Өмір қауіпсіздігі негіздері



жүктеу 0.72 Mb.

бет2/8
Дата30.04.2017
өлшемі0.72 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

СОӨЖ 21: Жараға инфекция түсіп асқынуы 

СӨЖ 21: Адамдарды санитарлық тазалаудан өткізу жолдары 

Әдебиеттер: 

    


1. Арпабеков 140-150 беттер 

    


2. Рустенова 189-190, 219, 224-232,233 

    


3. Исаин 343-346,325-326 

 

Кредит сағат 22 

Семинар №11 

Тақырыбы:  Жаралар 

Мазмұны: 

1. Жаралардың жіктелуі 

2. Инфекциялы жаралар 

3. Жара кезіндегі алғашқы көмек 

4. Жараны өңдеу құралдары, таңғыш материалдары 

СОӨЖ 22: Жарақат алған адамды тасымалдау жұмысы 

СӨЖ 22: Толық немесе жартылай санитарлық тазалау  

Әдебиеттер: 


1. Рустенова 189-190, 219, 224-232 

2. Арпабеков 148-151, 161 



 

Апта 12 

Кредит сағат 23 

Дәріс №12 

Тақырыбы: Қансырау. Қан тоқтату. 

Дәріс мазмұны: 

1. Қансыраудың түрлері  

2. Қанды уақытша тоқтату әдістері 

3. Ақырғы тоқтату әдістері 

4. Ішкі қансырау белгілері, ондағы іс-әрекет  

СОӨЖ 23: Қан ағысы 

СӨЖ 23: Инфаркт 

Әдебиеттер: 

1. Арпабеков 195-205 беттер 

2. Рустенова 182-189 беттер 

 

Кредит сағат 24 

Семинар 12 

Тақырыбы: Қансырау кезіндегі алғашқы көмек 

Мазмұны: 

1. Қансырау типтері 

2. Қан кетудің қауіпі. Қан құю. 

3. Уақытша қан тоқтату әдістері: қысып тұратын таңғыш, стандартты күйдіргі және 

қолда бар заттар, тамырды саусақпен басу 

СОӨЖ 24: Қан құю туралы түсінік 

СӨЖ 24: Суға батқан адамға көмек көрсету 

Әдебиеттер: 

1. Арпабеков 195-205 бет 

2. Рустенова 182-189 

 

Апта 13 

Кредит сағат 25 

Дәріс №13 

Тақырыбы: Тірек-қимыл аппараттарының жарақаты 

Дәріс мазмұны: 

1. Шеміршектің созылуы, соғып алу 

2. Буынның шығуы 

3. Сынықтар жіктелуі және оларға сипаттама 

4. Иммобилизация түсінігі 

СОӨЖ 25: Балалар жарақатының себептері 

СӨЖ 25: Ашық және жабық сынықтар 

Әдебиеттер: 

1. Арпабеков 167-195 беттер 

2. Рустенова 203 бет 

 

Кредит сағат 26 

Семинар 13  

Тақырыбы: Тірек-қимыл аппараты жарақаты кезіндегі алғашқы көмек 

Мазмұны: 

1. Буын шыққан кездегі алғашқы көмек 



2. Шендеуіштің түрлері, оларды салу әдістері 

3. Шеткі мүшелер сынған кездегі алғашқы көмек 

4. Бұғана сынған кездегі алғашқы көмек 

СОӨЖ 26: Буын шыққан кездегі алғашқы көмек 

СОӨЖ 26: Бұғана сынған кездегі алғашқы көмек 

Әдебиеттер: 

1. Арпабеков 167-195 беттер 

2. Рустенова 203 бет 

 

Апта 14 

Кредит сағат 27 

Дәріс №14 

Тақырыбы: Термиялық жарақаттар 

Дәріс мазмұны: 

1. Термиялық жарақат: күйік және үсік 

     2.  Күйік және үсік болған кездегі алғашқы көмек 

3.  Жылу соққанда және күн тиген кездегі алғашқы көмек 

4.  Электр тогы соққанда және найзағай тигендегі алғашқы көмек 

СОӨЖ 27: Күйік және үсік болған кездегі алғашқы көмек 

СОӨЖ 27: Таңғыш қою тәртібі 

Әдебиеттер: 

1. Арпабеков 203-213 беттер 

2. Рустенова 203 бет 

 

Кредит сағат 28 

Семинар 14 

Тақырыбы:  Термиялық жарақат кезіндегі алғашқы көмек 

Мазмұны: 

1. Күйік деңгейлері 

2. Күйік ауруы 

3. Үсік деңгейлері 

4. Күн тию және жылу соғу белгілері 

СОӨЖ 28: Күйдіргі қою тәртібі 

СОӨЖ 28: Жеке таңғыш пакетті пайдалану ережесі 

Әдебиеттер: 

1. Арпабеков 203-213 

2. Рустенова 203 

 

Апта 15 

Кредит сағат 29 

Дәріс №15 

Тақырыбы: Аса қауіпті  мәнді аурулар 

Дәріс мазмұны: 

 

 

 



1. Қазақстандағы мәнді аса қауіпті аурулардың түрлері. Оба, туберкулез аурулары 

және оның алдын алу шаралары  

 

 

2.  Жыныстық қатынастан туындайтын аурулардың көп таралған түрлері.  СПИД, 



мерез, соз ауруларының алдын алу шаралары 

СОӨЖ 29: СПИД ауруы, таралу жолдары, белгілері 

СОӨЖ 29: Гигиеналық білім беру және тәрбиелеу 

Әдебиеттер: 

1.

 



Арпабеков 220-238 беттер 

2.

 



Рустенова 305 бет 

 

Кредит сағат 30 

Семинар 15  

Тақырыбы: Салауатты өмір салтының негіздері 

Мазмұны: 

1. Тұрмыс үй және мекеме гигиенасы 

2.  Медициналық  белсенділік 

3. Шылым шегудің  адамның  ақыл-ойына және физикалық қабілеттілігіне әсері 

4. Наркоманияның клиникалық белгілері 

СОӨЖ 30: Экология және денсаулық  

СОӨЖ 30: Таксикомания 

Әдебиеттер:  

1. Арпабеков 220-238 беттер 

2. Рустенова 298-304 беттер 

 

 



 

 

Оқу әдебиеттері: 

Негізгі әдебиеттер тізімі: 

1.

 



Арпабеков «Өмір тіршілік қауіпсіздігі» Алматы,2004 

2.

 



Рустенова «Безопасность жизнедеятельности» Уральск, 2003 

3.

 



Исанов «Основы безопасности жизнедеятельности» Алматы,1999 

4.

 



Приходько «Основы безопасности жизнедеятельности» Алматы,2000 

 

Қосымша әдебиеттер тізімі: 

1.Атаманюк «Гражданская оборона» 1996 

2.Белова «Безопасность жизнедеятельности»  

3.Дашков «Безопасность Жизнедеятельности» Москва,2000 

4.Дашков «Безопасность жизнедеятельности»Москва,1999 

5.Николаев «Гражданская оборона»  

6.Латчук «Безопасность жизнедеятельности»1998 

7.Журнал: «Основы безопасности жизнедеятельности» 

8.Жайырманов «Қауіпсіздік негіздері» Алматы,2004 

9.Журнал: «Төтенше жағдайлар және Азаматтық қорғаныс жөніндегі материалдардың 

ақпараттық әдістемелік жоспары »Алматы,2001 

10.Мырзабеков «Жазатайым жарақат алсаңыз»Алматы,2001 

11Бубнов В.Г., БубноваН.В. «Оказание экстренной помощи до прибытия врача» 

М,2004 


12.Г.Н.Кириллова «Личная безопасность в черезвычайных ситуациях» М,2001 

13.Курсаколв А.В,Одинцов Л.Г. «Посикова- спасательные работы в условиях 

наводнения» М,2002 

14.В.В.Шаховец,А.В.Виноградов «Первая медицинская помощ в черезвычайных 

ситуациях» М,2003 

15.И.Ф.Богоявленский «Оказание первой медицинской, первой реанимационной 

помощи на месте происшествия и в очагах черезвычайных ситуаций» С-П,2003 

16.Г.Н.Кириллова «Безопасность и защита населения в черезвычайных 

сутуациях»М,2003 

 

 



 

 


 

 

 



 

 

 



 

 

 



3.

 

ПӘН БОЙЫНША ТАПСЫРМАЛАРДЫ ОРЫНДАУ ЖӘНЕ ТАПСЫРУ 

 

№ 

Жұмыс түрі 

Тапсырман

ың мақсаты 

мен 

мазмұны 

 

Ұсынылатын 

әдебиеттер 

Орындау 

мерзімі және 

тапсыру 

уақыты 

(аптасы) 

Балл 

Бақылау 

түрі 

1. 


Сабаққа 

қатысуы 


Дәріс, 

семинар 


сабақтарға 

қатысу 


Негізгі және 

қосымша 


әдебиеттер 

тізіміндегі 

әдебиеттер  

1-15 апта 

100 

Дәрістер 



бойынша 

мағлұматтард

ы қайталау 

2. 


Семинар 

сұрақтарына 

жауап беру 

Ойлау 


қабылетін 

тексеру 


Негізгі және 

қосымша 


әдебиеттер 

тізіміндегі 

әдебиеттер 

1-15 апта 

100 

Семинарды 



уақытылы 

орындау, 

сұрақтарды 

кең қамту 

3. 

Сабақтағы 



белсенділік 

Ойлау 


қабылетін 

тексеру 


Негізгі және 

қосымша 


әдебиеттер 

тізіміндегі 

әдебиеттер 

1-15 апта 

100 

Семинар, 



ОЖСӨЖ-ын 

уақытылы 

орындау, 

сұрақтарды 

кең қамту 

4. 


Жеке тапсырма 

Білімді 


бағалау, 

талдау және 

танымдық 

қабілеттерін 

арттыру 

Негізгі және 

қосымша 

әдебиеттер 

тізіміндегі 

әдебиеттер 

8, 15 апта 

 

100 



Кесте 

толтыру, 

сұрақтарға 

жауап беру 

5. 

Тірек 


конспектісі 

 

Талдау және 



танымдық 

қабілеттерін 

арттыру 

Негізгі және 

қосымша 

әдебиеттер 

тізіміндегі 

әдебиеттер 

9,12 

100 


Тақырыптар 

бойынша 


негізгі 

түсініктерді 

конпектілеу 

6. 


Пікірталас 

ОЖСӨЖ 


тапсырмаларын 

орындау 


өз ойын 

нақтаылай 

білуге, сөз 

мәнеріне, 

талқылауға 

Негізгі және 

қосымша 

әдебиеттер 

тізіміндегі 

әдебиеттер 

6,11,15 

100 


Талқылау, 

ойын 


үйрену 

7. 


Реферат 

Тақырып 


бойынша 

негізгі 


баяндама 

Негізгі және 

қосымша 

әдебиеттер 

тізіміндегі 

әдебиеттер 

8,15 

100 


Реферат және 

баяндама 

8. 

Презентация 



дайындау, 

интернеттен 

жаңа 

материалдарме



н танысу 

Интерактивт

і әдістерді 

пайдалану, 

компьтерме

н 

жұмыстану 



Негізгі және 

қосымша 


әдебиеттер 

тізіміндегі 

әдебиеттер 

6,13-7,10 

100 

Проектор 



арқылы 

баяндау 


10. 

Коллоквиум 

Білімді 

бағалау, 

тексеру 

Негізгі және 

қосымша 

әдебиеттер 

тізіміндегі 

әдебиеттер 

7,14 

100 


Сұрақтарға 

жауап беру 

 

11. 


Микротестілеу 

Білімді 


бағалау, 

тексеру 


Негізгі және 

қосымша 


әдебиеттер 

тізіміндегі 

әдебиеттер 

8,15  


100 

Тест 


сұрақтарына 

жауап беру 

 

12.  


Емтихан 

Білімді 


бағалау, 

тексеру 


Негізгі және 

қосымша 


әдебиеттер 

тізіміндегі 

әдебиеттер 

 

100 



Тест 

сұрақтарына 

жауап беру 

 

 

 

 

4. ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК ҚАМТАМАСЫЗ ЕТІЛУ КАРТАСЫ 

 

Кафедра  _____Биология және экология  



 

Дисциплина ___Өмір қауіпсіздігі негіздері_ 

                                                     

 Кредит саны  2_ 

 

№ 

 



Оқулықтың 

аталуы 


Барлығы 

ескертулер 

Кіт

ап 


хан

ада 


Каф

ед 


рада 

Студент 


терге 

берілетіні (%) 

Электрон 

дық нұсқауы 

 













 



Арпабеков «Өмір тіршілік 

қауіпсіздігі»А., 2004 

20 



 



 


 

Рустенова Р.М. «Безопасность 



жизнедеятельности» У., 2003 

10 


 

 

 



 

4. 


Исанов  “Основы    безопасности  

жизнедеятельности” Алматы, 1999 

 

 



 

 

5. 



Приходько  “Основы  безопасности  

жизнедеятельности” Алматы, 2000 

 

 



 

 

6. 



Мырзабеков  «Жазатайым  жарақат 

алсаңыз» Алматы, 2001 

 

 



 

 

7. 



Бубнов 

В.Г., 


Бубнова 

Н.В. 


«Оказание  экстернной  помощи  до 

прибытия врача» М.,2004 

 

15 


 

 

 



8. 

И.Ф.Богоявленский 

«Оказание 

первой 


медицинской, 

первой 


реанимационной  помощи  на  месте 

происшествия 

и 

в 

очагах 



чрезвычайных  ситуаций»  Санк-

Петербург, 2003г. 

 



 



 

 

9. 



Г.Н.Кириллова 

«Личная 


безопасность 

в 

чрезвычайных 



ситуациях» М.,2001 

 

15 



 

 

 



10.  Г.Н.Кириллова 

«Безопасность  и 

защита  населения  в  чрезвычайных 

ситуациях» М., 2003 

 



 



 

 

11.  Курсаков 



А.В.,  Одинцов  Л.Г. 

«Посиково-спасательные  работы  в 

условиях наводнения»М., 2002 

 

15 



 

 

 



12.  В.В.Шаховец, 

А.В.Виноградов 

«Первая  медицинская  помощь  в 

чрезвычайных ситуациях» М., 2003 

 

15 


 

 

 



13.  Жунал:  «Төтенше  жағдайлар  және 

Азаматтық қорғаныс жөніндегі  

      материалдардың 

ақпараттық 

әдістемелік  жоспары» А., 2001 



 

 

 



 

 

5. Пән бойынша дәрістердің конспектісі 

 

Дәріс №1 



Тақырыбы: Курстың теориялық негіздері 

 

Қауіпсіздік,  қауіп-қатер  түсінігі  және  оның  жіктелуі.      Қауіпсіздік  сыртқы  және  ішкі 

қатерден  қорғайтын  тірі  организмнің  қажетті  шарасы.  Қауіп-қатер  –  ортаның  қуат 

жағдайымен, адамдардың іс-әрекетімен тығыз байланысты құбылыс, ол қоршаған ортаға 

үлкен  зардабын,  зиянын  тигізетін  құбылыс,  процесс,  уақиға.  Құбылыстарды  жіктеумен 

және жүйелеумен айналысатын ғылымды таксономия деп атайды. Қауіп  – қатер шыққан 

тегі  бойынша  бірнешеге  жіктеледі:  табиғи,  техногендік,  антропогендік,  экологиялық, 

биологиялық.  Өмір  сүру  ортасының  антропогендік  қауіп-қатері.  Антропогендік  қауіп 

адамдардың  шаруашылық  іс-әрекетінің  және  өзі  құрған  обьектілерінің  жұмысының 

нәтижесінде пайда болады да әрі адамдардың денсаулығына және өмір сүру ортасына кері 

әсерін  тигізеді.  Өмір  сүру  ортасына  адам  іс-әрекетінің  кері  әсер  етуінің  негізгі 

факторларына атмосфералық ауаның ластануы жатады. Атмосфераның ауасын ластайтын 



негізгі  антропогендік  көздер  қатарына  өнеркәсіп  орындарының  кейбір  салалары, 

автокөлік,  жылу  энергетикасы  жатады.  Атмосферадағы  қоспалардың  және  олардың 

қозғалысы екінші деңгейдегі өте улы қосылыстардың пайда болуына әкеліп соғады:  қара 

түтін (смог), қышқыл жаңбыр, озон қабатын бұзатын қосындылар. 



 

1.

 

 АҚ жүйесінің құрылымы мен міндеттері. Азаматтық қорғаныс жүйесінің құрылу 

тарихы. 1920 жылдары жергілікті әуе шабуылынан қорғану жүйесі құрылды. Кеңестер 

одағында  ХӘҚЖ  1961  жылы  Азаматтық  қорғаныс  деп  өзгертілді.  Азаматтық 

қорғаныстың  негізгі  мақсаты  әр  түрлі  төтенше  жағдайларда  халықты  қорғау, 

адамдардың өмірін сақтап қалу, олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және халықтың 

еңбегімен  жасалған  барлық  байлықты  сақтап  қалу.  Азаматтық  қорғаныс  міндеттері. 

Азаматтық қорғаныстың басқару орындары. Азаматтық қорғаныстың негізгі күштері. 

2.

 

  ТЖ  жөніндегі  Қазақстан  республикасы  заңдарының  маңызы.  Қазақстан 

Республикасында ТЖ жөнінде бірнеше заңдар қабылданған: 

1. «Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар туралы» 

2. «Авариялық құтқару қызметі және құтқарушылардың мәртебесі туралы» 

3. «Азаматтық қорғаныс туралы» 

4. «Өрт қауіпсіздігі түралы» 

5. «Төтенше жағдайлардағы құқықтық тәртіп туралы» 

6.  «Радиациялық қауіпсіздік туралы» 



 

 

 

Дәріс№2 

Тақырыбы:  Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлар  

 

Төтенше  жағдай  дегеніміз  –  табиғат  немесе  өндіріс  аптаттарының  зардаптарын 

күнделікті  қызметпен,  қаражатпен  жоюға  мүмкіндік  бермейтін,  ол  үшін  әдейі 

материалдық, техникалық, ақша қаражатын және адам күшін талап ететін жағдай. 

Қауіпсіздік 

Қауіп-қатер 

Шыгу тегіне 

қарай 

әрекет сипатына 



қарай 

Жинақталған 

орнына қарай 

 Уақыты бойынша 



Зілзала  –  бұл  кенеттен  пайда  болатын,  халықтың  қалыпты  тірлігін  бұзатын, 

материалдық  құндылықтарды  үлкен  шығынға  ұшырататын,  сондай-ақ  адамдар  мен 

хайуанаттардың өлім-жітімі болатын табиғат құбылысы. Зілзала кез келген мемлекет үшін 

үлкен  ауыртпалықтар  келтірер  залалы  мол  төтенше  оқиға.  Қазақстан  Республикасында 

мынадай  зілзалалар  болуы  мүмкін:  жер  сілкінісі,  сел,  қар  көшкіні,  сырғыма,  дауыл,  су 

тасқыны, буырқасын, өрт.  



Жер сілкінісі кенеттен пайда болады және қас қағым сәтте өтеді. Жер сілкінісі – бұл 

жер қыртысында немесе мантияның үстңгі бөлігінде кенеттен пайда болған қозғалыс пен 

жарылыс нәтижесінде пайда болған, елеулі ауытқу түрінде, үлкен қашықтыққа таралатын 

жер  асты  дүмпуі  мен  жар  астының  қозғалысы.  Жыл  сайын  жер  бетінде  100-ден  аса  жер 

сілкіністері  болып  тұрады.  Жер  қыртысының  тектоникалық  қозғалысын  тудыратын  жер 

сілкінісі  өте  жойқын  болып  келеді.  Жер  сілкінісінің  барысында  адамдар  қаза  болады, 

үйлер,  жолдар,  көпірлер,  каналдар,  тоғандар  мен  басқа  да  инженерлік  ғимараттар,  су 

құбырлары, канализация, электр беру жүйесі қирайды, байланыс желісі бұзылады.  

Жер  сілкінісінің  жойқын  күші  оның  әсерінен  болатын  апаттар  көпшілікке  мәлім. 

Қазақстанның 450 мың шаршы шақырым аумағында жер сілкіну қаупі бар. Бұл аймақта 6 

миллионнан  астам  халық  тұрады,  27  қала,  400-ден  астам  елді  мекендер  бар.  Шығыс 

Қазақстан,  Алматы,  Жамбыл,  Оңтүстік  Қазақстан,  Қызылорда,  Маңғыстау  облыстары 

орналасқан. Жер сілкінісінің жанама шығыны да орасан зор: өндірістік циклдің уақытша 

тоқтауы, еңбек ресурстарының зардапты жоюға тартылуы және т.б.  



Сел – тау өзенінің өз арналарынан кенеттен көтеріліп, деңгейінің күрт өзгеруі және 

тау жыныстары бұзылуынан болатын қуатты ағын. Сел ұзақ нөсердің салдарынан, мұз бен 

қардың  жылдам  еруінен,  морнеді,  мұзды  өзендердің  бұзылуынан,  жер  сілкінісінен, 

адамның  шаруашылық  қызметі  нәтижесінен  пайда  болады.  Тасқындардың  басқа  түріне 

қарағанда  сел  әдеттегідей  үздіксіз  емес,  жекелеген  толқындар  мен  10  м/с  және  одан  көп 

жылдамдықпен  қозғалады.  Іле,  Жоңғар,  Талас  Алатауының  жоталарында,  сондай-ақ 

Қаратай, Кетмен және Тарбағатай тауларындағы өзендер Қазақстандағы сел қауіпі күшті 

аудандар болып табылады.  



Қар  көшкіні  –  бұл  қар  массасының  тау  беткейі  бойынша  төмен  қарай  жылдам 

лықсуы.  Қазақстанда  95  мың  шаршы  км  тау  аумағы  қар  көшкіні  қаупіне  ұшырайды. 

Қазақстанда қар көшкіні  қалың қар көп жауатын және қолайлы геоморфологиялық  және 

топырақтық-ботаникалық  жағдайлары  бар  Батыс  Тянь-Шань,  Алтай,  Іле  Алатауы  мен 

Жоңғар  Алатауының  жоталарында  болып  жатады.  Қазақстанның  бүкіл  таулы 

аудандарында қар көшкіні болып тұрады. Ол негізінен қардың түсуі мен күннің жылуына 

байланысты,  қар  көшкіні  болатын  ең  қауіпті  кезең  қараша-сәуір,ал  биік  тауда  –  қазан-

мамыр.  


Опырылмалар  –  ауырлық  күшінің  әсерімен  ылғалды  топырақ  массасының  төмен 

қарай  сырғуы.  Тау  жыныстарындағы    және  жартастардағы  жекелеген  жақпарлардың 

немесе құрғақ, тік, еңіс беткейлердегі жақпарлардың құлауы. Опырылмалар Қазақстанның 

барлық таулы аудандарында болып тұрады. Олардың пайда болу себептері жер үсті және 

жер  асты  сулар  мен  топырақтың  ылғалдануы,  жер  сілкінісі,  сондай-ақ  адамның 

шаруашылық  қызметі  болып  табылады.  Опырылмалар  жылдың  кез-келген  уақытында, 

әдетте,  тіктігі  19  градусқа  жуық  жарларда  болады.  Ірі  опырылмалардың  алаңы  50-60  га 

дейін жетеді. 



Қар  басу  –  табиғаттың  тосын  күштері  көріністерінің  бірі.  Бұрқасынмен,  қарлы 

боранмен тығыз байланысты. Ол бірнеше сағаттан бірнеше тәулікке дейін жауған қалың 

қардың  әсерінен  пайда  болып,  қалыпты  тіршілікті  бұзады,  ал  кейде  адамдар 

құрбандықтарына, малдың шетінеуіне және материалдық құндылықтарының жойылуына 

әкеліп соғады. Қардың басуы, боран туралы хабар болған бойда, уақыт болса кедергілер 

орнатылады. Жолдың ғимараттың шетіне желге қарсы бағытта арасы 15-20 метр қалқан, 

қар тосқауылы қойылады.  


Дауыл  –  жойқын  күші  бар  және  едәуір  созылатын,  30м/с  жылдамдықпен  соғатын 

жел.  Дауылдардың  пайда  болуына  ауа  айналымының  ерекше  жағдайында  пайда  болып, 

атмосферадағы тепе-теңдіктің өте жоғары жылдамдықпен аяқ астынан бұзылуы әсер етеді. 

Дауыл өзінің алапат күшімен инженерлік ғимараттарға жер сілкінісінен кем әсер етпейді. 

Шаңдақ  дауыл-  бұлкүшті  жел  салдарынан  шаңның,  құмның,  топырақтың,  тұздың  және 

көлемі  1мм  аз  басқа  да  бөліктердің  ауаға  көтерілуі.  Қазақстан  аумағында  шаңдақ  дауыл 

сәуір, мамыр және қыркүйек айларында жиі байқалады.  



1   2   3   4   5   6   7   8


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал