Республикасы



жүктеу 13.19 Kb.

бет3/16
Дата22.04.2017
өлшемі13.19 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16

ҰЛТТЫҚ БАЯНДАМА
 
 
                           Ұлттық
 
білім беру статистикасы
 
                      
және бағалау орталығы
 
18
 
1.2.3-
кесте Білім беру саласындағы ЖБИ индикаторлары, Қазақстан
  

 
 
 
Индикаторлар
 
Жылдар, рейтингтегі орны 
 
2008 
2009 
2010 
2011 
2011 жылғы 
пікіртерім 
қорытындысы
 
б/ша 2012 
 

Бастауыш білім беру 
сапасы 
 
68 
67 
74 
77 
72 
3.7 бал.
 
(+5) 

Бастауыш білім берумен 
қамту
 
(таза) 
 
85 
86 
87 
90 
102 
88.2 бал.
 
(-12) 

Орта білім берумен қамту 
(жалпы табыс) 
 
51 
51 
51 
18 
35 
99.6 бал.
 
(-17) 

Жоғары біліммен қамту 
(жалпы табыс) 
 
36 
45 
51 
59 
60 
40.8 бал.
 
(-1) 

Білім беру саласының 
сапасы 
 
68 
66 
93 
112 
101 
3.2 бал.
 
(+11) 

Математика мен 
жаратылыстық
-
ғылыми 
білім 
 
80 
72 
78 
85 
81 
3.8 бал.
 
(+4) 

Менеджмент мектебінің 
сапасы 
 
98 
97 
104 
109 
103 
3.7 бал.
 
(+6) 

Мектептердегі Интернетке 
қолжетімділік
   
54 
55 
63 
72 
67 
4.3 бал.
 
(+5) 

Зерттеу
 
және
 
білім
 
беру
 
қызметінің
 
қолжетімділігі
  
82 
68 
76 
80 
72 
4.1 бал.
 
(+8) 
10 
Қызметкерлердің
 
кәсібилігін арттыру 
 
92 
83 
98 
96 
72 
3.9 бал.
 
(+24) 
11 
Ғылыми
-
зерттеу 
ұйымдарының сапасы 
 
58 
80 
112 
121 
108 
3.0 бал.
 
(+13) 
12 
НИОКР  саласындағы 
университеттер мен 
бизнестің ынтымақтастығы 
 
64 
77 
111 
119 
90 
3.3 
бал.
 
(+29) 
13 
Ғалымдар
 
мен 
инженерлердің 
қолжетімділігі 
  
83 
74 
91 
106 
104 
3.6 бал.
 
(+2) 
14 
Мемлекеттік
 
секторда
 
шешімдерді
 
қабылдаудағы
 
ашықтық
  
70 
83 
75 
53 
32 
4.9 бал.
 
(+21) 
 

ҰЛТТЫҚ БАЯНДАМА
 
 
                                                                                                                                        Ұлттық
 
білім беру статистикасы
 
                                                                                                       
және бағалау орталығы
 
19
 
Әлемдік  тәжірибедегі  елдің  рейтінгісіне  әсер  ететін  себептің
 
бірі  білім  деңгейін 
анықтауда әлемдік тәжірибеде оны
 
әр түрлі тұрғыдан қарауы болып табылады. Мысалы, 
Еуропада  халықты  бастауыш  біліммен  қамту  4
-
5  жастан  деп  шешілсе,  Қазақстанда 
                    
ол 6
-
7 жастан басталады.
 
Осылайша,  ЮНЕСКО  әзірлеген  Халықаралық
 
білім  беру  стандарттық  жіктеуішіне 
(ХБСЖ)  сәйкес  базалық  білім  берудегі 
нольдік деңгей бастауышқа дейінгі білім беру 
болып 
табылады, 
бұл 
қазақстандық 
бастауышқа  дейінгі  білім  берудің  міндеттері 
мен  мазмұнына  сәйкестендірілген.  Бұнымен 
қатар  бұл  білім  сапасының
 
дұрыс  өсу 
динамикасына әсер етеді

Білім 
беру 
жүйесінің 
сапасын 
бағалауды  сөз  қылғанда  елдің  бәсекеге  қабілеттілігінің
 
баламалық  рейтінгісін 
Халықаралық  менеджментті  дамыту  институтының  әлемдік  бәсекеге  қабілеттілікті 
зерделеу Орталығы құрастырған (The IMD World…… Лозанна, Швейцария) рейтінгі болып 
табылады.
 
Ұлттық
 
экономиканың  бәсекеге  қабілеттілік  саласындағы
 
мемлекеттік  саясатты 
қалыптастыру  үшін  бірқатар
 
елдер  осы  зерттеу  қорытындыларын  сондай
-
ақ,
 
оны
 
ірі 
компаниялардың стратегиялық бизнес
-
шешімдеріне пайдаланылады.
 
Рейтингті есептеуде БҰҰ, ДСҰ, ОЭСР, ӘВҚ, ӘСҰ, Дүниежүзілік банк сияқты, сондай
-
ақ
 
әлем бойынша 57 серіктес институттар сияқты халықаралық ұйымдардың мәліметтері 
пайдаланылады.
 
Бүгінде  IMD  төрт  негізігі  көрсеткіштегі  331  критерий  бойынша  талдау  негізінде 
бәсекеге қабілеттілік мәселесі бойынша зерттеу жүргізеді:
 
-
 
Экономиканың жағдайы;
 
-
 
Үкіметтің тиімділігі;
 
-
 
Іскер ортаның жағдайы;
 
-
 
Инфрақұрылым жағдайы.
 
Әр
 
көрсеткіш тең арасалмақ және бес 
фактордан тұрады.
 
Бәсекеге қабілеттіліктің
 
тұтас  рейтингі
 
елдің  экономикалық  өмірінің
 
төрт 
аспектісіндегі
 
20 
түрлі 
индикаторларына  негізделген.  IMD  рейтингісінің
 
Дүниежүзілік  экономикалық  форумнан 
өзгешелігі 
– 
кері арасалмақ негізінде, яғни: үштен екісі 
– 
статистикалық мәліметтер және 
үштен бірі 
– 
сараптама бағасынан құрастырылады. Қазақстан бұл рейтингке  2008 жылдан 
бастап қатыса бастады. 
 
The IMD World Competitiveness Yearbook — 
жылсайынғы
 
бәсекеге қабілеттілік талдаулық 
зерттеуі. 1989 жылдан 1996 жыл
 
аралығында  
жүргізілді. Институт экономиканың
 
бәсекеге 
қабілеттілігі туралы есебін Дүниежүзілік 
экономикалық форумның талдау тобымен  
бірге жүргізген, ал 1996 жылдан бастап  осы 
екі ұйым
 
екі түрлі
 
зерттеу шығарады.
 
           IMD  мамандары  бәсекеге
 
қабілеттілікті  «елдің 
еркін және адал нарықтық қатынасы жағдайында 
халықаралық  нарық  талаптарына  сай  қызметтер 
мен  тауарларды    шығару,  сонымен  қатар  өз 
азаматтарының    нақты  табыстарын  көтеру  мен 
қолдау  көрсетуде  ұзақ  мерзімді  болашағын    » 
анықтайды.
 
 

ҰЛТТЫҚ БАЯНДАМА
 
 
                           Ұлттық
 
білім беру статистикасы
 
                      
және бағалау орталығы
 
20
 
2012  жылғы  зерттеу  нәтижелері  бойынша  Қазақстан  Республикасы  32  орын  алды, 
бұл  былтырғы  жылмен  салыстырғанда  рейтинг  нәтижесіндегі
 
өз  тұғырын  4  пунктке 
жоғарылатқанын көрсетеді.
 
Көптеген
 
көрсеткіштер  бойынша  жақсару  байқалады.  Мысалы,  «Экономикалық 
қызмет»  факторы  бойынша  Қазақстан  35
-
ші  орыннан  28  орынға  жоғарылап,  өз  тұғырын
               
7 пунктіне жақсартты. Салыстыру үшін, 2010 жылы
 
ол
 
1 пунктке ғана болса, 2011 жылы 
                 
8  тұғырға  жоғарылады.  Бұл  фактордың  өсуі  «Халықаралық  сауда»  субфакторының 
                    
(18-
ші  тұғырға  жоғарылауы,  21  орын)  тұғырлық  жақсаруына,
 
«Ішкі  экономика» 
                              
(3 тұғырға
 
жақсаруы, 36 орын) және «Жұмыспен
 
қамту» субфакторының тұрақты тұғырына 
(14 орын) байланысты жақсарған.
 
«Үкіметтің  тиімділігі»  (3  пунктте),  «бизнестің  тиімділігі»  (2  пунктке)  факторлары 
бойынша  көрсеткіштер  жақсарған.  «Еңбек  нарығы»  субфакторы  (10  пункте  жақсару, 
                  
5  орын)  Қазақстан  экономикасының  бәсекелік  артықшылығы  болып  қалуда. 
«Инфрақұрылым» факторы бойынша 46 орыннан 43
-
ке
  
жоғарылады.
 
Жоғарылау барлық бес құрамдас бөлік субфакторлары бойынша :
 
«Базалық инфрақұрылым» 

34 орын (2 пунктке),
 
«Технологиялық инфрақұрылым» 

38 орын (4 пунктке),
 
«Ғылыми инфрақұрылым» 

52 орын (3 пунктке),
 
«Денсаулық сақтау мен қоршаған орта» 

53 орын (2 пунктке),
 
«Білім беру» 

40 орын (1 пунктке).
 
2012  жылғы  рейтинг  бойынша  Қазақстан  Чех  Республикасы  (33  орын),  Үндістан 
               
(35  орын),  Түркия  (38
-
ші  орын),  Италия  (40
-
шы)  және  Португалия  (41
-
ші)  сияқты 
мемлекеттердің алдында орналасқан.
 
ТМД  елдері  арасында  Қазақстан  Ресейді  16  пунктке  (48  орын)  және  Украинаны
                 
24 пунктке (56 орын) басып озып, көшбасшылық
 
тұғырды иеленді.
 
2012  жылғы  зерттеу  нәтижелеріне  сәйкес  көшбасшы    үштікке  Швейцария  енді. 
Дүниежүзі  бойынша  бәсекеге  қабілетті  көшбасшы  Гонконг  (Қытайдың  ерекше  әкімшілік 
ауданы),  одан  әрі    АҚШ  пен  Швейцария  сәйкесінше  екінші  және  үшінші  орындарда. 
Бәсекеге  қабілетті  экономикасымен  бірінші  ондыққа  енгендер 
– 
Сингапур,  Швеция, 
Канада, Тайвань, Норвегия, Германия
 (1.2.1-
кесте).
 
IM
D  Лозанна  институты  рейтингісіне  Елдің  бәсекеге  қабілеттілігін  арттыру 
мақсатында  әлеуметтік  экономикалық  реформаларды
 
белсенді  жүргізілген  елдер  ғана 
қатыстырылады, ал ДЭФ рейтінгісіне 
 
барлық дүниежүзілік елдер қатыстырылған

 
 
 
 

ҰЛТТЫҚ БАЯНДАМА
 
 
                                                                                                                                        Ұлттық
 
білім беру статистикасы
 
                                                                                                       
және бағалау орталығы
 
21
 
1.2.4- 
кесте   2012 жылғы бәсекеге қабілетті елдер рейтингісі 
 
Рейтинг
 
Елдер
 
Индекс
 
Рейтинг
 
Елдер
 
Индекс
 
Рейтинг
 
Елдер
 
Индекс
 

Гонконг
 
100.000 
21 
Австрия
 
77.673 
41 
Португалия
 
60.380 

АҚШ
 
97.755 
22 
Оңтүстік 
Корея 
 
76.747 
42 
Индонезия
 
59.499 

Швейцария
 
 
96.679 
23 
Қытай
 
75.769 
43 
Филиппины
 
 
59.271 

Сингапур
 
 
95.923 
24 
Жаңа 
Зеландия
 
 
74.881 
44 
Перу
 
58.711 

Швеция
 
91.393 
25 
Бельгия
 
73.484 
45 
Венгрия
 
57.340 

Канада
 
 
90.289 
26 
Исландия
 
71.541 
46 
Бразилия
 
56.524 

Тайвань
 
 
89.959 
27 
Жапония
 
71.354 
47 
Словакия
 
55.667 

Норвегия
 
 
89.673 
28 
Чили
 
 
71.285 
48 
Ресей
 
 
55.159 

Германия
 
 
89.257 
29 
Франция
 
 
70.003 
49 
Иордания
 
53.235 
10 
Катар
 
88.475 
30 
Таиланд
 
 
69.001 
50 
Оңтүстік
 
Африка
 
53.160 
11 
Нидерланды
 
 
87.158 
31 
Эстония
 
66.947 
51 
Словения
 
52.957 
12 
Люксембург
 
86.052 
32 
Қазақстан
 
66.187 
52 
Колумбия
 
51.893 
13 
Дания
 
84.876 
33 
Чехия
 
66.187 
53 
Румыния
 
48.929 
14 
Малайзия
 
84.217 
34 
Польша
 
 
64.179 
54 
Болгария
 
48.450 
15 
Австралия
 
83.185 
35 
Үндістан
 
63.596 
55 
Аргентина
 
48.197 
16 
БАЭ
 
82.486 
36 
Латвия
 
63.422 
56 
Украина
 
46.878 
17 
Финляндия
 
 
82.467 
37 
Мексика
 
63.180 
57 
Хорватия
 
45.301 
18 
Ұлыбритания
 
80.142 
38 
Түркия
 
62.244 
58 
Грекия
 
43.054 
19 
Израиль
 
78.565 
39 
Испания
 
61.118 
59 
Венесуэла
 
31.454 
20 
Ирландия
 
78.465 
40 
Италия
 
60.641 



Источник
: Institute of Management Development: 2012 
жылғы
 
әлем
 
елдерінің
 
бәсекеге
 
қабілеттілік
 
рейтингісі
 
Біріккен Ұлттар
 
Ұйымының даму Бағдарламасының (бұдан әрі
 - 
БҰҰДБ) жыл сайынғы 
есептеулерінде қоғамдық прогресстің баламалық көрсеткіші Адами
 
әлеуетті
 
дамыту 
индексі (бұдан әрі 

АӘДИ)
 
болып табылады

БҰҰ
-
ның адам дамуы туралы мәліметтер есебі әдетінше екі жылға кешігеді,
 
өйткені
 
олар
 
ұлттық  статистикалық  қызмет  мәліметтері  туралы  жарияланымнан  кейін  ғана
 
халықаралық  салыстыруды  өткізеді.  Осылайша,  2011  жылғы  ағымдық  баяндамада 
                     
2009  жылғы  қорытынды  бойынша  мәліметтер  есептелінеді.  Адами
 
дамуы  индексі  (АДИ) 
2011 жылы 187 ел мен территорияны қамтиды, 2010 жылы ол 169 болған.
 
Рейтингтегі барлық елдер төрт категория бойынша жіктеледі:
 
-
 
АДИ өте жоғары деңгейдегі елдер;
 
-
 
АДИ жоғары деңгейдегі елдер;
 
-
 
АДИ орташа деңгейдегі елдер;
 
-
 
АДИ төмен деңгейдегі елдер.
 
2011 
жылғы АДИ
-
ге
 
сәйкес, Норвегия әлемдегі ең әл
-
ауқатты ел болып табылады. 
Ең әл
-
ауқатты ел бестігіне сондай 

ақ, Австралия, Құрама Штаттар
 
және Жаңа Зеландия


ҰЛТТЫҚ БАЯНДАМА
 
 
                           Ұлттық
 
білім беру статистикасы
 
                      
және бағалау орталығы
 
22
 
     
АДИ 
– 
елдегі адам дамуы деңгейінің 
бүтін 
көрсеткіші. 
Индекс 
елдің 
жетістігін, оның азаматтарының фактіге 
негізделген  табысы  мен  денсаулығы, 
білім 
алу 
жағдайы 
тұрғысынан 
өлшенеді.
 
Нидерланды кірді. Рейтингте
 
Қазақстан 187 елдің ішіндегі 68 орынды иеленді және АДИ  
жоғары  деңгейдегі  елдер  тобына  кіреді.  Бұл  туралы  Біріккен  Ұлттар  Ұйымының  даму 
Бағдарламасы дайындаған (БҰҰДБ), «Адам дамуы туралы баяндама
 
2011» жарияланады
 
(Human Development Report 2011). 
Бұнымен
 
қоса  Қазақстан  Беларуссиядан  үш  тұғырға  төмен  және  Ресейден  екі 
тұғырға төмен орналасқан. Соған қарамастан осы топқа кірген Әзірбайжан, Украина және 
Грекияны басып озып, сондай
-
ақ АӘДИ орташа елдер тобына кірген Түрікменстан, Қытай, 
Монғолия, Өзбекстан, Қырғызстан және Тәжікстанды озып кетті (кесте
 - 1.2.5). 
1.2.5.  - 
Кесте БҰҰДБ рейтингісіндегі жеке елдер тұғыры, 2011 жыл
 
АӘДИ өте жоғары
 
АӘДИ жоғары
 
АӘДИ орташа
 
АӘДИ төмен
 
Ел
 
Орыны
 
Ел
 
Орыны
 
Ел
 
Орыны
 
Ел
 
Орын
 
Норвегия
 

Беларусь
 
65 
Қытай
 
101 
Камерун
 
150 
Австралия
 

Ресей
 
66 
Түрікменстан
 
102 
Мадагаскар
 
151 
Нидерланды
 

Гренада
 
67 
Таиланд
 
103 
Танзания
 
152 
АҚШ
 

Қазақстан
 
68 
Суринам
 
104 
Жаңа 
Гвинея
 
153 
Жаңа
 
Зеландия
 

Коста
-
Рика
 
69 
Сальвадор
 
105 
Йемен
 
 
154 
Канада
 

Албания
 
70 
Габон
 
106 
Сенегал
 
155 
Ирландия
 

Ливан
 
71 
Парагвай
 
107 
Нигерия
 
156 
Дереккөз: БҰҰДБ Адам дамуы
 
туралы баяндамасы, 2011.
 
Баяндама  дәстүрлі  АДИ  туралы  үш  негізгі
 
бағыт бойынша ақпараттан тұрады:
 
-
 
Денсаулық  пен  ұзақ  өмір  сүру,  туылған 
кезінен  бастап
 
өмір  жасының  ұзақтығының 
күтілетін көрсеткіші өлшенеді;
 
-
 
Білім  алуға  қолжетімділік,  жалпы  табыспен 
бірге  білім  берумен  қамту  коэфиценті  және  халықтың  ересек  топтарының  сауаттылық 
деңгейімен өлшенеді;
 
-
 
Лайықты  өмір  сүру  деңгейі;  Сатып  алу  қабілетінің  теңгестірілімі  бойынша  АҚШ 
долларын жан басына шаққандағы ішкі жалпы өнім (ІЖӨ) шамасында өлшенуі.
 
2011 жылғы Адам даму туралы баяндама мәліметтері бойынша Қазақстан халқының 
ересек тобының сауаттылық деңгейі 99,7 % (15 жас пен одан да жасы үлкен
 
адамдардың 
                      
%  кіргізіледі)  құрады.  Бұл  елдегі  ересектердің  сауаттылық  деңгейінің  өте  жоғарылығын 
көрсетеді.
 
Бастауыш  білім  берумен  қамту  деңгейі  бойынша  жалпы  табыс  коэффиценті 
                 
108,8% құрады, орта біліммен қамту 98,5%, жоғары біліммен қамту 39,5%, Қазақстанда бір 
мұғалімге 16,2 оқушыдан келеді.
 

ҰЛТТЫҚ БАЯНДАМА
 
 
                                                                                                                                        Ұлттық
 
білім беру статистикасы
 
                                                                                                       
және бағалау орталығы
 
23
 
ЮНЕСКО
-
ның мәліметтері бойынша білім 
беруді  дамыту  индексі  (БДИ)  бойынша  соңғы 
жылдарда  Қазақстан  IMD
 
елдерінің  ішінде 
басқаларынан  озық  және  көшбасшылар 
қатарында  тұр:  Беларусь 
– 
26,  Грузия 
–  30, 
Тәжікстан 
– 
31, Қырғыстан 
– 
42, Армения 
– 43, 
Өзбекстан 
– 
48, Украина 
– 
53, Молдова 
– 59. 
Бұл рейтинг білім
 
берудің барлық жүйесін құрамайды, тек бір деңгейге  

жалпы орта 
білім беруге ғана құрастырылады. БДИ
-
де
 
төрт құрамдас бөлік ескеріледі:
 
-
 
Ел халқын жалпыға бірдей бастауыш білім берумен қамту;
 
-
 
Ересектердің сауттылық деңгейі (15 жастан жоғары);
 
-
 
Гендерлік теңдік (әйелдер мен ерлердің білім алуға тең құқығы);
 
-
 
Бастауыш  мектептің  соңғы  сыныбына  дейін  оқып  шыққан  азаматтар  үлесі 
               
(5-
ші сыныпқа дейін).
 
Рейтингтегі  жоғары  тұғырға  жетуіміз
 
біздің  елдегі
 
мектепалды    даярлық
 
пен  он  бір 
жылдық
 
орта білім берудің  міндетті және тегін болуы

БДИ  рейтингісінен  көргеніміздей,  Қазақстанның  білім  беру  жүйесінің    тиімділігі 
көрсеткішіне  қарағанда нәтижелілік көрсеткішінің (гендерлік теңдік пен 5
-
ші сыныпқа дейін 
оқып шыққандар үлесі) барынша жоғары деңгейде екені көрінеді.
 
Халықаралық  бағалаудың
 
беделді  дереккөзінде  елдердің  әл
-
ауқаты  мен  бәсекеге 
қабілеттілігіне ақпараттық
-
коммуникациялық технологиялардың (АКТ) әсері 
– 
Дүниежүзілік 
экономикалық  форумның  ақпараттық  технологиялардың  дамуы  туралы  Есебінде 
                 
2011-
2012  жылдары  желілік  даярлық  индексі  бойынша  рейтингте  Қазақстан  әлемнің 
                
142  елінің    ішінде  55
-
ші  орын  иеленуі,  ал  2010
-
2011  жылдарғы  есепте  Қазақстан
                        
67  тұғырға,  2009
-
2010  жылдары 
– 
68  тұғырда  болған.
 
Бұл  елдегі
 
ақпараттық 
технологияның даму қарқынының жеткілікті деңгейде ұйымдастырылуынанда
 
еместігінен.
 
Желілік  даярлық  индексі 
– 
2001  жылы  әзірленген  АКТ  дамуының  кешендік 
көрсеткіші.  Бұл
 
Дүниежүзілік  экономикалық  форум  мен  2002  жылдан  басталған  INSEAD 
Халықаралық
 
бизнес мектебінің есебі бойынша. Қазіргі кезде бұл рейтинг елдің әл
-
ауқаты 
мен  бәсекеге  қабілеттілігіне  АКТ
-
ның  әсерін

халықаралық  бағалаудың    толық  және 
беделді дереккөз болуында

Зерттеу  авторлары  АКТ
-
ның  дамуы  мен  экономикалық  әл
-
қуат  арасында  тығыз 
байланыс  бар  деп  санайды,  өйткені  АКТ бүгінде  адам  өмірінің  деңгейін  көтеруге  жағдай 
жасау 
арқылы 
іскерлік 
белсенділікке 
ынталандырады 
және 
экономиканы 
диверсификациялайды, бәсекеге қабілеттілікті дамытуда жетекші рөл атқарады.
 
Халықаралық  тәжірибе  мен  Қазақстанның
 
Халықаралық  рейтингтерге  қатысу 
тәжірибесі  көрсеткендей,  ең  бастысы  адам  капиталына
  - 
білім  беруге  инвестиция  салу, 
экономиканың бәсекеге қабілеттілігінің өсуіне ықпал ету. Халықаралық қауымдастықтағы 
мемлекеттердің  бәсекеге  қабілеттілігі  өз  кезінде  ондағы  азаматтардың  білімі  мен  даму 
деңгейіне тікелей байланысты.
 
Әлем
 
елдеріндегі білім деңгейі индексі 
-  
БҰҰ (БҰҰДБ) даму Бағдарламасының 
аралас көрсеткіші. 
 
АДИ 
(Human 
DevelopmentIndex) 
есептеуге 
қолданылады

 


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал