Нуржігіт Алтынбеков 1 Қазақстан республикасы



жүктеу 8.03 Mb.
Pdf просмотр
бет44/209
Дата10.11.2022
өлшемі8.03 Mb.
#23699
1   ...   40   41   42   43   44   45   46   47   ...   209
Биохимия Негіздері
63
 
Нуржігіт Алтынбеков 
компонентті, коферменттері гем, химиялық табиғаты жағынан 
цитохромдарға ұқсас, каталаза мен пероксидаза тотығу-тотық- 
сыздану реакцияларын тездетеді, бірақ биологиялық тотығу 
процесіне қатыспайды.
Каталаза əр уақытта ағзада тотықсызданған ФП аэробты 
тотығу нəтижесінде түзілетін зиянды Н
2
О 
2
жиналуынан сақтайды:
НО 
НО
│ + │ 
каталаза
НО 
НО 
Н
2
О +О
2
Пероксидаза катализдейтін реакциялар теңдеулерінің схема- 
сы былай жазылады:
Н
2
О пероксидаза Н
2
О +[О] 
Н
2
О

+ SН


2
О +S
Оксигеназалар, оксидазалар жəне гидроксилазалар. Сутегінің 
акцепторы ретінде тек ауадағы оттегін пайдаланатын аэробты де- 
гидрогеназаларды оксидазалар деп атайды.
Оттегін жалғайтын ферменттерді оксигеназалар деп атайды. 
Биологиялық тотығу тізбегінде электрондарды қосып ала оты- 
рып, қоректік заттарды тотықтыру арқылы ағзаға қажетті энер- 
гияны түзуге қатысады.
Гидроксил тобын түзе жүретін реакцияларды катализдейтін 
ферменттер гидроксилазалар деп аталады.
2. Трансферазалар – бір субстраттан (донор есебінде) екінші 
бір субстратқа (акцептор ретінде) əртүрлі топтарды тасымалдай- 
тын ферменттер. Мысалы, глицеринкиназа глицеринді фосфорил- 
деу реакциясын катализдейді. Тасымалдайтын атомдар тобына 
қарай фосфотрансфераза, аминотрансфераза, ацилтрансфераза, 
т.б. болып бөлінеді. Фосфотрансферазалар фосфор қышқылы 
қалдықтарының көшуін катализдейді:
Фосфор қышқылы қалдықтарының доноры негізінде АТФ бо- 
лады. Фосфотрансферазаның өкілі – гексокиназа.


64
 
Нуржігіт Алтынбеков 
H
2
C – OH 
CH
2
– OH
│ 

HC – OH 
+АТФ гексокиназа CH – OH + АДФ
│ 

H
2
C – OH 
CH
2
– OPO3H2
Глицерин 
α- глицерофосфат
Əртүрлі киназалардың əсер етуі нəтижесінде ағзада көптеген 
фосфорилденген қосылыстар синтезделеді.
Трансфераза класы 8 топшадан тұрады.
3. Гидролаза – суды қосып алудың нəтижесінде субстраттар- 
да байланыстың үзілуін немесе ажырауын катализдейтін фер- 
менттер.
СН
3
СOO – CH

– CH

+ H
2

CH
3
СOOH + CH
3
CH
2
ОН
Гидролаза ферменттер тобына: эстераза, липаза, гликози- 
даза жəне протеиназа жатады. Ферменттік реакция тек судың 
қатысуымен жүреді. Гидролаза класы бірнеше тармаққа бөлінеді. 
Мəселен, эстеразалар күрделі эфирлердің гидролизін ката- 
лиздейді. Липаза майлардың гидролизін тездетеді. Фосфатаза 
фосфорлы эфирлердің гидролизін тездетеді. Пептидаза белок- 
тар мен пептидтердің пептидтік байланыстарын гидролиздеуді 
тездетеді. Амилаза крахмалды, гликогенді, мальтоза қантына 
дейін ыдыратады.
Пептид-гидролазалар пептидтік байланыстың гидролизін 
тездетеді, бұл топқа протеиназалар немесе пептидил-пептидо- 
гидролазалар жатады. Бұл ферменттер байланыстардың ыдырау- 
ын гидролиздейді. Протеиназа ферменттерінің өкілдері - пепсин, 
трипсин, химотрипсин. Бұл ферменттер активті емес профермент 
күйінде пайда болады: пепсиноген, трипсиноген жəне химотрип- 
синоген. Гидролаза класы 11 топқа бөлінеді.
3. Лиазалар – субстраттан химиялық топтардың судың 
қатысуынсыз бөлінуін қамтамасыз ететін ферменттер. Лиаза 
ферменті катализдейтін реакцияға мысал:



жүктеу 8.03 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   40   41   42   43   44   45   46   47   ...   209




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет