Өз басым Ұбт жүйесін жоғары ба



жүктеу 0.64 Mb.

бет1/6
Дата15.09.2017
өлшемі0.64 Mb.
  1   2   3   4   5   6

ИӘ

– Өз басым ҰБТ жүйесін жоғары ба-

ғалаймын. Осы тестілеу жүйесі қолда нысқа 

ен гізілмей тұрып, 1990 жылдары тес ті леу-

дің артықшылықтарын көрсетіп, та лай рет 

ма қала жазған едім. Қазіргі таң да дамыған 

ел 

дердің барлығында дерлік осы жүйе 



қол даныста жүр. Біздің елімізде қол даныла 

бас тағанына да біраз уақыт бол ды. Осы уа-

қыт  ішінде жыл өткен са йын жүйенің кем-

кетігі түгенделіп, бір жол ға түсіп ке ле ді. 

Уақыт өткен сайын ҰБТ көрсеткішіне 

қо  са, өту балының өсіп келе жатқаны да 

– тест жүйесінің қоғамға сіңіп, көпшіліктің 

оған үйренісе бастағанының белгісі. 

Оның үс 

тіне, қазір бастауыш сыныптан 

бас тап  ба ла ларға  тест  тапсырту  арқылы 

олар дың бі лімін қалыптастыруға күш са-

лы нып  жатыр. 

ЖОҚ

– ҰБТ бірегей әділ таразы бола алып 

отыр ған жоқ. Батысқа оңды-солды елік теу-

дің арқасында өзіміздің тәжірибемізге асы-

ғыс енгіздік те жібердік. Оның зардабын 

тар тып та жатырмыз. Бұл жүйе – техникалық 

ғы лымдарға қайдам, ал гуманитарлық са-

ла ға мүлдем керек емес дүние. Біз «батыс 

осы ны қолданып жатыр» деп, жаппай бі-

лім жүйесіне енгіздік, ал соңғы кездері ба-

тыс тың өзі тестіні қосымша құрал ретінде 

ға на қолданып, негізгі қолданыстан шы ға-

рып тастап жатыр екен. Яғни бұл жүйе 

олар дың сенімінен шықпады деген сөз. Ал 

біз қазір бастауыш сыныптың өзінде ба ла-

ның білімін тест арқылы анықтауға ден қо-

йып алдық. Бұл балалардың ойлау қабілетін 

шек теп жатыр. Осы орайда бізде ойлау жү-

йе сін қажет ететін философия, психология, 

журналистика, қоғамдық ғылымдар мен 

тіл біліміне қатысты салаларға тест жүйесін 

қолдануды тоқтату керек. 



Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

Асқарбек ҚҰСАЙЫНОВ, 

Қазақстан Педагогикалық 

ғылымдар академиясының 

президенті, Мемлекеттік 

сыйлықтың лауреаты:

– Арбаны аттың алдына қо-

йып, ҰБТ-ының идеологтері, 

шын мәнінде, оқу ма те риал да-

рын ҰБТ-ыны тапсыру құ ра лы-

на ай налдырды.

(zhangozy.wordpress.com 

сайтынан)

№78 (304) 

15 мамыр


сенбі

2010 жыл


...де

д

iм-ай, а

у

!

3-бетте

Серік НҰРМҰРАТОВ, философия 

ғылымының докторы, профессор:

Шамшәдин КЕРІМ, филология 

ғылымының докторы, профессор, Нұр-

Мүбарак университетінің проректоры:

2-бет

4-бет

5-бет

ОЙ-КӨКПАР 

Тест тәңірдің сыйынан 

айырмай ма?

Маманымыз болса, 

Байқоңырды жалға 

берер ме едік?

«Болон» бізді 



қайда апарады?

ҰБТ орта білімнің бірегей әділ таразысы болып отыр ма?

Жалпы, тестілеу жүйесінің қоғамымызға 

енгізілгеніне 15 жылға жуықтады. Осы уақыт 

ішінде тестілеудің өзі біршама өзгерістерге 

ұшырады. Оның ішінде мектептен аттестат 

алу мен ЖОО-ға түсу жүйесінің біріктіріліп, 

Ұлттық бірыңғай тестілеуге айналғанына да 

біршама уақыт өтті. Ақиқаты сол – тестілеу 

қанша рет өзгеріске ұшырап, кем-кетігі 

түгенделсе де, әлі күнге қоғам сынына 

ұшыраумен келеді. Алайда жүйенің сыны 

көп болғанымен, орнынан «сырғитын» 

түрі жоқ. Бұл осы жүйеге басқа баламалы 

жүйенің табылмауынан ба, әлде аталмыш 

жүйенің артықшылығынан ба? Жалпы, ҰБТ 

орта білімнің бірегей әділ таразысы бола 

алып отыр ма?

Қалдар БЕК

ҰБТ-ыдан 120 балл жинаған баланы 

«вундеркинд» деуге келісесіз бе? Әлде ең 

жоғарғы көрсеткішке жеткен балалардың есте 

сақтау қабілеті ерекше болғандықтан, бүкіл 

тестіні жаттап алды ма екен? Егер тест тек 

жаттауға ғана арналса, онда оның сұрақтарында 

қандай қателердің бар-жоғын айтып несіне бас 

қатырамыз? Сонда  «тестінің сұрақтары дұрыс 

қойылмайды, өте сауатсыз, жауаптары екіұшты» 

деп жүргендердікі құр ақталу болғаны ғой. 

Ал тестіні құрастырушылардың сөзіне сенсек, 

жылдан-жылға тест сұрақтарында кеткен 

кемшіліктер түзетіліп келеді.  

Сұрақ сауатсыз ба, 

талапкер білімсіз бе?

Сәуірде Қырғыз мемлекетін сарсаңға 

түсірген оқиғаға баға берген саясаттанушы 

мамандар «Алатаудың арғы бетіндегі 

аласапыран оңай басыла қоймайды» деген 

сарындағы пікірлерін алға тартқанда, Ресейде 

сапарлап жүрген Өзбекстан Президенті Ислам 

Каримов: «Қырғыз еліндегі жағдайдың 

перманентті сипат алып кетпеуіне кепіл 

жоқ», – деп болжам жасаған еді. Ал дәл осы 

кезеңдерде қазақстандық журналистермен 

кездесуге арнайы келген Қырғызстанның 

«Ар-Намыс» партиясының жетекшісі 

Феликс Кулов: «Қырғыз халқының бұл 

әрекетінен жабайылықты іздеудің қажеті 

жоқ. Осы жағдайға итермелеген – биліктің 

өзі. Демократиялық таңдау жасаған халық 

тұрақтылық қалпына келтірілгенше уақытша 

үкіметке сенім білдіреді деп ойлаймын», 

– деген-ді. Төңкеріске түрткі болды деген 

билік құрылымындағы бәкиевшілер жаппай 

шеттетіліп, уақытша үкімет орнағанына бір 

ай уақыт өтер-өтпестен, Куловша айтқанда, 

«тағылығы емес, саяси мәдениетінің 

жоғарылығынан билікті оңай төңкеріп 

тастайтын қырғыз халқы» тағы да шала бүлініп 

жатыр. 

Ескі жүйе бойынша 

емтихан қабылдауға 

қайта оралудың 

қажеттілігі жоқ

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

146,51

183,02

4,85

21,46

1,24

10782,9

1439,40

1569,28

78,1

1238

Ескі жүйе бойынша 

емтихан қабылдауға 

қайта оралудың 

қажеттілігі жоқ

ДАТ!

6-б

етте

Махметқали САРЫБЕКОВ:

ТҮЙТКІЛ


Орта мектеп қоғамды 

қалай алдап отыр?!

Білім саласындағы 

соңғы жүйенің талабы 

бойынша мектеп 

бітірушілер Ұлттық 

бірыңғай тестілеуге (ҰБТ-

ыға) қатысамын десе 

де, қатыспаймын десе 

де, ерікті. Бірақ ҰБТ-ыға 

қатыспағандар жоғары 

оқу орнына (ЖОО-ға) 

түсе алмайды. Яғни 

ЖОО-ға түсемін десеңіз, 

қолыңызда ҰБТ-ының 

сертификаты болуы 

керек. Алайда ЖОО-ға 

түсуді мақсат етпесе 

де, ҰБТ-ыға қатысқысы 

келетін түлектер мектеп 

басшыларының бас 

ауруына айналып 

отырған көрінеді.

Өткен жылы Шығыс Қа-

зақ 

 

стан облысының Аягөз ау-



да 

 

нында балаларын білім сы-



на  ғы на 

қатыстырмаған 

мек теп 

ди     ректорының  үстінен  ата-ана-

лар дың  про ку  ра ту раға  түсірген 

ша ғымы қаралып, мектеп ди  рек-

то  ры істі болған. Мұндай жағдай 

елі  міздің барлық аймағында бой 

көр  сеткен-ді. Бұл жағдайдың туын-

дауының өзіндік себебі де бар.

Өйткені соңғы уақытта мек-

теп  тер дің  білім  сапасының  көр-

МӘСЕЛЕ

Демек, тест сұрақтарында кемшілік бәрібір кез-



де седі және ондай оғаштықты байқайтындар да жоқ 

емес.  Егер сұрақтың өзі сауатсыз болса, ҰБТ-ыда 

тиісті балл жинай алмағаны үшін талапкерлерге, 

олар ды оқыт қан мұғалімдерге  кінә тағуымыз қан-

ша лық ты орынды? Жылда ҰБТ аяқталғаннан ке йін 

көп те ген талапкердің, оқытушылар мен ата-ана лар-

дың те ст сұрақтарына көңілі толмайтынына куә бо-

лып жа  та мыз. Ондай жағдайда кейбір еті тірі тү лек-

тер өз  де ріне түсініксіз сұрақтарды дер кезінде  апел-

ля ция лық комиссияға ұсынып, ұпайларын түгендеп 

ала ды. Ал кейбіреулері жау кеткеннен кейін қылыш 

сер меген жауынгерге ұқсап дәрменсіз қала береді. 

ҰБТ-ыға қатысы барлар даурығып-даурығып, уақыт 

өте келе дау-дамайдың бәрі басылады, ал келесі оқу 

жылының түлектері ҰБТ-ыға дайындықты бастап ке-

теді. Дегенмен Білім және ғылым министрлігінің де-

рек теріне сүйенсек, былтырғы жылы тест мазмұнына 

бай ланысты шағымдардан соң 400 сұрақ түзетіліпті.

Рас, алғаш ҰБТ енген жылдары небір сорақы сұ-

рақтар талайды таңғалдырған-ды. Бүгінде осы ол-

қылықтың қаншалықты орны толғанын байқау үшін 

бір неше  тест жинағын парақтап шыққан едік. 



Жалғасы 4-бетте 

Қырғыздар қырқысып жатыр

Жарқын ТҮСІПБЕКҰЛЫ

Жалпақ тілмен айтқанда, Қырғыз елінде орын алған 

сәуірдегі төңкерістен кейін бейбіт өмір бес жыл тұрмақ, бес 

аптаға жетпеді. Кеше Жалал-Абад қаласында (қырғыз заңы 

бойынша «экс-президент» деп атауға болмайтын) Құрманбек 

Бәкиевтің жақтастары мен уақытша үкіметті қуаттайтын пар-

тия 

лардың бірі «Ата-Мекеннің» белсенділерінің арасында 



қақ  тығыс орын алды. Алғашында тас лақтырып, сойыл сер-

мес кен екі топ шиеленіс кезінде бір-біріне қару кезеніп, оқ 

та атқан. Бәкиевшілер бұған дейін басып ал 

ған облыстық 

әкімшілік ғимаратты уысынан оңай лықпен шығармайтынын 

ашық аңғартты. «Ка лаш ников автоматтарымен мұздай қа ру-

лан ған 400-ге жуық адам аймақтың бас кеңсесіне уақытша 

үкі мет жақтастарын аттап бастырар емес», – деді «Ата-Мекен» 

пар тиясының өкілі Асылбек Текебаев. Осы бір әредікте Қыр-

ғызстанның ақпарат құралдары «қарулы жасақтардың күзетіне 

алынған Ош облысында жағдай саябырсып, бұдан кейін арнайы 

қызмет сарбаздары тұтқиылдан басып алынған Жалал-Абад 

облыстық әкімшілігінен азат етті» деген мәлімет таратқанмен, 

кейбір ақпарларға қарағанда, Жалал-Абадта уақытша үкімет 

пен Қ.Бәкиевтің жақтастарының өзара атысы ұзаққа созылған. 

Тіпті кейбір дерек көздерінде аталған өңір орталығы әлі де 

уақытша үкіметтің бақылауына алынбағаны айтылады. Аймақ 

орталығындағы қарулы қақтығыс мемлекеттік университет 

маңында өткен. Ал елдің денсаулық сақтау министрлігі «жал-

пы, зардап шеккендердің саны 63-ке жетті» деп хабарлады. 

Ве дом ство өкілдері ауыр жарақат алғандардың бірі операция 

үс 


телінде жан тәсілім еткенін растады. Ал куәгерлер болса 

Жа лал-Абадтағы атыс кезінде, кем дегенде, үш адамның көз 

жұм ға нын  айтады.

Уақытша үкімет өкілдерінің айтуынша, кезекті бүлікті 

ұйымдастырушы – бір кездері Құрманбек Бәкиевтің кеңесшісі 

болған «Жаңа Қырғызстан» партиясының жетекшісі Үсен 

Сыдықов. Кеше түс ауа Ош облысының Ішкі істер департаменті 

басшысының орынбасары Шәкір Зүлімов ақпарат құралдарына 

мәлімдеме жасап, Ү.Сыдықовтың тұтқындалғанын жеткізді.

Жалғасы 2-бетте   

Жеке және заңды тұлғалар үшін:  индекс – 64259. 

«Қазпошта» АҚ-тың барлық бөлімшелерінде жазылуға болады

БАСПАСӨЗ – 2010

«Алаш айнасына» 

«Алаш айнасына» 

екінші 

екінші 

жартыжылдыққа 

жартыжылдыққа 

жазылу жалғасады

жазылу жалғасады

сеткіші тест қорытындысы бо-

йын ша  анық  талатын  болыпты. 

Ал сабақ үлгерімі нашар оқу-

шы лар ҰБТ-ыға қатысатын бол-

са, олар мектептің білім көр сет-

кі 

шінің аяғынан тар 



тары анық. 

Сон  дықтан  мектеп  басшылары 

мұн 

дай оқушыларды қалай да 



ҰБТ-ыға қатыстырмауға барын 

са  лып 


бағады. 

Олай 


ет пес ке 

тағы болмайды. Өйткені тест қо-

рытындысы бойынша бі лім көр-

сет 


кіші төмен болса, Білім бас-

қар 


масы директордың ба 

сынан 


си 

пай қоймайды. Тіп 

ті жы 

лы 


орны мен де қош ай тысуы мүм-

кін.


Жалғасы 3-бетте 

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№78 (304) 15.05.2010 жыл, сенбі



www.alashainasy.kz

2

e-mail: info@alashainasy.kz

САЛАҒА ТЕСТ

?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

КӨЗҚАРАС


СЕМИНАР

Президент жүктеген міндеттер пысықталды

Бұл – Мемлекет басшысы Нұр-

сұл тан Назарбаев жүктеген мін дет-

тер ді мінсіз әрі жүйелі жү зе ге асыру 

жол дарын тағы бір мәр те пысықтауға 

ар налған  ке ше гі  семинар-кеңесте 

кө 

терілген мә 



селелердің біз үзігі. 

Жиынды ашып, сөз сөйлеген Пре зи-

дент Әкім шілігі басшысының  орын-

ба 


сары Бауыржан Байбектің ай-

туынша, семинардың басты мақсаты 

– Президент жүктеген міндеттерді 

то лық түйсіну, оны орын дау тә сіл де-

рін нақтылай оты рып, жүзеге асуын 

жү йелі түр де бақылау. «Қазір Пре-

зи дент Нұр сұлтан Назарбаевтың біз-

ге тап сырған 400-ге жуық тап сыр-

ма сы бар. Олардың әрқайсысы ха-

лық 


тың тұрмыс-тіршілігі үшін өте 

ма ңызды.  Ал  сол  тап сыр ма лар ды 

мін сіз  орындау  –  мем ле кет тік  ап па-

рат тың міндеті», – деп атап өтті ол.  

Яғ ни  Қазақ  мем ле ке тінің  қай  бағытта 

да митыны 2020 жылға дейін ме же-

лен ген стра тегиялық жоспарда нақ-

ты көр сетілген. «Бұл – елдің бүгіні 

мен болашағы үшін аса құнды құ-

жат. Биліктің қай тармағы да өз іс-

қи мылында осы жоспарды бас шы-

лық қа алуы тиіс», – дейді Б.Байбек. 

Елордада ұйымдастырылған ке-

зекті семинарға Президент Әкім-

шілігінің өкілдерінен бастап, Үкі мет 

кең сесі, вице-министрлер мен жа-

уап ты хатшылар және об лыс әкім-

дік терінің  аппарат  же тек шілері  қа-

тыс ты. 

Бүркіт НҰРАСЫЛ,

Астана


Еліміздің әл-ауқатын көтеру мақсатында көптеген маңызды 

бағдарламалар жасалып, мемлекет қоржынынан қыруар 

қаржы бөлініп жатыр. Соның бәрі тиісті жемісін берсін десек, 

жүйелі бақылау болуы қажет. Бұған басқарушы билік қана емес

жергілікті атқарушы органдар да атсалысуы тиіс.

Кәмшат САТИЕВА

ЕСЕП


Тестіге дайындық қанша тұрады?

«Болон» бізді қайда апарады?

Зерттей келе, Ұлттық бірыңғай тестілеуге 

дайындықтың жеке дара бизнес көзіне ай-

нал 


ғанын, ол білім нарығының бір бөлігін 

қам тып жатқанын анықтадық. Оның ішінде 

заң дысы да бар, заңсызы да бар. Заңдысына 

жо ғары оқу орындары жанындағы оқуға тү-

суге дайындық орталықтары қызметін, білікті 

мұ 


ғалімдердің ақылы жеке сабағын жат-

қызсақ, заңсызына жеңіл жолмен осы үлкен 

бе лесті еңсеруге мүмкіндік беретін алаяқ тар-

ЕУРОПА ЕЛДЕРІ БІЗДЕГІ 

СТАНДАРТҚА «ЖЕРІК»

Сөз жоқ, білім мейлінше әрі ір 

кі 

ліс 


сіз 

дами түсуі тиіс. Білте шамның жа ры ғын дай 

бі ліміңмен  технологиясы  заң ғарланған  мына 

за манда көретінің – за пыс. Бір байқағанымыз, 

әсі ресе, соң ғы жыл дары әлемде білімді арт-

ты руға де ген құл шыныс ерекше. Осы орайда 

тіпті үзең 

гілес ел 

дер бір-біріне керегелерін 

кере ашып, те 

ре 

зелерін теңестіріп жатыр. 



Жас ел міз ғой, осы уақытқа дейін жиған-тер-

ген  ілім-бі лі мі міз бен  халықаралық  алаң дар-

ға жү рексіне ат тасақ та, артынша «ат жа лын 

тар 


 

тып мінген екен» деп, озық елдер деп 

жүр  гендеріміз біз бен де иық тірестіре бас та-

ды. Бұл – ке ңес тік дә уірден қалған білім жү-

йе 

сін «жүгендеп» тас 



тағысы келіп жүр 

ген-


дер дің назарына. Ол жү йенің де өзіндік ар-

тық шылықтары бар. Мә селен, білім мен тәр-

бие нің қатар жүруі. Қай та Еуропа елдері осы 

стандартқа «жерік» бо лып қалған сыңайлы. 

Ен ді сол қадірінен ай  ырылса да, қасиетін жо-

ғалт 


паған жүйені жа 

ңа заманға икемдей 

отырып, өзіміздің ұлт тық инновацияға не гіз-

де сек тіптен жақсы бо лар еді. Өкінішке қа-

рай,  ұлттық  құн ды лық та рымыз  жаһандық 

үде  рістің көлеңкесінде қа лып, тарылып ба-

ра ды. Кеңес дәуірі қанша жыл жасаса, қа зақ-

тың дәстүрлі мәдениеті сон ша жыл тар қа-

пас та жатып, жылап кө ріс ке німізде енді тегі 

еу ропалық стандарт ой лан туға мұрша бер-

мей дедектетуде. Азғана уа қыттың ішінде бір 

ел дің үлкені мен кішісі бір-біріне ұқсамайтын 

екі дүниенің адамы бо лып шыға келді. Ал сөз 

бо лып отырған еу ро палық үлгі бізді жарға 

жы ға ма, әлде биікке же телей ме, оны уақыт 

көр сетеді.

Жалпы, біз еуропалық үлгі деп нені айтып 

БІЗДЕ ТЕСТ ТЕ, ДИПЛОМ ДА САТЫЛАДЫ

Былтыр Ұлттық қауіпсіздік комитетінің 

өкіл дері еліміздегі беделді бір университеттің 

Ұлттық бірыңғай тестілеу орталығының қыз-

мет керлерін құрықтады. Олар көтерме сау-

да мен тестілер жинағын 40 мың доллардан, 

ал жекелей тестінің бір кітапшасын (әрине, 

жа уабымен) 3-4 мың доллардан сатпақ бол-

ған. Бұл бизнесте тіпті қолдан жасалған жо-

ға ры балдары бар сертификаттар да кез дес-

кен. Осы жайтқа қатыстылар бұл қылмысы 

үшін өз жазасын алып та үлгеріпті.

Сондай-ақ бізде қазір дайын дипломды 

да сатып алуға болады. Бірақ оның тәуекелі 

жо ғары. Өйткені кез келген уақытта ди плом-

ның жалған екені анықталып қалуы ықтимал. 

Ал мұндай дипломдардың сапасы екі түрлі 

бо лады. Біріншісі – арзан, сондықтан ол ди-

плом берілген жоғары оқу орнында тір кел-

мей ді, яғни құжатта көрсетілген жоғары оқу 

ор нына сұрау жіберсе болғаны, оның жа сан-

ды екені оп-оңай анықталып шыға келеді. 

Мұн дайлар 500-1000 доллардан аспайды. 

Та ғы бірін түбегейлі зерттеу жүргізбейінше, 

оның жасанды екенін анықтау қиындау бо-

ла ды. Яғни ол дипломның коды мен шифры 

оқу орнында тіркеледі, ал диплом қосым ша-

сын да көрсетілген сабақтар бойынша ем ти-

хан тізімінде ол адамның аты-жөні болмай 

шы  ғуы мүмкін. Оны көбісі тексере бермейді. 

Әри 

 

не, ол педагогтік мамандық болмаса. 



Мұн  дай дипломдар 4-5 мың доллар ара лы-

ғында болады.

Негізі, Ұлттық бірыңғай тестіге оқу 

шы-


лар ды дайындау науқанын білім ордалары 

өз 


дері ұйымдастырып, оған тікелей ықпал 

етіп отырады екен. Өйткені олар тегін оқуға 

та лапкерді қабылдау бойынша бұрынғы ық-

па  лын жоғалтқан. Бірақ қанша жерден ол қы-

лығы болса-дағы, осы бағыттағы білім ор да-

сына түсу дайындығы нарығының өзін 

дік 

жақ сы жағы бар. Себебі осы бағ дар ла маның 



ар қасында гранттарды белгілеу жү йе сі та за-

ла 


нып, оқуға түсуде белгілі бір дең 

гейде 


әділ дікке қол жеткізе алдық деп айтуға бо-

лады.


Еу 

ропа кеңістігін құруы. «Болон» де 

кла 

ра-


ция сының да алға қойған мақсаты сол – Еу-

ро падағы жоғары білім беру үлгісін әлемге 

паш ету. Ал аталған «Болон» процесін қол-

дай тындар «біз бұл процеске ұлттық құн ды-

лық тарымызды сақтай отырып енеміз. Эт ни-

ка лық ерекшеліктерімізге еш нұқсан кел мей-

ді» дейді. Лайым солай болғай. 

НЕ ҰТАМЫЗ?

 «Болон» процесінің несімен маңызды 

еке н дігін де айта кету керек. Алдымен оның 

қа жеттілігіне тоқталсақ. Жоғары білімнің қо-

ғам дағы орны айрықша. Ал әлемдегі ел дер-

дің білім жүйелерінің әр тарапқа бағыт алып 

ке туі Еуропаның бірігуіне мүмкіндік бермей 

отыр са керек. Ал біз ЕҚЫҰ-ға төрағалық етіп 

отыр мыз. Сонымен қатар елде түбегейлі өз-

ге 


рістер болды. Әлеуметтік-экономикалық 

са ланың дамуы нарық заңдарына тәуелденіп, 

жа ңа өндірістік қатынастардың куәсі болып 

отыр мыз. 

Енді қағидаларын атап шықсақ: бірін ші-

ден, ЖОО-ның тәуелсіздігі артады, сөздің 

төр  кі нін айтсақ, кеңестік дәуірдің білім жүйесі 

иі ні жұм сақ адам тәрбиелеуге негізделсе, ен-

ді ке 

рісінше болмақ; екіншіден, теорияға 



емес, тәжірибеге басымдық беріліп, студент-

тің бі  лім мен ілімнің тың жаңалықтарымен 

та  ны  сып  отыруына  қолайлы  жағдай  жа сал-

мақ; үшін  шіден, құзырлы министрлік бас шы-

лығы ЖОО мамандары мен студенттердің 

оқу про це сін қалаулары бойынша еркін өт кі-

зу 

лерін қам 



тамасыз етуі тиіс; төртіншіден, 

Ұлы Хар тия ға қол қойған елдерге тек Еу ро-

па ның ғана емес, әр елдің ұлттық ерек ше лік-

те 


рін ескере оты 

рып, оны дамытуда ортақ 

мін деттеме  жүк  телмек. 

Енді айрықша тоқталып айтпағымыз, 

аты 

шулы процеске мүше ЖОО-ны бітірген 



сту денттің шетелде жұмыс істеуіне мол мүм-

кін дік тумақ, еліміздегі білім жүйесінің бә се-

ке ге қабілеттілігі артады, маман дайындаудың 

үш циклі, яғни бакалавриат-магистратура-

док торантура бойынша білім алып, шетелдік 

ЖОО-лармен тәжірибе алмасу мейлінше 

жақ сара  түседі.

Ал курстардың көбісі аптасына екі сағаттан 

айы на төрт пәннен берілетін сабақтарды ұсы-

нады. Оның жалпы құны 15 000-30 000 тең-

ге аралығын қамтиды. Кейбір жерлерде пән-

ді көбірек таңдаған сайын жеңілдіктер де жа-

салады екен. Мәселен, ҚБТУ-да бес пән бо-

йынша курстың пұлын бірден төлейтін дер ге 

10 пайыздық жеңілдік бар. 

Курс оқытушылары қалай дегенмен де 

Бір ыңғай ұлттық тестілеу бір емес, жалпы 11 

сы ныптың бағдарламасын бүтіндей қамтитын 

бол 

ғандықтан, ол арада бір курстық білім 



жет 

пейді, сондықтан бұл ретте аз дегенде 

2,5, әрі кетсе 4 курс сабақ алуға кеңес бе ре-

тін діктерін айтады. Сонда айналып келгенде, 

төрт пәндік курстар 100-120 мың теңгені, ал 

бес пәндіктер 150 мың теңгені құрайды.

Ал тек бір пәнге басымдық беріп, соны тү-

бегейлі болмаса да, жеткілікті деңгейде бі 

ліп 

шығамын дегендер ақшасы жағынан бір ша ма 



ұтады. Жеке пәнді жеткілікті деңгейде игеру 5-8 

айды қажет етеді, ал құны – 35 000 – 40 000 

теңге. Тура осы ақшаға барлық са бақ бо йынша 

дайындық жүргізетін бізде бір оқу ор талықтары 

да бар екен. Бірақ олардың бі лім беру әдістемесі 

мүлде бөлек. Біз оларға ха  барластық, олардың 

төмендегі жауабынан бұл бағыттың қаншалықты 

тиімді екенін па йым  дауды оқырмандардың өз-

деріне қал дырдық.

ет тік». Қаржы мәселесі де басты рөл ойнайды. 

Мә 

селен, «Болон» процесінің толыққанды 



мү  шесі болу үшін кез келген ЖОО ең алдымен 

ғы 


 

лыми әлеуетін және замануи материал-

дық-тех 

никалық базасын қалыптастыруы 

тиіс. Ал бұ ған қыруар қаржы қажет. Тағы бір 

ай 


та ке 

тер 


лігі, Ұлы Хартияға қол қойған 

ЖОО- ға ав то номды даму құқығы берілмек. 

Яғ  ни бюд жет ті өзі бөлу, оқу бағдарламасын 

өзі таң дау сияқ ты басымдықтарға ие болады. 

«Мұн дай  жағ дайда  жемқорлықты  ырқына  жі-

беріп алуы мыз әбден мүмкін» деген де жо ра-

малдар ай тылуда. Сондай-ақ біздің АҚШ пен 

Ұлы бри танияның  негізіндегі  англо-сак сон дық 

бі лім беру жүйесін, яғни «Болон» үдерісін басы 

бү тін күйінде көшіру үлкен қа те лік. Осы тұста 

айта кетейік, осыдан екі-үш жыл бұ рын Гер ма-

нияда «Болон» процесі қат ты сын ға ұшы рап, 

элита  наразылық  акциясын  ұйым  дас ты руға 

дейін барған. Осы те ке ті рес тен кейін олар «Бо-

лон» процесінен керегін ға 

 

на алып, өзін 



дік 

ерек шеліктерін сақтап қал ды. 

«Болон» процесіне қырын қарайтындарға 

ұна майтыны несі?» деген сауалға келсек, қа-

ра пайым тілмен айтқанда, «бірізділігі», яғни 

Еу 


ропадағы жоғары білім берудің біртұтас 

дың қызметі мен ұсынысы жатады. Со 

ны-

мен...



  1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал