Өз басым қазақ қоғамының латын гра фи касына көшу керектігін жақтаушы лар дың



жүктеу 0.66 Mb.

бет1/6
Дата01.06.2017
өлшемі0.66 Mb.
  1   2   3   4   5   6

ИӘ

– Өз басым қазақ қоғамының латын гра -

фи касына көшу керектігін жақтаушы лар дың 

бі 


 

рімін. Осы мәселеге қатысты ой-пікір 

ле-

рімді бұ 



рыннан бері айтып та, жазып та 

келемін. Жал пы, бұл идеядан біз басы мыз ды 

алып қаш пауымыз керек. Кезіндегі кеңес үкі-

меті тұ сын да бізбен бауырлас кейбір ха лық-

тар ла тынға көшкенде, ара мыз дағы рухани 

бай  ла ныстар  үзіліп,  бір-бі ріміздің  жа зуы-

мызды тү сіне алмайтын дең гейге түсіп кеттік. 

Біз бұған дейін отар шылдық саясаттың құр-

ба 

ны болып келдік. Ал латын графикасын 



қа былдау ар қы лы біз рухани, саяси дер бес-

ті гімізді де ны ғайта тү сер едік. Олай болса, 

ла тын графикасы жал пы түркі халық та рының 

ортақ түсінісетін жа зуы болары сөзсіз. Қа зіргі 

уақытта латын әр пін қолдану, ең бі рін шіден, 

заман талабы бо 

лып отыр. Сон 

дықтан да 

заманауи  тех но ло  гия ларға  тәуелді  еке німізді 

мойындап, кез келген жаңа дү 

ниелермен 

санасуымыз керек. 



ЖОҚ 

Мен бұрын да айтқанмын, қазір де ай-

тамын: біз орта білім беретін мектептерімізді 

тү  бегейлі реформалап алмай, латын гра фи ка-

сына көше алмаймыз. Біз алдымен «қазақ 

мектебі», «орыс мектебі», «аралас мектеп» де-

ген дерден мүлде арылуымыз керек. Қа ра ңыз-

шы, көрші Ресейде «русская школа» деген жоқ 

қой. Дамыған елдердің көбінде адамдар бір 

тіл мен бір жазу арқылы оқып, жұмыс істейді. 

Ол үшін орыстілді және аралас мектептерді 

жа будың қажеті жоқ. Біз тек барлық орта білім 

бе ретін мекемелерді мемлекеттік тілге көші-

ріп, сол жерлерде латын графикасын енгізе 

бас тауымыз керек. Осылайша үлкен жұ мыс-

тар ды атқармайынша, латынға көшеміз де ге-

ні 

міз әншейін сөз болып қала бермек. Осы 



ойым 

ды бүгінде баспасөз беттерінде ашық 

айтып жүрмін. Біз егер латын графикасына 

көш кіміз келсе, оны қайта жасақтаудан өткен, 

бір ізге түсірілген барлық білім ошақтарына 

бір дей енгізуіміз қажет. 



Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

Александр НЕВЗОРОВ, 

ресейлік тележурналист, 

экс-депутат:

– Ол өзі өте сүйкімді. Бірақ мен, 

шы нымды айтсам, оның саясаткер 

екенін білмейді екенмін. Тимо шен-

ко – ол бұрымы бар сымбатты 

әйел...


(www.topnews.ru сайтынан)

№198 (424) 

13 қараша

сенбі


2010 жыл

...де

дiм-ай, а

у!

3-бетте

Ғарифолла ӘНЕС, 

филология ғылымының 

кандидаты, тілші ғалым:

Мұрат ӘУЕЗОВ, 

мәдениеттанушы ғалым:

2-бет

5-бет

6-бет

ОЙ-КӨКПАР 

Қызылжар есірткінің 

«астында қалды»

Ит жетектеген қазақ

Сенаторлар 

Марченкоға 

өкпелеп қалды



Орыстілді мектептерге де латын графикасын енгізуді түбегейлі шешіп алмайынша, латын графикасына көше аламыз ба?

Қазақ қоғамы үшін латын графикасына 

көшу қаншалықты тиімді? Қазіргі 

қолданыста жүрген кириллицадан бас 

тартуымыз керек пе? Алаштың арысы 

Ахмет Байтұрсынов реформалап берген 

кирилл әліппесі жаңа әлемдегі жаңа 

Қазақстанда өз орнын латын жазуына 

босатып бермек пе? Жалпы, осы мәселе 

төңірегінде қайшы пікірлер көп. Латын 

қарпін игеруді қазақ мектептерінен бастау 

керек екені түсінікті. Алайда «бұлайша 

бөле-жармай, орыс мектептерінде де осы 

бастаманы жүзеге асыру керек» дейтіндер 

де бар. Осы орайда, «орыстілді 

мектептерге де латын графикасын енгізуді 

түбегейлі шешіп алмайынша, латын 

графикасына көше аламыз ба?» деген 

заңды сұрақ туындайды. Сіз не дейсіз?

Шадияр МОЛДАБЕК

ҚА

ЗАҚ ЖЕРІНІҢ ХИКМЕ



ТТЕРІ

Биылғы жылы Сыр бойындағы жұртшылық Марал 

ба баның 230 жылдығын жоғары деңгейде атап өтті. 

Бұл ел-жұрттың ақылшысы бола білген, ислам дінінің 

ел арасында кеңінен қанат жаюына ықпал еткен 

атақты абызға жасалған үлкен құрмет екені даусыз. 

Бұқараның қамын ойлаған баба осылайша ел-

жұрттың жадында мәңгілікке жатталып қалды деп 

айтуға негіз бар. 

XVIII ғасырдың ортасында пәни жалғанның дәм-

тұзын татқан ишанның кіндік қаны Қостанай өңірінде 

тамған. Жастайынан ілім-ғылымға үйірсек зерделі 

жан Бұқарада білім алады. Аян бергеннен кейін Сыр-

дың топырағына қадам басады. Дария бойында дінді 

дә ріптеп, имандылық жолына шақырады. Ерек ше қа-

сие тімен елді тәнті етеді. Алайда Марал ишанды тү сін-

гісі келмеген адамдар да табылған. Соның сал да ры-

нан бас ал десе, шаш алудан тайынбайтын ша бар ман-

дар тарапынан көптеген қарсылық көрген. Тіпті со -

ңын да  қалған  ұр пағы  да  осындай  зо ба лаң ды  ба сы нан 

өт  кізген  екен.

Жалғасы 5-бетте 

Ұлан-байтақ даламыздың сынық сүйем 

жері біз үшін ұлық көрінеді. Арғы-бергі 

қиырына ат арытып зорға жететін қазақ 

жерінде талай жақсы мен жайсаң ғұмыр 

кешті. Алаштың ардағына айналған 

тұлғалар қалың қауымды уәлі сөзімен 

ұйыта білді. Сондай-ақ олар ерекше 

қасиеттерімен елдің есінде мәңгілік 

жатталып қалды. Сырдағы жұрт тағзым 

ететін киелі орындар жетерлік. Қармақшы 

топырағында жамбасы жерге тиген Марал 

баба Құрманұлы жайлы айтылатын аңыз-

әпсана әлі күнге дейін елдің аузында жүр. 

Қазақтың шежіресінде ойып орын алатын 

атақты ишан осындай қасиетімен кейінгі 

ұрпаққа өнеге болып келеді.

ДАТ!

6-б

етте

Әбдімәлік НЫСАНБАЕВ:

Қазақ бай болмай, 

Қазақстан 

бай болмайды

Б

А

СҚА ТҮССЕ...



Дәрігерлер амалсыз құдық қазды

Судың тапшылығынан 

әбден мезі болған Семейдің 

орталығындағы төрт бірдей 

емдеу мекемесінің басшылары 

амалсыздан ауладан жерасты 

құдығын қаздырды. Олар 

– «Жәмила» мекемесі, №1 

перинаталды орталық, №1 аралас 

үлгідегі емхана және алғашқы 

медициналық көмек көрсету 

ауруханасы. Енді әлеуметтік 

нысандар «тосыннан» тіршілік 

нәрінен қағылғанда, бұл құдықтың 

атқаратын рөлі ерекше болмақ.

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

147,53

201,38

4,79

22,22

1,36

11283,1

1615,71

1647,21

83,63

1403,2

Жетімді малай қылған да бар екен 

«Атпалдай азаматты ұрлап 

әкетіп, құлдықта ұстапты» 

дегенді құлағымыз шалғанда, 

жағамызды ұстағанымызды 

несіне жасырайық. Ал 

соңғы кезде жетім балалар 

мен мүгедек балалардың 

ақысын жеу, олардың еңбегін 

пайдалану фактілері орын 

алуда. Мұндайлардың қылығын 

Құдайдан қорықпағандық 

деуден басқа амал жоқ.

Тау бөктеріндегі Төлеби ауданында мүгедек ба-

ла ларға арналған балалар үйі бар. Ресми атауы – 

«Көк  сәйек»    психоневро логиялық  медициналық 

әлеу  меттік меке месі. Тағдыр тауқыметіне тап болған 

ба  ла ларға жанашырлықпен қарайсың. Мекеме ди-

рек торының орынбасары Е.Орманов жүйке сыр қа-

тынан зардап шегетін балалар үйінің тәрбиеленушілері 

Би сенов пен Махамбетовті үйіне апарып, құрылыс жұ-

 мыс тарына салады. Мекеменің диетбикесі Н.Курган 

да ла уазымдық қызметін пайда ланып, Н.Баргуль мен 

А.Бе ляковті үйінің жеке шаруаларына жегеді. Айт-

қандай, басшы демекші, дәл осы оқиға анық талған 

уа қытта мекеме директоры Б.Сүгірәлиев кезекті ең-

бек демалысында болғандықтан, басшының мінде тін 

балаларды жұмысқа жеккіш орынбасар Е.Ор-

мановтың өзі ат қарған. Демек, өзі қожа, өзі би болып 

шы ға келген. Құқық қорғау органы қызмет керлеріне 

Е.Орманов «мүгедек балалар кей-кейде үйден айран, 

сүт ішіп тұрады» деп ақталған. Ал өз іс-әрекетінен 

кейін енді бұл мекемеде бой көрсетуге ұяты жібер-

меген диетбике атқарып жүрген жұ 

мы 

сы 


нан өз 

еркімен босапты.



Жалғасы 5-бетте 

Құдықтың тереңдігі – 25 метр. Қазба жұмыстарын 

жүргізуге жарты айдай уақыт кеткен. Ал жұмсалған қа-

ражат көзі 700 мың теңге көлемінде. Құдық суы те-

реңнен су көтергіш сорғы арқылы алынуда. Алғаш бо-

лып жер астынан шыққан тіршілік көзінің дәмін меке-

ме қызметкерлері татты. Байлам мынадай: су тұзды, 

түсі де аса мөлдір емес. Сондықтан мекеме қызмет кер-

лері құдық суын ішуге жарамсыз деп санайды. 

Мұратбек ҚАБДУЛЛИН, 

Семей қалалық жедел медициналық жәрдем 

ауруханасы азаматтық қорғаныс және төтенше 

жағдайлар жөніндегі директордың орынбасары: 

– Міне, көріп тұрсыздар, скважинаны жақында 

қазып болдық. Судың дәмін көріп тұрмын. Азырақ 

ащылау дәмі бар. Тек қана техникалық жұмыстар үшін 

қолдануға болады. Бізге сусыз өте қиын, өйт 

ке 

ні 

операциялар кейінге шегеріледі. Себебі хи рур гиялық 

құралдарды тазалайтын аппараттар судың күшімен 

жұмыс істейді. Бұл кезде қанша адам өлім мен өмір 

арасында жатады. Мекеме ішіндегі дә 

рет 

ханалар 

істен  шығады.  Перзент ха нада  бо са на тын  аналар  бар 

дегендей... Осының барлығы жа ны  мызға бат қанмен, 

айта-айта еш нәтижесіз бол ды. Сондықтан біз осы 

құдықты қазып отырмыз. Шын  дығын айтқанда, ерік-

сізден осындай қадамға бар дық. Төрт емдеу ме ке м-

есінің басшылары келісе оты рып, игі істі қолға ал ған 

едік, міне, аяқтап отыр мыз. 

Енді, тым құрыған да, аяқ асты су тоқтағанда, тех   -

ни калық  судың  тапшы лы ғын  көрмейтін  бо ла мыз. 

Қазір күн күрт суытқандықтан, жұмысшылар су құ-

бы 

рын мекеме ішіне тартып үлгермеді. Бұл жоспар 



жаз 

ға салым қайта жанданбақ. Мамандардың ай-

туын 

ша, келешекте құдықтың басына жаңбыр мен 



қар 

дан таса болатын арнайы қорған тұрғызылып, 

сырты кірпішпен қапталады. Іші арнайы құрылғылар-

мен жа рақтандырылады. Естеріңізге сала кетсек, биыл 

Семей қаласы бірнеше рет сусыз қалған болатын. 

Энергетикалық компанияға қалалық су арнасы кәсіп-

ор ны  берешек  болғандықтан,  «Шы ғыс энер готрейд» 

се 


ріктестігі «Горводоканал» кәсіпорнының су сору 

стансыларын кезекпен-кезек жарықтан шектеп тастаған 

еді. Соның салдарынан әлеуметтік нысандар жұмысын 

тоқ татып, перзентханадағы босанатын 50-ден астам 

жас ана арнайы көліктермен уақытша үйлеріне қай та-

рылған болатын. 



Әлем МӘДИ, 

Семей

Қазақтың 

пірі болған 

Марал баба

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№198 (424) 13.11.2010 жыл, сенбі



www.alashainasy.kz

2

e-mail: info@alashainasy.kz



?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Жұмыстан шығу оңай, кіру қиын

Қазақстан – постдағдарыстық реформалардың көшбасшысы

САЯСИ  БЮРО



Жазушы болмасам, етік тігер едім

өз герді ғой. Өзіңіз де айттыңыз тың-

дау шы мен оқырман өзгерді деп. Шы-

ғармалар бұрынғыдай кемінде 10 мың 

таралыммен басылып, жап пай оқылып 

жатқан жоқ. Бірақ неге жа зу шылар 

жазуын жалғастыра береді?

– Жазатын адам оқырманға қа 

ра-

майды. Оны жұрт жақтырмаса да, жазады, 



оқы маса да, жазады. Керек десеңіз, оқыр-

ман үшін емес, өзі үшін ғана, ішіне сымай 

бара жатқан соң жазады. Ал жұртқа керек 

болып жатса, құба-құп. 



– Сіз осы уақытқа дейін аз шығарма 

жазған жоқсыз. Шетелде қойылып 

жат 

қан драмаларыңыз бар. Соның 

арасында өзге авторлардан, мүмкін, 

әлем әдебиетінен сценарий ұрлап 

алған кездеріңіз болды ма?

– Жоқ, ондай қылмысқа барған емес-

пін. Өзімнің де жазарым көп. Тіпті ұрлаған 

күннің өзінде, кез келген жазушы «ұрлаған 

едім» деп айта қоймайтын шығар. 

– Ендеше, керісінше, біреуге бере 

салған оқиғаларыңыз бар ма?

– Жазушылардан ешкімге берген 

емеспін. Бірақ өзім шәкірт тәрбиелеп жат-

қандықтан, соларға бір-екі сюжет беруге 

уәде еткен едім. Дипломдық жұмысына 

кө мектесу үшін жәрдем беріп тұрамын. 



– Осы сіз неге саяси сатира жаз-

байсыз?

– Саяси сатира жазбайтыным, мен 

өзімді сатирикпін деп есептемеймін. Бірақ 

соған қарамастан, жуырда жазған коме-

дия 

лық қойылымдарым бар. Әзірге 



жарыққа шықпай жатыр. Әртістер кәдім-

гідей қолға алып, премьерасына де йін 

дайындалады да, ең соңына келгенде ай-

нып кетеді. «Енді қайттық немесе адам нан 

айла артылмас» деген қойылым күн дердің 

күнінде шығатын шығар деп ой лаймын.



– «Ауыл» партиясының төраға 

орын 

басары қызметінен неге кетіп 

қал дыңыз?

– Бір кезде ауылдың жағдайы тым 

нашар болып тұрғанда мен осы та қы рыпта 

көп мақала жаздым. Сол кезде Ға 

н 

и 

Қалиев партияны құрып жатқан еді, бір-



қатар жазушыны шақырған соң, бас 

қостық. Депутат болсақ, ауылдың мә-

селесін көтереміз, қанша дегенмен сө  зіміз 

өтеді деп ойладық. Сөйтіп едік, Пар-

ламентке өткізбей қойды ғой (күліп). Ке-

йін нен ауылдың жағдайы түзелді. Бі рақ 

ауылдың жағдайын жазуды әлі де жал-

ғастырамыз. Ауыл мәңгі тақырып қой. 



– Бір кезде ауыл мәселесі өзекті 

болды, қазір оның жағдайы түзелді 

деп отырсыз. Енді қазіргі кезде қандай 

мәселе өзекті? Жалпы, қазір қандай 

тақырыпты көтеретін партия құрылса, 

мүшелікке енер едіңіз?

– Жоқ, мен енді ешқандай партияға 

кірмеймін. Айтар ойым болса, өзім ай-

тамын. Мысалы, жақын уақытта, Құрбан 

айт тың алғашқы күнінде Мемлекет бас шы-

сымен жолығамын деп отырмын. Өткенде 

Қа зақстан халқы ассамблеясының оты-

рысында маған алтын медаль ұсынып тұ-

рып, «сізбен бір жекеше сөйлесуім керек»  

деп еді.


АҚОРДА

Елбасы қабылдаулар өткізді

– Елбасының алдында қандай мә-

се лелерді  көтермексіз?

– Мәселе өте көп. Жазушылардың 

әлеу  меттік-материалдық  жағдайының 

қиын дап бара жатқанын, олардың қо ғам-

дағы даусының әлсіреп бара жат қа нын

жазушылардың ой-пікірімен билік адам-

дарының санаспайтынын, театрға «Халық 

әр 


тісі» деген атақты қайтарып беруді, 

сондай-ақ кино, тіл, ауыл мәселесін, оның 

ішінде жастардың қалаға ағылуын тоқтату 

жайын сөз етсем деп отырмын. 



– Өнерлі адам көп қырлы дейді ғой. 

Немесе жазушы болмасаңыз, қай 

кәсіптің тұтқасын ұстар едіңіз?

– Жазушы болмасам, қазір кәсіп көп 

қой, соның ішінде етік тігуге икемім бар, 

етік жөндейтін орын ашар едім. Оған еш 

ұялмаймын. Одан бөлек электр жөндеуші, 

монтер болып қызмет жасағанмын. Ары 

қарай білім алсам, мүмкін инженер болып 

кетер едім. 



– Демек, үйдегі бұзылған тоқтарды 

өзіңіз жөндейсіз ғой?

– Иә, барлығын өзім жөндеймін. 

Төленнің (Төлен Әбдіков) алдында жиі 

мақтанатыным сол. «Сенің қолыңнан түк 

те келмейді, шамың күйіп кетсе де, электр 

жөндеуші шақырасың», – деп әзілдеймін. 



– Жазушы адамның қолы босайтын 

кезі бола ма, осы, анда-санда болса 

да? 

– Болады ғой, қолым босаса, мен шах-

мат ойнаймын. Апта сайын газеттерден 

шахматтың партияларын тауып алып, соны 

зерттеп отырамын. Сол газеттер ұсынған 

ойындарды аяқтау үшін ерінбей, мыңдаған 

жүріс жасап отыра беремін. 

– Домбырамен жолдастығыңыз бар 

ма? 

– Иә, домбыра алып, күй шертетін кез-

дерім жиі болады, бірақ өзім үшін ғана.

Әңгімелескен 

Сәкен КӨКЕНОВ

БҮКПЕСІЗ ӘҢГІМЕ



Соңғы кездері қысқарғандар саны көбейді ме? Өз еркімен жұмыстан 

кеткендер мен жұмысқа кіргендердің есеп-қисабы қалай болып жатыр? 

Айдар ЕРКЕШОВ, Талғар

ҚР Статистика агенттігінің баспасөз 

қызметінің мәліметтеріне қарағанда, 

қазан айында қызметкерлер санын 

қысқартуға байланысты Қазақстан 

кәсіпорын да рын дағы  жұмыстан  кеткен-

дер саны екі есе артқан. Жұмыстан кет-

кен қызметкерлердің арасында өз 

еркімен кеткендер – 78 пайыз, қыс-

қарту ға ұшырағандар – 3,2 пайыз, өзге 

де се бептерге байланысты кеткендер 

18,8 пайызды құраған. Оның алдындағы 

айда жұмыстан кеткендердің ішінде 

қысқарғандардың үлесі 1,7 пайыз бол-

ған. Қазан айында ірі және орта кәсіп-

орын дар 75,2 мың адамды жұмыс қа 

қа былдаса,  әртүрлі  себеп тер мен  сонша 

адам жұмыстан кеткен. Жұмыстан шығу 

оңай, кіру қиын болып тұрған заманда 

есеп-қисаптағы өз еркімен кеткендер 

саны көп екені байқалады. Алайда оның 

бәрі «өз еркімен» кетті ме әлде еріксіз 

кетті ме, ол жағы – үлкен сұрақ.

Парламент Сенаты кешегі отырысында «2011-2013 жылдарға 

арналған республикалық бюджет туралы» заң жобасын қарап, 

бірқатар түзетулермен басты қаржы құжатын Мәжіліске қайтарды. 

Қанат ҚАЗЫ

Мәжілісте екі ай жатып, одан кейін 

фрак цияда талқыланып барып ма құл дан-

ған үш жылдың бюджетін Сенат де пу тат-

тары бас-аяғы 10 күн ішінде қарап шықты. 

Қолға тиісімен-ақ, жобаның ішек-қарнын 

ақтарып, аударып-төңкеруге кіріскен 

жоғары палатаның еңбегі де еш емес екен. 

Аз уақыт ішінде қаржы жобасына 181 

түзету енгізіліп отыр. Бұлардың біршамасы 

қабылданып, бюджеттің бүйірі бұрынғыдан 

да томпайды. Онысы қалай десеңіз, жоға-

ры палатадағылар Үкімет ұсынған, сосын 

оны Мәжіліс толықтырған қаржы құжатын 

тіміскілеп жүріп, қосымша 37,6 млрд тең-

ге ні іздеп тауып, оны жарататын бағытты 

да айқындаған. Қайдан, қалай табылғанын 

айтайық. Сенаторлар ақылдаса келе, 

Үкіметтің резервін 29,9 млрд теңгеге кесіп 

тас тапты. Бұдан бөлек бірқатар бағдар ла-

ма ның шығысын қайта қарап, сол жерден 

және 12,7 млрд теңгені қайтарып алған. 

Қалғанын аннан-мыннан жиып-теріп, 

тиын-тебеннен құраған. Соның арқасында 

өздерінің ұсыныстарын Қаржы министр лі-

гіне мойындатып, әлгі 10 күннің ішінде 

аяқ 

астынан табыла кеткен 37,6 млрд 



теңгені өз ішінде қайта бөліске салып, 

жобаны Мәжіліске қарай шығарып салды. 

Ал Сенат енгізген түзетудің жалпы сипатына 

қарасақ, әуелден «әлеуметтік бағдар 

ұстан 

ды» деген бюджет жобасы одан 



сайын әлеуметтене түскен секілді. Өйткені 

әлгі қайта бөлінген қаражаттың басым 

бөлігі өңірлік проблемаларды шешуге 

бағытталып отыр. Мәселен, жобаға орай 

ауызсу, білім беру, денсаулық сақтау, тұр-

ғын үй шаруашылығы салаларына, елді 

 мекендерді газдандыруға қосымша қар жы 

көзделіп, Тәуелсіздіктің 20 жылдығын 

мер екелеуге арналған шығыс еселенеді. 

Сонымен, жалпы отырыстағы екі сағатқа 

созылған талқылаудан соң жоғары палата 

депутаттары заң жобасын төменгі палатаға 

ысыру туралы шешім қабылдады.

ШЕТКЕ КЕТКЕН ҒАЛЫМДАР

ЕЛГЕ ҚАЙТАДЫ 

Жылдағы дағды бойынша бюджеттің 

Парламентте талқылануына Премьер-

министр бас болып, Үкімет мүшелері толық 

құрамда келген болатын. Сондықтан да 

көкейдегі сауалын тастап, атқарушы билік-

тен жүзбе-жүз жауап алуға келгенде Сена т 

депутаттары мәжілісмендерге қарағанда 

салмақтылық танытты. Сауал жарыстыруда 

бірінші сөз алған депутат Ғарифолла Есім 

азық-түлік тауарлары нарығына қатысты 

алаң даушылық білдіріп, бағаны заң арқы-

лы ауыздықтау мәселесін көтерген бо ла-

тын. «Біз бағаны ырыққа көндіру үшін сау-

да туралы заңға өзгерістер енгізіп 

жа  тырмыз. Онда 30 күннің ішінде дүкен 

сөре лерінде баға деңгейі 30 пайыздан 

артық өссе, Үкімет 60 күнге дейін өз 

күшімен бағаның шегін белгілейтін құқық-

қа ие болатыны көзделіп еді. Бұл Ресейдегі 

тәжірибе болатын, оның іс жүзінде жүзеге 

асуы да көңілге жақпады. Сол үшін бағаны 

ырықтандырудың басқа тәсілін қарас ты ру-

да мыз», – деді қысқа қайырған эко но ми-

калық даму және сауда министрі Жанар 

Айтжанова. Ал сенатор Бақберген Досман-

бетов Кедендік одақ шеңберіндегі валю та-

лық саясатқа қатысты мәселе қозғады. Бұл 

сауалды Премьер орынбасары қағып 

алды. «Кедендік одақ аясында валютаға 

қатыс ты ешқандай мәселе жоқ. Дегенмен 

біздің алдағы міндетіміз – біртұтас эконо-

ми калық кеңістік құру, валюта мәселесі де 

осы кеңістік аясында талқылануда. Бұдан 

бөлек кешегі күні Ұлттық банк төрағасы да 

бірыңғай валюта енгізу мәселесі күн 

тәртібінде тұрмағанын айтқан болатын», 

– деді Премьердің бірінші орынбасары 

Өмірзақ Шөкеев. Алайда Шөкеевтің сөзіне 

қарағанда, Кедендік одақ аясында валю-

та лық саясат туралы келісімшарт талқы ла-

нып жатқанға ұқсайды. Бірақ онда, негі-

зінен, макроэкономикалық саясатты келісе 

жүргізу, валюталық дәлізді келісіп қалып-

тастыру шаралары ғана қарастырылған 

екен. Келесі сауалда сенатор Анатолий 

Баш маков «саналы экономикаға» назар 

аударып, ғылым мен зияткерлік капиталына 

алаңдаушылық білдірді. «Мені «ақыл ман-

дар дың  жылыстауы», яғни зияткер кадр-

лардың елден кетуі («утечка мозгов» деген 

сөз) мәселесі алаңдатады. Соңғы жылдары 

бұл қатты белең алған тәрізді. Елбасының 

өзі «алтын бала» атаған керекулік Қуат 

Есенов туралы білетін шығарсыздар. Оның 

ақпарат саласындағы жаңалығын АҚШ 

патенттеп алды, өзі де сол елге кетіпті. 

Мұндай олқылықты Үкімет қалай шеш-

пек?» – деді сенатор. Осыған орай Үкімет 

қатарына өткенде ғана қосылған министр 

Бақытжан Жұмағұлов депутаттың «соңғы 

жылдарға» қатысты дерегін жоққа шығар-

ды. Бірақ проблеманы жоққа шығара 

алмады. «Кейінгі кездері еліміздің зият кер-

лік меншігі шетелге ағылуын бәсеңдетті. 

Бұған Назарбаев университетінің, оқу 

орындарында жаңа зертханалардың 

ашылуы септігін тигізуде. Ал Қазақстанның 

шетелге кеткен ғалымдарының саны – 125. 

Білім министрлігі әр жылдары әртүрлі 

себеппен шетелге кеткен ғалымдарымызды 

елге қайта ру мәселесін қарастырып жатыр. 

Сыртта жұмыс істеп жүрген танымал ға-

лым дарымыздың тізімін жасап шықтық. 

Қай 

тарамыз. Үкіметке осыған қатысты 



ұсы ныс енгізуге әзірміз», – деді Б.Жұма ғұ-

лов. 



  1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал