Нуржігіт Алтынбеков 1 Қазақстан республикасы



жүктеу 8.03 Mb.
Pdf просмотр
бет7/209
Дата10.11.2022
өлшемі8.03 Mb.
#23699
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   209
Биохимия Негіздері
9
 
Нуржігіт Алтынбеков 
Егер тірі жəне өлі заттардың химиялық құрамын қарасақ, тірі 
ағза негізінен жеңіл элементтерден, ал өлі заттар ауыр элемент- 
терден тұрады, себебі тірі ағзалардың құрамына қажет суда жақсы 
еритін газ тəрізді, сұйық жəне қатты қосылыстар үшін жеңіл эле- 
ментер ғана жарамды. Тірі ағзаның құрамына кіретін молекула- 
ларды биомолекула деп атайды, демек олардың құрылымы жəне 
өзара əрекеттесуі тіршілік негізіне жататын процестерді қамтиды. 
Тірі ағза жасушасының негізін құрайтын қосылыстар: бело- 
ктар, нуклеин қышқылдары, көмірсулар, липидтер (май жəне май
тəрізді заттар), су, минералды тұздар (2-кесте).
Осы органикалық қосылыстардың алуан түрлі құрылымы 
мен қасиетін білу үшін олардың құрамына кіретін ең қарапайым 
органикалық заттардың кластарын бір-бірінен ажырата білу 
қажет.
Тірі жасушаның химиялық құрам ерекшелігі
 
(А. Гизе бойынша)
 
2- 
кесте
 
 
Химиялық заттар
 
Мөлшері, %
 
Су
85
Белоктар
10
ДНК
0,4
РНК
0,7
Липидтер
2
Төменгі молекулалы органикалық 
заттар
0,4
Минералды заттар
1,5
 
Барлық тірі ағзалар жасушадан жəне олардың метоболиттік 
өнімдерінен тұрады. Əрбір жасуша тірі жүйеге тəн барлық қыз- 
метті атқара алады: зат жəне энергия алмасуы жүреді; өседі, кө- 
бейеді жəне өзінің қасиеттерін басқа жаңа жасушаларға жеткізе 
алады. Тірі ағзалар жасушаларының барлығы жалпы құрылысы 
жəне химиялық құрамы бойынша өзара ұқсас. Жасушалардың 
барлығы бірдей емес, бірақ барлығында да құрылыстық жалпы 
белгі бар.


10
 

жүктеу 8.03 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   209




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет