Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет



жүктеу 0.78 Mb.

бет1/7
Дата08.01.2017
өлшемі0.78 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

Жалғасы 2-бетте 

ОЙ-КӨКПАР



Заңсыз  өндіріс орындарын жауып тастамай-ақ, олардың жұмыстарын заңдастыруға жәрдем беру керек пе?

Мамандардың мәліметтеріне сү йен-

сек, қазір даламызда 22 млрд тонна тұр-

мыс тық қалдық пен қоқыс жинақталыпты. 

Оның 16 млрд тоннасы техногендік, ми-

нералды қалдықтар болса, 6 млрд тон-

насы – адам денсаулығына аса қауіпті 

хи миялық қалдықтар. Мұның сыртында 

өнер 

кәсіптік қалдықтардың үлесі тіпті 



ора сан. Оларда 25 млрд тонна қалдық 

тұнып тұр қазір. Швед ғалымы Нильс 

Бордт: «Адамзат атом бомбасынан жо-

йыл майды, олар өз қалдығына тұншығуы 

мүмкін», – депті. Олай емес деп көріңізші, 

кәне! Осыдан кейін...

Отанымыз отқа қарап отырған жоқ. 

Сөйте тұра, еліміздің бірде-бір қала-

сында, қас қылғанда, қалдықтарды қайта 

өңдейтін жібі түзу зауыт я фабрика жоқ 

екен. Мұны құзырлы орындар да жайып 

салып отыр. Ашық айтпасқа амал да 

қалмай бара жатқан сияқты. Өйткені тұр-

мыстық қалдықтарды құртудың шарасын 

тап паса, аймақтардың қоқыс айлағына 

айналып кету қаупі бар. «Алматының 

өзін де тұрмыстық қалдық 3 млн текше 

метр үстінде» дейді деректер. Ал өзге үл-

кен қалаларда жылына бір адамға шақ-

қан да жалпы 300 келі тұрмыстық қалдық 

келе ді, оның ішінде азық-түлік қалдық-

тарының жылдық мөлшері – 80-90 келі. 

Қалдықтар туралы әңгіме қозға сақ, беті-

міз қоса қызарады осы күні. Себе бі қал-

дық-қоқыстың төркінін терге сеңіз, тұр-

ғын  дардың мәдениетсіздігі сопаң етіп 

шы ға  келеді. 

Еуропалықтар бұл іске аса ыждағат-

ты лық танытыпты. Оларда бұл іс – «жүр-

дім-бар дым» емес, бүтіндей индустрия. 

Че хия астанасы Прагада қағаз бен плас -

ти   калық  заттарға,  шыны  шишаларға 

арналған жеке-жеке қалдық салғыш кон-

тей нерлер қойылады. Тұрғындар оларды 

шатастырып алмас үшін әрқайсысы түрлі 

түске боялып, сыртында «қағаз үшін», 

«плас  тикалық  бұйымдарға»,  «шыныға 

ар  налған» деген жазулары бар деседі. 

Тұр  ғындары да бұл тәртіпті бұзбайтын 

сияқ ты. Сөйтіп, бізге қарағанда мәдениет-

тірек секілді. 

Оның үстіне, өркениетті елдерде, ком-

му налдық  қалдықтарды  залалсыз дан ды ру 

мәселесіне айрықша назар ауда рыл  ған. 

Оны өңдеу мен кәдеге жа рату ар  қы лы 

қалдықтардан құтылуға барын са 

луда. 

Өйткені  қазіргі  тұтыну  қал дық та рының 



құрамында 40-қа жуық қа уіпті зат бар (!). 

Мұны тәуелсіз сарапшылар айтады. 

Ән болған, жыр болған Алматыны 

қал дықтан құтқарады деген бір зауыттың 

осы дан бірнеше жыл бұрын ашылғанын 

құлағымыз шалған еді. Әйткенмен, тіл 

тиіп, көз өтті ме, кім білген? Жөргегінен 

шық пай жатып тұншығыпты. 2010 жыл-

дары дәл осындай зауыт Қарағандыда 

ашылмақ болатын. Бірақ ол да «шар» етті 

де, дүниенің есігін тарс жауып, кете бар-

ды. Бұл күні дәтке қуат – бұдан көп уақыт 

бұ рын жасалған Құрылыс және тұрғын 

үй-коммуналдық шаруашылық істері 

агент тігінің «Осы бағытта келесі жылы елі-

міз дің сегіз қаласында тұрмыс тық қал-

дық 

тарды өңдеу жүйесін енгізу үшін 



техни калық негіздеме жасалмақ. Бұған 

бюд 


жеттен қолдау жасалды» деген 

мәлім демесі. Соның негізінде 2020 жыл-

ға дейін 41 қалада қатты тұрмыстық қал-

дық тарды өңдеу жүйесін енгізу көзделген. 

ҚЫЖЫЛ

Жалғасы 4-бетте 

ВЬЕТНАМ КЕДЕНДІК ОДАҚҚА 

ҚОСЫЛУҒА НИЕТТІ

Вьетнамның Кедендік одаққа қосылу ниеті 

жайында алғаш рет осы елдің бұрынғы басшысы 

Нгуен Минь Чиет айтқан болатын. Енді оның 

орнына келген Чыонг Тан Шанг бұл бастаманы 

аяғына дейін жеткізбекші. Биыл шілденің соңында 

Ресейге ресми сапармен барған ол: «Біз еркін сауда 

жөніндегі келісімді рәсімдеу бойынша тиісті 

келіссөздерді тез арада өткізуді қалаймыз. Бұл 

жұмыс жоғары саяси ерік-жігердің арқасында, 

сондай-ақ біздің Беларусь пен қазақстандық 

әріптестеріміздің қолдауымен Вьетнамның Кеден-

дік одаққа қосылу жөніндегі келісімімен аяқталады 

деп сенеміз», – деген еді. Әлбетте, ондай құжатты 

рәсімдеу үшін Кедендік одаққа мүше барлық 

мемлекеттердің келісімі қажет. Сол себепті Вьетнам 

Социалистік Республикасының Президенті Чыонг 

Тан Шанг Ресейде басталған келіссөздерді 

Қазақстандағы ресми сапары барысында жалғас-

тырды. «Бүгінде Қазақстан мен Вьетнам ара-

сындағы сауда-саттық көрсеткіштері біздің ортақ 

ниеті 


мізге сай келмейді. Сондықтан біз осы 

байла ныстарды ары қарай дамытып, екі жақты 

қарым-қатынасты жаңаша деңгейге көтеруді 

көздейміз. Осы орайда Вьетнам мен Кедендік 

одақ арасындағы еркін сауда аймағы туралы 

келісімді рәсімдеу аса маңызды. Нұрсұлтан 

Назарбаевпен біз осы мәсе лені талқыладық», – 

дейді Ч. Тан Шанг. 

Шынымен де, Вьетнам мен Қазақстан ара-

сын 


дағы сауда-саттықтың көлемі көңіл көн-

шітерлік дәрежеде емес. Оны Мемлекет басшысы 

Нұрсұлтан Назарбаев та ерекше атап өтті. 2011 

жылы екі ел арасындағы сауда айна лымы 59,1 

млн доллар (экспорт – 7,3 млн, импорт – 51,8 

млн доллар) болған. Биыл ол көрсеткіш 2 есе өсуі 

әбден мүмкін. Себебі тек соңғы алты айдың 

ішінде ғана біз 44,5 млн (экспорт – 4,5 млн, им-

порт – 40 млн доллар) долларға сауда-саттық 

жа садық. Байқап қарасақ, экспортқа қарағанда, 

импорттың көлемі басым болып тұр. Осымен біз 

2008 жылдың көрсеткіші – 96,1 млн долларға 

дейін жетуіміз әбден мүмкін. 

С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ (фото)

Алматы

+29..  +31



о

+13..  +16

о

+28..  +30



о

+11..  +13

о

Астана


ЭКОНОМИКА АЙНАСЫ

ИƏ

ЖОҚ

– Мен мұнымен толықтай келісемін. 

Негізінде, бұл – өте орынды көтеріліп 

отырған мәселе. Инновациялық эко но-

ми каға бет бұрған ел ретінде мұндай 

бас тамаларды міндетті түрде қол да ға-

ны мыз жөн. Білесіз, елімізде нақ қазір 

отандық өнім шығару жайына үлкен мән 

берілуде. Бұл ретте тау-кен индус трия -

сына, энергетика саласына, тамақ өнер-

кәсібіне, машина жасау және тех но  логия 

саласына өзіндік септігін ти гі зіп, осы 

мақсатта өнім шығаруға ықы лас білдіріп, 

ісін бастағысы келетін өнер  тапқыштар, 

кәсіпкерлер  жетіп-ар ты  лады.  Тіпті 

олардың  қайсыбірі  же ке ле ген  өндіріс 

орындарын  ашып,  «Қа зақ  станда  жа сал-

ған» деген брендімен сы йымдылығы 

кең нарыққа шыққысы ке леді. 

– Мен мұндай пікірлермен келісе 

ал  маймын.  Себебі  біздің  мемле ке ті міз-

де заң бар. Кез келген өнім шы ға ру шы 

өндіріс орны, сауда-саттық пен ай на -

лысушы  кәсіпорын  болсын,  же  к е   ле ген 

кәсіп иесі ме – бұлардың бар 

 

 



лығы 

мемлекетіміздің заңына ба ғынуы тиіс. 

Сондықтан тиісті заң орын да ры өндіріс 

орындарының жұмысын заң сыз деп 

таныды ма, ол өндіріс жұ 

мы 


сын 

тоқтатуы тиіс. Өйткені ол өн ді ріс орны 

өз ісін заңсыз бастаған бол са,  ай лап, 

жылдап мемлекет қазы на сына са лық 

төлемесе, мұндай өн діріс орны ның әу 

бастағы пиғылы тек бас пай да сы үшін 

ғана жұ мыс істеу бол ғаны емес пе?! 

Жалпы,  қа зір де  біздің  елі мізде  жа ба йы 

кәсіпкерлік қа лып тасып кеткен.  

АҢДАТПА

...дедім-ай, ау!

-бетте

-бетте

2

5



Соңғы сәтте 

сүріндік


Найзағайындай 

намыстың...

Әлем кіндігі 

Азияға ауыса ма?



-бетте

7

ДАТ!

Білім беруге қаржы 

бөлу, инвестиция салу – 

болашаққа бөлінген үлес

149,59

191,18

23,60

13101

960,14

1733,20

4,72

1,27

1471,89

114,47

ДОЛЛАР


ЕВРО

РУБЛЬ


ЮАНЬ

EUR/USD


DJIA

KASE


RTSI

BRENT


GOLD

(ICE)

(NYMEX)

с

с



с

с

Нұртас АДАМБАЕВ, шоумен: 

– Егер шымкенттіктер 2025 жылы 

мил 


лиард болатын болса, мен бұл 

әлемде не болатынын елестете ал май-

мын.

 Если шымкентцев будет 

миллиард в 2025 году, то я не знаю 

что с этим миром будет! 

(Твиттердегі парақшасынан)

Астана уақытымен сағат 18:00 бойынша

Вьетнам Кедендік одаққа 

қызығып отыр

Тұрсынбек ӨМІРЗАҚОВ, 

Мәжіліс депутаты:

Жұмаділ БАЙҒҰНШЕКОВ, 

техника ғылымының докторы, 

профессор:

-бетте

3

«Еліміздегі өндіріс орындарын тексеруге, олардың заңсыз әрекеттері 



әшкере болған жағдайда жұмысын бірден тоқтатып тастауға қатысты 

сауатты шешім қабылдауымыз қажет». Бұған байланысты отандық 

сарапшыларымыздың дені «заңсыз өндіріс орындарын жауып тастамай-

ақ, олардың жұмыстарын заңдастыруға жәрдем беру керек» деп 

санайды... Мұндай тәжірибе өркениетті елдердің бірқатарында 

қолданысқа енген. Мәселен, іргеміздегі Қытай елі өнім өндіремін 

деген өндірісшілерге барынша мемлекеттік септігін тигізуге 

тырысады. Қытайда отандық өңдеу саласына тереңдеп кірігуге 

пейіл танытқандарды мемлекет бір жылға дейін арнайы 

салықтан босатады, мемлекеттік патент беруде 

құжатбастылықтан құтқарады, заңсыз тексеруден қорғайды. 

Әрине, мұндай игі шараларды біздің де қолға алғанымызға 

біраз болды. Дегенмен елімізде ісін жаңа бастаған өндіріс 

орындарын тексеру ісі, оларды бірден жауып тастап, 

жұмысын тоқтату үрдісі әлі де баршылық. Осыған 

орай, «өндіріс орындарын бірден жауып тастамай, 

керісінше, олардың жұмысын заңдастыру 

қаншалықты тиімді» деген сауалды біз 

мамандардың ой-пайымына салдық...

бетте

6

ОҚИҒА



Маңғыстау облыстық ішкі істер департаменті 

баспасөз қызметі өкілдерінің мәліметінше, кеше 

жергілікті уақыт бойынша сағат 10.00 шамасында 

полицияның кезекші қызметінің пультіне Ақтаудағы 

№17 орта мектепке жарылғыш зат қойылғаны туралы 

хабар түскен. Осыдан кейін мектепке иісшіл иттері бар 

саперлер мен Ішкі істер және Төтенше жағдайлар 

департаменттерінен мамандар тобы келді. Оқу процесі 

тоқтатылып, мұғалімдер мен оқушылар түгел қауіпсіз 

жерге шығарылды. Оқиға орнын тексеріп шыққан 

мамандар ақпараттың жалған болғанына көз жеткізді. 

Мектеп ұжымы қайтадан сабаққа кірісті. Бірақ 

полицейлер мен төтенше жағдай қызметкерлері үшін 

әбігер біте қоймады. №17 мектептен соң олар №10 

және №12 мектептерде де жарылғыш зат іздеуге 

мәжбүр болды. Ішкі істер департаментінің баспасөз 

қызметкерлерінің айтуынша, бір әйел адам 

хабарласып, бұл мектептерде жарылатын зат барын 

айтқан. Мамандар көп ұзамай мектептердің ешқай-

сы сына қауіпті зат қойылмағанына көз жеткізді. Осы 

деректерге күдікті ретінде 39 жастағы әйел мен 16 

жастағы жасөспірім ұсталған.



Болатбек МҰХТАРОВ

Жалған ақпарат 

үш мектепті 

әбігерге салды

№159 (841) 

11 қыркүйек, сейсенбі

2012 жыл


Әбілғазы ҚҰСАЙЫНОВ:

Қалдық өңдеу қолымыздан келмей ме?

«Жиенқұлға келгенде шықпайды үнім» деп Сара қыздың зар 

илейтініндей,  еліміздің тұрмыстық қалдықтарды өңдеуге келгенде 

бәсі төмен. Өйткені күніне қап-қап шығатын қалдықтарды қайта 

өңдейтін зауыт-фабрикалар санаулы-ақ. Бүгін ашылғанының 

өзі «тумай жатып туа  шөкті». Кеше туып, ертеңінде «шетінеп» 

кетеді. Ал жыл сайын республикада 5 млн тонна шамасында қатты 

тұрмыстық қалдықтар  пайда болады екен. Тек оның 5 пайызы ғана 

қайта өңдеуден өтеді. Қалғаны іске аспай, ашық аспан астында 

қарға-құзғындарға қорекке айналады.

Ақордада тағы бір мемлекеттік маңызы бар кездесу өтті. Кеше Н.Назарбаев 

Қазақстанға алғаш рет ресми сапармен келген Вьетнам Социалистік Республикасының 

президенті Чыонг Тан Шанг мырзаны қабылдап, шағын және кеңейтілген құрамда 

бірқатар келіссөздер өткізді. Оның барысында Вьетнам елінің Кедендік одаққа 

қосылуды көздейтіні де тағы бір мәрте қуатталғандай болды.

Арман АСҚАР

Қызғалдақ АЙТЖАНОВА

Кеше Маңғыстау облысының орталығындағы 

үш бірдей мектепте оқу процесіне айтарлықтай 

кедергі келді. Белгісіз біреудің «бомба 

қойылды» деген ақпараты жедел әрекет ету 

күштерінің бәрін аяғынан тік тұрғызып, босқа 

әуреледі.

№159 (841) 

11.09.2012 жыл, 

сейсенбі


www.alashainasy.kz

2

e-mail: info@alashainasy.kz

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

www.alashainasy.kz

2

e-mail: info@alashainasy.kz

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

Басы 1-бетте

Мысықтар мемлекеттік қызметке орналаса алады



Косово толық 

тәуелсіздік алды

Дүйсенбі күні Приштиндегі Ха-

лық  ара лық  басқарушы  топтың 

(ХБТ) кеңсесі бір жола жабылып, со-

ның нәтижесінде Косово толық қан-

ды тәуелсіздікке ие болды. Алай да 

рес ми Белград (Сербия) Косово би-

лі  гінің  бұл  қадамын  қол да м айтынын 

әл де қа шан  мәлім деген.  «Сербия 

еш қандай  қа да ғалаудағы  немесе 

қа дағалаусыз  өл кенің  тә уел сіздігін 

мо йында майды»  деді  Сер бия  пре-

мьер-министрі Ивица Да чич. Косо-

во ның тәуелсіз дігін осы кез де 90-

нан астам ел та ныған. 

Айта кетейік, Косово парламенті 

Конс 

титуцияға өзгерістер енгізіп, 



Халықаралық бас 

қарушы топтың 

миссиясының 

аяқ та луына 

қол 

жеткізген болатын. Халықаралық 



бас 

қарушылар тобы – Косово 

үкіметінің қызметін бақылау мен 

қадағалау үшін Батыс елдерінің 

азаматтық ұйымдарынан құрылған 

мекеме. Оны голландтық дипломат 

Питер Фейт басқарды.   

Қыр баласы

2008 жылы тәуелсіздігін жариялаған Косово кешеден 

бастап халықаралық бақылау режимінен босатылып, 

ондағы халықаралық басқарушы топтың (ХБТ) қызметі 

тоқтатылды. Бұл мекеме Косовоның тәуелсіздігін 

қадағалап келген болатын. 

ШАРТАРАП


АҚОРДА

Вьетнам Кедендік одаққа қызығып отыр

 «Қазақстан Вьетнамды Оңтүстік-Шығыс 

Азия аймағындағы өзінің басты әрі страте-

гиялық әріптесі ретінде қараст ырады. Өткен 

жылы менің Вьетнамға жа са ған сапарым, 

сондай-ақ Сіздің Қазақ стандағы алғашқы 

ресми сапарыңыз екі жақты байланыстарды 

дамытуға қажетті негіз жасай алады деп 

білемін», – деді өз сөзінде Президент Н.На-

зар баев. Вьетнам Кедендік одаққа мүше 

болған жағдайда Қазақстанмен арадағы 

сау да-саттықтың ұлғая тыны сөзсіз. Тек ол 

кез де біздің экспорт тың деңгейі көтерілсе 

игі.


ВЬЕТНАМ АРАЛ ТЕҢІЗІНДЕ БАРЛАУ 

ЖҰМЫСТАРЫН ЖҮРГІЗЕДІ

Ақордада өткен келіссөздерден кейін 

Н.Назарбаев Вьетнамның Арал теңізіндегі 

мұнай-газды барлау жұмысына қатыса-

тындығын мәлімдеді. Президенттің айтуын-

ша, «ҚазМұнайГаз» компаниясы Вьетнам 

елінің жағалауында жұмыс істесе, ал 

вьетнамдық компания («Петровьетнам» – 



авт.)  Арал теңізі төңірегінде барлау қызме-

тін бастайтын болады. Бүгінде сан алуан 

деректер бойынша Аралдың маңында 

көмірсутектің жалпы қоры 2 млрд тонна мұ-

най және 2 трлн текшеметр газды құрап 

отыр. Бұл көрсеткіш Орталық Азиядағы 

жалпы мұнайдың  31 пайызына, ал газдың 

40 пайызына тең. Ал өзбек мамандарының 

болжамына сенсек, Арал теңізі төңірегінде 

470 млрд текшеметр газ бар. Содан болар

2006 жылы мұнай-газ саласындағы бес ірі 

компания – «Өзбек мұнай» компаниясы, 

«Лукойл» ААҚ (Ре сей), Petronas (Малай-

зия), CNPC (Қы тай) және KNOC (Оң түстік 

Корея) Өзбек станмен келісім жасап, барлау 

жұмыстарына кіріскен болат ын. 6 жылдың 

ішінде аталған консор циум ірі мұнай қорын 

анықтаған жоқ. Ол уақыттың ішінде 

инвестор 

лар 110 млн АҚШ долларын 

жұмсап тастады. Бүгінде одан малайзия-

лықтар бас тартып, өз акцияларын 

ресейліктерге сатып жіберді. Кәрістер де 

осы жобадан шығып кетуі әбден мүмкін. 

Бірақ Ресей мен Қытай, керісінше, өз үле с-

терін ұлғайтып жатыр. Сарапшы ма ман  дар 

оны нақты бір пайдамен емес, осы екі дер-

жаваның өзбек нарығындағы саяси 

үлестерін күшейтумен байланысты 

рып 


отыр. Себебі бүгінде Ресей де, Қытай да 

өзбек газына аса тәуелді. Өзбекстан прези-

денті Ислам Кәрімов болса, Арал теңізі 

төңірегінде тағы үш тексеру ұңғымасын 

бұрғылауға рұқсат берді. Оған кем дегенде 

17 млн доллар кетеді. Негізі, ондай жұмыс-

тар онсыз да тартылып бара жатқан Арал 

теңізіне екі есе зиян келтіреді. Теңіздің 

қазақстандық жағын да қанша мұнай бар 

екені әзір белгісіз. Оны алдағы уақытта 

вьетнамдық компания анық 

тап көрмек. 

«Бұдан басқа, біз «Титан» кен орны Вьетнам-

дағы біздің компаниямен бірлескен 

әріптестік жасап жұмыс істеуі, сондай-ақ 

ауыл шаруашылығындағы қарым-қатынас, 

мәдени-гуманитарлық байланыстар 

саласындағы уағдаластыққа қол жеткіздік», 

– дейді Президент Н. Назарбаев. 

АСТАНА МЕН ХАНОЙ БІР-БІРІН 

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ АРЕНАДА ҚОЛДАЙДЫ

Вьетнам Социалистік Республикасының 

Президенті Чыонг Тан Шангтың ресми сапары 

аясында бірқатар маңызды  құжаттарға қол 

қойылды. Атап айтқанда, каран 

тин және 

өсімдікті қорғау саласын дағы ынтымақтастық 

туралы, әуе қатына сын ашу туралы екіжақты 

Үкіметаралық құжаттарға, сондай-ақ Астана 

мен Ханой қалалары арасындағы бауыр-

ластық қатынастарды орнату туралы, бұдан 

бөлек, Қазақстан Ұлттық банкі мен Вьетнам 

Мем ле кеттік банкі арасындағы өзара түсі-

ністік жөніндегі меморандумдарға қол қо-

йылды. 

Жалпы, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев екі 



жақ ты келіссөздердің сәтті өткендігін ерек ше 

атап өтті. «Халықаралық жағдай бо йын ша екі 

елдің арасындағы ұстанып отырған сая сат 

бір-бірімен өте түсіністікке негіз делген. Сон-

дықтан да, Президент мырзаның осы сапары 

Қазақстан-Вьетнам арасындағы қарым-

қатынасты жоғары деңгейге шыға рады деген 

сенім демін», – деді Мемлекет басшысы. Ч. 

Тан Шанг болса, өз алғысын біл ді ріп, Қазақ-

станның халықаралық қыз 

метіне қолдау 

жасай беретіндігін жеткізді. «Вьет 

 

нам 


Қазақстан ның аймақтағы және халық аралық 

сахна  да ғы рөлі мен қызме тін жоғары баға-

лайды. Біз Н.Назар баевтың бастама сымен 

құ рылған Азияда ғы өзара сенім шаралары 

ұйымы ның жұмысы туралы жақсы білеміз. 

Бүгін де ол жұмыс күшейіп келеді. Вьетнам өз 

кезегінде осы ұйымның бар 

лық мақсат-

міндет 

терін қолдайды. Сондық 



тан біз 

Қазақстанмен және осы ұйымға мүше басқа 

да мемлекеттермен бірлесе отырып, 

бейбітшілік пен тұрақтылықты қамтама сыз 

ету жолында еңбек ететін боламыз.  Негізі, 

Қазақстан мен Вьетнам екіжақты байла-

ныстарды әрі қарай дамытып, халық аралық 

сахнада бір-бірін қолдауға мүдде лі. Осының 

арқасында біз ұлттық мүддені қорғап, әділ 

әрі демократиялық әлемнің қалыптасуына өз 

үлесімізді қосамыз», – деді ол.  

Астана

Әлем кіндігі Азияға ауыса ма?

ЗЕР


АЙНА

Дағдарыстың түпкі себебін бір полюсті 

әлемнің кесірінен деп білетін Еуропарла мент-

тің бұрынғы депутаты Джульетто Кье заның 

пікірінше, әлемдегі маңызды қар 

жылық 


орталықтар Азия құрлығына қарай ойы са 

бастаған. «Қазір халықаралық қар 

жы 

орталықтары Азияға ауысып үлгерді. Әлемдік 



үш ірі банк – Қытайдікі. Бұдан өз ге Бразилия, 

Үндістан күшейіп жатыр. АҚШ осы ойыншы-

лардың пікірімен санас пай шешім қабылдай 

алмайды. Амери калық империяның дәуірі 

аяқталды деп есептеймін. Император бағы-

ныштыла рымен санасуға мәжбүр болса, онда 

ол им пе ратор емес. «Империяның ақыры» 

де ген де мен осыны меңзеп отырмын» деген 

Джульетто Кьеза ойының жаны бар. Ғалам-

дық экономикалық дағдарыс әлем орталық-

тарының Азияға қарай ауысуына ықпал ете 

бастады деген ойды сан мәрте айтқан Әлем-

дік банктің экс-президенті Джеймс Вуль-

венсонның бұл пікірінің шындыққа айналатын 

күн інің ауылы алыс емес секілді. Әлбетте, 

Вульвенсон 2050 жылға қарай Үндістан мен 

Қытай әлемдік ЖІӨ-нің 50 пайызын берген 

кезде әлемдік орталықтардың Азия құр-

лығына ойысатынын айтқан-ды. АҚШ-та 

білім алып жатқан үнділіктер мен қытайлық-

тардың саны 500 мыңдай, олар болашақ 

әлем нің тізгінін ұстайтын көшбасшы, менед-

жерлер мен саяси басқарушылар болмақ. 

Айтса айтқандай, соңғы 20 жылда АҚШ-

тың әлемдік ЖІӨ-дегі үлесі 25 па йыз дан 20 

пайызға азайған. Кәрі құрлықта да осындай 

ахуал қалыптасқан. Керісінше, Азияның 

әлемдік ЖІӨ-дегі үлес салмағы 25 пайыздан 

44 пайызға дейін өскен. Қазіргі кезде әлемдік 

ЖІӨ-дегі үлесі 13 па йыздан асқан Қытай елі 

көп ұзамай Еуро паны басып озады. Жалпы 

Азиядағы бир 

жалар NYSE және LSE 

инвестициялық орталықтармен бұрыннан 

үзеңгі қағысты 

рып келе жатқанын ескеру 

керек. Жақында АТЭЫ саммитін Влади вос-

токта өткізген Ресейдің Сібір мен Қиыр Шы-

ғысты одан әрі игеру саясаты қарқынды жүр-

гізе баста уының үлкен астары бар. «Ресей 

қанша лықты еуропалық болса, соншалықты 

азиялық ел» деген қағиданы басшылыққа 

алатын орыстар құрдымға кету қаупіне душар 

болған Еуропаның кебін киюді қала майды, 

енді азиялық векторды дамы туға бел шеше 

кіріскен. Өйткені Еуропа өте жоғары әлеу мет-

тік кепілдемелерге малты ғып, патер нализмге 

бой алдырса, Азия экономикаға ондай артық 

салмақ салудан аулақ болғанын олар да 

көріп-біліп отыр. Жалпы, Батыстың, Еуро-

одақ тың  сауда  сая са тындағы  протекционизм 

үрдісі бел алып жат қан кезде азиялық елдер 

бұған қатысты өз саясатын айқындайтыны 

анық. Азияның әлемдік экономикада күшеюі-

мен аме ри ка лық доллар мен еуроға балама 

бірнеше ре зервтік валюталар пайда болуы 

мүмкін. Азия да автокөліктің – 67 пайызы, 

теле ди дар  мен  радиоқабылдағыштың  –  77 

пайы зы, алюминийдің – 50 пайызы, болат-

тың – 54 пайызы, кемелер мен синте ти калық 

талшықтардың үштен екісі өн діріледі. 

Қытай мен Үндістанның сара жолы өзге 

азия лық елдерге: Жапония, Оңтүстік Ко рея, 

Тайвань, Индонезия, Малайзия, Таи 

ланд 

және Вьетнам секілді мемлекет 



тер 

ге зор 


мүмкіндіктер ашады. Әлемдік қаржы 

орталықтарының рейтингінде Азиядан 

Сингапур, Токио, Қытайдың үш қаласы 

Гонконг, Шанхай, Шенчжень қалаларының 

еніп отырғаны көп нәрсені аңғартады. 

Ақпараттық технологиялардың құлағында 

ойнайтын үнділік жастар «Шығысқа қа рай!» 

деген ұранмен еліне, өзге азиялық мем-

лекеттерге оралып жатыр. Гонкгонг елі де үнді 

мамандарын көптеп жұмысқа қабылдауда. 




  1   2   3   4   5   6   7


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал