Орынбасар Дөңқабақ ДӘуір дүЛДҮлдері



жүктеу 7.84 Kb.

бет14/26
Дата08.01.2017
өлшемі7.84 Kb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   26

ТӨЛЕГЕн МұхаМЕДЖанОв,
Қазақстанның халық әртісі
Мен композиторлықты мәнсапқа айырбастамаймын
қазақстан  Парламенті  Мәжілісінің  депутаты,  Мемлекеттік 
сыйлықтың  лауреаты,  композитор  Төлеген  Мұхамеджанов 
өнерді  де,  қызметті  де  қатар  алып  жүрген  азаматтардың  бірі. 
Бірақ  музыка  оның  өміріндегі  ең  маңызды  мәселе  екенінде 
күмән  жоқ.  Ол  ес  білгелі  ұлттық  рухты,  Отанға  деген 
сүйіспеншілік сезімді, азаматтықты, әдемілікті, ой сұлулығын, 
мәңгілік  тақырып  махаббатты,  үзілмейтін  үмітті,  өзінің  жан 
дүниесінің  көңіл-күйін  сиқырлы  сазбен  өріп,  шебер  өрнектеп 
келеді. қос тізгінді қатар ұстаған Төлеген халықтың қалаулысы 
болып  қана  қоймай,  олардың  мұң-мұқтажын,  арман-тілегін 
жоғарыға жеткізетін арадағы дәнекерге айналды. қарапайым 
да кішіпейіл, адамгершілік қасиеті зор Төкеңе жолығып, қазақ 
музыка мәдениетінің жай-күйі жайлы пікір алысқан едік.
– Соңғы жылдары кәсіби білім алған әрі елге кезінде кеңінен 
танылған композиторларымыз көрінбей кетті. Олардың жаңа 
шығармалары  да  теледидар  мен  радиодан  берілмейтін  болды. 
Бұл кәсіби композиторлардың өнер сахнасынан кеткені ме? Бұл 
жайлы не дер едіңіз?
– Олар бар, ешқайда кеткен жоқ. Әрине, бұрын үкімет тарапы-
нан композиторларға жәрдем көрсетілетін. Композиторлар одағына 
кезінде бюджеттен ақша бөлінетін. Оған идеологиялық қару ретінде 
үлкен  мән  берілетін.  Ірі  симфониялық  шығармаларға,  операларға 
қомақты  қаламақы  төлейтін.  Ал  енді  нарыққа  көшкеннен  кейін 
бұның  бәрі  өзгерді.  Күрделі  шығармалар  керексіз  болып  қалды. 
Үкімет  тарапынан  оған  ақша  бөлінбеді.  Себебі,  Конституция-
мызда  шығармашылық  одақтарды  қоғамдық  ұйымдар  қатарына 
жатқызып  жіберді.  Ал  қоғамдық  ұйымдар  мемлекет  тарапынан 
қаржыландырылмайтын  болды.  Ендігі  жерде  басқалар  сияқты 
композиторлар  одағы  да  өз  күнін  өзі  көре  бастады.  Бұрынғыдай 
қаржылай  көмек  болмағаннан  кейін,  әрине,  жағдайлары  қиындап 
кетті.  Оның  үстіне  бұрынғыға  әбден  үйреніп  қалған.  Бірден  не 
болғанын  түсіне  алмай  іркіліп  қалды.  Бірақ  олар  жазуын  жазды. 
Жазып та жатыр. Шығармашылық тоқтаған жоқ. Өйткені, бұл тек 
қана кәсіп емес, бұл өнер ғой. Кезінде Астана қаласының әкімінің 
орынбасары болып жүргенде әріптестерімді қолдау мақсатында бір 
топ композиторлардың шығармаларынан концерт ұйымдастырдық. 

136
Сонда біразымыз басымызды қосып әңгіме өткізгенбіз. Ол кез жал-
пы  қиын  кезең  болатын.  Ал  қазір  экономикамыз  аяғынан  тұрды. 
Мемлекет композиторларымызға көмек көрсете бастады. Былтыр-
дан бастап ірі шығармаларға сұраныстар артып келеді. Бүгінде ірі 
музыкалық туындыларға үкімет тарапынан ақша бөлініп, көңіл ау-
дарыла бастады. Енді бұдан былай жағдай дұрысталады деп ойлай-
мын.
Кәсіби композиторлар тек ән жазуға ғана машықтанбайды. Олар 
көбіне  көңілді  күрделі  шығармалар  жазуға  аударады.  Бірақ  қазір 
композиторлар ән саласына да көп көңіл аудара бастады. Себебі оған 
сұраныс бар. Бір өкініштісі, әрине, мағыналы да мәнді әнге емес, 
жеңіл желпі билейтін әндерге назар көп ауып барады. Сондықтан 
да кәсіби композиторлар мұндай мәнсіз-мағынасыз дүниелерге бара 
бермейді.  Әрине,  ол  қолдан  келмейтіндіктен  емес,  керісінше  бұл 
кәсіби композиторға жараспайтын қылық.
Қазір ән жазып жүргендердің көбісі әуесқой сазгерлер. Ал «ком-
позитор» деген сөздің мазмұны терең, оған атүсті қарауға болмайды. 
«Композитор» – композиция деген сөзден шыққан. Оның формасы 
күрделі. Ал бір-екі әуен жазған сазгерлер, әрине, бірден композитор 
болып кете алмайды. Мен мұны кәсіби композитор болғандықтан 
айтып отырғаным жоқ. Мысалы, сіз кәсіби журналшысыз сонда сіз 
бір-екі мақала жазған адамды «журналшы» дейсіз бе? «Әрине, жоқ». 
Міне, сол сияқты, оларды да мен композитор дей алмаймын. Біздің 
көбіміз музыкалық мектепті бітірдік, консерваторияда білім алдық. 
Өміріміздің он алты жылын осы өнерге сарп еттік. Енді бұған аспи-
рантурада оқыған жылдарды қосыңыз. Осыдан кейін барып кәсіби 
композитор болдық.
– Сонда қазір атағы жер жарып жүргендерді өтпелі кезеңнің 
өткінші сазгерлері дейміз бе? Жоқ, әлде жаңа уақыт өзі тудырған 
«тума таланттар» ма?
– Әрине, әр кезеңнің өзіне тән белгілері болады. Ол сол уақыттың 
өз  қажеттілігінен  туындайды.  Бұған  дәлел  қазір  бізде  щоу-бизнес 
емес,  той-бизнес  етек  алып  барады.  Жалпы  бұл  құбылыс  кәсіби 
өнердің  беделін  түсіріп,  оның  рухани  құндылығын  арзандатып, 
оны еріккеннің ермегіне айналдырып алдық. Жақсы ән жазу қазір 
мақсат емес. Өтетін, ақша болатын бір күндік әуен жазсаң болды. 
Ал  халықтың  көңілінен  шығатын  әндер  жазуды  ұмыттық.  Мыса-
лы, Абай атамыздың ХІХ–ХХ ғғ. аралығында жазған әндері қандай 
керемет,  қандай  ғажап.  Шәмші  ағамыздың  өлмес  әуендері  күні 

137
бүгінге дейін жанымызды нұрландырып тұрған жоқ па? Абайдың 
«құлақтан  кіріп  бойды  алар»  деуінің  өзі  әннің  адам  сезімін  оята-
тын осы құдіретін танытса керек. Бірақ, жеңіл-желпі тек тойда ғана 
айтылатын, би ырғақтарына құрылған әндердің көбейіп кеткеніне 
қарным ашады, әрине, мен өткенді аңсап отырған жоқпын. Бір ай-
тарым ол кезде кез-келген шығармаға сын көзбен қарайтын. Әнге 
жақсы  өлең  алуың  керек.  Бұдан  кейін  барып  көркемдік  кеңестің 
талқысына  түседі.  Онда  он-он  бес  адам  болады.  Олардың  көбісі 
тәжірибелі  музыканттар,  композиторлар,  әншілер.  Міне,  солар 
«жақсы ма?», «жаман ба?» өз бағаларын береді. Содан кейін барып 
ол шығарма халыққа жететін. Қазір ол жоқ қой.
–  Бүгінде  азаматтық  шығармалар  азайып  кеткені  белгілі. 
Сонда  келешек  ұрпақты  отансүйгіштікке,  ұлтжандылыққа 
тәрбиелейтін туындылардың қажеті болмай қалғаны ма? Жоқ, 
әлде мұның басқа себебі бар ма?
–  Ия,  кезінде  музыкаға  ұлттық  идеологияның  бір  саласы  деп 
қарады.  VІ–VІІ  ғасырларда  өмір  сүрген  қытайдың  бір  ақылгөй 
адамы: «Егер де басқа мемлекетті құлатып, оны жаулап алғың кел-
се,  ең  алдымен,  ол  елдің  музыкалық  жүйесін  қират»  деген  екен. 
Себебі, музыка халықтың  рухы,  оның  жаны. Сондықтан  да мұны 
үкімет  қолдан  шығарып  алмауы  қажет.  Қазір  біз  батыс  эстрада-
мен бәсекеге түсе алмай отырмыз. Әсіресе, жас сазгерлердің көбісі 
соларға еліктейді. Қанша еліктегенмен де дәстүрлі музыкамыздың 
ұлттық рухынан, қазақтық қасиетінен айырылып қалуға болмайды 
ғой. Жасыратыны жоқ жас кезімізде өзіміз де әр түрлі жанрға бой 
алдырып, тіпті басқаға еліктеп кеткенбіз. Сонда үлкен ағаларымыз 
Сыдық  Мұхамеджанов,  Кенжебек  Күмісбеков:  «сендердің  мына 
әндеріңде қазақтың иісі жоқ қой» деп ренжитін. Олар бізді осылай 
тәрбиелейтін. Қазір ондай тәрбие жоқ.
Бірақ мұны осылай бетімен жіберуге болмайды. Қазір үкімет кеш 
болса да бұған мән бере бастады. Сондықтан да еліміздің ірі теле-
компанияларында, радио арналарында шығармаларға баға беретін 
көркемдік  кеңестер  болу  керек.  Әрине,  әнші  қыруар  қаражатқа 
керемет  бір  клип  түсіріп  алып  келуі  мүмкін.  Бірақ  оның  сапасы 
қандай, халықтың көңілінен шыға ма? Біз осы жағына мән беруіміз 
керек,  онсыз  болмайды.  Мен  цензураны  қалпына  келтірейік  деп 
отырған  жоқпын.  Басқа  бір  жолын  таппасақ  болмайды.  Өйткені 
бәрін ақшамен шеше беретін болсақ, онда біз көп нәрседен ұтылып 
қаламыз.  Бұл  мәселені  заң  арқылы  шешу  қиын.  Себебі,  өнерді 

138
заң  аясында  ұстасақ,  онда  біз  оны  қысып  тастағандай  боламыз. 
Бізде жаңа шығармаларға баға беретін кәсіби сыншылар жоқ. Мы-
салы,  Америка  Құрама  Штаттарында  ондайлар  көп.  Олар  тіпті 
Голливудтың  керемет  жұлдыздарына  «ең  жаман  киім  киген»,  «ең 
жаман рөлді сомдаған» деп баға беріп жатады.
Өнер деген ақша табудың көзі немесе тәсілі емес қой. Ол биік 
дүние ғой. Адам өзін өнерде емес, өзіндегі өнерді сүюі керек. Сон-
да ғана белгілі бір нәтижеге жетеді. Мысалы, бір күндік әндер көп 
бүгін. Айтылады да ұмытылып қалады. Сіз дұрыс айтып отырсыз 
патриоттық  сезімді  оятып,  халықтың  рухани  деңгейін  көтеретін 
дүниелер жазуымыз керек. Онсыз болмайды, ол үшін, әрине, іздену, 
еңбектену қажет. Мен кәсіби композитормын ал жеңіл-желпі әнді 
екі-үш минутта қолма-қол шығарып беремін. Күнде мен жүз ән жа-
зуым мүмкін. Бірақ мәселе онда емес қой. Жауапкершілік болу ке-
рек.
–  Осы  жауапкершіліктің  жоқтығынан  бүгінде  еліміздің 
теле-радио  арналарын  батыстың  музыкалық  өнімдері  басып 
алды. Әсіресе, жекеменшік телеарналар мен радиолар ұлттық 
өнерімізге пысқырып та қарамайтын болды. Сонда батыстың 
мәдени экспанациясына кім тосқауыл қояды? Бұл жөнінде сіздің 
ойыңыз қандай?
–  Қазір  елу  пайызы  міндетті  түрде  мемлекеттік  тілде  болсын 
деген.  Бұл  барлық  теле-радио  арналарға  қатысты.  Оның  ішінде, 
әрине,  музыка  саласында  да  солай  болуы  қажет  қой.  Ал,  бірақ, 
батыс  музыкасының  деңгейі  дыбыс  жағынан,  жазылуы  жағынан, 
әрлеу  жағынан  ұтымды.  Өйткені  онда  музыкалық  индустрия  әрі 
қалыптасқан мектеп бар. Бізде не индустрия не әншілерді үйрететін 
мектеп жоқ. Мектеп болу үшін керемет бір жақсы ұстаздар болу ке-
рек. Енді онсыз болмайды ғой. Бұл бір-бірімен байланысып жатқан 
дүние. Кеңес үкіметі кезінде біз мына эстрада саласында ән айтуды 
үйретпедік қой. Біз тек қана классика саласында ән салуды үйреттік. 
Батыста эстрада өнеріне жастайынан баулиды. Даусын қояды, өзіндік 
орындаушылық  мәнерін  іздейді.  Сонан  сон  әнін  жазғызады.  Ал, 
бізде құдай-ау, бір әнді бір күнде емес, бір сағатта жазады. Оларда 
бір әнді айлап жазады. Оған үлкен бизнес деп қарайды. Сондықтан 
оларда  талғам  күшті.  Содан  кейін,  әрине,  олардың  деңгейлері  де 
биік болады. Олардың түсірген клиптері де сапа жағынан жоғары. 
Бұның бәрі өте жоғары кәсіби талғаммен жасалған дүниелер. Қазір 
бізде де бірте-бірте музыкалық шоу-бизнес дамып келеді. Ол жоқ 

139
деп жоққа шығаруға болмайды. Батыстың «супер жұлдыздарындай» 
болмаса да соған жете – қабыл әншілеріміз бар, бірақ олар аз.
–  Қазақтың  дәстүрлі  өнері  ән-күйі,  терме-толғаулары 
ұмытылып  бара  ма,  қалай?  Себебі,  дәстүрлі  әншілер  мен 
күйшілерді  теледидардан  да  сирек  көретін  болдық.  Халықтың 
ғасырлар  бойы  тірнектеп  жинаған  інжу-маржан  ән-күйінен 
жерігеніміз бе?
– Ұлттық дәстүрлі әндер міндетті түрде насихатталуы, міндетті 
түрде дамуы керек. Бұдан басқа ой, бұдан басқа ешқандай пікір 
болмау  қажет.  Бұдан  басқа  көзқарас  жоқ,  болмайды  да.  Әрине, 
мемлекет  тарапынан  бұған  қолдау  болуы  керек.  Кезінде  Астана 
қаласының  әкімінің  онрынбасары  болып  жүргенде  біз  бірінші 
рет республикалық жыраулар фестивалін өткіздік. Бұл ұмытылып 
бара жатқан дәстүрлі өнеріміздің бір саласы ғой. Оны көріп, өзім 
де  бір  керемет  өнердің  бұлағынан  нәр  алып,  тамсанып  шыққан 
едім. Міне, осындай фестивалдерді, байқауларды жиі-жиі өткізіп 
тұрсақ артық болмас еді. Өте талантты дәстүрлі әншілеріміз бен 
орындаушыларымызды насихаттауымыз керек. Бұл тұрақты түрде 
болу керек. Астанада Сапар Ысқақов деген меценат азамат бар. Ол 
кісі маған «қобызшылардың дәстүрлі фестивалін өткізейік» деді. 
Мен  мынандай  ұсыныс  жасадым.  Қорқыт  бабамызға  арналған 
Байқоңырдың жанында үлкен мемориялдық кешен бар. Айдалада, 
қаладан бір отыз шақырым жерде. Сонда амфитеатр бар. Акусти-
касы қандай керемет. «Сапар аға, фестивалді сол жерде өткізейік. 
Сол  жерге  мықты  қобызшыларды  шақырайық.  Қобызбен  ән 
салатын  әншілерді  шақырайық.  Қорқыт  бабамыздың,  Тілеп 
бабамыздың  сол  сияқты  басқа  ұлы  қобызшыларымыздың  рухын 
көтерейік» дедім. Ол кісі келіскендей болды. Құдай қаласа, биыл 
тамыздың  соңы,  қыркүйектің  басында  қобызшылар  фестивалін 
өткіземіз.  Осы  бір-екі  аптаның  ішінде  әзірлік  жұмысын  бастай-
мыз. Біздің әндеріміз ешбір халықтың әндерінен кем емес, артық 
болмаса. Сондықтан да халық музыкасы да жаңа қоғамнан, жаңа 
заманнан  өзінің  лайықты  орнын  алуы  керек.  Кезінде  әкімнің 
қолдауымен  қазақ  әндерін  орындаушыларын  халықаралық 
«Астана» фестивалін өткіздік. Әр түрлі елдердің әншілері біздің 
әндерімізді өзінше өңдеп, бізге алып келіп сыйлап жатыр. Біздің 
біраз әндеріміз қазір шетелдік хит-шерулерде бар. Бұл жерде біз 
өзіміздің рухани байлығымызды шет елге экспортқа шығарып жа-
тырмыз. Осылай біз өзімізді – өзіміз насихаттауымыз керек. Халық 

140
әуендеріміз  қандай  ғажап.  Олар  әсіресе,  халық  әндеріне  ерекше 
қызығушылық танытып отыр.
– Қазақ мәдениетінің бүгінгі жай-күйі, келешегі жайлы Пар-
ламент Мәжілісі депутаттарының арасында, жалпы отыры-
старда сөз болып тұра ма? Әріптестеріңіздің ұлттық дәстүрлі 
өнерге деген көзқарастары қандай?
–  Әрине.  Әсіресе,  «Мәдениет  туралы»  заңдар  қабылдар  кез-
де қызу пікірталас болды. Ал, қазір «Мәдени мұра туралы» заңды 
қарастырып жатырмыз. Кез келген заңға толықтырулар, өзгерістер, 
ұсыныстар  енгізіп  жатады.  Кейде  пікірталастар  айлап  созылады. 
Мысалы, мен өз пікірімде әлі күнге дейін тұрмын. Маған айтады 
«Төке,  алып  тастамайсыз  ба?»  дейді.  Мен  «алып  тастамаймын» 
дедім.  Өйткені  бұған  көп  нәрсе  байланысты.  Бұрын  қабылдаған 
заң  ғой.  Егер  өзгерістер  енгізбесек  сол  қалпында  қалады.  Мұнда 
принципалық  мәселелер  бар.  Мысалы,  тарихи  және  мәдени 
мұраларымызға  байланысты  ескерткіштердің  тізімін  заң  бойын-
ша  бекітетұғын  әкімшілік.  Неге,  олай  болады?  Неге,  мәслихат 
бекітпейді.  Мәслихатта  халық  сайлаған  қалаулылар  бар.  Жиырма 
бес, отыз адам қаулы қабылдағаннан кейін олар міндетті түрде жа-
уапты болады. Оны өзгертуде оңай емес. Сол себептен де мәслихат 
шешіп, мәслихат бекітуі керек. Себебі, ол халықтың рухани мұрасы 
ғой.
Сондай-ақ,  «Қуыршақтар  туралы»  заңды  қарастырдық.  Соның 
өзінде де көп пікірсайыс болды. Өйткені қуыршақ дегеніміз үлкен са-
ясат, үлкен идеология ғой. Біз балаларымызды немен тәрбиелейміз? 
Қандай ойыншықтармен олардың санасын қалыптастырамыз? Сол 
себептен де ойыншықтар қазақтың салт-дәстүріне байланысты жа-
салуы қажет. Сонда өзіміздің ұлттық рухымыз болады.
– Сіз туралы «Депутат Төлеген» ол уақытша, ал «Компози-
тор Төлеген» ол мәңгілік дейді. Өзіңіздің бұл жөніндегі ойыңыз 
қандай?
–  Мен  композитор  ретінде  1992  жылы  Мемлекеттік  сыйлықты 
алғанмын.  Бірақ  жұрт  алдында  есеп  беруді  шынын  айтқанда 
ойламаған  адаммын.  Шығармашылық  кешімді  өткізу  1993–1994 
жылдары  менің  достарым  «сенің  шығармашылық  кешіңді  өткізіп 
берейік» деп қолқа салғанда мен келіспеген едім. Мен кәсіби ком-
позитормын. Бұл менің кәсібім. Құдай берген талант та бар шығар. 
Сол  себептен  де  мен  бұған  сын  көзбен  қарадым.  Елден  ерек-
ше  істеген  ештеңкем  жоқ.  Қолымнан  келгенше  жаздым.  Кейбір 

141
шығармаларым  халықтың  көңілінен  шықты  соған  риза  болдым. 
Ал  Мұрат  Ерғалиев  пен  Александр  Понамарев  соңғы  жылдары 
«сенің  кешіңді  өткізейік»  деп  қоймады.  Мен  енді  жас  емеспін, 
біраз жасқа келіп қалдым. «Сенің де артыңда бірдеңе қалу керек. 
Ретке  келтірейік.  Оны  таспаға  түсірейік.  Телеарнадан  көрсетейік. 
Ертең  ол  сенің  ізің  болып  қалады.  Ол  балаларыңа,  немерелеріңе, 
шөберелеріңе мұра болып қалады. Осының бәрін ойламайсыз ба?» 
дегеннен  кейін  таспаға  түсіру  міндет  қой.  Содан  кейін  өзімнің 
әуендерімді  таспаға  түсірдім.  Олар  мені  Алматыда  тұратын  та-
лантты композитор әрі әрлеуші музыкант Ринат Гаисинмен таны-
стырды.  Сол  екеуміз  бірігіп  жұмыс  істеп,  он  жеті  әуенімді  таза 
аспаптық шығарма ретінде жазып, таспаға түсірдік. Енді бұны қай 
жерден  шығарамын.  Содан  кейін  Мәскеуге  бір  барғанымда,  онда 
«Монолит»  деген  бір  компания  бар,  өте  танымал,  Ресейдің  талай 
мықты  әншілерінің  компакт  дискілерін  шығарған.  Соларға  барып 
көрсеткем. Олар маған телефон соғып «біз шығарайық» деді. Соны-
мен үш жылға менімен шартқа отырып, Ресейде және басқа мемле-
кеттерде насихаттауды мойындарына алды. Осыны көргеннен кейін 
сәл рухани демеу алғандай болдым. Содан кейін «жасасақ жасайық» 
дедім. Нәтижесін өзіңіз көрдіңіз. Балалық шағымнан бастап бүгінгі 
жеткен жетістігіме дейінгі аралықты музыка тілімен баяндауға ты-
рыстым. Таза аспаптық музыканы қабылдау қиын ғой. Сондықтан 
да оған қосымша билер, көріністер қойдық.
–  Осы  уақытқа  дейін  бірде-бір  кешіңізді  өткізбегеніңізге 
қайран қаламын. Бұған қандай себептер болды?
–  Енді  оның  бәрі  талғамға  байланысты  ғой.  Кейбіреулер  айта-
ды «сіз тым қарапайымсыз» деп. Мәселе қарапайымдылықта емес. 
Мәселе жауапкершілікте. Мен өзіме-өзім үлкен жауапкершілікпен 
қараймын.  Менің  ең  басты  алдыма  қойған  мақсатым  –  сол 
шығармаларым  өмір  сүрсе,  олар  менің  балаларым  секілді.  Біреу-
міреу оларды тамсанып тыңдаса, солардан жанына ләззат алса онда 
мен  өзімді  бақыттымын  деп  есептеймін.  Сондықтан  да  бұл  кеуде 
қағатындай дүние емес.
Мен  өзімнің  жүрегімдегі  өнерді  сүйемін.  Шынын  айтқанда 
әндерімді, әуендерімді сатпаймын.
–  Сондай-ақ  күрделі  жанрда  жазған  туындыларыңызда  аз 
емес болар. Ендігі әңгіменің ат басын солай қарай бұрсақ деймін.
– Әрине. «Жерұйық» деген рок опера жаздым.  Ал одан үзінділер 
алып,  «Астана  –  Бәйтерек»  кешенінің  тұсаукесер  салтанатында 

142
«Самұрық»  рок  балетін  қойдық.  Мен  бұны  өзімді  көрсетейін  деп 
жасағам жоқ, амалсыздан жасадым. Өйткені бір жас композиторға 
тапсырыс  бергенбіз,  ол  болмай  қалды.  Менің  басымнан  өткен 
осындай  қиын  жағдайлар  көп.  «Әкімнің  орынбасары  болам»  деп  
армандаған адам емеспін. Сұрау болғаннан кейін бардым. «Депутат 
болам» деген түсіме кірмейтін. Заман талабы болғаннан кейін депу-
тат болдым. Жасыратыны жоқ. «Шығармашылық кешімді өткізсем» 
деген де арманым болған жоқ. Мүмкін кезі келген шығар.
Мен өзі осы Алматы қаласын өте сүйем. Бала кезімнен бастап 
Алматыда тұруды армандаған едім. Осында алғаш келген жылым, 
он  бес-он  алтыдамын.  Осы  Абай  театрының  есігін  ашып  қана, 
ішіне сығалап қарадым, ары қарай кіруге қорықтым. Маған сонда 
бір Құдайдың ғимаратындай болып көрінді. Жылдар өтті, білім ал-
дым, өсіп-өндім. Содан кейін осы Абай атындағы опера және ба-
лет театрына директор болып келдім. Мен ойлаймын өмір қандай 
қызық. Өнерге әкелгендердің бірі Ермек Серкебаев. Сол Ерағаңдар 
ән салған киелі өнер шаңырағының тізгінін ұстау деген маған зор 
бақыт еді. Роза Бағланова гастролдік сапармен Семейге бір келген-
де, ол кезде мектепте оқитынмын. Құдай-ау, нағыз бір періштенің 
келгеніндей қабылдадым ғой. Кейін сол кісімен өте жақын танысып, 
ол кісі менің әндерімді айтты. Роза апайдың арқасында «Іңкәрім-ай» 
әні дүниеге келді. Сол кісі шығарғандай болды. Бір концертте менің 
төрт әнімді айтқан кездері де болды. Осындай болады деп ойладым 
ба? Әрине, жоқ. Қазір ешқашан тұрамын деп армандамаған қалада 
–  Астанада  тұрып  жатырмын.  Қаланы  абаттандыруға,  еліміздің 
мәдени  орталығына  айналуына  азды-көпті  үлес  қосқаныма  риза-
мын. Ол жылдар текке өтпеген сияқты халқыма қызмет еттім.
Кешімді Алматыда өткізген себебім. Осында алғаш бата беріп, 
маған  жол  сілтеген  адамдардың  алдынан  өткім  келді.  Соларға 
есеп  бергендей  болдым.  Концертке  дәрігерлерді,  мұғалімдерді, 
мәдениет, ғылым саласында қызмет істейтіндерді шақырдым. Тегін 
өтті. Соларға сыйладым. Көңілдерінен шықтым ба, шықпадым ба, 
оны халық өзі айтсын. Енді Астанада 5 маусымда Құдай бұйыртса, 
осындай кешімді өткіземін. Содан кейін 1 қазанда Мәскеуде өткізгім 
келеді. Себебі, онда компакт дискім шықты. Олар оған үлкен мән 
берді. Өзімді ғана емес, жалпы қазақ музыкасының деңгейі бүгінде 
қандай дәрежеде екенін мәскеуліктерге көрсеткім келеді.
–  Ал  енді  өлең  жазу,  ақындық  шабыт  сізге  тосыннан  келіп 
қонды ма, қалай?

143
–  Әркімнің  орынбасары  болып  жеті  жылдай  жұмыс  істедім. 
Содан  кейін  депутатқа  өту  үшін  үлкен  электралдық  компаниядан 
өттім. Сайлау деген үлкен емтихан ғой. Одан сәл қолым босағандай 
болды. Сол кезде Талғат Теменов «Көшпенділер» фильміне музыка 
жаз» деп ұсыныс жасады. Біраз ойландым. Содан соң Талғатқа теле-
фон соғып, жағдайымды айтып, кешірім сұрап, рахмет! дедім. Адам 
өзіне-өзі сын көзбен, жауапкершілікпен қарау керек. Өйткені өнерде 
онсыз болмайды. Содан кейін бір қиналып жүргенімде бір хат ал-
дым. Ол хат маған қатты әсер етті. Оған өлеңмен жауап жаздым. 
Екінші  хат  алдым.  Оған  да  өлеңмен  жауап  бердім.  Сөйтіп  екі-үш 
өлең жаздым. «Бұл өзі бір қызық процесс екен ғой» деп ары қарай 
жаза бастадым. Содан кейін «әй, осыны біреулерге оқиыншы» дедім. 
Оқыдым. «Әй, мынауың, керемет екен ғой. Берші маған» деп сұрады. 
Сонымен  біраз  жиналып  қалды.  Мәскеуге  барғанымда  бір  ақын-
баспагерге көрсеттім. Оқығаннан кейін «мынаны шығарайық, тәп-
тәуір дүние екен» деді. Ақын болмасам да көңілімді жарып шыққан 
ой толқындары осы қаңтарда кітап болып басылып шықты. Оған да 
таңқалдым. Өмірімде Мәскеуде оқырмандарыммен кездесемін деп 
ойладым ба? Міне, бұлардың бәрі мені қанаттандырып, рухымды 
көтерді.
РОза РыМБаЕва,
Қазақстанның халық әртісі
Сені шырқай беремін туған елім
қазақ  эстрадасының  жұлдызы  Роза  Рымбаеваны  таныс- 
тырып  жатудың  өзі  артық  болар  деймін.  Сонау  шалғайдағы 
Жалғызтөбе  ауылынан  өнер  көгіне  қанат  қаққан  еліктің 
лағындай  қаршадай  қыз  бүгінде  әлем  таныған  ән  падишасы-
на,  ұлтымыздың  мақтанышына  айналды.  Ол  қазақстанның 
халық  әртісі,  Мемлекеттік  сыйлықтың  лауреаты,  «Парасат» 
орденінің  иегері,  Өзбекстанның  және  қырғыстанның  еңбек 
сіңірген әртісі. Розаның күміс көмейінен өріліп, інжу-маржандай 
тізіліп халқының жүрегіне ұялаған әндерде сірә, шек бар ма? 
Жоқ! Ол ажарын әрлеп, қаншама халық әндерін  қайта түлетті. 

1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   26


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал