Нуржігіт Алтынбеков 1 Қазақстан республикасы



жүктеу 8.03 Mb.
Pdf просмотр
бет21/209
Дата10.11.2022
өлшемі8.03 Mb.
#23699
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   209
Биохимия Негіздері
32
 
Нуржігіт Алтынбеков 
заттар да пептидтерге жатады, саңырауқұлақтардағы аминтин де- 
ген улы зат, сонымен қатар көптеген антибиотиктер де пептидтер 
болып табылады.
2.6. 
Белок молекуласының құрылысы
 
Полипептидтік теорияға сəйкес белок молекуласы кұрамында 
ондаған, жүздеген амин қышқылдарының қалдықтары бар үлкен 
полипептид. Мысалы, клупеин деген белок молекуласының құ- 
рамында - 30, лизоцимде - 129, миоглобинде - 155, трипсиногенде
- 234 т.б. амин қышқылдарының қалдықтары бар.
Белок молекуласындағы амин қышқылдары бір-бірімен пеп- 
тидтік байланыспен қосылған. Ол байланыс: бір амин қышқы- 
лының амин тобымен екінші амин қышқылының карбоксил тобы 
байланысып, су молекуласын бөліп шығару арқылы түзіледі.

2
–СН-СООН + NН
2
-СН- CH
2
-СООН



2
О
CH
3
COOH
Аланин 
Аспарагин кышқылы

2
-СН-СО-NH- СН-СН
2
-СООН


-
CH
3
COOH
Аланил-аспарагин дипептиді
Реакция нəтижесінде аланил–аспарагин дипептиді түзіледі. 
Пептидтердің аталуы бір-бірімен байланысқан амин қышкыл- 
дарының атауымен аталады. Əдетте карбоксил тобымен реак- 
цияға түскен амин қышқылының атына -ил жалғауы қосылады 
да, амин тобымен реакцияласқан амин қышқылының өз аты 
сақталады.
Белок молекуласының осындай құрылысына мынадай дə- 
лелдер бар:
1. Табиғи белоктардағы бос карбоксил тобы мен амин топта- 
рының саны көп емес, өйткені олар полипептидтік байланыстар- 
ды түзуге жұмсалған.


Нуржігіт Алтынбеков 
2. Барлық белоктар биурет реактивінің əсерінен көк-күлгін 
түске боялады, бұл олардың құрамындағы пептидтік байланыс- 
тарға негізделген реакция.
3. Қарапайым белок – инсулиннің полипептидтік табиғатын 
лабораториялық жолмен синтездей отырып дəлелдеген.
4. Белок құрылысына рентгенструктуралық талдау жасай 
отырып, сол белокқа тəн амин қышқылы қалдықтарының поли- 
пептидтік тізбек бойында тізбектеліп орналасып жатқанын 
байқауға болады. Полипептидтік тізбек белоктың құрылым- 
дық негізі болғандықтан, құрылысы жан-жақты зерттелген. 
Полипептидтік тізбектің негізін құрайтын - СО – NН – фраг- 
менттегі атомдар арасындағы қашықтықтар. Сонымен қатар 
осы фрагменттердегі көміртегі, оттегі, азот жəне сутегі атомда- 
ры арасындағы бұрыштар анықталған, ол төменгі суретте көр- 
сетілген:

жүктеу 8.03 Mb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   209




©emirb.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет