Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет



жүктеу 0.78 Mb.

бет3/7
Дата08.01.2017
өлшемі0.78 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

А

А

А

А

А

А

А

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

  С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

А

А

А

А

А

Л

Л

Л

Л

Л

А

А

А

А

А

Ш

Ш

Ш

Ш

Ш

Т

Т

Т

Т

Т

Ы

Ы

Ы

Ы

Ы

  А

А

А

А

А

Л

Л

Л

Л

Л

А

А

А

А

А

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Ѓ

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

Д

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Т

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

Ћ

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

Н

  С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

С

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

У

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

А

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

Л

НАРЫҚ


қоз ғағаннан гөрі, сол өндірісшілердің заң-

дық сауаттылығын арттыру, біліктілігін же-

тіл діру жағына аса мән берген жөн. Себебі 

біз биылғы жылдың соңына қарай ДСҰ-ға 

мүше болуға ниеттеніп отырмыз. Кедендік 

Одақ аясында жұмыс істеуге мүмкіндік 

алып  отырмыз.  Бірыңғай  эко но ми калық 

ай мақ құрғысы келетін ел үшін заңсыз әре-

кет 

терді кешіріп, жұмыс істей беру – 



ақылға қонымсыз дүние. Заңды білмеу, 

заң ға жүгінбеу елде ірі қылмыстар мен 

алаяқ тықты көбейтеді. Сондықтан бірінші 

ке зекте заңға жүгініп, заңды білу керек. 

Кү ні ертең біз дүниежүзілік сауда база рын-

да бәсекеге төтеп бере аламыз десек, заң-

дық сауаттылығымыз басым ел болға ны-

мыз абзал. Қазірдің өзінде неліктен 

қай  сыбір  заңдарымызға  халықаралық 

та лапқа сай етіп, өзгерістер мен толық-

тырулар енгіземіз. Мұның барлығы сол 

халықаралық бәсекеде еңсемізді биіктетіп 

көрсету мақсатында емес пе?! Демек, 

өндіріс орындарының заңсыз әрекетіне 

кешірім жасауды қолдаудың нақ қазір 

қажеттілігі жоқ. 

керек» деп жар саламыз. Ал ке зін де 

қан шама тіркелмей жұмыс істеп жат-

қан бірнеше шағын мұнай өңдеу за-

уытының заңсыз әрекеттері әш кере 

болып, олар жабылды. Міне, сол 

кез де неге олардың жұмысын заң-

дастыру туралы ойланбадық? Сол 

за уыттарды заңдастырып, қол да-

рына патент беріп, бар 

лы 


ғын 

заң 


ды етіп, істерін әрі қарай 

жүр гізуге  мүм кіндік  бер ген де 

ел дегі  жа нар-жағармай  мә се-

лесі же ңіл дей түсетін бе еді? 

Ме нің ойым ша, тау-кен ин-

дус трия сы на  өзіндік  септігін 

тигізгісі ке 

летін, ха 

лыққа 

пайдалы өнім шы 



ға 

руға 


ұмтылатын, жалпы, ұлт қа 

пайдасы тие 

тін жо 

ба-


лары бар, бі рақ тіркеле 

ал  май жүрген  өндіріс ошақ-

тарын жабудың еш реті жоқ. 

Оларға жұмыс іс 

те 

уіне мүмкіндік 



беріп, өндірістерін заң дастыруға жол 

ашу қажет. Әрине, заңсыз арақ-шарап, 

темекі өнімдерін өндіретін, кеденнен 

заңсыз тауар әкелетін өндіріс орын да-

рының ісі тоқталғанына мен қарсы емес-

пін. Бірақ жаңағыдай отандық өнімнің 

бағын ашуға оң көзқа рас тағы кәсіп орын-

дар мен өндіріс орын дарының жұмыс та-

рын бірден тоқтатпау ке рек. Керісінше, 

олардың жұмыстарын жал 

ғастыруға, 

оны заң дастыруға мүм кін дік берген аб-

зал. Мұ ны қолдау керек.

ЖОБА


Бизнестің бағы – белсенділікте

Қазақтың әл-ауқатын өсіріп, әлеуетін көтеру бизнесмендер бағының 

жану-жанбауына байланысты болып тұр. Жасыратыны жоқ, бизнес пен 

билік, бизнес пен банк арасында көпір орнағанымен, кей жағдайда «екі 

қошқардың басы бір қазанға сыймай» жатады. Дегенмен соңғы кездері 

кәсіпкерлерге мемлекеттің бүйрегі кәдімгідей бұрып тұр. Кәсіпкерлер де 

«кет, әрі!» емес. Игі ниеттен туған «Бизнестің жол картасы – 2020» 

бағдарламасы алдағы он жылда отандық кәсіпкерлердің бағын аша ма? 

Бір анығы, билік елдегі бизнес өкілде-

рі мен «алтын көпір» орнатуға мүдделі. Се-

бебі кәсіпкерлер қауымы өз қарнын қам-

пайтушы ғана емес. Ол – екі қолға бір 

кү 


 

рек беруші, отандық өнім шығаруға 

үміт   тенуші,  мемлекет  бюджетінің  айна-

лым дағы тірі ақшасы. Сондықтан билік 

пен бизнестің ортақ тіл табуы – тарыдай 

шашыраған қазақ кәсіпкерлерінің басын 

біріктіріп, бір жағадан бас, бір жеңнен қол 

шығаруға септеседі. Кәсіпкердің шаруасын 

дөңге ле туіне  тұсау  салған  күрмеулі  мәсе-

ле лерді ше шуге жол ашады.  Ал билік тұса-

уын кесіп, дүниеге жолдама берген «Биз-

нес тің жол картасы – 2020» кәсіпкерлердің 

ты 

 

нысын кеңейтіп, істерін өркендетуге 



қан ша лықты  «қолғабысы»  тимек?

Экономикалық даму және сауда ми-

нистр лігінің Кәсіпкерлерді дамыту комитеті 

төрағасының орынбасары Бақытжан Сәр-

кеевтің айтуынша, аталған жоба бүгінде ең 

нә тижелі орындалып отырған бағдар ла-

ма лардың ішіндегі бірегейі көрінеді. Се бе-

бін де айтты. Отандық кәсіпкерлердің ба-

сым бөлігі «Бизнестің жол картасы – 2020» 

ая сында шаруасын дөңгелетуге ынталы. 

Де рек тер де осыны растайды. Аталған бағ-

дарлама 30 мыңға жуық отандық кә сіп-

керлердің тұсауын кескен. Атап айт қанда, 

1904 кәсіпкер субсидияланған не сиеге 

қол жеткізсе, 71 кәсіпкер кепілдендіру не-

сиесіне ие болған. Сонымен бірге 310 

кәсіпорын жетекшісі өндірістік инфра құ-

ры лымның құрылысы мен қайта құрылу 



ісін ретке келтірген. 

Бақытжан СӘРКЕЕВ,  Экономикалық 

даму және сауда министрлігінің 

Кәсіпкерлікті дамыту комитеті 

төрағасының орынбасары:

– Бағдарламаның ең басты мүддесі – 

елдегі бизнестік бастамаларды қолдау, 

кәсіпкерлік секторды сауықтыру, шетелге 

өнім шығарушыларды қолпаштау. Бір сөз-

бен айтқанда, қазақ бизнесінің бағын ашу. 

Егер еліміздегі өнім өңдеуші кәсіпкерлерге 

қаржылай көмек көрсететін болсақ, отан-

дық өнімдер легі артары сөзсіз. Сонымен 

қатар бизнес әлеміне алғашқы қадам жа-

саған жас кәсіпкерлерге жеңілдіктер қа-

растыру елдегі шағын және орта биз нес тің 

БЕЙТАРАП ПІКІР

Аман ШОТАЕВ, экономист-ғалым: 

– Егер бұл сауалды отандық өндірістің ұпайын түгендеу мақсатында қойып 

отырған болсаңыз, бұған қатысты айтарым: елдегі өндірісті қолдау үшін бірінші 

кезекте орынсыз науқаншылдықтан арылған абзал. Қазір біз «өнім өндіруші салаға 

бет бұрған елміз» деп мақтанамыз. Бірақ сол өнім өндіруші салаға қатысты қызмет 

көрсету жұмыстары көңілден шықпайтыны жасырын емес. Кәсіпкерлеріміз әлі де 

болса құжатбастылықтан арыла алмай жүр. Бір тиісті органнан рұқсат алу үшін 

бірнеше органнан анықтама жинауға тура келеді. Бұған қоса өзге өркениетті 

елдер тәрізді электронды құжат жинау үрдісін жетілдіре алмай отырмыз. Осы 

уақытқа дейін өндіріс басшылары бір құжатты заңдастыру үшін қаншама 

табалдырықты тоздырады. Ақыры заңдастыру ісі бармақ басты, көз қысты 

әрекетпен тындырылады. Бұл салада алдымен осы түйінді тарқатып алуымыз керек. 

Осындай «ымыраласып» заңдастыру жайы шешілгенде, бақылауға алынғанда ғана 

салада тазалық, ашықтық, сауаттылық орын алады. 

Дайындаған Қарлығаш САЙЛАУБАЕВА

Қарлығаш ЗАРЫҚҚАНҚЫЗЫ

Дайындаған Қуаныш ӘБІЛДӘҚЫЗЫ

Заңсыз  өндіріс орындарын жауып тастамай-ақ, олардың 

жұмыстарын заңдастыруға жәрдем беру керек пе?

тан ция кепілдік бере алмайды. Ке рі-

сінше, баға әлі де өсуі мүмкін. Осыны 

ес керетін болсақ, бізге күнкөріс себетін 

қай та қарау керек. Себебі қазір біз 

әлеу меттік аз қамтылған топқа салмақ 

тү сіріп алып отырмыз. Мәселен, жаңа 

2011 жылғы есеп бойынша, елдегі ең 

төменгі күнкөріс деңгейі 15 999 теңге 

деп есептелген. Ал енді мұндай күн кө-

ріс деңгейімен қазіргі қымбатшылықтың 

ара сы сәйкес келеді деу қиын. Қазіргі 

баға жыл өткен сайын жылдамдығын 

асы рып барады. Сондықтан бұл жерде 

ар н айы шаралар қолдану керек. Бол а-

шақ та тауар бағасының анағұрлым ша-

рық тап кетпеуі үшін, біріншіден, жер гі-

лікті әкімшіліктердің белсенділігі артуы 

қа жет. Жергілікті әкімдіктер тауар ба-

ғасын өсіруші мүдделі топтар болса, 

со ларды қадағалауды күшейткені аб-

зал. Екіншіден, тауар бағасы арзан да-

тыл ған жәрмеңкелер жиі өткізілуі ке-

рек. Үшіншіден, жергілікті кә сіп керлерге 

тауар бағаларын өсірмеуі үшін 

«қызықты» механизмдер ұсыну ке рек. 

Мәселені әлеуметтік қиындыққа жет-

кізбеу үшін өз басым күнкөріс себетін 

қайта қарауды  қуаттаймын. Ойлап 

қарасақ, кешелі бері коммуналдық 

төлемдер бағасы өсім беруде. Қазірде 

зейнеткерлерге тіптен қиын. Біздің 

қоғамда 20 мың теңгеге жетер-жетпес 

зейнетақы алатын зейнеткерлер де 

баршылық. Олардың қайсыбірі осы 

қаражатқа ас-ауқат ала ма, болмаса 

дәрі-дәрмегін ала ма немесе шарықтап 

кеткен  коммуналдық төлемді төлей ме, 

болмаса басқа қажетін өтей ме? 

ЖЫЛ САЙЫНҒЫ ЕМЕКСІТУ

Негізінде, біз тәжірибе алмасатын, біз 

еліктегіш елдердің денінде күнкөріс 

қоржыны бізден екі есеге жоғары. Айта-

лық, алысқа бармай-ақ, көрші Ресейді 

мы сал етсек, Ресейде күнкөріс қоржынына 

телефон қызметі (тіпті ұялы телефонға бір-

лік салуға кететін қаржы мөлшері), ком-

муналдық төлем мөлшері, дәрі-дәрмек, 

киім-кешек шығыны – барлығы қарас ты-

рылған. Мамандар бұл ретте Қытай Халық 

Республикасының да іс-тәжірибесін жүзеге 

асыруға болатынын айтады. 

Мейрам ҚАБДРАХМАНҰЛЫ, 

сарапшы маман:

– Мысалы, бізде бір лимонның ба-

ғасы – 100 теңге, ал Қытай елінде тура 

сол лимон біздің теңгеге шаққанда 15-

ақ теңге тұрады. Бірақ Қытайдың күн-

көріс себетіне енетін тауарлар түрі біз-

дің елмен салыстырғанда үш есе көп. 

Оларда күнкөріс себетіне енетін қызмет 

түрі 15-тен асады, ал бізде бұл қызмет 

түрі тым аз ғана. Байыптап қарасаңыз, 

біз қазірде отандық тауар өндіру жа ғы-

нан мүлде кенжелеп қалдық. Азық-тү-

лік өнімдерінің 70 пайызын біз шет 

мем лекеттерден тасымалдаймыз.  Мі-

не, бас ауыртарлық мәселе осында жа-

тыр. Сол шетелден келетін импорттық 

тауар ларымыз отандық нарыққа түс-

кенде шарықтап шыға келеді. Біздің 

саудагерлеріміз кедендік шығыны бар, 

тауар тасымалы бар – барлығының 

өтемін сатылымға шығарған тауарлары 

арқылы ақтап алғысы келеді. Содан 

барып базарға түскен тауар бағасы 

еселеніп шыға келеді.  Сондықтан біз 

үшін күнкөріс себеті тізімін қайта қарап, 

ондағы қызмет түрлерін көбейткен 

жөн. Бұған қоса азық-түлік тізімінің де 

ұлғайғаны абзал. Шындығында, біздегі 

күнкөріс себетіне ай сайын 1000-1200 

теңге көлемінде қаржы қосылып оты-

рады. Бірақ бұл – халықты алдарқатып, 

емек сітудің бір түрі.

Расымен де, байыптасақ, елдегі күн кө-

ріс қоржынына ай сайын белгілі пайыздық 

мөл шерде қаржы қосылып отырады. Бірақ 

ма мандардың басым бөлігі «бұл қо сы-

латын қаржы өте мардымсыз» дейді. Біз 

оны арнайы кестеге түзуді жөн көрдік.

КЕДЕЙДІ АЗАЙТЫП КӨРСЕТКЕННЕН 

МӘСЕЛЕ ШЕШІЛМЕС

Бұған қоса сарапшыларымыздың па-

йым дауынша, күнкөріс себетін өсіру үшін 

елдегі кедейшілік мәселесін де жіті ба қы-



Елімізде күн көріс себетін 

қайта қарау қажет (!) Күні 

кеше Мәжіліс депутаты 

Айткүл Самақова ханым 

Үкімет басшысының алдына 

осындай сауал тастады. Сол-

ақ екен, бірқатар экономист-

сарапшылар аталмыш 

түйткілді әлдеқашан 

төтесінен қоятын кез жеткенін 

жарыса жеткізді.

2012 жылғы 

кедейшілік 

көрсеткіші

Аймақтар атауы

Төмен  (2,6–4,4%)

Астана, Алматы, 

Қарағанды, Павлодар, 

Ақмола облысы

Орташа  (5,3-6,7%)

Жамбыл, Ақтөбе, 

Алматы облысы, 

Атырау, Батыс 

Қазақстан, Қостанай, 

Қызылорда, Шығыс 

Қазақстан

Жоғары (8,4-11,6%)

Оңтүстік Қазақстан, 

Маңғыстау

Күнкөріс себетіне 2012 жылғы ай 

сайынғы қосылып отырған қаржы 

мөлшері: 

Айы

Қосылған мөлшері

Тамыз


18 041 теңге

Шілде


16 979 теңге 

Маусым


17 188 теңге

Мамыр


16 119 теңге

Сәуір


16 079 теңге

Наурыз


16 064 теңге

Ақпан


15 959 теңге

Қаңтар


15 817 теңге

лап, талдап, таразылауға алған жөн. Қа-

зір де бейресми деректер еліміздегі бай-

ма наптар  көрсеткіші шамамен 15 пайызды 

мөл шерлейтінін, сондай-ақ елдегі әлеу-

меттік жағдайы өте төмен кедей таптың 

көр сеткіші 30 пайызды құрайтынын, ал 

республика халқының қалған 45 па йыз-

дайы айлығын шай-пұлына ғана жеткізе 

ала тын орта шаруалар екенін көрсетеді. 

Бұл – бейресми деректер. Ал тиісті орын-

дар таратып отырған ресми деректер бо-

йын ша, елдегі кедейшілік көрсеткішін тө-

мендегі кестеден көруге болады:



Үсен АМАНБАЕВ, 

экономист ғалым:

– Елдегі кедейшілік мәселесін 

азайтып көрсеткеннен күрделі мәсе-

лелер шешілмейді. Жалпы, мәселенің 

төркініне үңілсек, тығырықтан шығара-

тын мынадай үш тетік бар.  Ол үшін, 

біріншіден, елде ауыр өнеркәсіп 

саласын дамытуға күш салуымыз керек. 

Бұл отандық өнеркәсіп саласының 

жандануына кері ықпалын тигізуде. 

Екіншіден, қайта өңдеу саласына жан 

бітіруміз керек. Біз кезінде өндірісті 

және қайта өңдеу саласын дамытуды 

дұрыс жолға қоюды ойластырмадық. 

Керісінше, банктерге инвестиция бө-

луді, мұнай саласына айрықша көңіл 

ау даруды дұрыс санадық. Енді бола-

шақта қымбатшылыққа одан әрі ұрына 

бер мес үшін елдегі қайта өңдеу сала-

сына дем беруіміз қажет. Үшіншіден, 

сау да-саттық саласының 50 пайызын 

мем лекет өз қарамағына алуы керек. 

Кезіндегідей халықты азық-түлік өнім-

дерімен және тұтыну тауарларымен 

қам 

тамасыз ететін мемлекеттік дү-

кендер болуы тиіс.

Нұрғиса ЕЛЕУБЕКОВ (фото)



дамуына ықпал етеді. Аталған бағ дар ла ма 

аясында әл жинаған кәсіп керлердің ше-

телге өз өнімдерін шығаруға да қолдау жа-

салады. Бұған қоса, бағ дар лама ба ры-

сында  индустриялық-инно ва циялық  жаңа 

технологияларға қол жеткізуге мүмкіндік 

туады. Ең басты жаңалық – кәсіпкерлерге 

бір терезе қағидасы арқылы сервистік қол-

дау көрсететін Кәсіпкерлер үйі ашылады 

жа қында.   

Бизнестегі белсенділік бәсекелестік ту-

ды ратыны айтпаса да түсінікті. Дегенмен 

Ба қытжан Сәркеев мырза кәсіпкерлер ара-

сында несиелерді кепілдендіруге қатысты 

ақ параттандыру жұмыстары толық жүр гі-

зіл мей жатқандығына алаңдаушылық біл-

ді реді. Алаңдауға негіз бар. Жалғыз-ақ 

ті лек – қазақ кәсіпкерлері жасалып отыр-

ған мүмкіндіктерді мүлт жібермей, бағдар-

ла маның игілігін көрсе дейміз ғой. Кә сіп-

кер 


лердің санын арттыру мақсатында 

жо ба аясы тағы бір жаңалықпен толықты. 

Яғ ни кәсіпкерлерге берілетін несиенің кө-

ле мін 50 пайызға дейін мемлекет ке піл-

ден дірмек. Бұған қоса, алдағы жылдың 

сәуір айынан бастап кәсіпкерлерге 

1,5  млн-нан бастап 3 млн теңгеге дейін 

қайтарымсыз несиелер беріліп, жаңа 

бизнес-баста ма лар ға  қолдау  көрсетілмек. 



1   2   3   4   5   6   7


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал