ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешені (ПОӘК) «Қолданбалы программамен жабдықтау»



жүктеу 0.93 Mb.

бет1/10
Дата27.04.2017
өлшемі0.93 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

 

 



 

АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКАДЕМИЯСЫ 

 

 

 

 

 

 



 

ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ  

(ПОӘК) 

 

«Қолданбалы программамен жабдықтау» 

пәні бойынша 

 

«050602» - Информатика  мамандығы үшін 

 

 

 



 

Алматы, 2012 

 

 


 

 



«Қолданбалы  программамен  жабдықтау»  пәні  бойынша  оқу  – 

әдістемелік кешенді дайындаған ф-м. ғ. к. профессор Оңайбаев Қ. 

 

 

«Информатика»  кафедрасының  мәжілісінде  талқыланып  ұсынылған 



қаулы  № 1  «  24»  08  2012 ж. 

 

Кафедра меңгерушісі, 



п.ғ.к., профессор 

 

Мадьярова Г.А. 



 

 

 



 

 

Академияның  оқу-әдістемелік  кеңесінің  мәжілісінде  мақұлданған, 



қаулы № 1 « 27» 08  2012 ж.. 

 

Академияның оқу-әдістемелік 



кеңесінің тӛрағасы,  п.ғ.к., профессор                                    

 

Машанова Р.К. 



 

 

 



 

 


 

 



Мазмүны 

 

 



Бет  

Пәннің сипаттамасы 

Пән бойынша күнтізбелік тақырыптық жоспар 



Ұсынылатын әдебиеттер 

Негізгі бӛлімнің мазмұны 



10 

Лекциялық бӛлім 

11-84 

Тәжрибелік сабақтар жоспары 



85 

Пән бойынша сабақ жүргізуге арналған дәрісханалар тізімі 

86 

 

 



 

 

 



 

АЛМАТЫ ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ СТАТИСТИКА АКАДЕМИЯСЫ 



«Информатика» кафедрасы 

 

 



 

 

 



 

 

ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ 



 

«Қолданбалы программамен жабдықтау»  пәні бойынша 

«5В070300» - Ақпараттық жүйелер  мамандығы үшін 

 

күндізгі бӛлім 

 

Барлық кредит саны .............................................................................................................. 

Курс ......................................................................................................................................... 



Семестр ................................................................................................................................... 

Емтихан (семестр) ................................................................................................................. 



Дәрістер сағаттарының саны ............................................................................................... 

30 

Тәжрибе (семинар) сағаттарының саны  ............................................................................. 



15 

 

 



 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Алматы  - 2012 ж. 

 

 

 



 

Пәннің сипаттамасы 

 

 

 



Пәнді  оқудағы  мақсаттар.Қазіргі  таңда  техникада,  ӛндірісте,  оқу  мен  ғылым 

салаларында  қолданылатын  кӛптеген  программалар  бар.  Олардың  кӛбімен  жалпы 

жұртшылық жақсы таныс емес. Солардың ішінде айтылған салаларда қолдануға болатын, 

кӛптеген  жұмыстарды  жеңілдететін  программалар  бар.  Солардың  бірі  MathCad 

программасы.  Бұл  программа  соңғы  жылдарда  ғылым  мен  білім  саласында  жиі 

қолданылып келе жатқант программалардың бірі болып есептеледі. Осы пәнді оқығандағы 

негізгі алға қойылған мақсаттар: 

 



MathCad  программасының  кӛмегімен  шешілетін  есептермен  танысу.  Жиі 

кездесетін есептерді шығару алгоритмімен танысу; 

 

Студенттерді  MathCad  программасымен  жұмыс  істеп  үйрету.  MathCad 



программасының кӛмегімен есептеу жұмыстары араласқан құжаттарды дайындау. 

 

Пәннің  пререквизиті.  Студенттер  бұл  пәнді  оқу  үшін  мектеп  курсында  оқылған 

математикалық  мағлұматтармен  қатар  академиядағы  таңдаған  мамандығы  бойынша 

оқыған жоғарғы математика курсындағы мағлұматтарды білуі қажет.  

 

Мәннің  қысқаша  мазмұны  (алғысӛз  ретінде). Бұрын  Word редакторы болмаған 

кезде күрделі математикалық формулалары бар құжатты принтермен басып шығару үшін 

тексте  әдейі  орын  қалдырып  артынан  сол  бос  орынға  формуланы  қолмен  жазатынбыз. 

Мысалы; 


 

Кейіннен  Word  редакторында  математикалық  формулаларды  жазуға  арналған 



Microsoft  Equationқұралы  қосылды.Сонда  жоғарыда  келтірілген  формуланы  құжатта 

кәдімгі тексті тергендей қылып теруге болатын болды: 

 




dx

e

e

e

x

x

x



1



1

2

 



 

Дегенмен  келтірілген  формула  құжатта  сурет  түрінде  қалады,  ал  компьютер  бұл 

анықталмаған  интегралды  есептемейді,  оны  қолмен  әртүрлі  интеграл  есептеу  әдісін 

пайдаланып шығаруға тура келеді. Онда да оны шығару кӛптеген адамның қолынан келе 

бермейді. 

 

Жоғарыдағы  анықталмаған  интегралдың  шешімін  келтіре  кетелік  (әдейі  қолмен 



жазылған түрде): 

 

Енді мынандай анықталған интегралды есептеу жағын қаралық: 





2

2

2



4

dx

x

 

 



Мұны қолмен есептеп шығаруға болады: 











2

2

2



2

2

2



2

2

2



arcsin

2

2



4

2

1



4



x



x

x

dx

x

 

 



Мұнда  біз  Ньютон-Лейбниц  формуласын,  бӛлектеп  интегралдау  әдісін  және 

таблицалық  интегралдарды  қолдандық.  Табылған  сан  қарастырып  отырған  анықталған 

интегралдың дәл мәні. Енді бүрын осы интегралды компьютермен есептейтін болсақ, онда 

әртүрлі  жуықтап  есептеу  әдістерін  қолданар  едік  (трапеция  әдісі,  Симпсон  формуласы 

т.с.с).  Мысалы  ӛте  жиі  қолданылатын  Excel  редакторын  қолданып  осы  сияқты  есепті 

шығару үшін жуықтап есептеу әдістерінің бірін қолданамыз. Айталық  



 



b

a

dx

x

f

)

(



 

анықталған  интегралын  Excel  редакторының  кӛмегін  қолданып  трапеция  әдісімен  шешу 

үшін [a; b]  аралығын  n бӛліктерге бӛліп мына қосындыны есептейміз 









1

1



1

1

,



,

,

)



(

)

(



n

i

i

i

i

n

i

i

b

a

x

x

x

x

b

x

a

x

x

f

dx

x

f

 

 



Тӛменде осы шамалар суретте кӛрсетілген. 

 

 



Енді  осы  интегралды 

Excel арқылы есептеуге болады. 

Шыққан сан интегралдың жуық 

мәні,  неғұрлым  n  саны  үлкен 

болған 


сайын 

интегралдың 

жуық  мәні  интегралдың  дәл 

мәніне жақындай түседі. 

 

Енді 


функцияның 

графигін  тұрғызу  мәселесіне 

тоқтала  кетелік.  Әрине  график 

тұрғызуға 

арналған 

редакторлар баршылық. Біз  Excel редакторында график қалай түрғызылатынына тоқтала 

кетелік. 

 

Айталық мына функцияның 



x

x

e

x

f

x

1

)



(

2



 



[0,1;1]  аралығында графигін салу керек болсын. Ол үшін мынандай таблица жасаймыз: 

 



0.1 

0.1 


0.2 

0.3 


0.4 

0.5 


0.6 

0.7 


0.8 

0.9 


f(x) 

11.12 


11.12 

6.26 


4.77 

4.15 


3.90 

3.85 


3.93 

4.12 


4.38 

 

Сосын 



қарастырылған 

құралдарды 

пайдалана  отырып  график  тұрғызамыз. 

Сонда 


 

координаталары 

таблицада 

кӛрсетілген  нүктелерді  салып  олардың 

арасын сызықпен қосады. Сонымен суретте 

кӛрсетілген  графикті  аламыз.  Осылай  етіп 

екі  айнымалының  да  графигін  салуға 

болады. 


 

Сонымен 


біз 

математикалық 

есептерді  шығару  кезінде  қандай  қиыншылықтар  туатынын  және  оларды  компьютер 

арқылы шешу үшін қандай «қулықтарға» баруға тура келетінін кӛрдік. 

 

Егер математикалық ӛрнектерді кәдімгі қағазға қолмен жазғандай етіп жаза алатын 



болсақ,  жазып  болған  бойда  есеп  ӛзінен  ӛзі  шыға  келсе  қандай  тамаша  болар  еді.  Сол 

сияқты  ешқандай  таблица  жасап  әлекке  түспей  функцияны  кӛрсетсек  график  ӛзінен  ӛзі 

салынып  жатса  қалай  қатып  кетер  еді.  Осы  сияқты  «ойлар»  математикалық  есептердің 

басқа да түрлерін шығарғанда кӛп адамның басына келері сӛзсіз.  

 

Міне  біраз  уақытқа  шейін  арман  болып  келген  осындай  мәселелерді  шешетін 



редакторларды ғалымдар ойлап тапты. Солардың бірі Mathcad аталатын редактор. 

 

Біз  «Қолданбалы  программамен  жабдықтау»  пәнінде  осы  редактормен  жұмыс 



істеуді үйренбекпіз. 

 

 



 

 



«Қолданбалы программамен жабдықтау» 

пәні бойынша күнтізбелік тақырыптық жоспар 

 

№ 



Тақырыбы 

Сағаттар саны 

Б

арлығы


 

Лекц


иялар

 

Тә



жіри

бе

лік



 

са

ға



тт

ар

 



1.  Кіріспе. MathCad редакторының кӛмегі арқылы шығарылатын 

есептер түрі. MathCad редакторын компьютерге қондыру. 

MathCadты қолданып қарапайым есептер шығарып кӛрсету 

(Анықталмаған және анықталған интеграл, туынды табу, 

ӛрнектерді ықшамдау). 



2.  Пайдаланушының интерфейсі. Меню элементтері. Құралдар 

панелімен танысу, оларды қолдану әдістері. Жұмыс істеу 

обылысы. Жағдайды кӛрсететін жол. 





3.  Құжаттармен жұмыс істеу. Формулалармен жұмыс істеу. 

Символдарды, айнымалыларды, функциялар мен операторларды 

құжатқа енгізу.  



4.  Текспен жұмыс істеу ерекшеліктері. Текстік және басқа да 

мәліметтермен импорт, экспорт жасау. 



5.  Есептеу жұмыстары – сандық және символдық (аналитикалық) 

есептеулер. Мысалдар. Функциялар мен айнымалыларға 

берілетін аттарға қойылатын талаптар. Операторлар. 





6.  Есептеу тәртібі (режимі). Деректер түрі (типы данных).  Нақты 

сандар, комплекс сандар, редактордың ішкі тұрақты сандары. 

Жолдар. Массивтер (матрицалар, векторлар). Реттелген 

айнымалылар. Ӛлшем бірліктері және олармен жұмыс істеу. 

Жаңа ӛлшем бірліктерін енгізу. Ӛлшем системаларын қолдану. 



7.  Символдық есептеулер. Символдық алгебра. Математикалық 

ӛрнектерді кӛбейткіштерге жіктеу. Кӛпмүшеліктерді кӛбейту. 

Ұқсас мүшелерді біріктіру. Ӛрнектерді ықшамдау. Мысалдар. 

Шексіз қосындылар (қатарлар) мен сандары ақырлы 

кӛбейткіштерді кӛбейту. 





8.  Математикалық анализ. Анықталған интегралдың мәнін есептеу 

(меншікті жіне меншіксіз интегралдар). Анықталған интеграл 

есептеуде қоланылатын алгоритмдерге шолу. Функцияның 

сингулярлық нүктелері. Ромберг алгоритмі. Редактор таңдаған 

алгоритмді ӛзгерту. Еселік интегралдар. Анықталмаған 

интегралды аналитикалық түрде есептеу.  





9.  Дифференциалдық оператор. Берілген нүктеде туындының 

сандық мәнін есептеу. Туындыны аналитикалық түрде есептеу. 

Жоғарғы ретті туындыларды сандық және аналитикалық түрде 

есептеу. Дербес туындылар. Дифференциалдық операторды 

құжатта кескіндеу түрін ӛзгерту әдістері. Мысалдар. Градиент. 

Якобиан. 





 

10.  MathCad та программалау туралы. Программалау тілі. 



Айнымалылар мен функциялар енгізу. Локальдық айнымалылар. 

Шартты операторлар. Циклдер ұйымдастыру. Программалау 

мысалдары. Интеграл есептеу программалары туралы. Есептеу 

параметрлерін ӛзгерту. 





11.  Бір белгісізі бар теңдеуді сандық және аналитикалық түрде 

шешу. Қолданылатын алгоритмдер түрі. Жорымал шешімді іздеу 

әдістері. Есептеу дәлдігі, дәлдәк пен итерация санының 

арасындағы байланыс. Алгебралық теңдеулер. Кӛпмүшеліктедің 

түбірін табу. Қолданылатын алгоритмдерге қысқаша шолу. 



12.  Теңдеулер системасын шешу. Градиенттік әдіс. Given кілттік 

сӛзі, Find функциясы. Есептеу блогы. Теңсіздіктер бар 

алгебралық системалар. Теідеулер системасының шешімі 

болмаған жағдайда үйлестіруші нүктені табуда Minerr 

функциясын қолдану.  





13.  Бір айнымалының функциясының экстремумын табу. Кӛп 

айнымалының функциясының экстремумы. Шартты экстремум 

табу. Сызықтық программалау есептерін MathCad ты қолданып 

шығару. Мысалдар. 





14.  Матрицалық есептеулер. Транспонирование. Кері матрица. 

Анықтауыш. Ранг. Матрицаның ізін табу. Матрицалық 

функциялар. Матрицаның нормасын есептеу. Сызықтық 

теңдеулер системасы. Векторлардың векторлық және скалярлық 

кӛбейтінділері.  



15.  MathCad редакторының басқа операцияларына қысқаша шолу. 

Ықтималдылықтар теориясы мен математикалық статистика. 

Фурье, Лаплас түрлендірулері. Қарапайым дифференциалдық 

теңдеулер. Дербес туындылы дифференциалдық теңдеулер. Екі 

ӛлшемді және үш ӛлшемді графиктер салу. 





 

 

 



 

 

 



Ұсынылатын әдебиеттер 

 

1.



 

Кирьянов Д. MathCad 15/MathCadPrime 1.0 – БХВ-Петербург, Санкт-Петербург

2012 ж., 252 бет. 

2.

 



ФрискВ. В.Mathcad. Расчеты и моделирование цепей на ПК. Солон-Пресс, Москва, 

2006 ж. 88 бет. 

3.

 

Кирьянов Д. Самоучитель Mathcad 11, БХВ-Петербург, Санкт-Петербург, 2003 ж., 



560 бет. 

4.

 



ДьяконовВ. П.Энциклопедия Mathcad 2001i и Mathcad 11, Солон-Пресс, Москва, 

2004 ж. 832 бет. 

5.

 

СалмановО. Н.Математическая экономика с применением Mathcad и Excel, БХВ-



Петербург, Санкт-Петербург, 2003 ж., 464 бет. 

 

 



 

 

 



10 

 

 



Мазмұны 

 

 

Кіріспе ........................................................................................................................................... 11

 

Mathcad редакторымен танысу ................................................................................................... 12



 

Пайдаланушының интерфейсі (интерфейс пользователя) ...................................................... 15

 

Меню ............................................................................................................................................. 15



 

Құралдар панелі ........................................................................................................................... 16

 

Жұмыс істеу обылысы (рабочая область) ................................................................................. 17



 

Жағдайды кӛрсететін жол (строка состояния) .......................................................................... 20

 

Құжаттармен жұмыс істеу .......................................................................................................... 20



 

Формулалармен жұмыс істеу ..................................................................................................... 22

 

Символдарды, операторларды және функцияларды енгізу .................................................... 24



 

Текстпен жұмыс істеу ................................................................................................................. 25

 

Есептеу жұмыстары..................................................................................................................... 27



 

Символдық есептеулер................................................................................................................ 29

 

Функция мен айнымалыларға берілетін аттар туралы ............................................................ 30



 

Операторлар ................................................................................................................................. 31

 

Есептеу тәртібі (режимі) ............................................................................................................. 36



 

Деректер түрі (типы данных) ..................................................................................................... 40

 

Символдық есептеулер................................................................................................................ 50



 

Символдық алгебра ..................................................................................................................... 51

 

Математикалық анализ ............................................................................................................... 56



 

Программалау (программирование) .......................................................................................... 59

 

Интеграл есептеу ......................................................................................................................... 64



 

Дифференциалдау есептерін шығару ........................................................................................ 68

 

Дербес туындылар ....................................................................................................................... 70



 

Алгебралық теңдеулер ................................................................................................................ 72

 

Теңдеулер системасын шешу ..................................................................................................... 76



 

Теңдеулер системасын шешудің сандық әдісі туралы............................................................. 77

 

Теңдеуді жуықтап шешу ............................................................................................................. 79



 

 

 



 

11 

 

 



 

Кіріспе 

 

 



Біз  негізінен  осы  пәнді  оқығанда  Mathcad  аталатын  математикалық  редакторды 

үйренеміз.  Бұл  редактор  әртүрлі  ғылыми  және  инженерлік  есептер  шығаруда 

қолданылады.  Бұл  редактор  арқылы  графиктер  салуға,  әртұрлі  сандық  және  ӛрнектік 

есептер  шығаруға  болады.  Мысалы  алғашқы  функциясы  берілген  болса  оның 

анықталмаған  интегралын  есептеуге  болады.  Тағы  да  мысал  ретінде  бұл  редактордығ 

кӛмегі  арқылы  сызықтық  программалау,  дифференциалдық  теңдеулер  шешу  (қарапайым 

немесе  дербес  туындылы)  сияқты  күрделі  есептерді  шығаруға  қолдануға  болады.  Бұл 

редактордың  ерекшелігі  есепті  математикалық  әдебиеттерде  қалай  жазса  сол  күйінде 

жазып  шығарады.  Сонымен  қатар  бқл  редактор  кәдімгі  Word  редакторы  сияқты  текстер 

теруге де жарайды. 

 

Mathcad  редакторы  WYSIWYG  ("What  You  See  Is  What  You  Get"  —  "не  кӛріп 



тұрсаңыз соны аласыз") принципі толық қолдангылған редактор деп айтуға болады. 

 

Mathcad реакторымен жұмыс істеген кезде:математикалық ӛрнектер формулаларға 



арналған  Mathcad  редакторының  кӛмегі  арқылы  енгізіледі.  Жалпы  бұл  редактордың 

қарпапайымдылығы Microsoft Word редакторының қарапайымдылығына парапар: 

 

формулалар енгізілгеннен кейін есептер лезде шығарылып отырады; 



 

графиктер сол график салуға тапсырма беріліп отырған бетте лезде салынады; 



 

документтер принтер арқылы шығарылғанда мониторда қалай кӛріріп тұрса солай 



басылып шығарылады; 

 



аналитикалық ӛрнектер символдық редактор арқылы енгізіледі 

 



т с.с. 

 

Ескерту. Mathcad редакторын компьютерге орнықтврған кезде ондағы меню немесе 



құралдар  аттары  орысша  немесе  ағылшынша  жазылған  болуы  мүмкін.  Мен 

қазақшасын  кездестіре  қойған  жоқпын.  Сондықтан  көптеген  терминдерді  (меню, 

панель,  құрал  аттары  сияқты)  ағылшын  немесе  орыс  аттарымен  (немесе  екеуін 

қатар келтіріп) отырмыз. Олай істеген себебіміз редактормен жұмыс істеген кезде 

мониторда олардың аттары қазақша емес осы екі тілдің бірінде болады (әрине басқа 

да  тілдерде  болуы  мүмкін,  бірақ  біздің  елде  негізінен  осы  екі  тіл  барлық  жағдайда 

кедеседі деп айтуға болады). 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 


12 

 

 



 

 



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал