Ономастикалық хабаршы №1 (33) 2017



жүктеу 0.64 Mb.

бет4/7
Дата07.09.2017
өлшемі0.64 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

Қазақстан Республикасының 

Премьер-Министрі                                                                      Б. Сағынтаев 

35

ХАБАРШЫ


Ономастикалық

ҚАЗАҚСТАН

РЕСПУБЛИКАСЫ

ҮКІМЕТІНІҢ

ҚАУЛЫСЫ

ПОСТАНОВЛЕНИЕ

ПРАВИТЕЛЬСТВА

РЕСПУБЛИКИ 

КАЗАХСТАН

201_ жылғы                                                                                           от «__»

№____________                                                                    ____________ №           

№____ дана                                                                                     ____экз. №

Астана, Үкімет Үйі          

№ исх: 135   от: 27.03.2017



Маңғыстау облысының білім беру ұйымдарына атау беру және

 қайта атау туралы 

«Қазақстан  Республикасының  әкімшілік-аумақтық  құрылымы  ту-

ралы»  1993  жылғы  8  желтоқсандағы  Қазақстан  Республикасының 

Заңы  10-бабының  4-1)  тармақшасына,  «Қазақстан  Республикасының 

аумағ ындағы  әуежайларға,  порттарға,  теміржол  вокзалдарына,  темір-

жол  стансаларына,  метрополитен  стансаларына,  автовокзалдарға, 

автостансаларға, физикалық-географиялық және мемлекет меншігіндегі 

басқа да объектілерге атау беру, сондай-ақ оларды қайта атау, олардың 

атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту және мемлекеттік 

заңды  тұлғаларға,  мемлекет  қатысатын  заңды  тұлғаларға  жеке 

адамдардың есімін беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Респу-

бликасы Үкіметінің 1996 жылғы 5 наурыздағы № 281 қаулысына сәйкес 

Қазақстан Республикасының Үкіметі 

ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Мынадай білім беру ұйымдарына:

1)  «№  5  жалпы  білім  беру  орта  мектебі»  коммуналдық  мемлекеттік 

мекемесіне Нұртас Оңдасыновтың есімі;

2) «№ 16 жалпы білім беру орта мектебі» коммуналдық мемлекеттік 

мекемесіне Саламат Мұқашевтың есімі;

3)  Түпқараған  ауданы  әкімдігінің  «Өнер  және  кәсіпке  бағдарлау 

мектебі» мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорнына Мұрын жы-

рау Сеңгірбекұлының есімі;

4)  «Шайыр  орта  мектебі»  мемлекеттік  мекемесіне  Тұрар 

Жалғасбайұлының есімі;

5) «№ 5 жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттік мекемесіне Шоғы 

Мұңалұлының есімі;

Бланк с


ериялық нөмірсіз ЖАР

АМСЫЗ Б


ОЛЫП Т

АБЫЛАДЫ. Қыз

мет бабына қаж

етті көшір

мелер шек

те

улі данада жас



алады,

белгіленг

ен тәр

тіппен БЕКІТІЛЕДІ ЖӘНЕ ЕСЕПКЕ АЛЫНАДЫ.



Бланк б

ез с


ерийног

о но


мера НЕДЕЙСТВИТЕ

ЛЕН. К


опии при слу

ж

ебной необ



хо

димо


сти делаю

тся в ограниченно

м к

оличе


ств

е,

ЗАВЕР



ЯЮ

ТСЯ И УЧИТЫВ

АЮ

ТСЯ в уст



анов

ленно


м порядк

е.


ХАБАРШЫ

Ономастикалық

6)  «Мектепке дейінгі шағын орталығы мен гимназия сыныптары бар № 15 

жалпы білім беру орта мектебі» мемлекеттік мекемесіне Ибаш Жанболатованың 

есімі берілсін.

2.  Маңғыстау облысының әкімдігі Маңғыстау облысының білім басқарма-

сының  «Маңғыстау  политехникалық  колледжі»  мемлекеттік  коммуналдық 

қазыналық  кәсіпорны  Маңғыстау  облысының  білім  басқармасының  «Халел 

Өзбекғалиев  атындағы  Маңғыстау  политехникалық  колледжі»  мемлекеттік 

коммуналдық қазыналық кәсіпорны болып қайта аталсын. 

3.  Осы  қаулы  алғашқы  ресми  жарияланған  күнінен  бастап  қолданысқа 

енгізіледі.



Қазақстан Республикасының 

Премьер-Министрі                                                                      Б. Сағынтаев 

37

ХАБАРШЫ


Ономастикалық

ҚАЗАҚСТАН

РЕСПУБЛИКАСЫ

ҮКІМЕТІНІҢ

ҚАУЛЫСЫ

ПОСТАНОВЛЕНИЕ

ПРАВИТЕЛЬСТВА

РЕСПУБЛИКИ 

КАЗАХСТАН

201_ жылғы                                                                                           от «__»

№____________                                                                    ____________ №           

№____ дана                                                                                     ____экз. №

Астана, Үкімет Үйі          

№ исх: 828   от: 20.12.2016



Маңғыстау облысының мәдениет және білім беру ұйымдарына 

атау беру мен қайта атау туралы 

«Қазақстан  Республикасының  әкімшілік-аумақтық  құрылысы  ту-

ралы»  1993  жылғы  8  желтоқсандағы  Қазақстан  Республикасының 

Заңы  10-бабының  4-1)  тармақшасына,  «Қазақстан  Республикасының 

аумағындағы  әуежайларға,  порттарға,  теміржол  вокзалдарына,  темір-

жол  стансаларына,  метрополитен  стансаларына,  автовокзалдарға,  авто-

стансаларға,  физикалық-географиялық  және  мемлекет  меншігіндегі 

басқа  да  объектілерге  атау  беру,  сондай-ақ  оларды  қайта  атау,  олардың 

атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту және мемлекеттік 

заңды  тұлғаларға,  мемлекет  қатысатын  заңды  тұлғаларға  жеке 

адамдардың  есімін  беру  қағидаларын  бекіту  туралы»  Қазақстан  Респу-

бликасы Үкіметінің 1996 жылғы 5 наурыздағы № 281 қаулысына сәйкес 

Қазақстан Республикасының Үкіметі 

ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1.  Мынадай білім беру және мәдениет ұйымдарына:

1)  «№  7  мектеп-лицей»  мемлекеттік  мекемесіне  –  Нәсіпқали 

Марабаевтың есімі;

2)  Маңғыстау  облысы  білім  басқармасының  «Маңғыстау  гумани-

тарлық  колледжі»  мемлекеттік  коммуналдық  қазыналық  кәсіпорнына  – 

Мұрын жырау Сеңгірбекұлының есімі;

3)  «Мектепке дейінгі шағын орталығы мен гимназия сыныптары бар 

№ 22 жалпы білім беру орта мектебі» мемлекеттік мекемесіне – Серікбол 

Қондыбайдың есімі;

4) «№ 1 жалпы білім беретін мектеп-лицей» мемлекеттік мекемесіне 

–Ғұбайдолла Айдаровтың есімі;

5)  Маңғыстау  облысы  мәдениет  басқармасының  «Маңғыстау  облыс-

Бланк с


ериялық нөмірсіз ЖАР

АМСЫЗ Б


ОЛЫП Т

АБЫЛАДЫ. Қыз

мет бабына қаж

етті көшір

мелер шек

те

улі данада жас



алады,

белгіленг

ен тәр

тіппен БЕКІТІЛЕДІ ЖӘНЕ ЕСЕПКЕ АЛЫНАДЫ.



Бланк б

ез с


ерийног

о но


мера НЕДЕЙСТВИТЕ

ЛЕН. К


опии при слу

ж

ебной необ



хо

димо


сти делаю

тся в ограниченно

м к

оличе


ств

е,

ЗАВЕР



ЯЮ

ТСЯ И УЧИТЫВ

АЮ

ТСЯ в уст



анов

ленно


м порядк

е.


ХАБАРШЫ

Ономастикалық

тық әмбебап кітапханасы» мемлекеттік мекемесіне – Қабиболла Сыдиықовтың 

есімі;


6) «№ 8 жалпы білім беру орта мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесіне 

– Исатай Сүйеубаевтың есімі берілсін.

2.  «Ұштаған  орта  мектебі»  мемлекеттік  мекемесі  –  «Асқар  Өтепбергенов 

атындағы орта мектеп» мемлекеттік мекемесі болып қайта аталсын.

3.  Осы  қаулы  алғашқы  ресми  жарияланған  күнінен  бастап  қолданысқа 

енгізіледі.



Қазақстан Республикасының

Премьер-Министрі                                                                     Б. Сағынтаев

39

ХАБАРШЫ


Ономастикалық

ҚАЗАҚСТАН

РЕСПУБЛИКАСЫ

ҮКІМЕТІНІҢ

ҚАУЛЫСЫ

ПОСТАНОВЛЕНИЕ

ПРАВИТЕЛЬСТВА

РЕСПУБЛИКИ 

КАЗАХСТАН

201_ жылғы                                                                                           от «__»

№____________                                                                    ____________ №           

№____ дана                                                                                     ____экз. №

Астана, Үкімет Үйі          

№ исх: 79   от: 18.02.2017

 

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің 

Алматы академиясына Мақан Есболатовтың есімін беру туралы

  «Қазақстан  Республикасының  әкiмшiлiк-аумақтық  құрылысы  тура-

лы»  1993  жылғы  8  желтоқсандағы  Қазақстан  Республикасының  Заңы 

10-бабының  4-1)  тармақшасына  сәйкес  Қазақстан  Республикасының 

Үкіметі 

ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

 1. «Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Алматы ака-

демиясы» республикалық мемлекеттік мекемесіне Мақан Есболатовтың              

есімі берілсін.

2. Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне мынадай 

өзгерістер енгізілсін:

1)  «Қазақстан  Республикасы  Ішкі  істер  министрлігінің  мәселелері»                 

туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 22 маусымдағы                         

№  607  қаулысында  (Қазақстан  Республикасының  ПҮАЖ-ы,  2005  ж.,                              

№ 25, 311-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республи-

касы Iшкi iстер министрлiгi туралы ережеде:

Қазақстан  Республикасы  Ішкі  істер  министрлiгінің  қарамағындағы 

мемлекеттік мекемелер мен оның ведомстволарының тiзбесiнде:

«1.  Қазақстан  Республикасы  Ішкі  істер  министрлігі»  деген  бөлімде: 

реттік нөмірі 10-жол мынадай редакцияда жазылсын:

«10. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Мақан Есбо-

латов атындағы Алматы академиясы.»;

2)  «Министрліктер  мен  өзге  де  орталық  атқарушы  органдардың 

олардың  аумақтық  органдарындағы  және  оларға  ведомстволық 

бағыныстағы  мемлекеттік  мекемелердегі  адам  санын  ескере  отырып, 

штат  санының  лимиттерін  бекіту  туралы»  Қазақстан  Республикасы 

Бланк с


ериялық нөмірсіз ЖАР

АМСЫЗ Б


ОЛЫП Т

АБЫЛАДЫ. Қыз

мет бабына қаж

етті көшір

мелер шек

те

улі данада жас



алады,

белгіленг

ен тәр

тіппен БЕКІТІЛЕДІ ЖӘНЕ ЕСЕПКЕ АЛЫНАДЫ.



Бланк б

ез с


ерийног

о но


мера НЕДЕЙСТВИТЕ

ЛЕН. К


опии при слу

ж

ебной необ



хо

димо


сти делаю

тся в ограниченно

м к

оличе


ств

е,

ЗАВЕР



ЯЮ

ТСЯ И УЧИТЫВ

АЮ

ТСЯ в уст



анов

ленно


м порядк

е.


ХАБАРШЫ

Ономастикалық

Үкіметінің 2008 жылғы 15 сәуірдегі № 339 қаулысында: көрсетілген қаулымен 

бекітілген министрліктер мен өзге де орталық атқарушы органдардың олардың 

аумақтық органдарындағы және оларға ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік 

мекемелеріндегі адам санын ескере отырып, штат санының лимиттерінде:

1-бөлімде:

21) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:

21) ІІМ М. Есболатов атындағы  Алматы академиясы

597***


                                                                                                                        

3. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі және ресми 

жариялануға тиіс.

Қазақстан Республикасының

Премьер-Министрі                         

                                Б. Сағынтаев


41

ХАБАРШЫ


Ономастикалық

ҚАЗАҚСТАН

РЕСПУБЛИКАСЫ

ҮКІМЕТІНІҢ

ҚАУЛЫСЫ

ПОСТАНОВЛЕНИЕ

ПРАВИТЕЛЬСТВА

РЕСПУБЛИКИ 

КАЗАХСТАН

201_ жылғы                                                                                           от «__»

№____________                                                                    ____________ №           

№____ дана                                                                                     ____экз. №

Астана, Үкімет Үйі          

№ исх: 735   от: 24.11.2016



Павлодар облысының кейбір білім беру ұйымдарын 

 қайта атау туралы 

«Қазақстан  Республикасының  әкімшілік-аумақтық  құрылысы  тура-

лы»  1993  жылғы  8  желтоқсандағы  Қазақстан  Республикасының  Заңы 

10-бабының  4-1)  тармақшасына  және  «Қазақстан  Республикасының 

аумағындағы  әуежайларға,  порттарға,  теміржол  вокзалдарына,  темір-

жол  стансаларына,  метрополитен  стансаларына,  автовокзалдарға,  авто-

стансаларға,  физикалық-географиялық  және  мемлекет  меншігіндегі 

басқа  да  объектілерге  атау  беру,  сондай-ақ  оларды  қайта  атау,  олардың 

атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту және мемлекеттік 

заңды  тұлғаларға,  мемлекет  қатысатын  заңды  тұлғаларға  жеке  адам-

дардың есімін беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы 

Үкіметінің 1996 жылғы 5 наурыздағы № 281 қаулысына сәйкес Қазақстан 

Республикасының Үкіметі 

ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Павлодар облысының мынадай білім беру ұйымдары:

1)    «Баянауыл  ауданы  білім  беру  бөлімінің  Ақсан  жалпы  орта  білім 

беру  мектебі»  коммуналдық  мемлекеттік  мекемесі  -  «Баянауыл  ауданы 

білім  беру  бөлімінің  Дүйсенбай  Рахметов  атындағы  жалпы  орта  білім 

беру мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі; 

2)  «Баянауыл  ауданы  білім  беру  бөлімінің  Бірлік  жалпы  орта  білім 

беру  мектебі»  коммуналдық  мемлекеттік  мекемесі  -  «Баянауыл  ауданы 

білім беру бөлімінің Жылбек Ағаділов атындағы жалпы орта білім беру 

мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі болып қайта аталсын.

2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа 

енгізіледі. 



Қазақстан Республикасының

Премьер-Министрі                                                          Б. Сағынтаев

Бланк с


ериялық нөмірсіз ЖАР

АМСЫЗ Б


ОЛЫП Т

АБЫЛАДЫ. Қыз

мет бабына қаж

етті көшір

мелер шек

те

улі данада жас



алады,

белгіленг

ен тәр

тіппен БЕКІТІЛЕДІ ЖӘНЕ ЕСЕПКЕ АЛЫНАДЫ.



Бланк б

ез с


ерийног

о но


мера НЕДЕЙСТВИТЕ

ЛЕН. К


опии при слу

ж

ебной необ



хо

димо


сти делаю

тся в ограниченно

м к

оличе


ств

е,

ЗАВЕР



ЯЮ

ТСЯ И УЧИТЫВ

АЮ

ТСЯ в уст



анов

ленно


м порядк

е.


42

ХАБАРШЫ


Ономастикалық

ҚАЗАҚСТАН

РЕСПУБЛИКАСЫ

ҮКІМЕТІНІҢ

ҚАУЛЫСЫ

ПОСТАНОВЛЕНИЕ

ПРАВИТЕЛЬСТВА

РЕСПУБЛИКИ 

КАЗАХСТАН

201_ жылғы                                                                                           от «__»

№____________                                                                    ____________ №           

№____ дана                                                                                     ____экз. №

Астана, Үкімет Үйі          

№ исх: 881   от: 28.12.2016



Солтүстік Қазақстан облысының кейбір білім беру ұйымдарына 

атау беру мен қайта атау туралы

«Қазақстан  Республикасының  әкімшілік-аумақтық  құрылысы  тура-

лы»  1993  жылғы  8  желтоқсандағы  Қазақстан  Республикасының  Заңы 

10-бабының  4-1)  тармақшасына  және  «Қазақстан  Республикасының 

аумағындағы  әуежайларға,  порттарға,  теміржол  вокзалдарына,  темір-

жол  стансаларына,  метрополитен  стансаларына,  автовокзалдарға,  авто-

стансаларға,  физикалық-географиялық  және  мемлекет  меншігіндегі 

басқа  да  объектілерге  атау  беру,  сондай-ақ  оларды  қайта  атау,  олардың 

атауларының транскрипциясын нақтылау мен өзгерту және мемлекеттік 

заңды  тұлғаларға,  мемлекет  қатысатын  заңды  тұлғаларға  жеке  адам-

дардың есімін беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы 

Үкіметінің 1996 жылғы 5 наурыздағы № 281 қаулысына сәйкес Қазақстан 

Республикасының Үкіметі

 ҚАУЛЫ ЕТЕДІ: 

1. Солтүстік Қазақстан облысының мынадай білім беру ұйымдарына:

1) Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Солтүстік 

Қазақстан  облысы  әкімдігінің  «Петропавл  қаласының  қызмет  көрсету 

саласы  колледжі»  коммуналдық  мемлекеттік  мекемесіне  –  Искандер 

Даутовтың есімі;

2)  Қазақстан  Республикасы  Білім  және  ғылым  министрлігінің 

Солтүстік  Қазақстан  облысы  әкімдігінің  «Петропавл  темір  жол  көлігі 

колледжі»  коммуналдық  мемлекеттік  қазыналық  білім  кәсіпорнына 

Бәйкен Әшімовтің есімі берілсін.

2.  «Солтүстік  Қазақстан  облысы  Қызылжар  ауданы  әкімдігінің 

«Қызылжар  аудандық  білім  бөлімі»  мемлекеттік  мекемесінің  «Бере-

зовка  негізгі  мектебі»  коммуналдық  мемлекеттік  мекемесі  «Солтүстік 

Бланк с


ериялық нөмірсіз ЖАР

АМСЫЗ Б


ОЛЫП Т

АБЫЛАДЫ. Қыз

мет бабына қаж

етті көшір

мелер шек

те

улі данада жас



алады,

белгіленг

ен тәр

тіппен БЕКІТІЛЕДІ ЖӘНЕ ЕСЕПКЕ АЛЫНАДЫ.



Бланк б

ез с


ерийног

о но


мера НЕДЕЙСТВИТЕ

ЛЕН. К


опии при слу

ж

ебной необ



хо

димо


сти делаю

тся в ограниченно

м к

оличе


ств

е,

ЗАВЕР



ЯЮ

ТСЯ И УЧИТЫВ

АЮ

ТСЯ в уст



анов

ленно


м порядк

е.


ХАБАРШЫ

Ономастикалық

Қазақстан  облысы  Қызылжар  ауданы  әкімдігінің  «Қызылжар  аудандық  білім 

бөлімі» мемлекеттік мекемесінің «Филипп Чижиков атындағы негізгі мектебі»  

коммуналдық  мемлекеттік  мекемесі болып қайта аталсын.

   3. Осы  қаулы  алғашқы  ресми  жарияланған  күнінен  бастап  қолданысқа 

енгізіледі.

Қазақстан Республикасының

Премьер-Министрі  

 

 

 

 

         Б. Сағынтаев


ХАБАРШЫ

Ономастикалық



ОЙТОҒЫС

Қазақстан  Республикасы  Мәдениет  және  спорт  министрлігінің  Тілдерді               

дамыту және қоғамдық-саяси жұмыс комитеті Ш.Шаяхметов атындағы тілдерді 

дамытудың  республикалық  үйлестіру-әдістемелік  орталығымен  бірлесе                    

отырып, ағымдағы жылдың 2 маусым күні Шымкент қаласында «Ономастика 

саласындағы жұмыстарды ұйымдастырудың өзекті мәселелері» тақырыбында 

республикалық семинар өткізді.

Семинар  барысында  өңірлердегі  ономастикалық  ахуал,  идеологиялық  

тұрғыдан  ескірген  атауларды  тарихи  жер-су  және  ұлттық  танымға  жақын 

дәстүрлі  атаулармен  өзгерту  секілді  мәселелер  көтеріліп,  ф.ғ.д.  профессор  – 

М.  Мекемтасұлы,  Е.  Қажыбек,  Х.  Әбжанов,  саясаттанушы  –  Д.  Көшім  және 

жергілікті жерлердегі тіл басқармаларының мамандары баяндама жасады. 

 


45

ХАБАРШЫ


Ономастикалық

Мекемтас Мырзахметұлы,

М.Әуезов атындағы 

ОҚО университеті

Гуманитарлық ғылыми-зерттеу

институтының директоры, профессор            

ЖАҢА ДҮНИЕТАНЫМ ЖӘНЕ ОНАМАСТИКА МӘСЕЛЕСІ

Хакім  Абайдың  жетінші  қара  сөзіндегі  «Дүниенің  көрінген  әм  көрінбеген 

сырын  түгендеп,  ең  болмаса  денелеп  білмесе,  адамдықтың  орны  болмайды. 

Оны  білмеген  соң,  ол  жан  адам  жаны  болмай,  хайуан  жаны  болады.  Әзелде 

Құдайтағала хайуан жанынан адамның жанын ірі жаратқан, сол әсерін көрсетіп 

жаратқан»  деп  өз  заманында-ақ  дүниетанымдық  көзқарастың  биік  деңгейінде 

айтылған  терең  ойдың  табиғи  болмысын  аңғарамыз.  Абай  дүниенің  көрінген 

және  көрінбеген  сырын  танып-білуде  бұл  екі  құбылысты  үйлестіре  қараудың 

жолын меңзейді. Әрі өзі өмір бойы осы жолды ұстанып кетті.

Бұл мәселені яғни дүниенің көрінбеген және көрінген сырын Еуропалықтар 

16 ғасырда-ақ танып-білсе де, оларды үйлестіре қараудың жолына түсе алмаған. 

Мысалы  сол  заманның  көрнекті  ғалымы  испандық  Рено  Декарт  «Арнайы 

құрылғылар мен өлшеуге болатын нәрселерді ғана зерттеп, ғылым деп осыны 

ғана айтайық. Ал сана деген көзге көрінбейді, прибормен өлшенбейді. Бар екенін 

білеміз. Бірақ көзге көрінбейтін нәрсені зерттеп қайтеміз» деп бірден-ақ олар 

дүниенің көзге көрінген жағын зерттеуге бет бұрып кетті де, дүниенің көрінбеген 

сырын яғни рухани әлемді зерттеуден бас тартты, олар бүкіл Еуропалықтарды 

материалистік атеистік жолға бағытқа сілтеп жіберді.

1917 жылы большевиктер партиясы билікке келген соң материалистік атеистік 

танымды жалғастырып, дамытып қоғамдық сананы қалыптастырудың теориялық, 

идеологиялық  негізіне  айналдырды.  1922  жылы  «Құдайсыздар»  деп  аталатын 

газетін  шығарып,  қоғамды  тұтастай  атеистік  жолға  түсірді.  Руханият  жолын 

ұстаған  поптар  мен  молдаларды  қуғындап,  атып  шіркеу  мен  мешіт  атаулыны 

қиратты. Қашан КПСС пен ССРО күйрегенше жоғарғы оқу орындарында Атеизм 

негіздері деген оқулықты оқып емтихан тапсырып жатты. Бүкіл қоғамның рухани 

өмірінде материалистік, атеистік дүниетаным үстемдік етіп келді. 

Ресей империясы жаулап алған 47 түрік халқы да осы материалистік атеистік 

дүниетанымның қыспағында қалды. Халық қаншалықты идеологиялық қысымда 

қалса да, ауылдық жерлердегі түрік халықтары ата-бабалары ұстанған исламият 

пен ұлттық дәстүрлерін шама келгенше ұстап қалуға тырысты. Өйткені «Уықты 

ұстайтын – басқұр, халықты ұстайтын – дәстүір» деген мақалдың босқа айтыл-

майтыны да, шындыққа сай айтылғаны да байқалады. Ертеде қытай барлаушы-



Ойт

оғыс

46

ХАБАРШЫ


Ономастикалық

лары түрік халқын жаулап бодан етуге болады, бірақ олар ұстанған халықтық 

әдет-ғұрып  салт-сана  дәстүрлерін  бұза  алмайды  деген  пікірлері  де  советтік 

тұрмыста,  ол  ұстанған  идеологияға  құлай  берілмей  ата-бабалары  ұстанған 

жолы  қаншалықты  қыспаққа  алынса  да,  шет  жағасын  ұстанып  қалуы  халық 

тәуелсіздігін  алған  заманда  да  өз  көрінісін  беруі  –  көп  мәселенің  әуже  алып 

кетуінің өзі-ақ айғақтап тұр. 

Ал  онамастикалық  ғылым  салалары  саясатпен  тікелей  байланысты 

болғандықтан, кеңестік билік кезеңінде отаршылдық, тоталитарлық елді мекен 

жер атауларының ұлттық дәстүр шетке ығыстырылып, орыстанған елді мекен 

жер атауларымен антропонимдер басымдыққа айналды.

Ойшыл ақын Мағжан Жұмабаев айтқандай

Түріктер енші алысып көшкенінде

Қазаққа қара шаңырақ қалыпты ғой, -

деп  қара  шаңырақтың  мән  мағынасы  атадан  қалған  ұлттық  дәстүрдің 

сақталуын меңзеп тұр.

Билікке келген орталық өздері ұстанған онамастикалық саладағы затшылдық, 

атеистік танымын түрік тілді халықтарға сырттай билік күшімен ендіріп, олардың 

ғасырлар бойы ұстанып келген ұлттық дәстүр негізіндегі елді мекен жер атаула-

рын сыртқа қақты. Мысалы Ресей империясы проваславия дінінің онамастикалық 

дәстүрін ұстануы себепті, оны түрік халықтарына тықпалады. Мысалы елді ме-

кен жер атауларын адам атына қою дәстүрі Византия императоры Константиннің 

әрекетінен  басталған.  Ол  Византия  империясының  астанасына  өз  атын  беруі 

себепті, астана Константинопль яғни Константин қаласы деп атануы себепті, осы 

дәстүрді Ресей империясы қабылдап, топоним атауларын адам атына қою дәстүрі 

олардың ұлттық дәстүріне айналып кетті. Мысалы Мәскеу (Ахад Москаның аты-

на  1088  жылы  қойылды),  Ленинград,  Сталинград,  Калининград!!!  Бұл  атаулар 

олар үшін қалыпты құбылыс. Ал қазақтардың ірі елді мекен жер атауларына адам 

атына  қойылмайды,  микротапонимдерге  ғана  қойылады.  Мысалы  пәленшенің 

құдығы, түгеншенің асуы деген сияқты аталымдар. Ресей отаршылдары бұл кезде 

отаршылдық тапонимдерді қазақ жеріне қалағанынша қойып жатты. Мысалы Ва-

новка, Самсоновка, Галовочовка, Гродеков т.б. 

Билік басына халықтар көсемі Сталиннің бас хатшыға сайланған соң, әсіресе 

1937  жылғы  қызыл  қырғыннан  кейін  ССРО  аумағында  тотариларлық  тапо-

нимдер алыс жақын жер атауларында, колхоз совхоз, мектеп пен жоғарғы оқу 

орындарында қойылып жатты. Бұл құбылыс, әсіресе, саяси биюро мүшелерінің 

көпшілігі «халық жауы» деп ұсталынған тұста адам айтқысыз жылдамдықпен 

қойылып  тираждап  көбейіп  жатты.  Мысалы  менің  туған  ауылым  Майтөбе 

1867  жылы  Майлыкент  болысына  қарасты  №  13  ауыл  деп  аталды.  Кеңестік 

билік  кезінде  ол  ауыл  Қарасу  ауылшаруашылық  артелі,  Көктерек  колхозы, 




1   2   3   4   5   6   7


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал