Облыстық прокуратураның берген мәліме­ ті не жүгінсек, үстіміздегі жылдың 24 маусы­



жүктеу 0.72 Mb.

бет2/6
Дата31.01.2017
өлшемі0.72 Mb.
1   2   3   4   5   6

? А л А ш т ы   А л А ң д А т Қ А н   с А у А л

А л А ш т ы   А л А ң д А т Қ А н   с А у А л

нұрлан 

ЕрІМБЕТОВ, 

саясаттанушы:

Бақытжан 

ЕрТАЕВ,

Халық 

Қаһарманы:

Айдос 

САрЫМ, 

саясаттанушы:

Рихард Зорге мен Штирлицтердің қазақы образын жасамайынша, арнайы қызметке халықтың сенімін қалыптастыра аламыз ба?

– Шындығында, халықтың арасында арнайы қызметтерге, құқық қорғау органдарына теріс көзқарас 

қалыптасқан. Алайда қиналған тұста баратын жеріміз сол тәртіп сақшылары мен қауіпсіздік қызметкерлері 

болмақ. Бұрын кеңестік кезеңде бұл саланың қызметкерлерінің шынайы әрі жағымды образы жасалды. 

Том­том  кітаптар  мен  шытырман  оқиғалы  фильмдер  түсірілді.  Қазір  арнайы  қызмет  орындары  мен 

халықтың арасында байланыс үзіліп қалғандай көрінеді. Сондықтан Рихард Зорге мен Штирлицтердің 

қазақы образын жасамайынша арнайы қызметке халықтың сенімін қалыптастыру мүмкін емес. Естеріңізде 

болса, 90­жылдардың басында Қызылорда облысының территориясында жолаушылар мінген автобусты 

қылмыскерлер басып алып, Шымкентке қарай бармақшы болды. Менің Ұлттық қауіпсіздік комитетінде 

істейтін достарым сол операцияға қатысты. Жолда қылмыскерлер тамақ сұратқан екен, арнайы қызмет 

орындарының  жігіттері  оларға  сұратқандарын  берген  болып,  автобустың  салонына  микрофонды 

орнатып үлгерген екен. Шымкентке жеткенше тың тыңдаған қауіпсіздік қызметкерлері қылмыскерлердің 

әрқай сы сын қай жерде отырғанын анықтап, сәтті шабуыл ұйымдастырды. Сол оқиғаның соңында асқан 

шебер лікпен  бірде­бір  адамды  шығынға  ұшыратпай,  тек  қылмыскерлерді  жазалады.  Міне,  ерлік! 

Осындай өмір ден алынған оқиғалар негізінде фильмдер түсіріп, кітаптар жазып, арнайы қызметкерлердің 

образын жа сау керек деп ойлаймын. 

– Сіз есімдерін атап өткен екі азамат та 

елінен  жырақта  жүрсе  де,  еліне,  жеріне 

қызмет етті. Тысқары жүрсе де, елінің тап­

сырмасын  орындауға  жандарын  салған. 

Өз  борыштарын  атқарып  жүрген де 

қаншама  қиыншылықтармен  бетпе­бет 

келді.  Бір  сөзбен  айтқанда,  олардың 

жастарға үлгі болатын қасиеттері көп. Тә­

уелсіз  Қазақстанның  да  дәл  сондай  тұл­

ғаларының  образын  жасауымыз  ке рек. 

Біз  соларды  кеңінен  насихаттау  ар қы лы 

жастарымызды  патриоттыққа  тәр биелей 

аламыз. Арнайы қызметке деген халықтың 

сенімін  қалыптастыру  үшін  белгілі  бір 

жағымды образ керек те шығар. 

– Менің ойымша, бұл сала қызметкерлері ту­

ра лы фильм түсіріп, дабыра ету дұрыс емес. Ха­

лықтың сенімі олардың жұмысының нәтижелеріне 

қарап қалыптасады. Қазіргі уақытта мемлекеттік 

қызметте  сол  арнайы  органдардың  адамдары 

отыр ғанда, жемқорлық тағы басқа сорақылықтар 

анықталып  отыр.  Сондықтан  образ,  имидж  жа­

сауға тырысқаннан гөрі олардың жұмыстарының 

деңгейін  көтерген  дұрыс  шығар.  Себебі  қазір 

халық арасында екіұдай пікір бар. Оларға деген 

сенбеушілік  бар,  сонымен  қатар  үрей  басым. 

Ме нің ойымша, арнайы қызмет тазалық, әділдік, 

жауапкершілік болған жағдайда ғана халықтың 

сені міне ие бола алады. 



Әзірлеген Жарқын ТҮСІПБЕКҰЛЫ

Жазғы каникулға кетсе де, депутаттар жиналыстан әлі бой 

жия алмайтын секілді. Әсіресе, Сенат пен Мәжілістің басшылары 

басқосулардан бас ала алмай жүр.

13 шілдеде Қазақстан-

ның көрінбейтін майдан 

шебіндегі Штирлицтері, 

рихард зоргелері, 

Альфред редльдері 

қызмет ететін Ұлттық 

қауіпсіздік комитетінің 

құрылғанына 17 жыл толды. 

1992 жылы 13 шілдеде 

Елбасы Жарлығымен 

Қазақ КСр Министрлер 

Кеңесінің жанындағы 

Мемлекеттік қауіпсіздік 

комитеті Қазақстан 

республикасының  

Ұлттық қауіпсіздік комитеті 

болып қайта құрылған 

болатын. 

САР


АП

Құбаш САғидОЛЛАҰЛЫ

арнайы қызмет тің саясиланбауы керектігін 

айтса,  кезінде  ҰҚК­ны  басқарған,  қазіргі 

депутат  Сәт  Тоқпақбаевтың  Парламент 

отырыстарын да  өзін  жасырын  тыңдаған 

құзырлы  ор гандарға  өкпесін  білдіргені 

есімізде. Әри не, мұны депутаттың субъек­

тивті пікірі деп қабылдауға болар. 



Ой-ТҰЖЫрЫМ 

Жоғарыда аталған 

олқылықтардан сабақ алу 

үшін ұлттық қауіпсіздігіміздің 

ұстындары қайтара айқындалып

көрінбейтін майдандағы рихард 

зоргелерімізді біліктілігі мен 

моральдық-патриоттық тұрғыдан 

әбден шыңдау керек. Сонда ғана 

құпия қызмет өкілдерінің көкірегін 

мемлекетшілдік рух кернеп, 

Отан үшін өзін құрбан ететін 

патриоттық қасиеттер бойынан 

табылары анық. 

«ҮШ ӘрІПТІң» ҮШ АнЫғЫ

БІрІнШІ АнЫҚ:

Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдары – Қазақстан рес пуб­

ликасының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жүйенің басым бөлігі болып табылатын 

және оларға берілген құзыреттің шегінде тұлға және қоғамның қауіпсіздігін, конс­

титуциялық құрылысты, мемлекет егемендігін, аумақтық тұтастықты, эконо микалық, 

ғылыми­техникалық  және  елдің  қорғаныс  әлеуетін  қамтамасыз  етуге  арналған 

Қазақстан  Республикасының  Президентіне  тікелей  бағынатын  және  есеп  беретін 

арна йы мемлекеттік орган болып саналады. 



ЕКІнШІ АнЫҚ:

Қазақстан Республикасы ұлттық қауіпсіздік органдарының біртұтас жүйесіне Ұлт­

тық қауіпсіздік комитеті, оның құрамына кіретін департаменттер және өзге құрылым­

дық  бөлімшелер;  Ұлттық  қауіпсіздік  комитетінің  облыстардағы,  респуб ликалық 

деңгейдегі қаланың және Республика елордасының аумақтық органдары мен оларға 

бағынатын қалалық және аудандық басқармалары (бөлімдер, бөлім шелер); қарсы 

барлау  органдары,  Ұлттық  қауіпсіздік  комитетінің  «Барлау»  қызметі,  Ұлттық 

қауіпсіздік  комитетінің  Шекара  қызметі,  арнайы  мақсаттағы  бөлімшелер,  оқу 

орындары, ғылыми­зерттеу мекемелер және өзге ұйымдар кіреді. 

Қазақстанның Ұлттық қауіпсіздік комитетін Республика Президенті мен Респуб­

лика Парламенті Сенатының келісімімен лауазымға тағайындалатын және лауазым­

нан босатылатын төраға басқарады. 



ҮШІнШІ АнЫҚ: 

1995 жылы 21 желтоқсанда қабылданған «Қазақстан Республикасының ұлттық 

қауіпсіздік  органдары  туралы»  Заңының  2­бабы  бойынша  ҰҚК  мiндеттерi  –  жеке 

адамның,  қоғам  мен  мемлекеттiң  қауiпсiздiгiн  қамтамасыз  ету  саласындағы 

мемлекеттiк саясатты әзiрлеу мен iске асыруға қатысу; Қазақстан Республикасының 

мүддесi үшiн барлау ақпаратын iздеп табу; шетел мемлекеттерi арнайы қызметтерi 

мен ұйымдарының, сондай­ақ жекелеген адамдардың Қазақстанның қауiпсiздiгiне 

нұқсан келтiруге бағытталған барлау және өзге де қызметiн анықтау, алдын алу және 

тыю;  Қазақстан  Республикасының  конституциялық  құрылысын  күшпен  өзгертуге, 

тұтастығын бұзуға және қауiпсiздiгiн әлсiретуге бағытталған терроризм және өзге де 

қызметтi  анықтау,  алдын  алу  және  тыю;  Қазақстан  Республикасының  мемлекеттiк 

шекарасын күзетудi және қорғауды қамтамасыз ету болып табылады. Сол заңның 

26­бабы  бойынша  ұлттық  қауіпсіздік  органдарының  қызметін  Бас  прокурор  мен 

оның уәкілді прокурорлары қадағалайды.

КХДР­дың Оңтүстік Кореяны 

па налап  жүрген  босқын  сая­

саткері  Кан  Чон  Хванның  ай­

туынша,  мұндай  шешім  корей 

халқының  Қытайға  жаппай 

қоныстануына байланысты қа­

былданған. 

Ол  бұл  шекара  бекетінде 

күн  сайын  атыс­шабыс  бола­

тынын  айту да.  Қытай  жеріне 

өтуге  ниетті  тұр ғын дардың 

барлығы  КХДР  әске рилерінің 

атқан  оқтарының  құр баны  бо­

ла ды.  Қытай  террито рия сына 

өтуге құлықтылардың алдында 

екі таңдау қалған. Бірі – елден 

қашу, екіншісі – өз елінде аштан 

қырылу.  Экономикалық  күш­

жігерін  қарулануға  жұмсап 

отырған  Корей  елінің  халқы 

осы лайша  қол дан  жасалған 

аштықтың  тырна ғына  ілінуде. 

1995­1999 жылдары бұл елден 

қашқандардың жалпы саны 3,5 

млн­ға  жеткен  бола тын.  Кан 

Чон Хванның айтуын ша, халық­

тың  бұлайша  толқуы  түптеп 

келгенде  тиран  атанған  Ким 

Чен  Ирдің  билі гінің  құр дым ға 

кетуімен аяқталуы мүм кін.



Жарқын ТҮСІПБЕКҰЛЫ

Солтүстік Корея 

Қытаймен арадағы 

шекараға 300 

мың сарбазды 

шоғырландырып, 

әлемдік қауымдастық-

тың зәресін алды. Бас-

ты мақсаты бастан 

бақайшығына дейін 

қарулану боп табылатын 

Ким Чен ир елінің шұ-

ғыл әрекеті тойып се-

кір геннен гөрі тоңып се-

кіргенге қатты ұқсайды. 

Кәріс әскері 

халқына қарсы 

қару кезенді

РеспубликалыҚ ҚоҒамдыҚ-саяси аҚпаРаттыҚ газет

№115 (115) 



14.07.2009 жыл, сейсенбі

www.alashainasy.kz

3

? Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ



Б i л г i м   к е л г е н   Б i р   с џ р а ћ

60-тан асыруға болмайды



Әл-Фараби даңғылы бойында орнатылған, көлік құралдарының 

жылдамдығын реттейтін «60», «70», «80» деген жол белгілері қазіргі уақытта жоқ. 

Бұл жол белгілері неліктен алынып тасталған? Енді әл-Фараби даңғылымен 

автокөліктердің қандай жылдамдықпен қозғалуына рұқсат етіледі?

 Елдос РАХЫМҚҰЛОВ, Алматы қаласы 

Харам тағамды қалай ажыратамыз? 



Таяуда газет беттерінің бірінен «емугленті харам тағамдарды мұсылман 

баласының  жеуіне  тыйым  салынады»  дегенді  көзім  шалып  қалды.  Ол 

қандай тағамдар және оны қалай анықтауға болады? 

 

Мұсахан ӘдіЛХАнОВ, Ақмола облысы 

Тағамтану  мамандарының  айтуы-

на  қарағанда,  құрамында  шошқа 

майы  қосылған  (печенье,  конфет, 

шо калад  т.  б.)  тағамдар  мұсылман 

баласы  үшін  емуг ленті  харам  та ғам-

дар  болып  табылады.  Ондай  тағам-

дардың  қора бын  дағы  құрамы  деген 

анықтамада  төмендегідей  сандар 

көр сетіледі: 

Е100 Е102 Е103 Е110 Е111 Е120 Е123 

Е124 Е125 Е126 Е127 Е128 Е140 Е141 

Е142 Е152 Е153 Е210 Е213 Е214 Е226 

Е234 Е252 Е270 Е280 Е325 Е326 Е327 

Е334 Е335 Е431 Е432 Е433 Е434 Е435 

Е436 Е478 Е480 Е481 Е482 Е483 Е488 

Е489 Е491 Е492 Е493 Е494 Е495 Е542 

Е550 Е570 Е572 Е591 Е631 Е632 Е633 

Е635 Е904 Е636 

Бұл сауалға Алматы қалалық ІІД Жол по-

лиция басқармасы бастығының орынбасары 

Е. Құсайынов жауап береді: 

– Бүгінгі таңда әл-Фараби – Достық, әл-

Фа раби – Фурманов, әл-Фараби – Жароков 

көшелері  қиылысында  жол  айрығын  салу 

жұмыстары жүргізілуде. Жөндеу жұмыстары 

жеке учаскелерде жол қозғалысының ұйым-

дас тыруын  өзгертуге  мәжбүр  етті.  Жөндеу 

жұ мыстары  аяқталғаннан  кейін,  сараптама 

жасалып, жаңа жол қозғалысын ұйымдастыру 

жоспарына  сәйкес  жол  белгілері  Қазақстан 

Республикасының 

Стандарттарына 

және 


СНиП-ке сай қайтадан орнатылады. 

Қазақстан  Республикасының  жол  қозға-

лы сы  ережесінің  10.2  пунктіне  сәйкес,  егер 

жыл дамдықты  шектейтін  жол  белгілері  бол-

ма са,  елді  мекендерде  көлік  құралдарының 

60  шақырым/сағаттан  артық  емес  жылдам-

дық пен қозғалуына рұқсат етіледі.

Нотариустардың  «Нотариалдық  пала-

та» деген заңды ұйымы, адвокаттардың өз 

одағы бар. Мемлекет бәрін беріп қойғысы 

АПАТ

АлАш-АҚПАРАТ



«Аспанның» 

тікұшағы 

жерге құлады

Шекарамызды 

бұзған 

шетелдіктер 

ұсталып жатыр

Америка  Құрама  штаттарында  2004 

жылы  қолданысқа  берілген  «MD-600» 

мар ка лы  тікұшақты  «Қазагроавиа»  ком-

па ниясы  аймақты  шолу  үшін  «Аспан» 

акцио нерлік қоғамынан жалға алған екен. 

Апат кезінде тікұшақ бортында екі ұшқыш, 

екі  орманшы  болған.  Жарақат  алған  ұш-

қыш  пен  өрт  сөндіруші  Қарқаралыдағы 

ау руха наға  жеткізіліп,  алғашқы  медици-

на лық көмек көрсетілген соң, Қараған ды-

дағы Х.Мақажанов атындағы клиникалық 

ауру ха наға  жатқызылған.  Қазір  тікұшақ 

апатты жағдайда қонақтаған кезде аяғы-

ның ортан жілігінің буынға жалғасар басы 

сын  ған ұшқыш Ерлік Әбдірахмановқа жә-

не тәнінде ашық сынық байқалған ұлттық 

табиғат  паркінің  өрт  сөндіруші  десанты 

Нұрлан  Аманбаевқа  операция  жасалған. 

Екі азаматтың да денсаулығы жақсы екен. 

Қосымша  дерек  көздерінен  белгілі 

бол ғандай, апат экипаж кезекті тапсыр ма-

ны орындап келе жатқанда далалы алапта 

болған.  Қазір  аталмыш  оқиға  бойынша, 

Қарқаралы ауданында тексерістер жүргізі-

ліп жатыр.



насреддин БАЛТЫнОВ, 

Қарағанды облысы бойынша Төтенше 

жағдайлар басқармасы бастығының 

орынбасары:

– 100 метр биіктіктен 

құлдыраған тікұшақтың табаны 

жерге тиіп, өз екпінімен 127 метр 

қашықтыққа дейін сырғып өткен. 

Осының салдарынан, тікұшақтың 

оң жақ шаңғысы сынып, бір жа-

ғы на қарай аударылған. Ұшақ-

тың оң жақ бөлігінде отырған 

азаматтар аударылу салдарынан 

жарақат алған. Оқиға болған 

жер де ТЖ мамандарынан құрал-

ған арнайы құтқару комиссиясы 

апат салдарын жою жұмыстары-

мен тыңғылықты айналысты. 

дала, орман өрттері болған жоқ.

дӘйЕкТЕМЕ:

Соңғы жылдары Ресейде және жалпы 

әлемде  «MD-600»  тікұшағының  апатқа 

ұшы рау  оқиғалары  жиілеп  кеткен.  Апат 

оқиғаларының дені тікұшақ двигателінің 

жұмысын  ке нет  тоқтатуынан  болып 

келеді-міс.

«MD-600» – АҚш-та өткен ғасырдың 

сексенінші жыл дары құрастырылған түр-

лі  мақ саттарға  пайдала ныла тын  жеңіл 

тік ұшақ  боп  саналады.  Американың 

McDon nell  Douglas  Helicopter  фирмасы 

жасап  шығарған  мұндай  ұшу  құрылғы-

сының  басты  ерек шелігі  –  құйрық  бө-

лігінде  айналмалы  қалақтарының  бол-

ма уы.  Ал  тік ұшақ  төбесінде  ор наласқан 

қалақтарының  диаметрі  шағын  болуы 

құрылғының қиын жерлерде, таулы жер-

лерде ұшып-қону мүмкіндігін жақсар та-

ды.  Жылдамдығы  –  280км/сағат,  1,7 

тон на ға дейін жүк көтереді.

Қарқаралы  ұлттық  табиғи  паркі 

1998 жылы Үкі меттің арнайы қаулысы-

мен ашылып, елдегі ерекше қор ғалатын 

аймақтар  тізіміне  енгізілген.  Жалпы 

аума ғы  90  323  гектар,  мұның  40  341 

гек тары – орман мас сив тері. Қа зақ стан 

Республикасының «Ерекше қор ға латын 

табиғи  аймақтар  туралы»  Заңына 

сәйкес, ұлттық парк аумағы екі аймаққа 

бөлін ген.  Оның  бірі  –  51312  гектар 

алап ты  алып  жатқан  қорық  аумағы 

бол са,  екіншісі  –  түрлі  мақсаттарда 

пай далануға  болатын  арнайы  аймақ 

боп саналады. Апат осы – туристік және 

әкімшілік-шаруа шылық істерімен айна-

лы суға  рұқсат  берілетін  аймақта,  Қар-

қа ралы  қаласынан  30  шақырым  қа-

шықтағы Ақтерек ауылынан оңтүстікке 

қа рай 12 шақырым тұста болған.



Серік САғЫнТАй,

Қарағанды

Ең алдымен, сенбі күні түнде Қазақстан 

шекара  қызметі  «шығыс»  аймақтық  бас-

қар масына  қарасты  «Алмалысу»  бекетін 

жаяу-жалпы  айналып  өтіп,  Қазақстан 

аумағына  кіріп  үлгерген  жеті  қытай  аза-

маты ұсталған. Дәл осы күні Үшаралдағы 

«Сарыбухтер»  шекара  бекетінде  тағы  бес 

қытай азаматы шекарашылардың қолына 

түседі. Олар жаяу емес, салт аттылы. Сөй-

тіп, бір түнде ғана 12 қытайлық еліміздің 

шекарасын заңсыз кесіп өтіп, ел ішіне еніп 

кетпек  болған.  Ал  келесі  күні,  яғни  жек-

сенбіде  «Оңтүстік»  аймақтық  басқарма-

сының шекарашылары Көші-қон полиция-

сы қызметкерлерімен бірлесе отырып, Са-

рыағаш шекаралық аумағынан 88 Ауған-

стан  азаматын,  8  Өзбекстан  азаматын 

ұстап ты. Олардың да Қазақстанда ешқан-

дай  заңды  құжатсыз  жүргені  анықталып 

отыр. Қазіргі кезде ұсталған адамдар жан-

жақты тексерілуде. 

Бұл жерде «ала шапанды» ағайындар 

мен  бір  топ  ауғандық  босқынның  жүрісі 

айт паса  да  түсінікті.  Ал  Қытайдан  Қазақ-

станға  түн  жамылып,  заңсыз  өтіп  кетпек 

болған  12  адамның  Үрімшідегі  қанды 

оқиғадан  кейінгі  жағдайдан  бас  сауғала-

ғандар болуы әбден мүмкін. Оның анық-

қанығын қолға алынып жатқан тексерулер 

анықтайтын болады.

Әлмира САдЫҚОВА,

Астана

Басы 1-бетте

Ой-КөКпар



Мақсұт нӘРікБАЕВ, 

«Әділет» демократиялық партиясының 

төрағасы

Марат БӘШіМОВ, 

заң ғылымының докторы

нотариустар мен адвокаттарды аттестациялауды 

кәсіби қоғамдық бірлестіктерге берген дұрыс па?

келмейді  ғой.  Бұрын  олар  «кім  нотариус 

болады?» дегеннің бәрін бақылап отырды. 

Өздері шешті. Сондықтан мемлекетке ли-

цен зия  берудің  қажеті  жоқ.  Олар  жан 

саны на қарай қай қалаға қанша нотариус 

керек, соны бөліп отырса жетеді. шынды-

ғы на  келсек,  бұл  да  жемқорлыққа  мүм-

кіндік беретін бір тетік. Меніңше, лицензия 

беруді  қоғамдық  ұйым  өз  қолына  алып, 

емтиханын да өздері өткізетін болсын. Сол 

дұрыс  болады.  Жемқорлыққа  жол  беру 

азаяды. Қоғамдық ұйым бәрін өзі реттейді. 

Адвокаттарды  да,  нотариустарды  де  кон-

курстық  жолмен  тағайындайды.  Тазалық 

болады.  Таныс-білістерге  лицензия  беру, 

жең ұшынан жалғасу жойылады. Өйткені 

олардың  қадағалау  органдары  жұмыс 

істей ді. Өздерінің ішінен сондай орган құ-

ратын болады. Ал мемлекеттік орындарда 

болса, оларда қадағалау орны жоқ. Себебі 

олар өздерін-өздері қадағалап жатпайды 

ғой. Сондықтан «бұл – өте дұрыс қадам» 

деп  есептеймін.  Енді  нотариустар  мен 

адво каттар қызметінің сапасы артады деп 

үміт тенуге әбден болады. 



Жақында ғана Мәжіліс депутаттары «нотариалдық қызмет» туралы заң жобасын бас комитетке 

қайтарған еді. Онда жекеменшік нотариустардың тарифін көтеру мәселесі қозғалған болатын. Ал 

кәсіби қоғамдық бірлестіктер лицензиялау мен аттестациялау құзыретін қолға алатын болса, табысы 

молаяйын деп тұрған осы қызмет түріне талас тіпті күшейетіні анық. Оны аталған қоғамдық бірлестік 

халықтың қолайына жарата білсе жақсы. Ертең ақшаға құныққан әркімнің ретін тауып, құжат пен 

құқықты анықтайтын заңды мекеме ашып алуы әбден мүмкін. Ресейде нотариустар қызметке 

кірісерде кәдімгідей ант беру рәсімін жасайды екен. Тіпті заң саласында бір жыл қызмет істеген 

жұмыс тәжірибесі болу керектігі талап етілетін қатаң қағида бар. Олай болса, жаңа бір құзыретті 

қолына алғалы жатқан біздегі кәсіби қоғамдық ұйымдар да сондай жақсы үрдісті өздеріне жолдас 

етсе, алаңдаудың да қажеті болмайтын еді. 

Мемлекеттің  құзырында  болғасын, 

онда  қалай  да  өзіндік  жауапкершілік  бо-

лады.  Нотариустарды  қоғамдық  ұйым 

тағайындаса, қалай болатынын білмеймін. 

Нотариустар  мемлекеттік  функцияны  ат-

қар ғаннан кейін, бұл саладағы негізгі ма-

ман ды  мемлекет  өзі  тағайындауы  керек. 

Олар дың  бәрін  саралап,  дайын дықтан 

өткі зіп  дегендей,  жан-жақты  тексеру  қа-

жет. Өйткені бұл өте жауапты жұмыс. Аза-

маттық Кодексте қаралатын барлық істерді 

солар  жасайды.  Сондықтан  нотариустар 

мен адвокаттарда жоғары деңгейдегі білі-

мі болуы керек. Ал қоғамдық бірлестіктер 

билікті алатын болса, ақша қуған сапасыз 

нотариустар  мен  адвокаттар  қаптап  кетуі 

мүмкін  ғой.  Қазір  қарап  отырсаңыз,  дағ-

дарыс  заманы  деп  көп  нәрсенің  бағасы 

тө мендеп  жатыр.  Бірақ  нотариустардың 

қыз мет көрсету бағасы удай қымбат. Бізде 

Еуропа  елде ріндегідей  құқықты  сақтап, 

заңды  сый лай тын  түсінік  әлі  қалыптаса 

қойған жоқ. Бір мысал айтайын, жемқор-

лық пен күре сіп, кінәлілер мен күдіктілердің 

бәрін отыр ғыза бастап едік, халық бірден 

«ойбай,  жемқорлықпен  күресудің  қажеті 

жоқ, бәрі саясатқа айналып кетті» деп шы-

ға  келді.  Негізі,  ақша  талап  етті  деген  сөз 

аза маттардың  құқын  бұзды  дегенді  білді-

ре ді.  Олай  болады  екен,  ештеңеге  қара-

май,  түрмеге  отырғызу  қажет.  Сон дық тан 

құ қықтық тәжірибеміз кемшін болғандық-

тан, ертең бейберекет болып кетуі де әбден 

мүмкін.  Керісінше,  жемқор лыққа  жол 

ашылып,  кім  көрінген  нотариус  орнын 

ашып алмасына кім кепілдік бере алады?! 

Бізде  бәрімізге  белгілі  «аға-көке»  деген 

әде тіміз тағы бар. Ал мемлекетке бағынған 

жерде қалай да бір тәртіп бола тыны сөз сіз.



Мұрат АЛМАСБЕкҰЛЫ,

Астана 

Д

ЕР



Т

Қырым безгегі Шымкентте «қыдырып жүр»

Басы 1-бетте

Бұл  қауіпті  ауру  бір  ғана  шаңыраққа 

қайғы әкелумен шектелген жоқ. Өкінішке 

қарай,  шілденің  9-ы  күні  өзгенің  өмірін 

сақтап  қалу  үшін  жанталасқан  дәрігер 

З.Қабдиевтің  өзі  де  көз  жұмды.  Ертеңіне 

түркістандық  дәрігер  С.Өскенбаев  ауыр 

жағдайда  аурухана  төсегіне  таңылды. 

Әріптестері  қанша  әрекеттенгенімен  оны 

да  ажалдан  арашалап  қалу  мүмкін 

болмады.  Сол  аурухананың  неонтолог-

дәрігері ш.Бақбергенова да дәл осындай 

диагнозбен  шілденің  10-ы  күні  Түркістан 

қалалық-орталық  ауруханасының  жұқ-

палы  аурулар  бөліміне  жатқызылды.  Ол 

да  Исмаиловаға  медициналық  көмек 

көрсетіп,  жаңа  босанған  ана  мен  нә-

рестенің  денсаулығына  бақылау  жасаған 

болатын. Бет қатталып жатқанда 36 жасар 

Бақбергенованың да дүниеден озғандығы 

жөнінде қайғылы хабар түсті. 

Марқұммен  қарым-қатынаста  болған 

азаматтардың  қатары  бұдан  да  көп.  Бас-

аяғы  10-ға  жуық.  Мәселен,  сырқатты 

бірнеше  рет  қараған  акушер-гинеколог 

25  жасар  Нұрбол  Өтепберген  шілденің 

10-ы күні жұқпалы аурулар бөліміне жат-

қызылса, босанатын әйелге күтім жасаған 

медбике  А.Қалыбекова  дәл  осындай 

диагнозбен  шілденің  11-күні  түнгі  сағат 

12.40-та  ауруханаға  жеткізілді.  Сондай-

ақ  Ескі  Иқан  селосының  тұрғыны  А.

Мамадазим деген азамат та Қырым қан-

ды  безгегі  диагнозымен  ауруханаға  жат-

қызы лып, ерекше қадағалауға алынды. 

Жақындағанды  қынадай  қырған  бұл 

қандай ауру болды? Дәрігерлердің әзірге 

қойып  отырған  диагнозы  Қырым  қанды 

безгегінің  ауыр  түрі  болып  тұр.  Қауіпті 

ауру дың  белең  алып,  істің  насырға 

шабуының себебі неде? Облыстық проку-

ратураның 

қорытындысына 

сенсек, 


бірінші  кезекте  дәрігерлер  аурудың 

диагнозын уақтылы, әрі дәл қоймаған. Ең 

сорақысы,  бірнеше  адамның  өліміне 

себеп  болған  қауіпті  ауруды  тудырушы 

ошақты  тиісті  орындарға  хабарлау, 

залалсыз дандыру, жою жөнінде шаралар 

қолданылмаған. Ал Әнуарбек Маймақов 

басқаратын  облыстық  денсаулық  сақтау 

басқармасы болса, облыстық аурухананың 

дәрігері  қайтыс  болғанына  қарамастан 

ауруды анықтауда жіберілген кемшіліктер 

бойынша шара көруге жүрегі дауаламаған-

ға ұқсайды. Мұның артында, әрине жеке 

басты  қауіптен  арашалап  алу  мақсаты 

тұрған  секілді.  Өйткені  басқарма  басшы-

лығы  тарапынан  орын  алған  қайғылы 

оқиғаны  жасыруға  әрекеттенгені  әшкере 

болды. Өрт шыққан жердің түтінін жасыру 

мүмкін болушы ма еді? Әйтпесе босанушы 

әйел  ауырған  уақыттан  бастап  дәрігер  З.

Қабдиевтің  көз  жұмғанына  дейінгі 

аралық та  бақандай  13  күн  өткен.  Ауру 

диагнозы  уақтылы  анықталып,  тиісті 

шаралар  дер  кезінде  қолданылғанда 

қаншама  адамның  жанын  ажалдан 

арашалап  қалуға  әбден  болатын  еді. 

Прокуратура  органы  мәжбүрлемегенде 

облыстық санитарлық-эпидемиологиялық 

қадағалау мен облыстық денсаулық сақтау 

басқармасынан арнайы топ аттанбас та ма 

еді?!  Сонда  қалай,  санитарлық-эпидем-

ио ло гиялық  ахуалды  қадағалаушы  және 

адам денсаулығын күзетуші органдар үшін 

қызмет  адам  шығынынан  да  қымбат 

болғаны ма? Тікелей міндеттеріне салғырт-

тықпен  қарайтын  мұндай  басшылардың 

кімге,  қаншалықты  қажеті  бар?  Бір  емес, 

бірнеше жанның өліміне себепкер болған 

оқиғаға  байланысты  тиісті  органдардан 

мәжбүрлеу болмаса, селт етпейтін басшы-

лардың жұмысын әрі қарай жалғастыруы 

қарапайым  адамдар  үшін  қорқынышты 

емес  пе?!  Көпшіліктің  ойы  осындай.  Ал 

прокуратура тарапынан қызметіне салғырт 

қараған  лауазым  иелерінің  үстінен 

қылмыстық іс қозғалды. Қазір арнайы топ 

құрылып, тексеру жұмыстары жүргізілуде. 

Облыстық денсаулық сақтау басқарма-

сының  бастығы  Әнуарбек  Маймақовқа 

қатысты прокуратура тарапынан айтылып 

жатқан сынның басы бұл емес. Бұған дейін 

де  бірнеше  рет  сын-ескертпелер  болған. 

Алайда  нақты  нәтиже  байқалмайды. 

Мүм кін, бөлінген қаржыны қалай игерсек 

дегенге  бас  қатырып,  негізгі  міндеті  – 

денсаулық  сақтауға  уақыт  таба  алмай 

жүрген  болар.  Соңғы  үш  жыл  көлемінде 

облыстың  денсаулық  сақтау  саласына 

бөлінген  қаражат  үш  есеге  дейін  артып, 

ауруханалар  соңғы  үлгідегі  құрал-

жабдықтармен жабдықталуда. Аса қауіпті 

жұқпалы  аурудан  адам  шығыны  көбейіп 

жатса,  мұндай  жаңа  технологиямен 

қамтамасыз  етудің  пайдасы  қанша?  Ал 

бұрынғы орынбасары болса тікелей мінде-

тін  атқару  орнына  жеке  лотереясын 

мәжбүрлеп сатамын деп жүріп, қызметімен 

қоштасқан  болатын.  шектен  шыққан 

салғырттықтың  салдарынан  балаларға 

жұққан  ВИЧ  індетінен  кейін  облыстың 

денсаулық  саласында  үлкен  «төңкеріс» 

болған  еді.  Сонда  сапалы  жұмыс  істету 

үшін міндетті түрде «төңкеріс» орын алуы 

қажет пе? 




1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал