Оспанова гаухар қанабекқызы



жүктеу 491.52 Kb.

бет3/5
Дата22.04.2017
өлшемі491.52 Kb.
1   2   3   4   5

0,01

Қызметқабіле-

тінің 

кешенді 


көрсеткіші,ш.б. 

1,25 0,9 



< 0,01

1,31 0,7 



< 0,01

Қызметқабіле-

тінің    төмендеуі, 

27,2 39,65 



< 0,01

25,23 41,94 



< 0,01

 

Кесте 4 - Алматы  қаласындағы  гимназия  оқушыларының  функционалдық 



мүмкіндіктерінің жағдайы. 

(В.Я. Анфимов кестесін пайдалану нəтижесі бойынша)  

11 жас 13 

жас 


 

Көрсеткіштер 

Сабақты

ң басы 


M

± m  


Сабақтың 

соңы 


M

± m  


 

Р

 



Сабақтың 

басы 


M

± m  


Сабақтың 

соңы 


M

± m  


 

Р

 

Бақылау саны 

57 57 - 


55 55 

Белгіленген 



белгілердің 

орташа саны 

319

±

3,7 181



±

4,1 


<0,01 

298


±

5,3 198


±

7,6 


<0,01

500 


белгіге 

алынған  қателер 

саны 

9,93


±

0,



17,87

±

5,0 



< 0,01

10,21


±

3,



9,96

±

6,4



<0,01

Қызметқабілетін

ің 

кешенді 


көрсеткіші,ш.б. 

1,16 0,7 



< 0,01

1,03 0,4 



<0,01

Қызметқабіле-

тінің  төмендеуі, 

31,2 40,65 



< 0,01

29,31 46,79 



<0,01

 

25

Кесте 5 - Алматы  қаласындағы  лицей  оқушыларының  функционалдық 



мүмкіндіктері. 

(В.Я. Анфимов кестесін пайдалану нəтижесі бойынша)  

11 жас 13 

жас 


 

Көрсеткіштер 

Сабақтың 

басы 


M

± m  


Сабақтың 

соңы 


M

± m  


 

Р

 



Сабақтың 

басы 


M

± m  


Сабақтың 

соңы 


M

± m  


 

Р

 

Бақылау саны 

49 49 


48  48 


Белгіленген 

белгілердің 

орташа саны 

318

±

2,6 205



±

2,3 


<0,01

301


±

5,7 196


±

7,1


<0,01 

500 


белгіге 

алынған 


қателер саны 

9,74


±

0,9 18,91

±

2,0


< 0,01

9,91


±

2,5 9,90


±

4,5


<0,01 

Қызметқабілеті

нің 

кешенді 


көрсеткіші,ш.б. 

1,15 0,9 



< 0,01

1,11 0,6 



<0,01 

Қызметқабіле-

тінің  төмендеуі, 

30,1 40,94 



< 0,01

30,09 45,96 



<0,01 

 

Кесте 6 - Белгілі бағытта білім алатын (физмат мектебі мен кəсіпкерлік мектебі) 

жеке мектеп оқушыларының функционалдық мүмкіндіктері. 

(В.Я. Анфимов кестесін пайдалану нəтижесі бойынша)  

11 жас

 

13 жас



 

 

Көрсеткіштер 



Сабақтың 

басы 


M

± m


 

Сабақтың 

соңы,  

M

± m



 

 

 



Р

 

Сабақтың 



басы 

M

± m



 

Сабақтың 

соңы,  

M

± m



 

 

 



Р

 

Бақылау саны 



49 49 

52 



52 

Белгіленген 



белгілердің 

орташа саны 

196

±

5,1 161



±

5,7 


<0,01

209


±

5,7 159


±

9,2


<0,01

500 


белгіге 

алынған  қателер 

саны 

10,03


±

0,8


21,74

±

5,7



<0,01

8,89


±

1,7 7,94


±

0,7


<0,01

Қызметқабілетінің 

кешенді 

көрсеткіші,ш.б. 

1,01 0,8 

<0,01

1,07 0,6 



<0,01

Қызметқабіле-

тінің төмендеуі, % 

31,16 47,14 



<0,01

34,18 49,87 



<0,01

 


 

26

оқушылардың  «жарық  сəулесі»  мен  «дыбыс  деңгейіне»  беретін  жауап 



реакциясының латенттік кезеңінің айырмашылығы əртүрлі мектептік білім беру 

орындарына байланысты əртүрлі нəтиже бергендігі айқын байқалды.  

Оқушылар 

организмінің 

жалпы 

физиологиялық 



мүмкіндігін 

ортостатикалық  сынама  индекстері  арқылы  зерттеу  нəтижесінде  алынған 

көрсеткіштер  денсаулығы  қалыпты  деп  табылатын,  əдеттегі  жағдайда  оқып 

жүрген  оқушылардың 9,8% - ғана  дағдылану  мүмкіндігі  жақсы  қалыптасып 

келе жатқандығын, 49,3% рұқсат етілген деңгейде, яғни, дағдылану мүмкіндігі 

шекаралық  деңгейде    шегіне  жетіп,  бұзылуға  шақ  тұрғанын, 26,8% 

физиологиялық  мүмкіндіктің  нашар  көрсеткіші  мен 13,8% жаман  көрсеткіші 

олардың  патология  алдындағы  жағдайда  немесе  тіпті  қандай  да  бір  жасырын 

патология жағдайында жүргендігін көрсетті.  

Дағдылану мүмкіндігіне жүргізілген зерттеу сынақтарының нəтижесі жаңа 

үлгідегі  мектептік  оқу  орындарындағы  оқушылардың  физиологиялық 

мүмкіндігінің  жалпы  білім  беру  мектептеріндегі  оқушылардың  көрсеткішінен 

төмен  болып  келетіндігінің  байқалуы  оларға  əсер  етуші  мектеп  ішілік 

факторлардың  əсерінің  жоғары  екенінің  тағы  бір  дəлелі  болып  табылады  деп 

ойлауға толық мүмкіндік береді. 

Мектептік  білім  беру  орындарындағы  медициналық  қызмет  керсетудің 

балалар  мен  жасөспірімдер  денсаулығын  сақтап,  нығайтуға  қажетті 

жұмыстарының  нəтижесінің  тиімділігіне  баға  беру  мəселесінде  анықталған 

бірқатар  кемшіліктер  оқушылардың  денсаулық  жағдайына  əртүрлі  білім  беру 

технологияларына,  мектеп  ішілік  факторларға  байланысты  мақсатқа  сəйкес 

зерттеу жүргізуде көптеген қиындық туғызды (7 кесте).  

Зерттеуге алынған əртүрлі мектептік білім беру орындарының (ЖБМ, гимнази, 

лицей,  жеке  мектептер)  санитарлық-эпидемиологиялық  салауаттылығына 

салыстырмалы  түрде  баға  беру  нəтижесі  Алматы  қаласыныңмектептік  білім 

беру  орындарының  санитарлық-эпидемиологиялық  салауаттылық  көрсеткіші: 

ЖБМ - 161,2 санитарлық  эпидемиологиялық  салауаттығы  нашар,  лицейлер  -

188,7  мен  гимназиялар 177,9 жəне  жеке  мектептердің 174,3 СЭС 

қанағаттанғысыз деңгейді көрсетті (7 кесте).  

 

Кесте 7 - Алматы қаласы əртүрлі мектептік білім беру орындарының 



санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылық индекстері, абс. сан 

 

Реттік 



№ 

Мектептік білім беру 

орындары 

Санитарлық-эпидемиологиялық 

салауаттылық индекстері 

ЖБМ 



161,2 

Гимназия 



177,9 

Лицей 



188,7 

Жеке мектеп 



174,3 

Жалпы қала бойынша 



186,9 

7 кесте. - Зерттелген мектептік білім беру орындарындағы медициналық қызметтің қойылымы 

 

 



Медицина 

қызметкерінің 

штаты 

 

 



 

Рет. 


№ 

  

 



Мектептік 

білім беру 

орындары 

 

 



 

 

Барлығы 



 

Дəрігер 


 

Мед. 


бике 

 

 



 

Компьютерлік 

есеп беру 

Оқу-тəрбие 

процесінің 

қойылымын 

тексеру 

Антропомет

рлік 

құралдар 



толықтығы 

2003ж.  №469 

бұйрық 

бойынша 


оқушы 

паспортының 

толтырылуы, 

 



2004ж №15 

бұйрық 


бойынша сан. 

салауаттылық 

критерийін 

анықтау 


ЖБМ 8 


жоқ



 

жүргізілмейді

Толық емес

67,5 


жоқ 

Гимназия 9 



4,5 

9 жоқ


 

жүргізілмейді

Толық емес

 

63,9 



жоқ

 



Лицей 2 



жоқ

 

жүргізілмейді



Толық емес

 

53,2 



жоқ

 



Жеке мектеп

2 1 


2  жоқ

 

жүргізілмейді



Толық емес

 

60,5 



жоқ

 

 



 

 

 



Жалпы  қалалық  мектептік  білім  беру  орындарының    санитарлық 

эпидемиологиялық  салауаттылығы 186,9 жаман  дəрежені  көрсетуі  қала 

балаларының  санитарлық  эпидемиологиялық  салауаттылығын  жақсартуға 

қажет жедел алдын алу шараларын  жасау, орындау қажеттігін көрсетті. 

Балалар  денсаулығына  талдап  баға  беруде,  оларға  əлеуметтік  сұрақнама 

жүргізу  арқылы,  санитарлық-эпидемиологиялық  салауаттылығына  əсер  ететін 

факторларды  белгілі  дəлдікпен  анықтап  алу  қазіргі  замандағы  заңды  үрдіс.   

Осыған байланысты біз зерттеуге алған əр жастардағы  мектеп оқушыларының 

əртүрлі  орта,  жағдайларының    денсаулық  қалыптасуындағы  əсер  ету  деңгейін 

олардың  өзінің,  ата-анасының,  мектеп  ағартушылары  мен  медицина 

қызметкерлеріне  арнаулы  сұрақнама  құрастырдық.  Олардан  белгілі  бағытта 

алынған   объективті жəне субъективті  жауаптары бойынша  нақты жағдайды 

анықтап көру үшін сұрақтарды 3 бөлімге топтастырдық: оқушыларға арналған 

бөлім,  ата-аналарға  арналған  бөлім  жəне  медицина  қызметкеріне  арналған 

бөлім.  Салыстырмалы  зерттеу  нəтижесі  əсер  етуші  əлеуметтік  факторлар 

деңгейі туралы бірқатар мəліметтер алуға мүмкіндік берді.  

Алынған нəтижелер бойынша оқушылар организміне əсер етуші факторлар 

кешенін  анықтап,  салыстырмалы  зерттеу  жұмысын  жүргізу  үшін  біз 

қолданбалы  компьютерлік Statex жəне  Statgraf бағдарламасы  арқылы  көптік 

регрессия  тəсілі  бойынша  математикалық  регрессия  үлгілерін  құрдық. 

Математикалық  модель  құрылымы,  жалпы  аурулар  жиілігіне  негізінен  оқу 

жүктемесі  мен  таңертеңгілік  дене  сергектігіне    арналған  гимнастикларды 

орындамаудың  əсері  жоғары  болатынын,  мектеп  ішілік  фактрлардан 

денешынықтыру  тəрбиесінің  дұрыс  ұйымдастырылмауы  мен  жалпы  сабақ 

кестесінің дұрыс қойылмауының əсері де осындай жоғарылықты көрсетті.  

Шартты  түрде  «таза»  ауданда  тұратын  мектеп  оқушыларының 

ауруларының  көрсеткішіне  оқу  жүктемесінің  қарқындылығы  жəне  үй 

жағдайының жайластырылуының елеулі əсері байқалды.   

Шартты  түрде  «лас»  ауданда  тұратын  оқушылар  денсаулығына 

денешынықтыру  сабағының  дұрыс  ұйымдастырылмауы,  жалпы  сабақ 

кестесінің дұрыс қойылмауы мен таңертеңгілік гимнастикамен айналыспаудың 

белгілі дəрежеде, басқа факторларға қарағанда əсері көп болды.  

Сөйтіп, зерттеліп отырған мектеп оқушыларының денсаулық жағдайының 

төмендеуіне  экологиялық  жағдай  (тұратын  ауданға  байланысты  аурулар 

көлеміне сай алынған) жалпы қала оқушылары бойынша 

 

У



=  81,9 +37,16 Х; 

айтарлықтай  жоғары  екені,  мектеп  ішілік  факторлардан  көбінесе  оқу 

жүктемесінің əсері өте жоғары екендігі байқалды 

 

У

1



 = 21,930+1,226Х

– 1,159Х



+ 2,195Х


4

 



Əлеуметтік факторлар мен биологиялық факторлардан:  

 

У



1

 = 21,930 + 1,226 Х

6  

– 1,159 Х



7

 + 2,195 Х

 + 1, 125 Х



11  

+ 2,112 Х

10



 

29

 



тұрғын үй көлемінің жеткіліксіздігі,  кіріс мөлшерінің төмендігі  тұрғын мекен 

жайсыздығына  қарағанда  көбірек  қолайсыз  əсерін  беретіні,  биологиялық 

факторлардан  бала  туғанға  дейінгі  ата-анасында  ауру  болуы  мен  тұқым 

қуалағыш аурулардың  əсері басым екені анықталды.  

Жалпы  білім  беру  мектебі  мен  жаңа  үлгідегі  мектеп  оқушыларының 

денсаулығына əсер ететін факторларды салыстырмалы түрде зерттеу нəтижесі, 

жалпы білім беру мектептерінде:  

 

У



= 135,434– 1,112 Х

1

 +2,016 Х



+1,490 Х


5  

+ 2,601 Х

+ 1,601 Х



10

 



оқушылар  организміне  əсер  етуші  əртүрлі  факторлардың  арасынан  оқу 

жүктемесіне  қарағанда  дене  шынықтыру  тəрбиесінің  дұрыс  қойылмауы,  күн 

тəртібінің дұрыс сақталмауының əсері жоғары екенін, əлеуметтік факторлардан 

тұрғын  үй  аудан  жеткіліксіздігі,  биологиялық  факторлардан  бала  туғанға 

дейінгі  кездегі  ата-анасында  ауру  болуының  əсері  айтарлықтай  екендігі 

байқалды.  

Жаңа үлгідегі мектептік білім беру орындарындағы (гимназия, лицей, жеке 

мектептер) оқушылар ауруларына жасалған регрессия формуласынан: 

 

У

3  



= 135,434 +2,012 Х

+2,371 Х



3  

+ 1,607 Х

- 2,014 Х



– 1,211Х


+ 1,011 Х

11 

+ 2,14 Х


12

 ; 


 

оқушылар организміне оқу жүктемесінің  жоғарылығы, сабақ кестесінің дұрыс 

жасалмауы, күн тəртібінің орындалмауы,  əлеуметтік факторлардан гөрі жоғары 

əсер ететінін, биологиялық факторлардан тұқым қуалағыш аурулардың салдары 

басым екенін байқатты.  

Сонымен қатар осындай мектептердің оқушыларында жанұядағы қолайсыз 

психологиялық  климат  əсері  жалпы  білім  беру  мектептерінің  оқушыларына 

қарағанда жоғары екені анықталды. 

Сөйтіп,  Алматы  қаласының  əртүрлі  мектептік  білім  беру  орындарындағы 

зерттеуге  алынған  оқушылардың  денсаулық  жағдайымен  оған  əсер  ететін 

бірқатар  факторлардың  арасындағы  себеп-салдарлық  байланыс  нəтижесі 

барлық  мектеп  оқушыларына  негізінен  экологиялық  факторлардың  əсері 

жоғары екенін, мектеп ішілік факторлардан: сабақ жүктемесі, дене шынықтыру 

тəрбиесінің қойылымы, күн тəртібінің ұйымдастырылуы екенін байқатты. 

Əлеуметтік  факторлардың  зерттеуге  алынған  барлық  түрінің  (тұрғын  үй 

жайластырылуы,  тұрғын  мекендегі  аудан  аздығы,  кіріс  мөлшерінің  төмендігі) 

əсері  жаңа  үлгідегі  білім  беру  орындарына  қарағанда,  жалпы  білім  беру 

мектептерінің оқушыларына өте маңызды екені байқалды. 

Биологиялық факторлардан жалпы білім беру орындарындағы оқушыларға 

негізінен  бала  туғанға  дейінгі  ата-анасының  ауруларының  əсері  басым  болса, 

жаңа  үлгідегі  мектептік  білім  беру  орындарының  оқушыларына  тұқым 

қуалағыш аурушылдықтың салдары айтарлықтай болды.  



 

30

Қорыта  келгенде  жалпы  диссертация  көлемінде  жүргізілген  еңбектердің 



нəтижесінде төмендегідей ТҰЖЫРЫМ жасалды: 

1.  Алматы 

қаласының 

əртүрлі 


мектептік 

оқу 


орындарындағы 

оқушылардың  денсаулық  жағдайына  экологиялық  қолайсыздықтың  тигізетін 

əсері анықталды. Қауіптілік мүмкінідігінің қатынасы (Odds ratio) қала бойынша 

2,25±003;  ЖБМ - 0,85±002; Жаңа  мектептік  оқу  орындарында 1,4±004; Жаңа 

мектептік білім беру орындарының оқушыларына қауіптілік деңгейі өте жоғары 

екені анықталды.  

2.  Зерттеуге алынған аурулардың барлық түрі қаланың «лас» аймағындағы 

мектеп  оқушылары  арасында  жалпы  алғанда 47,8%-жоғары  болуы,  қолайсыз 

экологиялық  жағдайдың  балалардың  қалыптасып  келе  жатқан  денсаулық 

жағдайына  кері  əсерін  тигізіп  отырған,  басқа  факторлардың  əсерін 

тереңдететіндігін байқатты.  

3.  Оқу  үрдісіне  қойылатын  гигиеналық  талаптардың  (СанНменЕ)  барлық 

зерттелген  мектептік  білім  беру  орындарындағы  орындалу  мүмкіндігі  жалпы 

алғанда 34,9%-ғана. Оқу жүктемесінің көлемі жаңа мектептік оқу орындарында 

52,4%- ға дейін, жалпы білім беру мектептерінде  23,8%-ға  дейін  жоғарылаған. 

4.  Əртүрлі  мектептік  білім  беру  орындарындағы  денешынықтыру 

сабағының  сауықтандырудағы  тиімділігі  өте  төмен.  Оқушылар  организмінің 

жалпы  физиологиялық  мүмкіндігін  зерттеу  (ОСИ)  нəтижесі  денсаулығы 

қалыпты деп табылатын, əдеттегі жағдайда оқып жүрген оқушылардың 9,8% - 

ғана бейімделу мүмкіндігі жақсы қалыптасып келе жатқандығын, 49,3% рұқсат 

етілген  деңгейде,  яғни,  дағдылану  мүмкіндігінің  шекаралық  деңгейдің  шегіне 

жетіп, бұзылуға шақ тұрғанын, 26,8% физиологиялық мүмкіндіктерініің нашар 

жағдайын, 13,8% жаман  жағдайын  көрсетуі,  зерттелген  оқушылардың  негізгі 

бөлігінің  денсаулығы  патология  алдындағы  жағдайда  немесе  жасырын 

патология жағдайында жүргендігін көрсетті. 

5.  Оқушылар  ауруларын  салыстырмалы  зерттеу  нəтижесі  гиманзия 

оқушыларының  аурулар  көрсеткіші  жалпы  білім  беру  мектептерінің 

көрсеткішіне  қарағанда 35,3%-ға,  лицей - 22,7%-ға,  жеке  мектептер - 28,8% 

жоғары  екендігін  көрсетті  (Р < 0,05). Жаңа  типтегі  оқу  орындарының 

оқушылары арасында  əсіресе көз аурулары (37,9%), сүйек-бұлшық ет аурулары 

(27,5%), жүйке ауруларының (21,8%) таралуы жоғары екендігі байқалды.  

6.  Мектеп  оқушыларының  дене  бітімі  қалыптасуының  көрсеткіштерін 

салыстырмалы түрде зерттеу нəтижесі: І дəреже – жақсы үйлесімді даму  ЖБМ 

29,9%,  жаңа  үлгідегі  мектеп  оқушыларында - 25,3%. ІІ  дəреже  нашар, 

үйлесімсіз  даму – ЖБМ 57,5%, оның 38,3% дене  салмағының  төмендеуіне 

байланысты болса, 19,4%  дене салмағының жоғарылауына байланысты болды; 

Жаңа  үлгідегі  мектептерде  бұл  жағдай - 61,8%, жəне  бұл  айырмашылықтар 

негізінен дене салмағының жоғарылауына (43,6%) байланысты болып келетіні 

байқалды.  Дене  бітімі  дамуының  ІІІ  дəрежесі,  жаман  үйлесімсіз  даму 

көрсеткіші  жаңа  үлгідегі  мектептік  оқу  орындарында  ЖБМ  көрсеткішінен 

32,3% жоғары болды.  

7.  Оқушыларының  бейімделу  потенциялын  зерттеу  нəтижесі  (Р.М. 

Баевский, 1993) жалпы білім беру мектептерінде - 2.71, гимназияларда – 3.06, 


 

31

лицеилерде  – 2,98. жеке  мектептерде – 3,0 мөлшерін  көрсетті.  Жалпы  қала 



оқушылары  бойынша – 2,76. Орташа  алғанда  қала  оқушыларының  бейімделу 

жағдайы 2 дəрежедегі зорығу жағдайын, жаңа типтегі мектеп оқушылары - 3,01 

бейімделу мүмкіндігінің қанағаттанғысыз жағдайын көрсетті.  

8.  Математикалық  модельдеу  арқылы    зерттеуге  алынған  мектептік  білім 

беру  орындарының    санитарлық-эпидемиологиялық  салауаттығының  индексі 

анықталып,  салыстырмалы  түрде  гигиеналық  баға  берілді:  жалпы  білім  беру 

мектептерінің СЭС - 161,2 - санитарлық эпидемиологиялық салауаттығы нашар, 

лицейлер (188,7), гимназиялар (177,9) жəне  жеке  мектептердің (174,3) СЭС 

қанағаттанғысыз  болды.  Жалпы  қалалық  мектептік  білім  беру  орындарының 

санитарлық эпидемиологиялық салауаттығы 186,9 – қанағаттанғысыз дəрежені 

көрсетті. 

9.  Мектептік  білім  беру  орындарындағы  медициналық  кабинеттің 

материалдық-техникалық  базасының  нашарлығына  жəне  нақты  мəліметтер 

алуға  қажетті  электрондық  тіркеме  жоқтығына  байланысты  өсіп  келе  жатқан 

ұрпақтардың денсаулық жағдайына терең зерттеу жұмысын дер кезінде тиімді 

жүргізу мүмкін емес екендігі анықталды.  

10. Əлеуметтік-гигиеналық  жағдайлар  мен  биологиялық  факторлардың 

əсерін зерттеу нəтижесі: ЖБМ оқушыларының материалдық жағдайының жаңа 

үлгідегі  мектеп  оқушыларына  қарағанда 37,9%-ға  төмен  екенін;  Жанұяда 

түсініспеушілік  қалыптасуының  оқушылардың  жасы  өскен  сайын (9 жаста  -

29,7%, 15 жатса 73,7%- ға  дейін)  жоғарылайтынын  жəне  бұл  көрсеткіштердің 

жаңа  мектептік  оқу  орындарында  ЖБМ  оқушыларына  қарағанда 49,4%-ға 

жоғары  екенін;  Жалпы  зерттелген  мектеп  оқушыларында  уақыт  бюджетінің 

тапшылығынан  қажетті  күн  тəртібін  сақтау  мүмкін  еместігін;  Оқушылар 

ауруларының 29,3%-да  сұрақнама  арқалы  анықталған  генетикалық-

биологиялық  көрсеткіштермен  өте  тығыз  корреляциялық (r = 0,89 p< 0,01) 

байланыс бар екенін көрсетті. 

11. Зерттеуге  алынған  оқушылардың  денсаулық  жағдайы  мен  оған  əсер 

ететін бірқатар факторлар кешенінің арасындағы себеп салдарлық байланысты 

математикалық  жолмен  анықтау  нəтижесі:  зерттеуге  алынған  мектеп 

оқушыларының  денсаулық  жағдайының  төмендеуіне  жалпы  қаланың 

экологиялық  жағдайының    (У

=  81,9 +37,16 Х;),  мектеп  ішілік  факторлардан 



көбінесе оқу жүктемесінің əсері (У

1

 = 21,930+1,226Х



– 1,159Х


+ 2,195Х


4

;) өте 


жоғары  екендігін,  əлеуметтік  факторлардан  тұрғын  үй  ауданының 

жеткіліксіздігі,  кіріс  мөлшерінің  төмендігі    тұрғын  мекен  жайсыздығына 

қарағанда  көбірек  қолайсыз  əсерін  беретінін;  Биологиялық  факторлардан  бала 

туғанға  дейінгі  ата-анасында  ауру  болуы  мен  тұқым  қуалағыш  аурулардың 

əсері басым екенін көрсетті (У

1

 = 21,930 + 1,226 Х



6  

– 1,159 Х

7

 + 2,195 Х



 + 1, 


125 Х

11  


+ 2,112 Х

10

;).  



Қауіптілік  факторларының  приоритеттілігін  дер  кезінде  анықтау, 

аурулардың  алдын  алу  шараларын  жүргізуде  оқушылар  денсаулығын 

басқарудағы ең тиімді инструмент болып табылады.  

 

 


 

32

Практикалық ұсыныстар 

 

 1.  Санитарлық-эпидемиологиялық  қадағалау  басқармаларының  балалар 



мен жасөспірімдер гигиенасы бөліміне: 

- əртүрлі бағыттағы мектептік білім беру орындарына арналған  4.07.2003. 

№ 2.01.01.015.03 СанЕменН  оқу  үрдісіне  қойылатын  талаптарының 

орындалуын қатал қадағалау; 

-  мектептік  білім  беру  орындарының  оқу  жүктемесі  көлемін, 

денешынықтыру  тәрбиесі  сабағының  қойылымын  санитарлық-гигиеналық, 

хронометраж,  санитарлық-статистикалық,  қажет  болған  жағдайда  жалпы 

қабылданған  психологиялық  тесттер  пайдалану  арқылы  мезгіл  сайын  бақылау 

жасау; бұл жұмысты бөлімнің негізгі жоспарына, есеп беру құжаттарына енгізу;   

-  Мектептерге  санитарлық  қадағалау  жұмысын  жүргізуде  осы  жұмыс 

нәтижесінде алынған  әсер етуші факторлар көлемінің приоритеттілігін ескеру. 

2.  Мектеп  дәрігерлеріне:  мектеп  оқушыларының  денсаулық  жағдайының 

мәліметтерін  дер  кезінде  тіркеу,  оқушылардың  дене  бітімінің  дамуына  жыл 

сайынғы аралақпен тұрақты түрде қадағалау жасау. 

3.  Санитарлық-эпидемиологиялық  қадағалау  басқармаларының  балалар 

мен  жасөспірімдер  гигиенасы  бөлімі  мен  мектеп  дəрігерлеріне:  мектептердің 

берілген  талаптарға  сəйкес  келуінің    сандық  критерийлерін  анықтап,  оынң 

сəйкестігіне  салыстырмалы  түрде  баға  беру,  жыл  сайын  мектептердің 

санитарлық эпидемиологиялық салауаттығына баға беру. 

4. Мектеп əкімшілігі, мектеп дəрігерлері, СЭҚБ балалар мен жасөспірімдер 

гигиенасы  бөлімінің  қызметкерлеріне:  Мектеп  оқушыларының  денсаулығы 

туралы  есеп  берулерді  компьютерлендіру;  оқушылардың  денсаулығын,  дене 

бітімін  бақылауға  қажетті  құрал-жабдықтар  тобын  толықтыру;  мектеп 

оқушылыраның  денсаулық  жағдайы,  дене  бітімі  көрсеткіштерінің,  жалпы 

мектептің санитарлық эпидемиологиялық салауаттығының көрнекі құралдарын 

жасау; 


5.  Практикалық  денсаулық  сақтау  жүйесіне  осы  жұмыстың  нəтижесінде 

орындалған ғылыми еңбектер:  

1.  Методические  указания  по  оценке  степени    риска  воздействия 

химического  загрязнения  окружающей  среды  на  здоровье  населения. 

Методическое указание, Алматы.-2003.-7бет. 

2.  Использование  скрининг-тестов  для  установления  должной  жизненной 

емкости  легких  школьников  города  Алматы.  Методические  рекомендации. 

Астана.- 2005. – 8 бет. 

3.  Санитарлық-эпидемиологиялық  қызметтің  іс  əрекетін  жетілдіру  (қазақ 

жəне орыс тілінде). Əдістемелік нұсқау. – 2007. – 27 б.  

4.  Халықтың 

санитарлық-эпидемиологиялық 

салауаттылығының 

көрсеткіші (қазақ жəне орыс тілінде). Əдістемелік нұсқау. – 2008. – 37 б.   

5.  Методические  указания  по  оценке  риска  для  здоровья  населения 

химических факторов окружающей среды. – Алматы, 2007.- 14 б. 

6.  Гигиена  детей  и  подростков.  Учебник. – Алматы, 2007. – 344 б. 

ұсынылды. 



 

33



1   2   3   4   5


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал