

бұзушылық  деп  білем.  Мұндай  әрекет  –  құқық  қорғау  органдарының  беделіне, 

мемлекетіміздің абыройына нұқсан келтіретін жайт.

Сергей ЗЛОТНИКОВ, 

«Транспаренси-Қазақстан» қоғамдық қорының атқарушы директоры:

–  Құқық  қорғау  органдарының  қызметкері  өзіне  заңмен  берілген  өкілеттік 

аясында  ғана  әрекет  етуге  тиіс.  Бұл  жерде  жол  полициясы  қызметкерлерінің 

өкілеттіліктерін асыра пайдаланғаны байқалады. Атап айтқанда, заңға қайшы келетін 

жолдармен аудио және бейне жазба жүргізген. Құқық қорғау органының қызметкері 

қандай  жағдайда  бейнежазба  жасай  алатыны  тиісті  заңдарымызда  ап-анық 

көрсетілген. Ал инспектордың мына әрекеті олардың бірде-біріне сәйкес келмейді. 

Демек, бұл жерде азамат Марат Бекетаевтың құқы бұзылып отыр.

САРАП

Бас байке бәйге бермеді

Тәуелсіз қырғыз еліндегі 

бесінші рет өткен сайлауда 

екінші мерзімге түскен 

Құрманбек Бакиев бәйге 

бермеді. Алайда қырғыз 

оппозициясы атынан түс-

кен Алмаз Атамбаев пен 

Женишбек Назаралиев 

сайлау күні түстен кейін 

доданы тастап шықты. 

Сайлауға бұрын да қаты-

сып жүрген Атамбаев 

пен Назаралиевтің жұрт 

күтпеген, заң аясына сый-

май тын осындай оқыс қа-

дам ға баруы президенттік 

сайлау барысы мен сайлау-

шы  лардың көңіл күйіне 

кері әсер еткені, сайлаудың 

сиқын кетіргені сөзсіз. Бұл 

ондай-он дай бола беретін 

қырғызша сайлаудың 

ерекшелігі ме?

Құбаш САҒИДОЛЛАұЛы

САЙЛАуДАН БАС ТАРТҚАНы  

ҚАЙ САСҚАНы?

Қырғыз оппозициясы сайлауда күйрей 

жеңілді. Бакиевтің басты қарсыласы, азуын 

айға білеген Атамбаев алты пайызды місе 

тұтты. Өйтпегенде ше, қолбасшысы майдан 

даласын тастап шықса, әскері не болмақ? 

Оның уәжі – сайлау жаппай бұрмаланды, 

оның  жақтастарын  билік  қуғындады. 

Сай лау  қызған  шақта  қос  үміткер  Атам-

баев  пен  Назаралиев  бірлескен  мәлім-

де ме  жасап:  Сайлау  комиссиялары  мен 

атқарушы  билік  органдарының  кінәсі нен 

сайлау  заңнамасының  жаппай  өрес кел 

түрде  бұзылуы  қырғыз  еліндегі  пре зи-

денттік  сайлаудың  легитимділігін  мо-

йын дауға  мүмкіндік  бермейді»,  –  деп 

мәлімдеді.  «Біз  өткен  сайлау  қоры тын-

дыларын  мойындамаймыз  және  оларды 

көптеген 

заңбұзушылықтарға 

бай-

ланысты  заңсыз  деп  санаймыз.  Оппо-



зиция  бұдан  былай  Қырғызстанда  заңды 

билік  пен  заңды  президент  жоқ  деп 

есептейді» деген олар халықты жаңа сай-

лауға  үгіттеді.  Атамбаевтың  сайлау  шта-

бы  өкілдерінің  айтуынша,  «Ыстықкөл 

об лысындағы  Балықшы  қаласында  әкім-

шілікке  шабуыл  жасады»  деген  айып пен 

Алмазбек  Атамбаевтың  социал-демок-

ратиялық  партиясының  атынан  сай-

ланған  депутаттар  Мирбек  Асанакунов 

пен  Кубанышбек  Қадыровты  бірнеше 

бел сенділермен  бірге  ұстап  әкеткен. 

Біреу лердің  қорқытып-үркітуінен  кейін 

Атамбаев  сайлаудың  алдында-ақ  әйелі 

мен  кіші  қызын  қауіпсіздік  үшін  шетел 

асырып  жіберіпті.  Осындай  келеңсіздікті 

пре зиденттікке  үміткер  Атамбаевқа  шұ-

ғыл  шешім  қабылдауға  мәжбүр  еткен 

көрінеді. 

Атамбаевтың  штабы  орталық  сайлау 

комис

 

сиясына 



заңбұзушылықтарды 

ай ғақ тай тын 

25 

бейнесурет 



пен 

төрт  фотофайл  тапсырған.  Бұл  іс  Бас 

прокуратураға 

жолданды. 

Алмазбек 

Атамбаев сайлауда жеңілсе де, ашық күре-

сін доғармайтынға ұқсайды. Бұл ел ішінде 

тұрақсыздық  таяуда  саябырламайтынын 

аңдатады. 

БАКИЕВТЕ БӘРІ ЖАҚСы

2005 жылғы көрсеткішіне қарыс сүйем 

жақындаған  (2005  жылғы  сайлауда  89 

пайыз дауыс жинады) Құрманбек Бакиев 

зайыбы  Татьяна  Бакиевамен  бірге  сайлау 

учаскесіне  көтеріңкі  көңіл  күймен  келіп, 

дауыс  берді.  Әсіресе  Татьяна  Бакиева 

ерекше  көңілді  көрінеді.  Екінші  мерзімге 

президенттікке  сайланып  отырған  Құре-

кең  қырғыз  елінің  бас  ханымы  Тать яна 

Бакиевамен  40  жылдай  бұрын  Куй-

бышев  (Самара)  политехникалық  уни-

верситетінде  оқып  жүрген  кезінде  таны-

сып ты.  Әу  баста  көзі  көк  орыс  қызымен 

үйленуге  Құрманбек  байкенің  үй-іші 

қар сы  болған  екен.  Екеуінің  Марат,  Мак-

сим  деген  ұлдары  жауапты  қызметтер 

атқарады.  Қырғыз  ағайындар  Бакиевтер 

әулетінің  елді  билеп-төстеуіне  іштей 

наразы. Оппозицияның жайы анау. Елдің 

билікшіл және оппозицияшыл деп жіктелуі 

күшті  байқалады.  Сайлау  учаскесіне 

келген  Бакиев  журналистердің  сұрағына 

жауап  беруге  сараңдық  танытпады.  Сай-

лау учаскесінде журналистердің «өз жеңі-

сіңізден кейінгі Қырғызстанның болашағын 

қалай көресіз» деген сұрағына Құрманбек 

Бакиев:  «Сыртқы  саясатта  үйімізге  қайта 

оралуымыз  керек,  бұл  –  менің  фразам. 

Ең  алдымен,  көрші  елдермен,  яғни  Қа-

зақ стан,  Өзбекстан,  Тәжікстан,  Қытай, 

стратегиялық  әріптесіміз  Ресеймен  өте 

жақсы  қарым-қатынас  орнату  керек. 

Әрине, бұл бізді Еуропа немесе АҚШ-пен 

ынтымақтаспайды  дегенді  білдірмейді», 

– деп жауап берді. «Халықтың қарапайым 

топтары дүрлігуі мүмкін бе» деген сұраққа 

Құрманбек  Бакиев:«Бұл  сайлаудың  бас-

ты  ерекшелігі  сонда  –  әсіресе  саясатта 

ай ғай-шумен 

ештеңе 

шешілмейтінін 



қыр ғыз  халқы  түсінді»,  –  деді.  «Егер 

жең сеңіз,  не  сыйлық  қалар  едіңіз»  де-

ген  сұраққа  ол:  «Мен  қарапайым 

адаммын,  маған  тіс  тазалағыш  та  бола 

береді»,  –  деп  күлкілі  жауап  қайтарды. 

Бакиевтің  дипломатиядағы  белсенділігі 

белгілі  бір  дәрежеде  саяси  ұпай  әперді. 

Мәселен,  Бакиев  «Манас»  әуежайын 

жабамыз»  деген  уәдемен  Ресейден  150 

миллион  доллар  қайтарымсыз  көмек 

алды.  Бұдан  басқа  2  миллиард  доллар 

көлемінде  мемлекет  несие  алды,  оның 

1,7 миллиарды Қамбарата СЭС-ін салуға 

жұмсалмақ.  Қаржы  жүйесін  қолдауға 

–  тағы  300  миллион  доллар,  сыртқы 

қарызды  жабуға  180  миллион  доллар 

қаржы сұрап алды. АҚШ бұрын Қырғызға 

«Манас» үшін 17,4 миллион доллар төлеп 

келсе,  енді  60  миллион  доллар  төлемек. 

Жалпы,  АҚШ  қырғызға  170  миллион 

доллар қаржы бөлмек. 

САЙЛАуДың ӘРҚИЛы БАҒАСы

Қырғыз  орталық  сайлау  комиссия-

сының  төрағасы  Дамир  Лисовскийдің 

хабарлауынша, 

сайлауға 

2300292 


сайлаушы  қатысқан,  бұл  –  электораттың 

79,38  пайызы.  Артында  айқай-сүрең 

қалдырған  сайлауды  500-ден  астам 

халықаралық  және  30  мыңнан  астам 

жергілікті  бақылаушылар  қадағалады. 

Өткен  сайлау  туралы  әртүрлі  әуезе 

қалды, әркім әрқалай сайрайды. Шанхай 

ынтымақтастық 

ұйымының 

(ШЫҰ) 


бақылаушылар миссиясы Қырғызстандағы 

Бәріне қарсы

Нурлан Мотуев

Тоқтайым Үмбеталиева

Женишбек Назаралиев

Темир Сариев

Алмаз Атамбаев

Құрманбек Бакиев

бақылаушы қатысқанын айтты. «Жомарт» 

қозғалысының  серкесі,  президенттікке 

үміткер Нұрлан Мотуев сайлауды сәтті өтті 

деп  есептейді.  Мотуевтің  Қара-Кечедегі 

көмір  бизнесінің  қожайыны  Бакиевтің 

ағасы Әділбек Бакиев тұрғанын ескерсек, 

оның  қай  жаққа  қарай  ұлитыны  мәлім. 

Ал  ЕҚЫҰ  бақылаушылар  миссиясының 

басшысы  сенатор  Консильо  ди  Ниньо 

қырғыз  еліндегі  президент  сайлауының 

ЕҚЫҰ  шеңберінде  қабылданған  міндет-

темелерге 

сәйкеспейтінін 

мәлімдеді. 

Олар  билік  үміткерінің  басқалардан  ар-

тық  шылыққа  ие  болғанына,  сайлауда 

көптеген  заңбұзушылық  орын  алғанына, 

бюллетеньдерді қоса тастау, сайлаушылар 

тізімдерінің  нақтыланбағандығы,  бір 

адамның  бірнеше  рет  дауыс  беруі  сияқ-

ты 


келеңсіздіктерге 

алаңдайтынын 

біл  дір  ді.  «Біз  бақылаған  кемшіліктер 

сенімсіздік  ахуалының  қалыптасуына 

ық  пал  етіп,  халықтың  демократиялық 

сайлау  өткізілгеніне  сенімін  жоқ  қылды. 

Қырғызстандағы  президенттік  сайлаудан 

қатты  көңіліміз  қалғанын  тағы  бір  рет 

айтқым  келеді»,  –  деп  қынжылысын 

жасыр мады  ЕҚЫҰ  бақылаушыларының 

арнайы  үйлестірушісі  сенатор  Консильо 

ди Ниньо. 

Айта кету керек, қырғыз еліндегі сайлау 

туралы кодекске өзгерістер енгізілуі дауыс 

берудің  сапасын  төмендетті.  Мысалы, 

сай лаушылардың  таңбасын  алып  тас-

тау дың  салдарынан  сайлаушының  бір-

неше  мәрте  дауыс  беруіне  және  «ка-

русель»  жаса уына  мүмкіндік  берген.  Ал 

Атамбаевтың  қарсы лығын  тактикалық 

қателік  демеске  лаж  жоқ.  «Социнформ» 

социологиялық  қызметінің  дирек торы 

Санжар Боқаевтың айтуынша, пре зидент-

тікке  екі  бірдей  үміткердің  сайлау дан  бас 

тартуы  сайлаушылардың  көңіл  күйі  не 

кері  әсер  етті.  Олар  сайлаудан  бас  тарт-

қанға  дейін  сайлаушылар  Еxit  poll  сауал-

намасына  белсенді  қатысқан.  Алайда  екі 

үміткердің  сайлауды  тастап  шығуынан 

кейін  сайлаушылардың  белсенділігі  үш-

төрт  есеге  құлдыраған.  Атамбаев  алты 

пайызды әрең еңсерсе, қалғандары – 1-2 

пайыз,  нөлдік  пайыздармен  шаң  қауып 

қалды. (Диаграммаға назар аударыңыз). 

президенттік  сайлау  барысында  жаппай 

заңбұзушылықтар  кезікпегенін  айтады. 

Бәрі  ойдағыдай.  ТМД  бақылаушылары 

миссиясының  басшысы  Сергей  Лебедев 

Қырғызстандағы 

президент 

сайлауы 

қалыпты  жағдайда  өтті  деп  санайды. 

Оларға  заңбұзушылық  туралы  ешқандай 

арыз-шағым түспеген. Ол қырғыз еліндегі 

сайлауға  ТМД-ның  жеті  елінен  136 



1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал