Өкінішке қарай, авиациялық техника лар­ дың істен шығу деңгейі республика бойын ша



жүктеу 0.77 Mb.

бет2/6
Дата08.09.2017
өлшемі0.77 Mb.
1   2   3   4   5   6

сыртқы  саудаға  келсек,  әріптес  ел­

дер дегі экономикалық құлдырау және ре­

цес сия республика жеткізетін өнімге деген 

сұранысты  төмендетіп  отыр.  Қазақстан 

экс портының жартысынан астамын Еуро­

аймақ,  ТМД  және  Қытай  елдері  пайда­

ланады. 2009 ж. 1 тоқсанға Еуроаймақтың 

ЖІӨ  2,5%­ға,  ресейде  9,8  пайызға  тө­

мендеді,  Қытайдың  нақты  ЖІӨ  өсу  қар­

қыны соңғы 18 жылда бірінші рет 6,1%­

ға  дейін  бәсеңдеді.  Сыртқы  сұраныстың 

төмендеуі  сыртқы  тауар  айналымының 

жыл басынан 39,1%­ға құлдырауына се­

беп  болды  (экспорт  –  51,4%­ға,  импорт 

17,8%­ға азайған).

Құнсыздану  индексінде  азық­түлік 

тауарлары және ақылы қызмет бағасының 

өсуінің  бәсеңдеуі  инфляцияны  тежеуге 

себеп  болды.  Мамырда  бағаның  өсуі 

0,7%­ды (2008ж. мамырда – 1%) құра­

рыш – 10,6 есе, азот 2,8 есе жоғары. Ба­

тысымызда  аса  ластанған  су  көздері 

Жайық, Елек өзендері, Шалқар көлі болса, 

солтүстік және орталық Қазақстанда Нұра, 

ақбұлақ,  Есіл  өзендері.  Балқаш  көліндегі 

суда мыстың мөлшері қалыптан 9 есе жо­

ғары.  ластанушылардың  тізімін  оңтүсті­

гіміздегі Іле, Шелек, Тентек, Қаратал, ақсу, 

Көксу  өзендері,  Қапшағай  су  қоймасы, 

олармен бірге Сырдария, Талас, Шу, Келес 

өзендері, Тасөткел, Шардара су қоймалары 

жалғастыра береді.

Әсіресе  келешегі  тым  қатерлі  қауіп  – 

жерасты  суларының  ластануы.  Бұл  ретте 

Оң түстік  Қазақстан  және  Қызылорда  об­

лыс тарындағы уран өндіру жұмыстарының 

залалы  орасан  зор.  Әлемдегі  уран  кен 

орындары  бар  басқа  елдердегі  жерасты 

жұмыстарында әлдеқашан заңмен тыйым 

салынған  кенді  күкірт  қышқылы  арқылы 

ерітіп  алу  әдісі  тек  бізде  ғана  қолда ны­

лады. 

Әлемдегі уран кен қоры ең мол авст­



ралияда, оны өндіру үшін күкірт қышқылын 

пайдалануды  ұсынып  көріңізші,  есіңіздің 

дұрыстығына күмән келтіреді. Себебі уран 

кендері  геология  бойынша  жерасты  су 

қабаттарына  орналасқан,  ондағы  күкірт 

қышқылының  таралу  жылдамдығы  тәу­

лігіне  100  метрге  дейін  жетеді.  Күкірт 

қышқылын  пайдаланудан  Қызылқұмда 

уран кендерін игеріп жатқан Өзбекстанның 

үзілді­кесілді  бас  тартқанына  оншақты 

жыл болды. Ендігі өзбектердің уайымы – 

біз пайдаланып отырған күкірт қышқылы 

жерасты  жарықшақтарымен  олардың 

жеріне жетеді­ау деген қауіп. 

  Біз  болсақ,  өндіріске  өмірге  қауіпсіз 

технологияны енгізудің орнына, қылмысқа 

пара­пар  енжарлық  танытып,  оңтүстік 

өңір дегі  жер  қойнауын,  тереңдегі  таза  су 

жүйелерін  улы  заттарға  бай  күкірт  қыш­

қылымен барынша ластап жатырмыз. Тіп­

ті, тап қазір ластануды тоқтатсақ та, жер­

асты су көздерінің табиғи тазаруына 150­

200 жыл керек. Жалпы жер қойнауындағы 

жұмыстарға  технологиялық  қадағалау, 

ба қылауды  жоғары  кәсіби  деңгейде 

жүргізу – әбден пісуі жеткен шаруа. Біздегі 

кен  орындарындағы  технологиялық  ке­

леңсіздіктердің салдарынан жоғалтқан су 

көздерінде есеп жоқ.

ҚАНДАй шЕшІМДЕр КЕрЕК?

Әрине  егер  ресеймен  келісімге  келіп, 

Еділ, Обь өзендерінің 4­5 пайыздай суын 

реттеулі  түрде  аралға  жеткізе  алсақ,  ол 

өте тиімді шешім болар еді. ал әзірге, Кас­

пий теңізінің деңгейі жоғарыда айтылған 

жағдайға  байланысты  көтеріліп  кетпес 

үшін,  ондағы  артық  суды  құбыр  арқылы 

аралға жіберу қажет. Екі теңіздің орналасу 

биіктігінің шамалас екенін, жақын арақа­

шықтығын  және  тегіс  рельефті  ескерсек, 

жобаны  іске  асыруға  ішкі  мүмкінші лік­

теріміз жеткілікті.

Екінші  ұсыныс:  суға  қажеттілігі  үлкен 

ауыл  шаруашылығындағы  судың  75  па­

йыз дан астамы ескірген арық жүйелерінде 

тектен­текке  жоғалады.  Шешім  –  егіс 

алқаптарын  сол  арада  бұрғыланған 

ұңғылар  арқылы  алынатын  жерасты  су 

көздерінен суғару. Сонда су жоғалмайды, 

топырақты  ылғалдандырғаннан  кейін 

қайтадан жерге сіңіп, жер қойнауындағы 

табиғи  ортасына  оралады.  Бүгінгі  күні 

геологиялық  зерттелген  жерасты  ірі  су 

қоймаларының саны 660 болса, тек соның 

10 пайызы ғана іске қосылған. 

Суды  өндірісте  үнемдеу  жолы  –  оны 

қайтарымды 

айналымда 

пайдалану, 

тұрмыста  –  Еуропа  елдеріндегідей  сусыз 

жылу жүйесіне көшу.

Соңғы  уақытта  ел  үкіметі  келешектегі 

экономиканы ұзақ мерзімге тұрақтандыру 

мақсатында өндіріс орындарын және өн­

діріс  күштерін  орналастырудың  ауқым ды 

бағдарламасын  дайындап  жатқаны  бел­

гілі.  Тек  оның  негізі  –  еліміздегі  су  мәсе­

лесінің  шешімдері  болуы  керек,  онсыз 

бағдарламаның өмірлік мәні болмайды. 



Тоқтамыс МЕНДЕБАЕВ,

Қазақстан Ұлттық жаратылыстану 

 ғылым академиясының академигі

2008 жылдың есебі бойынша, қазақ жеріндегі ашық су қорларының 

көлемі – 105,5 текше шақырым. Оның ішінде өз жерімізде – 60,5 текше 

шақырым болса, сырттан келетіні: Қытайдан – 18,9; Өзбекстаннан – 14,6; 

ресейден – 7,5; Қырғызстаннан – 3,0 текше шақырым. Жеріміздің бір 

шаршы шақырымына 37000 текше метр су тиесілі, бұл көрсеткіште ТМД 

елдерінде ең соңғы орындамыз.

асы ра бастады. Олардың өмір сүруін қам­

тамасыз  ету  үшін  бүгінгіге  қосымша  Ертіс 

өзенінен жылына 9 текше шақырым, Іле­

ден осымен мөлшерлес суды айырып ал­

мақшы.  Сонда  Қытайдан  басталып,  же­

рімізден  өтетін  өзендерден  не  қалады? 

Балқаш  суының  азаюына  Ілеге  барып 

құятын Шарын өзенінде салынып жатқан 

Мойнақ гЭС­інің де теріс әсері тиеді.



ӨНДІрІсТІК ЛАсТАНуДЫң 

зАЛАЛЫ

Еліміздегі  су  мәселесін  ушықтыратын 

жағ дай – су көздерінің өндіріс қалдық та­

рымен ластануы. Мысалы, Ертіс өзеніндегі 

су дың  құрамындағы  цинктің  мөлшері 

өмір ге залалсыз қалыптан – 114 есе, мы­



Бүгінде еліміздің өмір сүруіне 

қажетті судың 90%-ы өзендер мен 

көлдерден алынса, жерасты сулары 

– 4-6 % , қайтарымды су – 4-5 %, 

теңізден өндірілетін тұщы су – 1-2%.

суды пайдалану бөлісінің арақатынасы:  ауыл шаруашылығы - 75%; 

өндіріс – 18-22%; тұрмыстағы тұтыну -5-7 %.

ЭКОНОМИКАДАҒЫ ТЕрІс ЖӘНЕ Оң ӨзгЕрІсТЕрДІң ТАЛДАМАсЫ

ТЕрІс ӨзгЕрІсТЕр

р/с 



Көрсеткіштер

2008 ж. 

мамырға 

%-бен

Факторлар

2008 ж. 

сәуірге 

%-бен

1.

2009 ж. 



қаңтар-наурыз үшін ЖІӨ  

97,8


өнеркәсіп және құрылыстың 

төмендеуі, қызмет көрсетудің 

өсуінің бәсеңдеуі

 

2.



Өнеркәсіп

96,2


эл/энергия, газ және су өңдеу 

және өндіру және бөлудегі 

төмендеуі

94,5


3.

-өңдеуші

91

тамақ саласының, 



металлургияның, машина 

жасаудың қысқаруы

86,5

4.

- эл/энергия, газ және су 



өндіру және бөлу

95

жылуды пайдаланудың және 



өңдеуші сала тарапынан 

сұраныстың төмендеуі

87

5.

Құрылыс



93,1

тапсырыс портфельдері деңгейінің 

төмендеуі, инвестицияның 

жетіспеушілігі

84,8

6.

Тұрғын үй құрылысына 



инвестиция

67,2


құрылыс саласындағы дағдарыс

52,3


7.

сауда (бөлшек тауар 

айналымы) 

86,5


тұтыну сұранысының төмендеуі

90

8.



Көлік (жүк айналымы) 

84,4


теміржол көлігіндегі жүк 

ағынының төмендеуі

89

9.

сыртқы сауда айналымы 



(сәуір)

60,1


экспорттың және импорттың 

төмендеуі

61,3

9.1.


 -экспорт 

48,6


2008 жылмен салыстырғанда 

мұнайдың бағасы төмен

49,4

9.2.


 -импорт 

82,2


машиналарды және жабдықтарды, 

автомобильдерді сатып алудың 

төмендеуі

87,6


10.

Өнеркәсіпке баға

67,7


мұнайға және металға бағалардың 

жағымсыз конъюнктурасы

72,4

11.


Жұмыссыздық деңгейі 

(мамырда) 

7,4


өңдеуші, құрылыс, ауыл 

шаруашылығында, қаржы 

қызметінде жұмыс істейтіндердің 

қысқаруы


7,2

Оң прОцЕсТЕр

р/с 



Көрсеткіштер

2008 ж. 

мамырға 

%-бен

себептер

2008 ж. 

сәуірге 

%-бен

1.

Негізгі капиталға 



инвестиция

110,8


шетел инвестицияларының көп 

әкелінуі


136,9

2.

Кен өндіруші

99,9

баға конъюнктурасының жақсаруы 100



3.

Ауыл шаруашылығы

102,3


мал өсірудің өсуі

102,5


4.

Байланыс

100,7


ұялы байланыс сегментінің өсуі

105,4


5.

Нақты жалақы (сәуір)

102,8


өңдеуші және қаржы қызметінен 

басқа барлық салалар бойынша 

өсу

103,4


6.

Инфляция

108,4


азық­түлік тауарлары бағасының 

және төлем қызметінің өсуінің 

бәсеңдеуі

108,8


леу,  яғни  болуы  мүмкін  шы ғын 

түр лерінен сақтандыру мақ са тын­

да  инвестор  фьючерс  не месе 

осын дай акцияларға оп цион ала­

ды.  Мысалы,  7  айдан  кейін  100 

акцияны  125  теңгеден  сату  құ­

қығы  туынды  қағаздар  шарт тары 

бо лып табылады, ал аталған келі­

сім үшін инвестор 15 теңге тө лей­

ді. Осылайша, егер 7 айдан кейін 

акциялар құны 120 теңге ден 110 

теңгеге төмендеп кет се, инвестор 

өз  құқығын  іске  асыру  ар қылы, 

акциясына  15  тең гені  құ рай тын 

жалпы шы ғын ды (туын ды бағалы 

қағаз  құны)  өтеп,  әрбір  акцияны 

125 теңгеден сата алады.

ды. азық­түлік тауарлары 0,9%­ға, азық­

тү лікке  жатпайтын  тауарлар  –  0,4%­ға, 

ақы лы қызмет – 0,6%­ға қымбаттады.



Инвестиция көлемі наурыздан бастап 

өсе бастады, бұл шетел капиталының көп 

әкелінуіне себеп болды. 2008 жылғы ма­

мырмен салыстырғанда инвестиция көле­

мі 10,8%­ға ұлғайды. Шетел инвести ция­

лары  42,4%­ға  өсті,  бюджеттік  инвес ти­

циялар 12,8%­ға төмендеді, заемды және 

меншік инвестициялары тиісінше 34,48% 

және 15,2% өсті. Биыл қаражат, негізінен, 

көлік  және  байланысқа,  электр  энергия­

сын,  газ  және  су  өндіру  және  бөлуге, 

мұнай өндіруге бағытталды. Экономикаға 

мамыр айында кредит беру 0,5%­ға өсіп, 

125,6 млрд теңгеге ұлғайды.



Жұмыссыздар саны 626,5 мың адам­

ды құрап, 12,7 пайызға ұлғайды. Ма мыр­

да жасырын жұмыссыздық деңгейі эконо­

микалық  белсенді  халықтың  баға лауы 

бойынша 1,3%­ды құрады. 

Ұлттық  банк  көптеген  салалардағы 

(өнер кәсіп,  құрылыс,  көлік,  сауда)  өнді­

ріс  тің  төмендеуі  және  ауыл  шаруа шы­

лығындағы  және  байланыстағы  өсудің 

бәсеңдеуі 2009 жылдың екінші тоқсанында 

ЖІӨ  жағдайының  одан  әрі  нашарлауына 

әкеліп соқтыруы мүмкін деп болжап отыр.

Осындай  болжамдардың  ықпалы  ма, 

Үкіметтің 2009­2011 жылдарға арналған 

Стратегиялық  жоспарына  енгізген  түзе­

тулерде ЖІӨ өсу деңгейі 1­3 пайызға дейін 

төмендетілді  (өткен  жылдың  соңында 

экономика және бюджетті жоспарлау ми­

нистрі  Бақыт  Сұлтанов  5­7  пайыздық 

өсім  ді уәде еткен болатын). 

Сонымен  бірге  осы  өзгертулерге 

байланысты қаулыда сырт   тан қарыз алуды 

ЖІӨ­нің  9,5  пайы зы на  дейін  жеткізу  де 

жоспарланып отыр (былтыр бұл көрсеткіш 

1,5­2% шама сын да). Қарыз алуды алдағы 

жылдары  да  жал  ғастырамыз:  2010  жылы 

– 11,9%, 2011 жылы – 13,1% қаржы тарту 

көздел ген.



НЕгІзгІ ӘЛЕуМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨрсЕТКІшТЕр (2009ж. қаңтар-мамыр)

р/с 



Макроэкономикалық 

көрсеткіштер

Өлшем 

бірлігі

2009 ж. 

қаңтар - 

мамыр

2009 ж. 

мамыр

%-бен 

2009 ж. 

сәуір

2008 ж. 

қаңтар

 2008 ж. 

мамыр

1

Жалпы ішкі өнім 



млрд. теңге 3045,9

­

97,8



­

­

2



Өнеркәсіп өнімдерінің көлемі млрд. теңге 2863,2

636,7


95,4

96,2


100,7

3

ауыл шаруашылығы жалпы 



өнімінің көлемі

млрд. теңге 247,2

60,7

103,1


102,3

119,1


4

Құрылыс жұмыстарының 

көлемі

млрд. теңге 493,5



155,9

91,7


93,1

127,8


5

Байланыс қызметінің көлемі

млрд. теңге 173,8

35,2


103,7

100,7


99,6

6

Бөлшек сауда айналымы



млрд. теңге 855,4

176,2


93,0

86,5


100,7

7

Негізгі капиталға инвестиция



млрд. теңге 1339,6

361,5


107,4

110,8


106,6

8

Тұтыну бағаларының индексі 



(ТБи)

%

­



­

108,7


108,4

100,7


9

Жұмыссыздар саны (бағалау) мың адам

­

626,5


­

112,7


102,5

10

Жұмыспен қамтылған халық 



саны

мың адам


­

7824,1


­

99,2


­

11

Жұмыссыздық деңгейі 



(бағалау)

%

­



7,4

­

­



­

РеспубликалыҚ ҚоҒамдыҚ-саяси аҚпаРаттыҚ газет

№132 (132) 



6.08.2009 жыл, бейсенбі

www.alashainasy.kz

3

? Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ



Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ

Электронды үкіметтің келешегі кемел

Лоббизмнің мәні не?

Саясатта  лоббизм  термині  жиі  қолданылады.  Осы  терминнің  мәнін 

түсіндіріп берсеңіздер.

Рақым ОШМАНОВ, Алматы қаласы

 Ерекше атап өтер жайт, зерттеу жұ­

мыс   тарына  мемлекеттік  қызметкерлер 

ара   лас пайды, оны жасайтын – қатардағы 

қа  зақ  стандықтар.  Егер  халық  арасында 

рей   тинг  тік  орталықтарға  деген  сенім  се­

йіл    ген бол са, мен оған кінәлі – бірден­бір 

жур    на листер  деп  есептеймін.  Өйткені 

зерт    теу дің  қорытындысын  жариялау  ба­

ры  сын да БАҚ саласының мамандары са­

уал  на маның  қалай  жүргізілгендігін,  қан­

дай ме то ди каларға сүйенгенін, жұмыстан 

тү  йетін  тұ жы рымның  қандай  екенін,  ол 

не  ні меңзеп тұр дегендей, зерттеуді жан­

жақ  ты қырынан ашып көрсетпейді. Тек ән­

ше  й ін жалпақ қорытындыны ғана жа рия­

лай  салады.  Әрине,  бұл  кез  келген 

оқыр   ман  ның  көкейіне  күдік  ұялатады. 



Басы 1-бетте

Ой-КөКпар



Бақытжамал БЕКТҰРҒАНОВА, Қазақстанның 

социологтары және саясаттанушылары 

қауымдастығының төрайымы:

Сейдахмет ҚҰТТЫҚАДАМ, 

саясаттанушы:

Саяси рейтингтер объективті 

көрсеткіш болып табыла ма?

Мы  салы, зерттеу жұмысы қанша уақытқа 

со   зыл   ды,  қандай  масштабты  қамтыды, 

қан   дай  таптың  адамдары  сауалнамаға 

тар   тылды,  осының  бәрі  ақпарат  құ рал­

да  рында  жіті  тарқатылуы  тиіс.  Ал  БАҚ 

ма   ман  дары  оған  терең  үңілуге  ерінеді. 

Мі не, осы жерден күмән мен күдік пайда 

бо   ла ды.  Журналистердің  тағы  бір  қа те­

лігі, олар зерттеу жұмысының қалай ба­

қы    лан  ғанын  ескермейді.  Мұндай  жұ­

мыс    тар 

бірнеше 

мамандардың 

ба      қы   ла  уынан  өтеді.  Операторлар,  про­

грам   мис  тер,  сарап шылар,  нысанаға 

алын    ған са  ланың мамандары жіті тек се­

ре ді. Тек  се ру ретінде пікір білдірген рес­

пон   дент  тер дің бір ша масынан қайта жа­

уап алы нады. Егер ши кілік шығып жат са, 

жұ мыс  бастан­аяқ  қайта  жүр гі зі ле ді. 

Сон дықтан мен социоло гия лық жұ мыс­

тар  дың  қалай  жүзеге  асатынды ғы нан 

мұр  ны на  иісі  де  бармайтын  адам дар­

дың рей тинг терге күмән келтіруін дұ рыс 

емес  деп  есеп  тей мін.  Оның  үстіне  со­

цио лог ма  ман дар рей тинг тің жалған бо­

луы  на  мүд делі  емес  қой.  Жалақысын 

Үкі  мет  тен  алатын  со циолог  мамандар­

дың зерт  теу лері жал  ған деген айыптауға 

да  қо сы лу ға  бол  майды.  Өйт ке ні  қазір 

рей  тинг тер дің шы найы болуы на биліктің 

өзі  мүд де лі  бо лып  отыр.  Тағы  бір  айта­

рым,  біздегі  рей  тинг   тік  ор та лық тар дың 

жұ   мы сы ше  тел   дік әріп  тес  те  рі  міз    бен бір­

дей­ақ. Мы    са лы, мен АҚШ­ тағы бір қа­

тар  әлеу     мет  ­

тік 


зерт   теу 

жұ    мыс         та  ры­

на  қа     ты  сып 

к ө р      д і м . 

Олар дың  да 

тұр      ғын     да   ры 

зерт       теу  жұ ­

м ы        с ы      н ы ң 

ра с      т ы   ғ ы  н а 

жиі 


кү  мән 

кел   ті реді.

Ал бізде бұл құбылыс енді­енді ғана кең 

қанат  жая  бастады.  Саяси  рейтингтердің 

объек тивті болуы, бір жағынан, қоғамның 

ашық тығына  да  байланысты.  Мысалы, 

кей бір әлеуметтік сауалнамалардың қо ры ­

тындысы билікке тым қарсы келетін бол  са, 

олар  жарияланбай  қалып  жатады.  Біз  де 

жиі  байқалатын  тағы  бір  құбылыс  –  бұл 

рейтингтік ұйымдардың арнайы тап сы рыс­

тар ды орындауы. Олардың кей бі реуі саяси 

күш тер дің қарамағында, со лар тарапынан 

қар жыландырылады.  Сон дық тан  рейтинг 

жа саушы  мекемелердің  мүд де сі  немесе 

оның  бастығының  көзқарасы,  пі кір лері 

олардың жасаған жұмыстарында анық кө­

рі ніс  беріп  отырады.  Дамыған  ше тел дер­

де,  мәселен  Англия,  Америка,  Фран ция, 

Япония елдерінің рейтингтік меке ме лерінің 

жасаған жұмыстары шындыққа жа қын бо­

лып  келеді.  Ары  кеткенде  екі­үш  орын ға 

ға на сәйкессіздік байқалуы мүмкін. Олар­

дың  басты  ерекшелігі  –  зерттеу  жүр гі зуші 

орта лықтар ешкімге тәуелсіз болып ке ле ді. 

Ал бізде ондай жүйе әлі қалыптасқан жоқ, 

кө бісі белгілі бір саяси тұлғалардың, күш­

тер  дің сойылын соғады. 

Қазір елімізде де рейтингтік орталықтар 

кө бейіп  келеді.  Арасындағы  ең  ірі  ұйым 

ретінде Социологтар мен саясаттанушылар 

қа уымдастығын,  «Эксперт»,  «РФЦА»,  ха­

лық   аралық  гранттармен  жұмыс  істейтін 

агент   тіктерді атауға болады. Тіпті мерзімді 

ба   сы  лымдар  да  өздерінің  жасаған  рей­

тинг  тік көрсеткіштерін жариялап жатады. 

Бі  рақ осы жұмыстардың барлығын жиып 

алып  са лыстырсаңыз,  бір­біріне  қа ра­

ма­қайшы 

келеді. 


Сонда 

қай сынікі  дұрыс?!  Мы са лы, 

біз дің  рейтингтік  ор та лық­

та  ры  мыз  дың  істе ген  жұ мыс­

та рында  елге  та ны мал  емес 

сая  с аткерлер  –  жо ға рыда,  ал 

атақ ты  тұл ға  лар  ті зім нің  со ­

ңына түсіп қа  латын жағ  дай лар 

кез десіп  жа  та  ды.  Сон  дықтан 

мен  сая си  рей  тинг   тер ді  объ­

ек   тив ті деп айта ал   май  мын. 

ұ

С



ыны

С

СаяСи бюро



Біріншіден,үш  елде  де  жастар  істері  және  саясаты  бойынша  ар-

найы министр лік жоқ, сондықтан сала бойынша іс-шаралар түрліше 

министрліктер, ведомст волар және қоғамдық ұйымдар арқылы жү-

зеге  асырылады.  Екіншіден,  білімнің  сапасы  мен  жетімділігі  дұ рыс 

әлеуметтендірілудің  маңызды  факторы  ретінде  орта  мектепті 

бітіргеннен  кейін  жоғарғы  білім  беру  үш  мемлекеттің  де  жастар 

саясатының басты бағыттарының бірі болып табылады.

ҮШ ЕлДің жАСТАР САяСАТЫНДАҒЫ ҰҚСАС ТЫҚТАРЫ:

жастар саясатын қалай жетілдіреміз?

Кез келген мемлекеттің негізгі мақсаты 

–  жас  азаматтарды  қоғамнан  өз  орнын 

табуына  мейлінше  жағдай  жасау.  Себебі 

әрбір  жас  жастық  шағында  толыққанды 

са налы тұлға ретінде жеке өмірге жол бас­

тау үшін білім алуы, кәсіптік тұрғыдан ма­

мандануы, өз құқықтары мен міндеттерін 

өз  бойына  сіңіруі,  сондай­ақ  азаматтық 

жә не моральдық тәлім­тәрбие алуы тиіс.

Өкінішіке  қарай,  жастардың  кейбірі 

жал пы  бейімделу  процесінен  шығып  қа­

лып, әлеуметтік тұрақсыздық пен қылмыс 

ошағына  айналып,  қоғамда  маргиналды 

элементтер  қатарын  толтырады.  Мем ле­

кет тердің жастар саясаты тұтастай жастар­

дың өзіне, сондай­ақ оның жеке әлсіз топ­

тарына бағытталып, іс­шараның бағытын 

нақтылауда  жастарды  жастық­әлеуметтік 

ерекшелігіне қарай, 14­18 жастан 25­27 

жасқа дейінгі топтарға бөледі 

Осы орайда жастар саясаты үлгісін зер­

делеуде  көптеген  жетістікке  жеткен  ұлы­

британия  (классикалық  капитализм)  мен 

Швецияның (скандинав социализмі) үлгі­

лерін саралай кеткенді құп көрдік. Аталған 

үш мемлекетте де жастар саясаты мемлекет 

пен  азаматтық  қоғамның  серіктестігі  ар­



Осыдан бір апта бұрын мемлекеттік қызметке жұмысқа өтуге 

жарияланған мораторий алынып тасталды. Кезінде мемлекеттік 

қызметке мораторийді алып тастаудың қажеттігін Мұрат Әбенов 

бастаған депутаттар көтерген болатын. Биыл «Болашақ» 


1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал