Нұғыманова Н., 2005 "Мектеп" баспасы, көркем безендiрiлуi, 2013 Барлық құқықтары қорғалған Басылымның мүлiктiк құқықтары "Мектеп" баспасына тиесiлi



жүктеу 465.56 Kb.

бет1/5
Дата13.04.2017
өлшемі465.56 Kb.
  1   2   3   4   5

©  Нұғыманова Н., 2005

©  “Мектеп” баспасы, көркем          

     безендiрiлуi, 2013

    Барлық құқықтары қорғалған

    Басылымның мүлiктiк құқықтары

    “Мектеп” баспасына тиесiлi 

УДК 373.167.1

ББК 63.3(0)я72

           Н85

УДК 373.167.1

ББК 63.3(0)я72

4306020600—081

404(05)—13

Н

24(4)—13

ISBN 978—601—293—896—8

Н85

Нұғыманова Н. 

Дүниежүзi тарихы:  Жұмыс дәптерi.  Жалпы бiлiм беретiн мектептiң 

9-сыныбына арналған оқу құралы. — Өңд., толықт. 3-бас. — Алматы: 

Мектеп, 2013. — 96 бет.

ISBN 978—601—293—896—8



АЛҒЫ СӨЗ

Қымбатты оқушылар, 9-сыныптың “Дүниежүзi тарихы” оқу-

лығының  жұмыс дәптерi  сендердiң оқулықтан алған бiлiмдерiңдi 

бекiту мақсатымен ұсынылып отыр.

 Тақырыптар бойынша тарихи мағлұматтарды қаншалықты 

меңгергендерiңдi  жұмыс дәптерiнде ұсынылған сұрақтар мен 

тапсырмаларға жауап беру арқылы байқауларыңа болады. Сен-

дер оқулықпен жұмыс iстеу барысында тың тарихи деректердi, 

ұғымдарды есте сақтауға тырысасыңдар. Ол үшiн өтiлген тақырыпты 

дидактикалық негiзде әр сабақ сайын пысықтап отыруларың қажет. 

Мiне, осы iсте сендерге бұл оқу  құралы таптырмас көмек көрсетедi. 

Жұмыс дәптерiнде берiлген тапсырмалар оқулық материалда-

рымен сәй кестендiрiлiп берiлдi. Оқулықтағы тарихи оқиғалар, 

ел басшылары, саясат және қоғам қайраткерлерiнiң қызметi мен 

өмiрi жұмыс дәптерiндегi тапсырмаларда қамтылған. Ол сендердiң 

өз көзқарастарыңды нақтылауға, ойларыңды ашық айтып, оны 

тұжырымдауға үйретедi және тұлға ретiнде қалыптасуларыңа кө-

мектеседi. 

Оқу құралында жинақталған проблемалық сұрақтар, салыс-

ты ру кестелерi, сұлбалар, сұрақтарға түсiнiк беру, мәлiметтердi 

сәйкестендiру, берiлген даталарға байланысты болған оқиғаларды 

жазу, құжат үзiндiлерiне талдау жасау сияқты тапсырма түрлерi 

сендердiң қызығушылықтарыңды арттырып, танымдарыңды ке-

ңейтедi деген сенiмдемiз. Iске сәт! 



4

І бөлім.  ЕУРОПА  ЖӘНЕ  АМЕРИКА  ЕЛДЕРІ  

(1914—1939 жж.)

§ 1. БIРIНШI   ДҮНИЕЖҮЗIЛIК   СОҒЫС

1-

жұмыс. Берiлген сұрақтар бойынша Бiрiншi дүниежүзiлiк 

соғыстың шығу себептерi мен мақсаты туралы   қысқаша түсiнiктерiңдi 

жазыңдар.

1. Соғыстың шығу себептерi қандай? 

2. Соғыстың себептерi соғыстың мақсаттарын да айқындады. 

Соғысушы елдердiң көздеген мақсаттарын дәптерге кесте түрiнде 

орындаңдар. 

Елдер


Көздеген мақсаттары

• Англия, Франция

• Ресей

• Австро-Венгрия



Германия

3. Соғыстың  басталуына  түрткi  болған  қандай  жағдай? 

4. Соғыстың сипатына тоқталыңдар. 

5. Соғыстың салдары қандай болды?



5

2-

жұмысСызбадағы бос орындарды толтырыңдар.

Әскери одақтың құрамындағы елдер және ондағы өзгерiстер

Төрттiк Одақ (1915)

Үштiк Одақ (1882)

... 1915 ж. ... жағына шығып кеттi

Антанта (1907)

... 1917 ж. ... соғыс жариялады

... мемлекет қолдады

3-

жұмыс.  Жауап қайтарыңдар.

1) ...................................................

2) ...................................................

“Шлиффен жоспарын” 

не  мiстер неге  жүзеге 

асыра алмай қалды?

1915 ж. соғыс бары сын-

да қандай өзгерiстер 

бол   ды?

1) ...................................................

2) ................................................... 

3) ................................................... 

4) ................................................... 


6

4-

жұмыс. Кестенi толтырыңдар.

Негiзгi соғыс қимылдары мен оқиғалары

Жылдары


Батыс майданы

Шығыс майданы

1914 ж.

1915 ж.


1916 ж.

1917 ж.


5-

жұмыс. Карточкадағы сұрақтарға жауап берiңдер.

 

1-карточка 



     2-карточка

Соғысушы елдердегi әлеу-

меттiк-экономикалық дағ-

дарысты қалай түсiнесiңдер?

Соғысушы елдердегi 

саяси дағдарыс туралы 

түсiндiрiңдер.

6-

жұмысДұрыс жауабын табыңдар.

1. Антантаның басымдылығы қай жылғы соғыста анықталды:

 

а)  1915  ж.;   



ә)  1916  ж.;   

б )  1917  ж.?

2. 1914—1916 жж. соғыс қимылдарының барысында ... әлсiздiгi 

байқалды.

а)  Үштiк  одақтың;

ә)  Антанта  одағының;

б )  Төрттiк  одақтың.

7-

жұмыс. Сұрақтарға жауап берiңдер.

1. Бiрiншi дүниежүзiлiк соғыстағы қандай iрi шайқастарды 

бiлесiңдер?


7

2. Жеңiстiң қай жақта болатынын қандай жағдай айқындады?

3. АҚШ қандай мәлiмдемеге байланысты Германияға соғыс жария-

лады?


4.

 

Германия  және  Антанта  мемлекеттерi  арасында  қашан  және  



қай  жерде  бiтiмге  қол  қойылды?

8

§ 2.   ВЕРСАЛЬ — ВАШИНГТОН   ЖҮЙЕСI

1-

жұмысЖауап қайтарыңдар.

1) .................................

2) .................................

3) .................................

Париж бiтiм конференциясына 

жетекшiлiк еткен мемлекеттер



2-

жұмысМәтiнмен жұмыс. Сөйлемдi толықтырып жазыңдар.

1. Франция астанасына соғысқа  

 өкiлдерi 

келдi.


2. Бiтiмшартын жасауға 

 мен 


  

 , сондай-ақ 

  қатыс тырыл мады.

3. Франция 

 және 

 

жерiн қосып алғысы келдi.



4.  Германия  отарларын  және 

  иемден-

ген 

 бөлiсуде 



 мен 

  арасында келiспеушiлiк байқалды.



3-

жұмысСұрақтарға жауап қайтарыңдар.

1.  Бiрiншi дүниежүзiлiк соғыстан кейiн халықаралық шиеленiстi 

реттейтiн қандай жаңа құрал пайда болды? Ол қаншалықты iскер 

және тиiмдi?

2.  Ұлттар Лигасы қандай мақсатпен құрылды? Қандай жағдайда оның 

iс-әрекетi тиiмдi болды?

3.  Ұлттар Лигасы Кеңесiнiң құрамына кiрген мемлекеттердi атаңдар.

4.  Не себептi Ұлттар Лигасы Екiншi дүниежүзiлiк соғысты тоқтата 

алмады немесе оның басталуына жол берiп қойды?

4-

жұмыс. Төмендегi ұғымдар қандай мағынаны бiлдiредi?

Ұлттар Лигасының Ассамблеясы 



9

Мандаттық жүйе 

Репарациялық төлем 

5-

жұмысКестенi толтырыңдар.

1921—1922 жж. Вашингтон конференциясы

Келiсiмдердiң атауы 

Қатысушы мемлекеттер

Нәтижесi


1.

2.

3.



§ 3.  ҰЛЫБРИТАНИЯ

1-

жұмыс. Жауап қайтарыңдар.

1) .......................................

2) .......................................

3) .......................................

Ұлыбритания үшiн Бiрiншi 

дүниежүзiлiк соғыстың сал-

дарын атаңдар

2-

жұмыс. Мәтiнмен жұмыс. Ағылшын үкiметiнiң iшкi және сыртқы 

саясаты туралы тақырыпшаны оқып, төмендегі сұрақтарға жауап 

қайтарыңдар:

1.  Дэвид  Ллойд  Джордж  үкiметi  дамудың  қандай  жолын  таңдады?

2.  1918 ж. қабылданған сайлау туралы жаңа заңдағы өзгерiстердi 

атаңдар.


3.  Әлеуметтiк мәселелер қалай шешiлдi?

4.  Ллойд Джордж үкiметiнiң сыртқы саясаттағы ұстанымдары қандай 

болды?


10

5.  Қоспартиялық жүйе қандай өзгерiске ұшырады?

6.  1924 жылы Ұлыбританияда үкiмет басына келген партияны және 

оның жетекшiсiн  атаңдар.

7.  Ұлыбританияда басқарушы топтар парламенттiк, өркениеттiк 

бағытта әрекет етсе, оның отарлардағы әрекетi қандай болды?

8.  Ирландия мәселесi шешiлдi ме?

9.  Ллойд Джордж және Рамсей Макдональдтың үкiметтi басқаруын 

қалай бағалайсыңдар?

10. Л. Джордж үкiметi кезiнде автономиялы мемлекеттер мәртебесiн 

иеленген отарларды атаңдар.  

3-

жұмыс. Кестенi толтырыңдар.

Соғыстан кейiнгi Англияның экономикалық жағдайы

Өнеркәсiптiң дамыған салалары

Өнеркәсiптiң артта қалған салалары

4-

жұмысСұраққа жазбаша жауап қайтарыңдар.

1. 1918 жылы сайлау туралы жаңа заң қабылданды. Бұл заңның 

маңызды жақ тарын көрсетiңдер. 

2. Англиядағы қандай партия өкiметi немiстердiң сыртқы саясатын 

қолдады? 

5-

жұмысСызбаны орындаңдар.  

1) .........................................

2) .........................................

Шахта иелерiнiң алдында 

тұрған екi жол


11

6

-жұмыс. Мәлiметтердi сәйкестендiрiңдер. 

Жылдар



Оқиғалар

1.

1926 ж.



Дүниежүзiлiк экономикалық дағдарыс

2.

1997 ж. 



Р.Макдональд “ұлттық” коалициялық үкiмет құрды

3.

1929 ж. 



Жұмысшы табының жаппай ереуiлi

4.

1931 ж.



Консерваторлар үкiметi ереуiлге жол бермейтiн заң шығарды

5.

1932 ж.



Парламенттiк сайлауда лейбористер партиясы жеңiске жеттi

§ 4.  ФРАНЦИЯ

1-

жұмыс. Жауап қайтарыңдар.

1) .......................................

2) .......................................

3) .......................................

Франция үшiн Бiрiншi 

дүниежүзiлiк соғыстың 

қорытындысын атаңдар

2

-жұмыс. Мәлiметтердi сәйкестендiрiңдер.

Франция президентi

Сайланған жылы

1.

Александр Мильеран



1924 ж.

2.

Раймон Пуанкаре



1922 ж.

3.

Эдуард Эррио



1920 ж.

3-

жұмыс. Э.Эррио басқарған солшыл блок үкiметiнiң А.Мильеран 

басқарған оңшыл блок үкiметiнен қандай айырмашылығы болды? 



12

Экономиканың бiрқалып-

ты дамуына әсер еттi 

Зардап шеккен өнер-

кәсiптiк өндiрiстiң 

са лалары

Үкiмет жүргiзген 

шаралар


4-

жұмыс. Кестенi толтырыңдар.

Франциядағы  экстремистiк және ұлттық лигалар

     “Француз әрекет лигасы”  

 

“Патриот жастар” 



“Әскери крест”

 

1899 ж.  



 

 

   1924 ж.  



 

            1927 ж.

 Ұрандары

 

 5-



жұмыс. Сызбаны толтырыңдар.

Франциядағы экономикалық дағдарыстың ерекшелiктерi 

6-

жұмыс. Сұрақтарға жауап жазыңдар.

1. Германияда билiкке келген фашистер Францияда билiк басында 

тұрақтай алмау себебi неде?


13

2. “Халықтық майданның” әлеуметтiк және саяси құрамын анық-

таңдар. 

3. 1936 жылы парламент Халықтық майдан талаптарын өмiрге 

енгiзуге бағытталған жүзден астам заңдар қабылдады. Өздерiңе ұнаған 

заңдарды атап берiңдер.

4. “Халықтық майданның” тарихи маңызы неде?

§ 5.  ГЕРМАНИЯ

1-

жұмыс. Берiлген  даталарға байланысты болған оқиғаларды жа-

зып  шы ғыңдар.

1920 ж., наурыз  — 

1922 ж. соңы — 

1923 ж., қазан  — 

1923 ж., тамыз  —



14

1923 ж., 8 қараша  — 

1925 ж. — 

1928 ж. —  



2-

жұмыс. Берiлген мәтінді оқып, сұраққа жазбаша жауап қай-

тарыңдар.

“1920  жылы  А.Гитлер  Немiс  жұмысшы  партиясының  (кейiн 

Ұлттық-социалистiк  немiс  жұмысшы  партиясы)  жиналысында  25 

тармақтан тұратын бағдарламасын жариялады. Онда төмендегiдей 

бiрқатар мәселелер қарастырылды:

“Ұлы  Германияны”  және  оның  отарлық  империясын  құру;  Вер-

саль келiсiмiнiң шарттарын жою; коммунизммен күрес; еврейлердi 

азаматтық құқықтан айыру; iрi әмбебап дүкендердi тәркiлеу; бағаны 

төмендету; “пайыздық құлдықты” жою; трестердi мемлекет меншiгiне 

алу; iрi кәсiпорындардың кiрiсiне жұмысшылар мен қызметшiлердi 

қатыстыру; халық ағарту iсi туралы; “күштi мемлекеттiк үкiмет” құру; 

буржуазиялық  баспасөздi  жою;  жалпыға  бiрдей  әскери  мiндеттiлiк 

енгiзу, т.б.”

1. Бұл жоспарда қандай әлеуметтiк топтардың мүдделерiн бөлiп 

көрсетуге болады? 

2. Жеке талаптар халықтың қандай топтары мен жiктерiнiң 

қолдауына есепте лiп жасалған? 

3. Қалай ойлайсыңдар, Германия халқы бұл талаптарды неге бай-

ланысты қолдады,  ол қай кезде өрiстедi және қашан бәсең дедi?



15

3-

жұмыс. Сызбаны орындаңдар. 

Экономикалық дағдарыстың Германияға әсерi 

1929 жылмен салыстырғанда 

өндiрiстiң құлдырауы  

Жұмыссыздардың  саны  

Жұмыссыздардың алатын 

жәрдемақы мөлшерi 

Герман буржуазиясының 

дағдарысты тоқтатуға 

мүмкiндiгi шектеулi болды

жетті 


асты 

-ы ғана 


себебі

1.

2.



4-

жұмыс. Берiлген сұраққа жауап жазыңдар.

1920 жыл мен 1930 жылдың басында Германияда ұлтшылдар үкiмет 

басына қандай тарихи жағдайлардың және тәсiлдердiң көмегiмен 

келуге ұмтылғанын атап көрсетiңдер.



5-

жұмыс. Төмендегi сұрақтардың дұрыс жауабын белгiлеңдер.

1. 1933 жылы ұлтшылдар қандай жағдайда үкiмет басына келдi:



 а)  президент  Гинденбург  А.Гитлердi  рейхсканцлер  етiп та- 

 ғайындады;

 ә)  парламент  сайлауында   ҰСНЖП   жеңiске    жетiп,   үкiмет  құр- 

 ды

 б)  президент   Гинденбург   өлгеннен   кейiн   ұлтшылдар   үкiмет 

      басына  келдi?

2. Германияда “төртжылдық жоспар” қандай мақсатта дайындал- 

          ды:

 а)  мемлекеттiк   секторды   “арийландыру”  арқылы   дамыту;

 ә) 


Германия  шаруашылығын   жұмысшы   күшiмен   қамтамасыз    

 ету

 бГерманияның  соғысқа  дайындығын  аяқтау?

16

6-

жұмыс. Мәтiнмен жұмыс. Сөйлемдi толықтырып жазыңдар. 

1. Елдiң экономикалық күш-қуаты 

 және 

   


 қолында болды. 

2. Экономиканы 

  Германияның 

  

шығуының 



 болды. 

3. 1933—1935 жж. 

  тетiгiнiң 

 

құрай тын  бiрқатар 



 қабылданды. 

4. Экономиканың мемлекеттiк секторын 

 дамытыл-

ды, ол  


 жекеменшiгiн  

 

арқылы  жүргiзiлдi.



5. Фашистер  

  Германия  Шығыстағы “ 

” 

жау лап алғанда,  



  деп сендiрдi.  

7-

жұмыс. Төмендегi терминдерге анықтама берiңдер.

“Дауэс жоспары”  — 

Гестапо —  

СС — 


Фюрер  —  

Рейхсканцлер — 



§ 6.  ИТАЛИЯ

1-

жұмыс. 1920 жылдардың басындағы сайлау қарсаңында Ита-

лия фашис терiнiң және 1930 жылдардың басындағы германдық 

ұлтшылдардың ұрандары мен iс-әрекетiн салыстырып, ортақ және 

ерекше белгiлерiн көрсетiңдер.

Елдер

 Ортақ  белгiлерi



Ерекшелiктерi

1920 жылдың басындағы   

Италия 

1930 жылдың басындағы 



Германия

17

2-

жұмыс. Кестедегi мәлiметтердi сәйкестендiрiп жазыңдар.

Жылдар



Оқиғалар

1.

1926 ж. 



Италияда фашистiк ұйымдар құрыла бастады  

2.

1926 ж., қараша



Италияда тоталитарлық  диктатура орнады

3.

1935—1936 жж. 



Фашистiк топтардың Римге жорығы

4.

1919 ж., көктем



Муссолини өмiрiне қатер төндiрушiлерге өлiм жазасы 

кесiлдi


5.

1922 ж.,  қазан

Ерекше трибунал және құпия саяси полиция 

құрылды


6.

1922 ж.,  28 қазан

Италия — Эфиопия соғысы

3

-жұмыс. Авторитарлық және тоталитарлық ұғым дары ның 

ма ғынасын түсiндiрiңдер. Олардың ұқсас тықтары мен айыр-

машылықтары неде? 

4-

жұмыс. Сұрақтарға ауызша жауап қайтарыңдар.

1. Фашистiк әскери отрядтар одағының әлеуметтiк құрамын атаң-

дар.

2. Фашистiк партияны құрумен кiм айналысты?



3. Фашистердiң ұранын айтып, түсiнiк берiңдер.

4. 1920—1921 жж. Италияда фашистiк қозғалыс лаңкестiк әрекетке 

көшiп, тез қарқын ала бастауының себебi неде?

5. Муссолини кiмдерден қолдау тапты?



18

5-

жұмыс. Тапсырманы орындаңдар.

Фашистiк 

лаңкестiктiң  

ашық  дик тату- 

ра ға  көшуi

6-

жұмыс. Өздерiңдi тексерiңдер.

1. Мына есiмдер сендерге таныс па?  Олар қандай қызмет атқарды?

  а) Англиядағы бiрiншi лейбористер үкiметiнiң басшысы (Н.Чем- 

  берлен, Г.Поллит, Р.Макдональд, У.Черчилль);

  ә) 1933 жылы қаңтардан бастап Германияның рейхсканцлерi

       (П.Гинденбург, А.Гитлер, Г.Геринг, Ф.Эберт);

  б)  Италиядағы    фашистiк  диктатураның  басшысы  (III  Виктор-  

    Эммануил,  Д.Маттеотти, Б.Муссолини);

  в) Франциядағы “Халықтық майдан”  үкiметiнiң  бiрiншi  басшысы

     (Э.Даладье,  М.Торез,  Л.Блюм).



§ 7. КЕҢЕС   ОДАҒЫ  

1-

жұмыс. Төменде берiлген сұрақтарға жауап берiңдер.

“Әскери коммунизм” саясаты

1. “Әскери коммунизм” саясаты қандай төтенше шаралар енгiздi? 

Себебiн көрсетіңдер. 


19

2. “Әскери коммунизм” саясатының басты бағыты қандай болды?

3. Азық-түлiк салғыртына шаруалар қалай қарады? 

4. Азық-түлiк салғырты қалай iске асырылды? 

 5. “Әскери коммунизм” деп неге атады? 


20

2-

жұмыс. Кестенi толтырыңдар.

Соғыстан бейбiт өмiрге өту кезеңiндегi елдiң iшкi және сыртқы 

 жағдайы

Iшкi жағдайдың қиыншылықтары

Сыртқы жағдайдың қиыншылықтары

3-

жұмыс. Сызбаны толтырыңдар. Төменде берiлген жылдар iшiнде 

болған оқиғаларды тұсына жазыңдар.

1918—1920 жж.

1918—1921 жж.

1918 ж., 28 маусым

4-

жұмыс. Көрсетiлген тапсырманы салыстырып жазыңдар.

“Әскери коммунизм” саясаты

Жаңа экономикалық  саясат

1. 


Азық-түлiк салғыртын енгiзу

2. 


Қала мен ауыл-село арасындағы азық-түлiктi 

тiкелей айырбастау

3. 

Жердi жалға беруге, ауыл шаруа шылы ғында 



жалдамалы еңбектi пайдалануға рұқсат ет-

пеу


4.

Сауда-саттыққа, нарыққа тыйым салу. 

Азық-түлiк, халық тұтынатын тауарларды 

карточкалық,  таптық  принцип  бойынша 

мемлекеттiк бөлу

5.

Ақшаның құнсыздануы салдарынан 



жалақыны заттандыру, мемлекеттiк қызмет 

көрсетудiң (пәтер, көлiк, т.б.)  тегiндiгi



21

5-

жұмыс. Берiлген сұрақтарға жауап жазыңдар.

1. Индустрияландырудың басты талаптарын көрсетiңдер.

2. Қысқа мерзiм iшiнде жаңадан құрылған өнеркәсiп орындарын 

атаңдар.


3. Индустрияландыру  барысында  Кеңес  Одағы қандай елге  ай-

налды?  


4. Қазақстандағы индустрияландыру құрылыстарын атаңдар.

5. Индустрияландырудың Қазақстан сияқты ұлттық аймақтарының 

дамуына әсерi болды ма?

6-

жұмыс. Ұсынылған  сұрақтардың  дұрыс  жауабын  табыңдар.

1. КСРО-да индустрияландырудың басты көзi қандай:

 

ашетел несиелерi және инвесторлары;

 

әелдiң ұлт аймақтарын қанау;

 

бөз халқын қанау?

2. КСРО-дағы индустрияландырудың ерекшелiктерi қандай:

 

аауыр өнеркәсiптiң жоғары қарқынмен дамуы;

 

әжеңiл өнеркәсiптiң екпiндi дамуы;

 

бхалық шаруашылығының кешендi дамуы?

3. 1930 жылы өнеркәсiп өнiмiн шығару жөнiнен Еуропа:

 

абiрiншi;

 

әекiншi;

 

бүшiншi  орынға  шықты.

7-

жұмыс. Мәтiндi оқып, тоталитарлық жүйенiң белгiлерiн 

торкөздерге белгiлеңдер.

1.

2.

3.



4.

5.

6.



7.

22

8-

жұмыс. Мына ұғымдарға анықтама берiңдер.

Тоталитарлық мемлекет  —  

Жекебасқа табыну — 

Қуғын-сүргiн — 

ГУЛАГ ОГПУ 

ҚарЛАГ  


СтепЛАГ  

АЛЖИР  


НКВД  

23



  1   2   3   4   5


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал