«Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» АҚ филиалы Атырау облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру институтының



жүктеу 1.66 Mb.

бет1/11
Дата11.09.2017
өлшемі1.66 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

 

 

«Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» АҚ  филиалы 

Атырау облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің 

біліктілігін арттыру институтының 

 

Х А Б А Р Ш Ы   В Е С Т Н  И  К 



Республикалық ғылыми-әдістемелік журналы 

Журнал 2013 жылдан бастап екі айда бір рет шығады 

 

 



 

 

 

БАС РЕДАКТОР - 

 

Галимжанова 

Маржан Анесқызы- 

«Өрлеу» БАҰО» АҚ филиалы 

Атырау облысы бойынша 

педагогикалық 

қызметкерлердің біліктілігін 

арттыру институтының 

директоры, 

педагогика ғылымдарының 

кандидаты, профессор, 

Халықаралық 

Ақпараттандыру 

Академиясының академигі 

 

 

АҚЫЛДАСТАР КЕҢЕСІ 

 

Ахметова Гүлнас Кенжетайқызы – «Өрлеу» біліктілікті арттыру 

ұлттық орталығы» акционерлік  қоғамының басқарма төрайымы, 

педагогика  ғылымдарының докторы, профессор. 

 

Ихсанов Ерсайын Уалитханұлы - физика-математика  

ғылымдарының  докторы, профессор. 

 

Қараев Жауымбай Амантұрлыұлы – «Өрлеу» біліктілікті 

арттыру ұлттық орталығы» акционерлік қоғамы төрайымының 

бірінші орынбасары, педагогика  ғылымдарының докторы, 

профессор. 

 

Өмірбекова Жайлы Бөкешқызы – педагогика  ғылымдарының 

докторы, профессор. 

 

Сарсенова Нұрзила Сарсенқызы – педагогика  ғылымдарының  

кандидаты, профессор,  Халықаралық Ақпараттандыру 

Академиясының академигі. 

 

Жаманбаева Динара Таңбайқызы – экология магистрі, Қазақстан 

педагогикалық  ғылымдар академиясының Құрметті  мүшесі. 

 

Қарамурзин Айтбай Қонысұлы – академиялық  доцент, жоғары 

санатты тарих пәнінің мұғалімі. 

 

 



 

Корректор – 

Қаленова Гульзахира 

Сапарғалиқызы 

 

Көркемдеуші және беттеуші– 

Сембаев Гибатолла Серікұлы, 

Баймұханов Алмас 

Сансызбайұлы 

 

 

Журнал 

Қазақстан Республикасының 



Мәдениет және ақпарат 

министрлігінде 

2013 жылы мамырдың 30-да 

тіркеліп, 

№13648-Ж куәлігі берілген. 

БІЗДІҢ МЕКЕН ЖАЙЫМЫЗ: 

060009-Атырау қаласы, 

Авангард-4 ықшам ауданы, 

Адмирал 

Лев Владимирский,24 

тел.: 8(7122) 20-08-34 

факс: 8(7122) 58-63-45 

Ресми сайт: www.orleu-atr.kz

 

Эл.пошта:  orleu_baspa@mail.ru 



Басуға 2017 жылы   31 тамызда 

қол қойылды. 

 

Таралымы – 50 дана 



 

Пішіні – А4 

Әріп түрі Times New Roman 

Қағазы офесттік. 

 

Шартты баспа табақ – 4,7 



 

Бағасы келісімді. 

Мақала қазақ және орыс тілдерінде 

қабылданады. 



 

Мақала авторларының  

пікірлері редакция көзқарасын 

білдірмейді. 

 

Тапсырыс дайын 



диапозитивтерден басылады. 

Қолжазба қайтарылмайды, 

мақалаларға пікір 

жазылмайды. 

Журнал материалдары 

институттың қоғамдық-

бұқаралық байланыс және 

баспа қызметі бөлімінде 

теріліп, беттелді. 


 

 



 

МАЗМҰНЫ 

 



 Үштұғырлы тіл саясаты 



 

Исмурзина Г. Б.Болашақ мамандардың үш тұғырлы тілді меңгеруі-бәсекелестікке 

қабілеттілікті арттырады 



Нұрмұханбетова М.Ш. Үштілділік-табысты тәжірибе бастауы 



Торебекова  Э.А.Тілді үйренудегі кездесетін қиыншылықтар



 

10 




 Кәсіби біліктілік



 



Ажигулова М. С.Совершенствование форм обучения в процессе реализации 

межпредметных связей 

13 

Кайрова Т.Қ. Мұғалімнің білім жетілдіру жұмыс жүйесін қалыптастыру 

17 


Жалмуханова Б.Х. Педагогтардың кәсіби құзыреттілігін дамыту-білім сапасын көтеру 

құралы 


21 



 Жаңаша оқыту-жаңаша көзқарас



 

Таумаханова Г. М. Қалыптастырушы бағалаудың оқыту мен оқудың маңыздылығы мен 

мәнін арттырудағы рөлі 

24 

Есмаганбетова У. Х. Кәсіби біліктілдік-сапалы білім беру негізі 

28 




 Әдістемелік қоржынға 



 



Андашева Б. Н.Формирование функциональной грамотности учащихся в сфере 

коммуникации -это уровень образованности 

34 

Сүйншова Г.Т.Көшпелі тәжірибелік сабақтан алған әсерім 

37 




 Педагогтік ізденіс 

 



Козбахова  А.  Қ.  Білім  беру  ұйымдарында  білім  беруге  ерекше  қажеттілігі  бар 

оқушыларды әдістемелік тұрғыдан ұйымдастыру 

40 

Nurmanova V.A. Opportunities for multilingual education in Kazakhstan 

43 


Турганова Б. К.Роль робототехники в развитии науки и техники 

45 


Басанова А.С. Зерттеу қызметі негізінде оқушылардың функционалдық сауаттылығын 

қалыптастырудың ерекшеліктері 

48 

Есенәлиева Б.С.

 

Гендерлік саясаттың маңызы 



53 

Габдуллиева  Ш.А.Мектепте  баланың  құзіреттілігін  қалыптастыру  және  

 шығармашылық  қабілеттерін  дамыту 

56 



 Оқыту технологиялары 



 

Абдирова Р.Т. Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолданудың тиімділігі 

60 

Қаленова  Г. С.Инновациялық  технологияларды  пайдаланудың тиімділігі 

63 


Юсупов А.Н.Дене тәрбиесі сабағында оқушылардың салауатты өмір салтын 

қалыптастыруда жаңа инновациялық технологиялардың тиімділігі 

66 



 Ұрпақ тәрбиесі 





 

Аухадиева Г.Т. Ұлттық құндылықтар негізінде гендерлік тәрбиенің маңызы 

69 


Жалғасбаева Г. Ш. Бастауыш сынып оқушыларының саламатты өмір салтына 

құндылық бағдарын қалыптастырудың маңызы 

71 



 Мектепке дейінгі білім беру мен тәрбие 





 

Әлім Г.Ә.Жас ерекшелік кезеңдері бойынша балаларға тілді үйретудің бағдарламалық 

мазмұны 


75 

Габдуллина   Ж. Н.Сөйлеуді дамыту сабақтарында мектеп жасына дейінгі балаларды 

сөйлеу мәдениетіне тәрбиелеудің әдістемелік аспектілері 

77 

 


 

 

 



 



Үштұғырлы тіл саясаты  

 

 



 

 

БОЛАШАҚ МАМАНДАРДЫҢ ҮШ ТҰҒЫРЛЫ ТІЛДІ МЕҢГЕРУІ-БӘСЕКЕЛЕСТІККЕ 



ҚАБІЛЕТТІЛІКТІ АРТТЫРАДЫ 

Исмурзина Г.Б. 

 «Өрлеу» БАҰО» АҚ филиалы  

Атырау облысы бойынша ПҚБАИ, 

Инновациялық дамуды әдістемелік қамтамасыз ету 

 бөлімінің бас маманы  

 

Тіл тағдыры-ел тағдыры 

 

Мемлекеттік тіл деп отырғанымыз, 



сан ғасырлардан бері бұл осы жердің 

иесі,  елдің  иесі  боп  келе  жатқан 

қазақтың тілі деген сөз. Бұл тілді сол 

ұлттың  да,  сол  мемлекетте  тұратын 

өзге  ұлтты  халықтың  меңгеруі  тиіс. 

Сонда  ғана  қазақ  тілі  өз  мәніндегі 

мәртебесіне  ие  болмақ.  Әрине,  ана 

тілімізді 

сақтаушы 

да, 


көзінің 

қарашығындай  қорғаушы  да,  келер 

ұрпаққа  аманаттап  тапсырушы  да 

қазақ,  бойында  қазақтың  қаны  бар 

әр  азамат  болуы  керек  және  мұны 

Қазақстанның 

топырағын 

басып 


жүрген  әр  азамат  білуі,  сезінуі  тиіс 

дер  едім.  Тіл  тағдыры-ел  тағдыры. 

Қазақ  тілінің  тағдыры  қазақтардың 

өз  қолында.  «Қазақ  пен  қазақ 

қазақша 

сөйлессін»-деген-ді 

Ұлт 

Көшбасшысы.  Дәл  солай  болса  ғой, 



біздің  тіліміздің  еңсесі  көтерілер  еді. 

Тіл тағдыры халықтың сергектігімен, 

көбіне-көп 

бұқаралық 

ақпарат 

құралдарының 

белсенділігімен, 

биліктегі 

қазақ 

азаматтарының 



ұлтжандылық 

қасиеттерінің 

биіктігімен, 

отбасындағы 

ұлттық 

тәрбиенің  пәрменділігімен  шешіледі. 



Белгілі  ғұлама  Махмұд  Қашқари 

«Тәрбие басы–тіл»деп көрсеткеніндей, 

тәрбие  негізі,  тіл  негізі  отбасында 

қаланатыны  сөзсіз.  Тіл-ұлтымызбен 

бірге  мәңгі  жасайды.  Ғ.Мүсірепов 

сөзімен 


айтсақ 

«Мәңгілігіміздің 

мәңгілік мәселесі» толғандыратын да, 

кешегінің  аманатына  адалдықпен 

қарауға  тиіс  те,  бүгінгі  абыройын 

көтеретін  де,кемел  келешегі  үшін 

алаңдайтын 

да 


өзіміз.Өзге 

ұлт 


өкілдерін 

бұл 


мәселелер 

толғандырмайды.  

Осы  орайда  ұлты  басқа  болса  да 

тілі 


бір, 

тілегі 


бір 

Асылы 


Османованың  «Тіл  бесікте  бекиді, 

үйде  қалыптасады,  бойға  ұялайды, 

шаңырақта  шыңдалады,  мектепте 

дамиды, 


сөйлегенде 

жетіледі, 

жазғанда 

қалыптасады» 

деген 

керемет  сөзі  ойға  оралады.  Ана 



тіліңді  жетік  білу  сенің  басқа  тілді 

меңгеруіңе бөгет болмайды. Ол сенің 

мәдениетіңді, болмысыңды танытып, 

туған  жеріңді,  еліңді,  Отан-анаңды 

қаншалықты  сүйетініңді  білдіреді. 

Өзімізге  ғана  тән  салт-дәстүріміз, 

дініміз  бен  тіліміз  бар  мұны  сақтап, 

баянды  етуге  үлес  қосу  бүгінгі 

жастардан  сұралады.Тілінің  ертеңіне 

алаңдайтын  көкірегі  ашық,  көзі  ояу, 

бойында  елдік  сезімі  бар  жастар 

бәсекеге 

қабілеттілігін 

танытып, 

ұлтының  білімді  маманы  екендігін  

танытқысы 

келсе, 

ұлттық 


қасиеттерін  сақтай  жүріп,  туған 

жерінің  өркендеуіне  үлес  қоссын.

 

Қазақ  тілі  тек  заңда  емес,  өмірде, 



экономикада, қолданыста кең құлаш 

жаятынына сеніміміз зор. 

 

Қазақстандағы тіл дамыту 



идеологиясының маңыздылығы 

 

Өмірдің 



сәт 

сайын 


өзгеріске 

толып,  алға  ілгерілеп,  қарқынмен 

дамып,  инновациялық  даму  үстінде 

болғандықтан  тіл  білу,  оның  ішінде 

шет тілін білу төтенше қажеттіліктен 

туындап  отыр.  «Жеті  жұрттың  тілін 



 

 



біл, жеті түрлі ғылым біл» деген дана 

халқымыз.  Көп  тілді  білу  де  көп 

мәдениетті 

тұлға 


қалыптастыру 

сатысы  болмақ.  Бауыржан  атамыз: 

«Қолына  қалам  ұстаған  әр  азамат 

ана тілінің бай қорын игерумен бірге 

басқа,  әсіресе,  көрші  ұлт  тілдерінің 

де  асыл  қазынасынан  сусындауы, 

оны  кәдеге  жарата  білуі  абзал»  деп 

айтқанындай,  бірінші  кезек  бойына 

ана  сүтімен  дарыған  өзінің  туған 

тілін,  ұлт  тілін  біліп,  онан  кейін  

басқа  тілді  білу  адамның  екінші 

тынысын  ашатын  байлық.  Бүгінгі 

күннің 

көзімен 


қарасақ 

қандастарымыздың  бірнеше  тілді 

білуі үлкен жетістік десек де болады. 

Десек  те,  солардың  бәрінен  биік, 

мәртебесі  жоғары  болып  қазақ  тілі 

тұруы 


керек. 

Оны 


білуге 

Қазақстанның  әр  азаматы  тиісті 

емес, міндетті деп есептеймін. Содан 

кейін ғана басқа тілді меңгеру артық 

етпейді,  көкірек  көзің  ашылып, 

қабілеті  танылып,  білім  көкжиегі 

кеңи  түседі.  Бәсекеге  қабілетті  ел, 

өмірге 


бейім 

тұлға, 


жан-жақты 

жастарды  тәрбиелеп,  еліміздің  атын 

өзге елдерге таныту үшін де қажет. 

«Үш 


тұғырлы 

тіл» 


мәселесі– 

Қазақстан  үшін  өзекті,  өйткені 

жаһандандыру және киберкеңістікке 

шыққан  заман  тілдерді  білуді  талап 

етеді.  Қазақстанның  тілді  дамыту 

идеологиясы.  Аталған  мәселе  ең 

алғаш  2006  жылдың  қазан  айында 

Қазақстан  халқы  Ассамблеясының 

12-ші  сессиясында  көтерілді.  2007 

жылдың  28  ақпанында  Елбасы 

«Жаңа  әлемдегі  жаңа  Қазақстан» 

атты 


Жолдауында 

«Тілдердің 

үштұғырлығы» 

арнайы 


жобасын 

кезеңдеп  іске  асыруды  қолға  алуды 

ұсынды. 

Бұл 


тапсырмалар 

Жолдаудың 

«Қазақстан 

халықтарының  рухани  дамуы  және 

үштұғырлы 

тіл 


саясаты» 

атты           

26-бағытында 

көрініс 


тапқан. 

«Тілдердің 

үштұғырлығы» 

мәдени 


жобасын  кезеңдеп  іске  асыруды 

қолға  алуды  ұсынамын.  Қазақстан 

бүкіл 

әлемде 


халқы 

үш 


тілді 

пайдаланатын  жоғары  білімді  ел 

ретінде  танылуға  тиіс.  Бұлар:  қазақ 

тілі–мемлекеттік 

тіл, 

орыс 


тілі– 

ұлтаралық 

қатынас 

тілі 


және 

ағылшын 


тілі–жаһандық 

экономикаға ойдағыдай кірігу тілі». 

ХХІ 

ғасыр 


– 

жаһандық 

жаңалықтармен 

қатар, 


білімнің 

дәуірлеу  ғасыры.  «Өмір  бойы  білім 

алуға» 

негізделген 



қазіргі 

қазақстандық 

білім 

жүйесі 


ұлт 

болашағының  іргетасын  қалайтын 

қуатты  ресурс  болуымен  қатар, 

қоғамның  әлеуметтік  жаңғыртуына 

жол ашпақ. 

Елбасы 


Нұрсұлтан 

Назарбаев 

көптілді  білімді  дамытуға  назар 

аударып 


«Еліміздің 

маңызды 


құндылықтарының  бірі  және  басты 

артықшылығы–көпұлттылық 

пен 

көптілділік»  деп  атап  көрсеткені 



белгілі.  Ел  Президенті  жүктеген 

тапсырмаларға 

сәйкес, 

Тілдерді 

қолдану  мен  дамытудың  2011-2020 

жылдарға 

арналған 

мемлекеттік 

бағдарламасы 

мен 


«Тілдердің 

үштұғырлығы» 

мәдени 

бағдарламасында, 



ал 

Қазақстан 

Республикасында  Білім  беру  мен 

ғылымды 


дамытудың 

2016-2019 

жылдарға 

арналған 

мемлекеттік 

бағдарламасында  нақты  міндеттер 

қойылды.  

 «Тiлдердiң  үштұғырлығы»,  дәлiрек 

айтқанда, үш тiлдi, қазақ, орыс және 

ағылшын 


тiлдерiн 

Қазақстан 

азаматтарының  бiрдей  меңгеруiн 

меңзегенiмен,  бұның  түпкi  негiзi, 

көздеген мақсаты–мемлекеттiк қазақ 

тiлiнiң  халықаралық  қолданыстағы 

орыс, 

ағылшын 


тiлдерiмен 

тең 


қолданылатын  биiкке  жеткiзу,  қазақ 

тiлiн  әлемдiк  тiлдер  қатарына  қосу 

үшiн нақты ұмтылыс жасау. 

«Ағылшын  тілі–бұл  халықаралық 

коммуникация 

мен 


ғылым 

тілі, 


технология  мен  экономика  тілі. 

Қазіргі  заманғы  жаңалықтар,  жаңа 

басылымдардың 

басым 


бөлігі 

ағылшын  тілінде  жарық  көреді. 

Себебі,  бұл  халықаралық  байланыс 

тілі.  Сондықтан  да,  бүгінгі  таңда 



 

 

 



 

өзекті  болып  отырған,  үш  тіл  білудің 



қажеттігін жоққа шығара алмаймын.  

Ол 


біздің 

жастарымыздың, 

мамандарымыздың  ағылшын  тілін 

біле  отырып,  шетел  трансферіне 

шығуына  ғана  емес,  елімізді  шет 

мемлекеттерге 

таныстыруына 

мүмкіндік береді. Бүгінгі таңда еңбек 

нарығында  ағылшын  тілін  білетін 

мамандар 

үлкен 

сұранысқа 



ие, 

іскерлік 

қарым-қатынас 

жасауға 


икемді. Сондықтан да Ұлт жоспарын 

жүзеге  асыру  жастарды,  болашақ 

мамандарды 

даярлауда 

бәсекеге 

қабілеттілік  деңгейін  арттырумен 

айқындалады.  Қазіргі  кезде  ұлттық 

байлық  болып  табиғи  байлықтар 

емес,  адамдық  капитал  табылады. 

Елдегі  барлық  білім  ордаларында 

ағылшын  тілі  тереңдетіліп  оқытыла 

бастады. 

Барлық 

мекемелердің 



қызметкерлерін  үш  тілге  үйрету 

қолға алынды. 

Еліміздегі  үш  тілділік  мәселені 

жан-жақты 

зерделей 

келіп, 


дамытудың 

төмендегідей 

басым 

бағыттарын айқындауға болады. 



*Педагогтардың біліктілігін арттыру

*білім 


мазмұнын 

жаңарту 


бағытындағы 

бағдарламалармен 

қамту; 

*оқытушылар мен студенттерді және 



халықаралық 

форумдар 

мен 

ғылыми-тәжірибелік 



конференцияларға, 

студенттік 

олимпиадаларға қатыстыру; 

*профессор-оқытушылар құрамының 

шетел  тілін  меңгеруіне  байланысты 

ынталандыру;  

*шетелдік  тағлымдамалардан  өтуге 

жол ашу. 

Нәтижесінде: 

-Еліміздің  әрбір  түлегі  қазақ,  орыс, 

ағылшын  тілдерін  жақсы  меңгеріп 

шығады;  

-тілдік  қоры  бар  үш  тілді  меңгерген 

мамандар 

әріптестік 

қарым-


қатынасқа  бейім,  уақыт  талабына 

лайық болады;  

-еңбек 

нарығының 



сұранысына 

лайық бағаланып, қажетті болады;  

-көршілес  елдер  мен  шетелдерге 

шығуға 


мүмкіндік 

болады, 


аудармашы көмегіне жүгірмейді; 

-ізденген  жасқа  білім  көгжиегі  кеңи 

түседі. 

«Тілі  бірдің-тілегі  бір».  Ендеше, 

бүгінгі атқарылып отырған ауқымды 

істерге  қарай  отырып,  жастардың 

мемлекеттік 

тілге 


деген 

сүйіспеншілігін,  өзге  тілдерді  оқып 

білуге  деген  қызығушылықтары  мен 

ұмтылыстарын 

арттыру 

арқылы 


бәсекеге  қабілеттілігін,  еліне  деген 

сүйіспеншілігін, 

«Мәңгілік 

ел» 


ертеңіне деген сенімдерін нығайтып, 

мақсаттарын 

айқындауға 

жол 


ашылмақ деген сенімдемін.  

Пайдаланған әдебиеттер: 

1.Назарбаев  Н.Ә.  «Жаңа  әлемдегі 

жаңа  Қазақстан»  атты  Қазақстан 

халқына Жолдауы. - Астана, 2007. 

2.Тілдерді  дамыту  мен  қолданудың 

2010-2020 

жылдарға 

арналған 

мемлекеттік бағдарламасы. – Астана, 

2009. 

3.«Көптілділік  жоғары  білім  беру 



контекстінде» 

Республикалық 

ғылыми-практ. 

конференцияның 

материалдары 2015 ж. 27 ақпан; 

4.«Егемен  Қазақстан»  Республикалық 

жалпыұлттық газеті, №146, 2017 

5.«www.strategy 2050.kz». 

6.www.elarna.com 

 

 



 

 

 



 

 

 



ҮШТІЛДІЛІК-ТАБЫСТЫ ТӘЖІРИБЕ БАСТАУЫ 

Нұрмұханбетова М.Ш. 

 «Өрлеу» БАҰО» АҚ филиалы  

Ақтөбе  облысы бойынша  ПҚБАИ кафедра аға оқытушысы,  

жаратылыстану ғылымдарының  магистрі 

 

Бүгінгі  күні  Қазақстанның  Білім 



тұжырымдамасы  жан-жақты,  өрелі 

шығармашыл 

тұлғаны 

қалыптастыруға 

бағытталған. 

Сондықтан  да  Елбасы  Нұрсұлтан 

Назарбаев 

“Қазақстан–2050” 

Стратегиясы– 

қалыптасқан 

мемлекеттің  жаңа  саяси  бағыты” 

Жолдауында  білім  беру  мен  ғылымға 

да  ерекше  көңіл  бөліп,  “Бәсекеге 

қабілетті  дамыған  мемлекет  болу 

үшін  біз  сауаттылығы  жоғары  елге 

айналуымыз  керек.  Балаларымыз 

қазіргі  заманға  бейімделген  болуы 

үшін  бұл  аса  маңызды”,–деп  атап 

көрсетті.  Елбасының  елімізде  білім 

беру 


саласын 

дамыту 


туралы 

көтерген мәселелері негізінен педагог 

мамандарға  жаңа  міндет  жүктейді. 

Өйткені,  ұстаз  елдің  ертеңгі  тізгінін 

ұстайтын ұрпақ тәрбиелейді, сондай-

ақ  білім  негізі  мектепте  беріледі  де, 

жоғары  оқу  орнында  одан  әрі 

мамандық бағытында қалана түседі. 

 Бүгінгі 

таңда 


 көкейкесті 

мәселелердің  бірі  болып   «Үштілділік» 

 мәселесі саналады. 

ҚР Президенті 

Нұрсұлтан  

Әбішұлы Назарбаев  

Қазақстан  

халықтары Ассамблеясының 

12 

сессиясында:  «Қазақстандықтардың  



жас ұрпағы 

кем дегенде 

 үш 

тілді білулері 



тиіс:қазақ, 

орыс, 


ағылшын тілдерін 

еркін меңгерулері қажет»-деп, 

Еуропадағы 

мектеп 


түлектері мен студенттерінің өзара   

бірнеше тілде еркін сөйлесулері  

қалыпты жағдайға  айналғандығын  

атап өтті.  

Кем дегенде үш 

тіл  


меңгеру-

заман талабына 

айналып 

отырған қажеттіліктердің 

бірі. 

Елбасы 


Н.Ә. 

Назарбаевтың 

“Жаңа онжылдық–жаңа 

экономикалық өрлеу – Қазақстанның 

жаңа мүмкіндіктері” атты Жолдауын 

жүзеге 


асыру мақсатында 

пайымдалған Қазақстан  

Республикасында білім беруді 

дамытудың 

2016-2019 

жылдарға 

арналған  мемлекеттік   бағдарламасы 

– білім беру 

жүйесінің  

бәсекеге 

қабілеттілігін 

арттыру, 

адам 

капиталын дамыту 



үшін 

білім мазмұнын  түбегейлі жаңғырта 

отырып, 

білім  


саласында кезек күттірмей тұрған 

мәселелерді шешуге 

бағытталған. 

«Қазақстан  әлемде  тұрғындары  үш 

тілді қатар  

қолданатын,  

яғни 

қазақ тілі-мемлекеттік  тіл, орыс тілі-



халықаралық тіл ретінде, 

ағылшын тілі-әлемдік экономиканың 

жетістікті  интеграциясы  ретінде, 

жоғары 


білімді елдер қатарында    

қабылдануы 

тиіс»,-дейді  

Н.Ә.Назарбаев.  

«Үштілді  тұлғаны  қалыптастыру–

бәсекеге  қабілетті  қоғам  құрудың 

негізі». 

Тілдің  адам  өміріндегі  ең  шешуші 

рөль 

атқаратыны 



әркімге 

де 


түсінікті.  Ол  танудың,  түсінудің, 

дамудың  құралы.  Тіл  білу  біздің 

мемлекетіміздің 

халықаралық 

байланыстарын  дамытуға  мүмкіндік 

беретін 


тұлғааралық 

және 


мәдениаралық 

қарым-


қатынастардың аса маңызды құралы 

болып табылады.  

Бүгінгі  таңда  жалпы  орта  білім 

беруді 


жетілдірудің 

негізінде 

құзіреттілік 

тәсілді 


қолдану 

ұсынылып  жүр,  білімге  бағытталған 

мазмұнды 

құзіреттілік, 

яғни 

нәтижеге 



бағдарланған 

білім 


мазмұнына  алмастыру  қажеттілігін 

көреміз.  Құзіреттілік–бұл  алынған 

білімдер  мен  біліктерді  іс  –  жүзінде, 

күнделікті  өмірде  қандай  да  бір 

практикалық 

және 


теориялық 

 

 

 



 

мәселелерді  шешуге  қолдана  алу 



қабілеттілігі.  Ол  ең  әуелі  мектеп 

үрдісінде  қалыптасады.  Яғни  заман 

талабы оқушылардың бойына түйінді 

құзіреттіліктерді 

қалыптастыру 

болып  табылады.  Құзыреттілік  –  бұл 

алынған  білімдер  мен  біліктерді  іс-

жүзінде, күнделікті өмірде қандай да 

бір  практикалық  және  теориялық 

мәселелерді  шешуге  қолдана  алу 

қабілеттілігі.Заман 

талабы 


оқушылардың 

бойында 


түйінді 

құзыреттіліктерді 

қалыптастыру 

болып  табылады.Құзіретті  адам–  ол 

жеке 

тұлға.Ол 



туындаған 

проблеманы  жеке  және  топтарда 

(коммуникативтік) 

шеше 


алуға, 

өмірде  және  жұмыс  орнында  үнемі 

жаңашылдыққа  ұмтылуға,  қабілетті 

болуға 


тиіс, 

өз 


бетімен 

және 


басқаның 

көмегімен 

қажетті 

ақпаратты іздестіріп, қолдана алады. 

Осы  аталған  сапалар  мен  қасиеттер 

кез  келген  іс-әрекеттерге  қажет. 

Содан  да  олар  негізгі  құзіреттер  деп 

аталады.  

Әрине, 

үштілді 


білім 

берудің 


бастауы-бастауышта  дейтін  болсақ, 

шет 


тілін 

оқытуды 


бастауыш 

мектептен  бастау  керектігі  көптеген 

елдердің  тәжірибесінде  бар.  Осы 

мәселе  төңірегінде  біздің  қоғамда 

пікір  әр  алуандығы  туындап  отыр. 

Оған  алаңдаушылықтың  да  себебі 

жоқ  емес.  Тәуелсіздік  алғанымызға 

жиырма  бес  жылдан  асса  да,  қазақ 

тілі  әлі  төрге  оза  қоймағаны  ұлт 

намысын 


ойлаған 

халықтың 

қынжылысын  туғызып  отырғанын 

мойындауымыз  керек.  Бірақ  өмірге 

жаңа  ұрпақ  келе  жатыр,  оның 

бойында  ұлттық  рух,  ұлттық  намыс 

жоқ 

дей 


алмаймыз. 

Керісінше, 

қазіргі жастар елінің болашағы қазақ 

ұлтымен,  оның  мемлекеттік  тілімен 

тікелей  байланысты  екенін  жақсы 

түсінеді және сонымен қатар әлемдік 

үдерістің  талабына  сай  көп  тілді 

меңгерудің  де  өмір  талабы  екендігін 

жақсы  біледі.  Барлығы  да  уақыттың 

еншісінде,  келешек  ұрпақ  ұлтының 

ұлы  мұратын  биік  ұстайды  деп 

сенейік.  Елбасының  «Қазақстанның 

үшінші 

жаңғыруы: 



жаһандық 

бәсекеге 

қабілеттілік» 

атты 


Қазақстан  халқына  Жолдауынан: 

«Біздің  міндетіміз  –  білім  беруді 

экономикалық өсудің жаңа моделінің 

орталық буынына айналдыру. Оқыту 

бағдарламаларын 

сыни 


ойлау 

қабілетін  және  өз  бетімен  іздену 

дағдыларын 

дамытуға 

бағыттау 

қажет.  Сонымен  бірге,  ІТ-білімді, 

қаржылық 

сауаттылықты 

қалыптастыруға, 

ұлтжандылықты 

дамытуға баса көңіл бөлу керек»,-деп 

атап  көрсетті.  Ал  әлемдік  дамудың 

талабына  сай  бәсекеге  қабілетті  ұлт 

боламыз 


десек, 

оның 


қатаң 

талаптарына  да  күш  салуымыз 

қажет. 

Сондықтан 



көптілділікті 

заманның 

зәрулігінен 

туындаған 

қажеттілік 

деп 


есептеп, 

оны 


игеруден қорықпауымыз керек.  

Қазақстан 

Республикасының 

шетелдермен 

халықаралық 

байланыстары  күннен-күнге  арта 

түсуде.  Сол  байланыстарды  дамыту 

үшін  шет  тілін  білетін  мамандар 

қажет-ақ. 

Президентіміз 

Н.Ә.Назарбаев 

Қазақстан  халқына  Жолдауындағы 

білім  беру  жүйесінде  үш  тілдің-

мемлекеттік  тіл  ретінде  қазақ  тілін, 

ұлтаралық қатынас тілі ретінде орыс 

тілін  және  әлемдік  экономикаға 

үйлесімді кірігу тілі ретінде ағылшын 

тілін  меңгерген,  бәсекеге  қабілетті 

маман 

даярлау 


міндетін 

атап 


көрсеткенін  білеміз.  Бұл  дегеніміз 

оқу  орындарына  жаңа  міндеттер, 

жаңа  талап,  жаңа  мақсаттар  қойып 

отыр  дегенді  түсіндіреді.  Негізгі 

мақсаты–өмірден  өз  орнын  таңдай 

алатын өзара қарым– қатынаста өзін 

еркін  ұстап,  кез  келген  ортаға  тез 

бейімделетін, 

белгілі 

бір 


ғылым 

саласында  білімі  мен  білігін  көрсете 

алатын, көптілді және көпмәдениетті 

құзіреттіліктерді 

игерген 

полимәдениетті 

жеке 

тұлға 


қалыптастыру.  Тек  қана  жоғары  оқу 

орындарында  ғана  емес,  сонымен 

бірге,  мектептерде  де  үштілді  білім 


 

 



беру  үшін  тілді  терең  меңгерген 

мұғалімдер  дайындау  жұмысы  да 

дұрыс  шешілуі  тиіс.  Бір  жағынан 

мемлекеттік  тілдің  қызмет  аясын 

кеңейту 

бізде 


шешімін 

таппай 


жатқан  мәселе.  Ол  ұлттық  келісім 

мен 


қазақстандық 

патриотизмді 

нығайтудағы рөлін арттыру ең басты 

мәселелердің 

бірі. 

Орыс 


тілінің 

лингвистикалық  белсенділігін  сақтау 

және  ағылшын  тілін  жаhандану 

экономикасындағы 

ғылыми– 

ақпарат  алудағы  желісін  кеңейту 

негізгі 

тақырыбына 

айналды. 

Еліміздің 

басқа 

мемлекеттермен 



қарым-қатынасы 

артып 


отырған 

шақта 


ағылшын 

тілін 


еркін 

меңгерген,  келешекте  білімін  түрлі 

саладағы 

қарым-қатынас 

жағдайында 

пайдалана 

алатын 

адамды 


мектеп 

қабырғасынан 

оқытып шығару-біздің қазіргі кездегі 

міндетіміз. 

Қазіргі 

кездегі 


жаңа 

білім 


саласына  қойылатын  талап,  жас 

маманның 

кәсіби 

білімділігін, 



біліктілігі мен дағдысын қойып отыр. 

Бүгінгі 


таңда 

білім 


саласының 

алдында  дайын  білімді,  дағдыларды 

меңгеретін,  шығармашылық  бағытта 

жұмыс 


істейтін, 

жеке 


тұлға 

қалыптастыру  міндеті  тұр.  Бұл, 

әрине, 

оқушылардың 



шығармашылық  әрекетін  дамытуда 

маңызды 


мәселе. 

Білім 


беру 

жүйесінде 

оқушының 

бойында 


коммуникативтік 

құзыреттілікті 

қалыптастыруда 

ақпараттық-

коммуникативтік 

технологияның 

рөлі 

ерекше. 


Бұл 

технологияны 

қолдану 

оқушылардың 

қызығушылығы  мен  белсенділігін 

және  жұмыс  істеу  шеберлігі  мен 

қабілеттіліктерін 

арттырады. 

Бағдарламаны  жақсы  меңгеруге,  өз 

жұмысын  жоспарлауға,  өз  бетімен 

жұмыс  істеуге  үйретеді.  Оқушының 

қазіргі  заман  талабына  сай  білім 

алуына,  білім  сапасына  тікелей  әсер 

ететіндер – ақпараттық құралдар. 

Қазіргі 

кезде 


оқушыларға 

ағылшын  тілін  оқытудың  әртүрлі 

деңгейлеріне  сәйкес  оқытудың  жаңа 

технологияларын,  ақпараттық  және 

компьютерлік 

жүйелер 


арқылы 

ізденіс  жұмыстарын  жандандыра 

түсудің 

барлық 


мүмкіндіктері 

жасалған. 

Шетел 

тілін 


оқытуда 

лингафондық 

құрал-жабдықтар, 

аудио, видео кешені – оқушылардың 

ауызша  және  жазбаша  аударудағы 

білім 


жетілдіру, 

сөздік 


қорын 

қосымша  жаңа  сөздермен  байыту, 

толықтыру, 

ой-өрісін 

дамыту 

мақсатында  қолданылады.  Сондай-



ақ  оқыту  процесінде  мультимедия 

бағдарламасының 

көмегімен, 

ғаламтордан 

алынған 

әлемдік 


жағдайлар, 

педагогикалық 

технологиялардың 

түрлі 


әдіс– 

тәсілдері,  комуникативтік  бағыттағы 

оқыту элементтері кең қолданылады. 

Тілге  байланысты  оқу  процесінде 

жүйелі 

жетілдіру 



жұмыстары 

жүргізіліп  отырады,  атап  айтсақ 

ашық 

сабақтар, 



пікір-сайыстар, 

семинар, 

конференциялар, 

практикалық 

сабақтар, 

дөңгелек 

үстелдер,  кездесулер,  өзара  сабаққа 

қатынасып  талдау,  оқушылардың 

зерттеу  жұмысымен  айналысулары, 

сонымен  қатар  студенттердің  жеке 

ізденіс жұмыстарына басшылық ету.  

Қазақстанның  болашағы  көптілді 

білім берумен қатар 12 жылдық білім 

беру саласында осы мақсатты жүзеге 

асыру  мәселесі  болып  саналады. 

Сондай-ақ  12  жылдық  білім  беру 

үлгісіне 

ауысу 


мұғалімнен 

инновациялық, 

шығармашылық 

тұрғыдан 

ойлауды 

талап 


етеді. 

Кәсіби  педагогикалық  шеберлікті, 

шынайылықты  талап  ететін  қазіргі 

заманда 


ұстаздың 

әрбір 


ісін, 

жоспарын 

мұқият 

зерделеуін 



қажетсінеді.Яғни 

жаңаша 


білім 

беруде  оқытушыларға  қойылатын 

талаптар.  Сондықтан  көптілді  білім 

берудің мақсаты: 

-әлем  бірлестігінің  жағдайында 

бәсекеге 

түсе 

алатын 


көптілді 

тұлғаны дамыту. 

Міндеттері: 

-әр  оқушының  жеке  қабілеттерін 



 

 

 



 

көптілді 



дамытуды 

қамтамасыздандыратын 

жағдай 

жасау; 


-әртүрлі 

деңгейдегі 

мәселелерді 

шешуге  бағытталған  оқушылардың 

жобалары. 

Күтілетін 

нәтиже:көптілді 

меңгерген,  өзін-өзі  әлеуметтік  және 

кәсіби  билеуге,  өздігінен  дамуға, 

өздігінен жетілуге қабілетті тұлға. 

Бүгінде  елімізде  ағылшын  тілді 

мамандарды  даярлау  ісіне  ерекше 

мән  берілуде.  Алайда,  бізде  қазақ 

және  орыс  тілдерін  игеру  сияқты 

ағылшын  тілін  үйрену,  сондай-ақ 

осы  тілде  сабақ  беруде  көптеген 

кемшіліктер 

бар.Оның 

салдарын 

барлығымыз 

сезініп 

отырмыз. 

Көптілді  білім  беру  жүйесі  аясында 

білім  саласындағы  оқу-әдістемелік 

құралдар 

қайта 


қарастырылады. 

Себебі  осы  саладағы  ағылшын  тілін 

оқыту  жұмысы  әлемдік  талапқа  сай 

емес. Осыған байланысты келешекте 

осы  мәселені  шешу  үшін  нақты  іс-

шаралар  өткізілу  керек.  Сондықтан 

жоғары  білім  беруді  жаңартудың 

негізгі  құжаттарында  ең  негізгі 

мақсат  білікті  маман  даярлау  деп 

көрсетілген 

болатын. 

Ол 


жауапкершілігі  мол,  өз  мамандығы 

бойынша 


халықаралық 

стандарт 

деңгейінде 

тиімді 


іс-әрекетке 

қабілетті  болуы,  кәсіби  деңгейінің 

өсуіне  ынталы  болуы,  әлеуметтік 

және  кәсіби  бейімділігі  жоғары,  үш 

тілді:  мемлекеттік  тілді-қазақ  тілін, 

ұлтаралық  қатынас  құралы  ретінде 

орыс 

тілін, 


дүниежүзілік 

экономикалық  кеңістікке  кірігу  тілі 

ретінде 

ағылшын 


тілін 

еркін 


меңгерген  тұлға  болуы  тиіс.  Бұл 

міндетті 

шешудің 

маңыздылығы 

Қазақстанның 

жаhандану 

жағдайында  ұлттық  білім  жүйесінің 

бәсекеге 

қабілеттілігін 

арттыруға 

ұмтылысымен  анықталады.  Оның 

жүзеге 


асырылуына 

Елбасы 


Н.Ә.Назарбаевтың 

«Тілдердің 

үш 

тұғырлылығы» 



мәдени 

жобасы 


септігін  тигізді  деп  айтар  едім. 

Қазақстандықтардың  үш  тілді  еркін 

меңгеруі  туралы  идеяны  тәжірибе 

жүзінде  іске  асыру  бүгінде  отандық 

мектептен 

маманның 

шығармашылық  өзін-өзі  жетілдіру 

саласын 


дамытуға, 

мемлекеттік 

тілдің  қоғамдық  өмірдің  барлық 

саласында  қызмет  етуін  қамтамасыз 

етуге,  оның  ұлтаралық  келісім  мен 

қазақстандық патриотизмді нығайту 

факторы  ретіндегі  рөлін  арттыруға, 

орыс  тілінің  лингвистік  белсенділігін 

сақтауға 

және 


ағылшын 

тілін 


ғылыми  ақпарат  пен  жаhандану 

экономикасына  сәтті  кірігу  тілі 

ретінде  енгізу  бағытталған  көптілді 

білім  беруді  енгізуді  талап  етеді.  Бұл 

мәселенің 

бүгінде 


мемлекеттік 

деңгейде 

талқыланып, 

білім 


реформалары 

аясында 


қарастырылып 

отырғандығы 

қуантады. Қазіргі таңда оқушыларға 

компьютермен, 

 

интернетпен, 



интербелсенді  тақтамен  сабақ  өткізу 

толығымен  жолға  қойылып  отыр. 

Көптеген  мұғалімдер  осы  уақытқа 

дейін 


техникалық 

құралдармен 

сабақ өтіп, оның қаншалықты тиімді 

екенін 


дәлелдеді. 

Компьютермен 

сабақ 

өткізу 


арқылы 

оның 


қолданылуын 

үйрене 


отырып 

телесабақтарды  тың,  жаңа  деңгейде 

өткізуге,  оқытушы  мен  оқушының 

қарым-қатынасының  педагогикалық 

және 

методикалық 



тұрғыдан 

сараланып  алынған  алуан  түрлі 

қызмет 

түрлерінің 



қолданылуы 

жүзеге  асады.  Компьютерді  қолдану 

барысында  өздерін  қызықтыратын 

әр  түрлі  мәселелерді  шешуге  болады 

және  талқылайды.  Компьютермен 

бала  жазады,  оқиды,  түрлі  тестер 

орындайды. Техникалық құралдарды 

пайдаланудың 

ең 

тиімді 


жағы 

уақытты  ұтасың,  дәл,  тиянақты  оқу-

материалдарын 

алдын-ала 

дайындап,  оқушыға  беріп  отырсаң 

өзінен-өзі 

жасауға 

тырысады, 

қызығады, 

жасамай, 

үлгермей 

отырған  оқушы  болмайды,  себебі 

оның  алдында  бәрі  дайын  тұр. 

Сонымен 


қатар 

мұғалім 


қазіргі 

мектептегі  ақпараттық  құралдарды 



 

 

10 



жетік  меңгеру,  Power  Point,  Active 

Studio  бағдарламаларымен  жұмыс 

істеп  қана  қоймай  үнемі  интернет 

жүйесіндегі 

жаңалықтар 

мен 


өзгерістерді өзінің кәсіби шеберлігіне 

қолдана 


білу, 

білім 


кеңістігін 

кеңейту, 

ашу 

бағытындағы 



өзгерістер  мен  әлемдік  білім  беру 

кеңістігіне  кіруге  талпыну  керек. 

Соңғы 

кезде 


уақыт 

көрсетіп 

отырғандай, 

мұғаліммен 

салыстырғанда 

оқушыда 


көп 

ақпарат 


болатыны 

кейінгі 


көрсетілген  тәжірибелер  дәлелдеп 

отыр.  Сондықтан  әрбір  мұғалім  өз 

қызметіне ақпараттық технологияны 

пайдалана  білуі  кажет.  Бұл  мәселе 

білім  беруді  ақпаратттындырудың 

қажетті  шартына  айналып  отыр. 

Қазіргі 

кезде 


адамның 

кәсіби 


шеберлігіне,  білім  өрісіне,  зиялылық 

және танымдылық деңгейіне өмірдің 

өзі биік талаптар қойып отыр.Бүгінгі 

күні 


көкейкесті 

болып 


отырған 

білімнің 

құзырлылық 

ұстанымын 

жүзеге 

асыру 


құралы 

ретінде 


педагогикалық  технологиялар  мен 

белсенді оқыту әдістерінің алар орны 

ерекше. 

Әрекетке 

негізделген 

технологиялық 

оқыту 

танымдық 



белсенділігі  жоғары,  өмірде  әртүрлі 

мәселелерінен  хабардар,  кез  келген 

тапсырманы  орындауға  қабілетті, 

қолынан 


іс 

келетін 


(құзырлы) 

азаматтарды 

қалыптастырады. 

Қорыта  айтатын  болсақ,  көптілді 

білім  беру  бағдарламасы  аясында 

үштілді 


меңгеру 

тәжірибесін 

жинақтап, 

әлемдік 


деңгейде 

көтерілуіміз 

керек. 

Бұл 


оқушылардың 

халықаралық 

жобаларға 

қатысуын 

кеңейту, 

шетелдік 

әріптестермен 

ғылыми 


байланыстарын  нығайтуға,  шетел 

тілдеріндегі  ақпарат  көздеріне  қол 

жеткізуіне  мүмкіндік  береді.  Елдің 

ертеңі  өресі  биік,  дүниетанымы  кең, 

кемел  ойлы  азаматтарын  өсіру  үшін 

бүгінгі 


ұрпаққа 

ұлттық 


рухани 

қазынаны  әлемдік  озық  ой-пікірімен 

ұштастырған 

сапалы 


білім 

мен 


тәрбие  берілуі  қажет.  Н.Ә.Назарбаев 

өзінің  Қазақстан  халқына  жолдаған 

Үндеуінде: 

«Біздің 


болашағымыз 

білікті 


де, 

білімді 


жастардың 

қолында»,-деп  атап  көрсетсе,  сол 

жастарды  мектеп  табалдырығынан 

бастап  дайындауға  көш  алдында 

болайық.  

Пайдаланылған әдебиеттер: 

1. Қ.Р «Тілдер туралы» Заңы 

2. Қ.Р «Білім туралы» Заңы 

3.12 

жылдық 


білім. 

ғылыми-


әдістемелік, 

ақпараттық-

сараптамалық журнал, №3 2008ж. 

4. 12 жылдық көшуге арналған ілімді 

дамыту бағдарламасы. 

5.Мектептегі шет тілі. Республикалық 

әдістемелік-педагогикалық  журнал. 

№4 (22), 2006 

6.Мектептегі шет тілі. Республикалық 

әдістемелік-педагогикалық  журнал. 

№2(44), 2010 



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал