Монография Павлодар Кереку 2015 Әож 37. 02 а кбж 7 2 0



жүктеу 0.57 Mb.

бет1/15
Дата08.05.2017
өлшемі0.57 Mb.
түріМонография
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15
8815

б 74.26
Е. Жұматаева, А. Е. Беисова
3. С. Искакова
КОРПОРАТИВТІК ОҚЫТУДЫ 
АКМЕОЛОГИЯ ІЛІМІНЕ
НЕГІЗДЕУДІҢ ЖОЛДАРЫ
Павлодар

Ъ У Ч М
Ш
Қазақстан  Республикасының Білім және ғылым министрлігі 
С. Торайгыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті
Е. Жұматаева, А. Е. Беисова, 3. С. Искакова
КОРПОРАТИВТІК ОҚЫТУДЫ
АКМЕОЛОГИЯІЛІМІНЕ
НЕГІЗДЕУДІҢ ЖОДДАРЫ
монография
*
Павлодар
Кереку
2015

ӘОЖ 37.02 
а
КБЖ 7 4 . 2 0 |Г І   С О   .  Д   й  
Ж87  '
м ■
С. 
Торайғыров атындагы  Павлодар мемлекеттік университетінін
Гылыми  кецесімен баспаға ұсынылды
ЮггД  
5-:  . 

Л°*~ 
[' 
~Г '■„->{ - 
..  ^ .  > рч<  ‘ 
ЩЛ
Пікірсарапшылар:
А.  Қ.  Нұрғалиева  -   педагогика  гылымдарынын  доеторы,
профессор,  Павлодар  мемлекеттік  педагогикалык  институтъшың 
педагогика және спорт факультетінің деканы;
с. 
Н.  Сүтжанов  -   Павлодар  мемлекеттіқ  педагогикалық 
институтының профессоры, филология гылымдарының докгоры;
С. К. Ксембаева -  С. Торайгыров атындагы Павлодар мемлекетгік
университетінің  гуманитарлық-педагогикалық  факультетінің  декан 
орынбасары, педагогика гылымдарының кандидаты, доцент.
Ж уматаева Е.
Ж87 Корпоративтік оқытуды акмеология іліміне негіздеудін жолдарьг
монография /Е . Жұматаева, А. Е. Беисова, 3. С. Искакова. -  
Павлодар, 2015.1 154 б.
К В И  978-601-238-560-1
Бүгінгі  модернизация  кеңістігінде  кэсіби  педагогика мен

----------    
пшсірациясының  нэтижесшде эрбір  жогары
оқу  орнының  түлегі  өндіріс  қызметаері  қузыретіне  ие  болганда, 
оның  алган  тагылымдық  білімінің  гылыми  пайымдагы  үдерісі 
өндірістщ  элемдегі  өркениетті  елдердің  катарынан  көрінуіне 
мүмкіндік жасауына ықпал етуі бұл моногоафияда қамтылган
І8ВЫ
ӘОЖ 37.02 
74.202
гында
„  
.1
 
^ л ^ я т а е в іЕ і Иөне басқалары, 2015
978-601-238-560-1 
© егЗЪраіІш рав апындагы ПМУ, 2015
Материалдың дұрыс болуына, грамматикалық жэне орфографиялық кателерге
авторлар мен құрястырушылар жауагпы

Адамзаттың  өмір суру дәстүрі  үш  мыңыншы  гасырда тұбірімен 
өзгеріске  түскені  анық.  Бүкіпэлемдік  кеңістікте  гылыми  техникалық 
жэне  ақпаратгық  революция  әлеуметтік-экономикалық  өркендеудің 
жаңа  үлгілерін  ұсынуга  мәжбүрлеп  отыр.  Осының  салдарынан  білім 
берудің  стратегиясы  реинжиниринггік  гылыми  тұргыда  іске  асыру 
көзделіп  отьф.  Бүл  мәселесінің  өткірлігі  айтпаса  да  айқын  екені 
белгілі.  «Реинжиниринг»  ұгымы  -   акпаратгық  жүйеде  туган  нысан. 
Оқырмандардан  педагогика  іліміне  реинжиниригтің  қандай  қатысы
баР?  “   Деген  завды  сұрақ  туады?  Жауап:  «Тікелей  қатысы  бар»  -  
демекпіз.
Педагогтардың  корпоративтік жүйеге көшуініц теориялық негізі 
жайлы  тірек,  ол  -   аталган  реинжинирингтің  «таза  қағаз  бетінен
бастауын» қажет етуі.
Барлық  саланы  гылыммен  қамту,  соның  ішіңде,  педагогтардың 
кәсіби құзыретінің негізі регіңде біздер эр білім игерушінің болашақга 
өзінің 
экономикалық 
дүниетанымын 
заманауи 
талабына 
унификациялау, сэйкестендіру дегенге саяды.
«Корпоратив» 
ұғымы 
-  
интернет 
-  
коммерциялық 
аббревиатуралық  (В2В  Визіпезз 
-   ю   -
  Визіпезз)  мекемелердің 
электрондық бейнеге түсірген белгісі.  Құрылган белгілі бір  мәмлемен 
өндірілген  өнімнің  тұгас  жүйесі  дегенді  аңгартады.  Олай  болса, 
педагогтардың  корпоративтГк  оқытуы  бүкіл  ұжымның  бір  мәмлеге
келгендегі  ғылыми-ұғымдык  негіздегі  өнімінен  қаражат  табуды 
қарастыруы көзделеді.
Реинжинирингтің  кұрылымын  шешетін  жүйе  -   үдерістілік 
тұргыдағы  бағдар.  Экономикадағы  кіріс  пен  шығысты  реттеуші 
қызмет  оны  іске  асыруға  қатысты  басқару  үдерісін  стратегиялық 
калыпқа  келтіру  және  оның  ұйымдасу  үдерісін  алдын-ала  болжау 
болып  табылады.  Болжау  іс-әрекеті  накгылы  экономикаға  қатысты 
нысанның  өркендеу  карқынын  жобалау  (проектілеу)  және  оның 
өтілімін алдын-ала есептеу дегенді аңғартады.  Бұл  іс-эрекетті үтымды 
етіп жүзеге асыру үшін төмендегілерді ескеру көзделеді:
1)  интенсификация  -   үдерісті  бірден-бірге  дамыту  және  оның 
жетістігінің  ұтымды  тұстарын  анықтау,  үдерістің  сапалы  деңгевді
қамтамасыз етудегі қарқынын жеделдету;
2) аукымын  кеңеиту — нарыкқа өнімді  жаңа сипатта үсыну және 
оның  қолданылу  аясының  ұең  көлемді  қамтитынын  күні  бұрын
зерттеу,

3)  конверсия  — басқа экономикапық тұлғаларға ұтымды  қызмет 
көрсету, оның үдерісіңдегі тиімділікті қолдану;
4)  инновация  — жаңа  өнім  мен  қызмет  көрсетудің  бұрынгыга 
ұқсамайтын мүлдем басқаша ұтымды түрі;  '
5) диверсификация — жаңа өнім мен жаңа қызметті көрсету үшін 
ең тиімді үдерісті қолдану.
Реинжиниринг  -   басқаруга  бағдар  жасайтын  үдеріс,  «дәл 
уақытында»  амалын  іске  асыратын  іс-әрекет,  жалпы  басқарудың 
сапасын  көтеретін  қызмет. 
Реинжиниринг  -   түжырымдардың
траснформацияланган  қалпын  үсыну.  Әдіснамалық  негізі  мынадай 
құрамдардан тұрады:
1) үдерістерді талдау әдісі;
2)  өндірісішілік  мекеменің  қызметін  рейтингі  жүйесімен 
мониторингіге түсіріп бағалау;
3) қабылдану деңгейін талдау.
Реинжиниринг  дегеніміз  өте  ауқымды  тұргыда  нысананың 
өзгеруі,  ішкі  сапаның  күрт  жогарыга  көтерілуі.  Бұрынғы  таптаурын 
болған  жүйеден  реинжинирингтің  ерекшелігі  -   үзіпіссіз  сапаны 
арттыру  тұжырымы  еместігі,  болашақ өнім  жасаушының  мүмкіндігін 
ескеру,  оның  нүсқасын  есёппен  жобалау.  Тұлганың  шаруашылық 
күрылымына  ешбір  нүсқан  келмейді,  тек  оның  мақсаты  мекемелер 
мен  өңцірістер  арасындагы  байланыстар  қайтадан  қарастырылады. 
Үдерістік 
қатынастар 
сырттан 
міндеттелмей, 
олардың 
ішкі 
күрылымдарының  мүмкіндігінен  туындайды.  Міне,  бүл  қызметгің 
өзін  экономиканы  ізгілендіру,  әлеуметтендіру,  руханияландыру 
түргысында 
құрудың 
әдіснамалық 
негізі 
деуге 
болады. 
Реинжинирингтік  түрғыда  қызмет  көрсетудің  басқадан  ерекшелігі 
оның әмбебаптығында.  Бүл -   шаруашылықгың дағдарыска ұшыраган 
түсында  көмекке  келер  теориял ық-әд іс нам ал ы қ  негізі.  Барлық 
жаңалықгарды  салыстыру,  оны  шектеу  секілді  іс-эрекетке  қарамай, 
реинжиниринг  -   отандық  жагдайларда  қолдануга  лайыкты  қызмет. 
Бірақ, талдау, бақылау, бағалау, сараптау, саралау, сыннан өту секілді 
реинжиниринггің  қүрамдық  бөлік  іс-эрекеттерін  үтымды  қолдану 
үшін  экономикалык  негізді  тек  тэжірибеде  қолданбай  білгеннен 
шаруашылықты  дағдарыстан  алып  қалу  мүмкін еместігін  түсінгеніміз 
жөн. 
Өкінішке  орай,  бір  шыгарып  берген  теориялық  негіз 
реинжинирингтің  әдснамасы  бола  алмайды.  Оның  басты  себебі 
теориялық  жэне  эмпирикалық  зерттелімі  жүйелі  құрылым  нұсқасын 
іс-әрекет  сапасына  шығара  алмайды.  Сол  шаруашылықтың  ішкі 
сипатын  білмей,  оган  теориялық  негіздің  эдіснамасын  күрып  беру 
мүмкін  емес.  Әр  мекемеде  эртүрлі теориялық негіздің эдіснамасы  бар

дегенді  білдіреді.  Бір  сөзбен  айтсақ,  реинжиниринг  «айрықша 
философиялық  тұргыда  іс-эрекетті  ұйы мдастыруды»  меңзейді. 
Нәтижесінде  басқару  өнеріне  апелляция  жасайды,  оның  дұрыс 
үйымдастырылмаганын  дәлелдейтін  теориялық  иегізді  айқыңдап 
береді.  Ол  реинжинирингтің  дүрыс  құрылмауын  жобаның  іске 
асырылып  болганнан  кейін  ғана  байқауға  болады.  Оның  себебі  -  
теориялық негіздің дұрыс кұрылмауы.
Реинжиниринг  -   информациялық 
жүйеде 
туған 
нысан. 
Инновациялық жүйе  2 түрлі  тұрғыдагы  іс-эрекеттен туады.  1) жүйелі 
түргыда  реинжиниринг;  2)  реинжинирингтік  үдеріс.  Жүйелі  тұрғыда
реинжиниринг  бүгінгі  күнге  дейін  инструмент  ретінде  қолданылып
келді.  Бұның  өзі  ақпараттық  жүйеге  барлық  жүйелердің  сапасын 
арттыру  мақсатында  қолданылады.  Жүйелі  реинжинирингтің  қорлану 
үдерісі  ақпараттық  мінездеме беруімен  оқшауланады.  «Орталықгану» 
деген  ұғымнан  керісінше  «жекешелену»  сипатқа  багдар  жасайтын 
нысан  — жүиелі  реинжиниринг.  Жүйелі  реинжинирингтің  теориялық 
негізін 
кабылдамау 
кез-келген 
түлганың 
басқару 
іс-әрекетін 
дағдарыска 
ұрындырады. 
Мекемелерді 
басқару 
ісіне 
жүйелі 
реинжиниринг пен үдерістік реинжиниринггі үтымды қолдану тиімді.
Жеке өнім бүкіл компанияның нәтижесі болып есептеледі.

1  Тұлганын  біліми-ғылыми  дүниетанымының  ш арықтау 
шегіне жеткізудің тагы лы м ды қ негізі
Кеңестік  дәуірдегі  жоспарлардың  ақиқатқа  сәйкес.  келмеуінің 
бір себебі  аталган  екі  жуйені  қолдана алмаулары  екенін  еңці тусіндік. 
«Ақ  қағаз  бетінен  бастау» дегеніміз  түбірімен  жаңа жүйе,  неше  түрлі 
басқару  тұргысындағы  эртүрлі  кіріккен  жүйелерді  трансформациялау 
күрделі  ұйымдастыру 
мен 
математикалық  нұсқалы  есептеуді 
модельдеу  ішкі  құрылымды  анықтауға  және  оның  басқа  ортамен 
қарым-қатынастағы  жағдайларын  толықтай  ескеруді  іске  асырады 
дегеңді  аңгартады.  Көбінесе  модельдеуде  удерістік  тұргыдагы 
инструмент — логикалық пайымдау, тұжырым жасау.
Экономикалық дәреженің жоғары деңгейге көтерілмеу себебінің 
бірі  |   адамдардың  рухани-ізгілікті  ұстанымдарының  дәрменсіздігі.
Еңбекке деген  немқұрайлықтың өзі адамның рухын  көтерудің орнына
керісінше  ішкі  күйзеліске,  торығушылыққа  өз-өзін  кемсітушілігіне 
ұрындырып, 6 түрлі күй кешуіне мэжбүр етеді:
1) дагдарыс  пен күйзеліске ұрынған адамның еңбегінде берекесі 
болмай,  юі  алға жьшжымаңцы,  оның себеп-салдарын  іздемейді.  Бірақ 
әлі жүике жүйесі шыдамдық көрсетер деңгейде болып келеді;
2)  кез-келген  нэрсеге,  іс-әрекетке  қызғанып,  жалған  намысқа 
ұрынатын адам;
3)  іштей  уміт  ету  деңгейіндегі  күйзеліске  ұрынған  адам  өзінің 
еңбегщцегі  келеңсіз  істі  бастықтан  көруге  багдар  жасайды.  Еңбегінің
өнші  бар  екенін  дэлеадеуге ынталанады.  Бірақ  келтірген дәйектемесі 
ешбір қагида негізівде дэлелденбейді;
4)  өзіне-өзі  күйінішпен  қарайтын  адам  әлі  де  болсын  үмітін
үзбеген. 
Өзшщ  көлеңкелі  мінез-қулқымен  бастықіың  көңілін 
аударады,
жұмыстан
іс-эрекеті  тек  жұмысына 
сақтап қалу;
тұрады
щ   ^рьи ы н ды   кезеңі {  бұл  сәгге  адам  ол  жұмыстан  өз  еркімен 
кетш,  басқа  ж р ш сқ а  ауысады.  Мұвдай  адам  экономикалық 
сауатсыздығына  қарамай,  барлық  ркымды  бастыққа  қарсы  қоюга, 
темесе  жалпы  жұмыстаң  алга  жылжуына  іріткі  туғызуы  мүмкін.
^ ЛЫ  болмағанын  біреуден  көретін  адамдар осындай деңгейге 
түседі.  Жоғарыдағы  рухы  жоқ  адамның  қолынан  не  келеді? -  десек,
алдымен  экономиканы 
құрудағы 
теориялық  білімі  болмагандықтан
рухы  Ж0ҒаРы  Деңгейге  көтерілмейді,  осының  салдарынан  ол

«  опл,к  ұстанымынан  таады. 
Себебі  өзінің  күйрекгік  қалпын 
сезінгендіктен,  алга  ұмтылуға  оптимистік  күші  жанбай  жатып  сөніп
қалады.
Реинжинирингілік  жүйеге  аталған  адамдар  тұлға  ретінде  келе 
алмайды, олардан педагоггың корпоративтік оқыту өнімі шықпайды.
Бүгінгі 
модернизм 
кеңістігіңде 
экономикалық 
теорияны
меңгеруге  түрткі  болар  ішкі  көлеңкелі  мінез-құлық  қавдай?  -   деген
сауал  туады.  Бұган  шетел  философтары  «күн  астынан  сәулелі  орын
табу»  бағытын  зерттеген.  Сол  зергтеушілердің  бірі  американдық
I1]  16  жетістікке  жетудің  Заңдылығын  ұсынады.  1)  заңның
төбесінде  тұратыны  -   нұсқалы  тұрғыда  басты  мақсат  кура  білу.
Реинжинирингтің  кез-келген  жағдавда  нұсқалы  мақсатьгаың  ең
басымдығын  таба білу дегенді  аңғартады;  2) экономикалық  саладағы 
түлғаның өз-өзіне мол сеніммен қарау іс-әрекеті.
Адам  баласының  құтын,  өз-өзіне  сеніммен  сейілтіп  қашыратын 
6  түрлі  негізгі  үрей-қорқынышы  бар.  Олар:  1)  кедейліктен  қорқу,  2) 
аурудан  қорқу;  3)  кәріліктен  қорқу;  4)  жұрттың  сынынан  қорқу;  5) 
біреулердің  өзіне  деген  қызмет-сүйіспеншілігінен  айрылып  қалам 
деушіліктен  қорқу;  6) өлімнен  қорқу.  Егер  адам экономикалық салада 
ақиқатты  тұрғыда  құзыреті  мол  болса,  оның  оз-өзіне  сенімі  де  нық.
Міне,  мұңцай  маманда  кежегені  кейін  тартар  6  қорқыныш  өз-өзінен 
болмайды. Бұл екінші заңға жатады.
Экономикалық  саладағы  тұлға  өзінің  жэне  мекеменің  кірісін
жүиелі  тұрғыда  ұстауына  маңыз  беріп,  оны  үнемдеуді  дағдыға
айналдырады.  Үнемдеу  үшін  айналымда  күнделікті  адам  тұрмыстық
қазынасына, жұмсалатын,  киім-кешегін  жаңартуға  кететін  қаржыдан
басқа  да  кірістердің  қорлануын  қамтамасыз  ету.  Бұл  үшінші  Заңға 
жатады.
Ыждаһаттылық,  лңдерлік  көрсету,  бұл  қасиет  — экономикалық 
саладағы  тұлғаның  қызметінен  нышан  берер  қылықтар.  Аталған 
қызметке  жету  үшін  экономиканың  теориясын  жүйелі  реинжинирлік 
жэне  жүиелі  үдерістік  тұрғыдағы  іскерлік  пен  құзыреттілікті 
өркендету болып табылады. Бұл төртінші Заңга жатады.
Экономикалық  саладагы  тұлга  қызметінің  ілгері  жылжуына
ойша  нұсқалы  қиял  құра  білу  іскерлігін  ұштай  алуы  көзделеді.  Тұлға
өзінің  қызметінің  мекемеге  түсім  әкелетініне  кәміл  сеніп,  оны  ойша
жаңа мұраттармен толықтырып, іштей жоспар  нұскасын  құрып,  өзінің
нұсқалы  мақсатының  не  екенін  алдын-ала  бөліп  қарастырып,  сол
жоспарының толық жүзеге асвірылуын  қамтамасыз етеді.  Бұл  бесінші 
Заңға жатады.

Энтузиазм  |   мінез-құлықтың  ең  сүйкімдісінің  фундаменті. 
Бргдай т р ғ а  жеке даралық  кемелдік бағдарға ие  болып,  басқалармен 
ынталана қауымдық жұмыс  істейді.  Бұл алтыншы Заңга жагады.
Өзін-өзі  бақылау -  экономика саласында  қызмет ететін  тұлғаға 
ең  кажетгі  іс-эрекет.  Өзінің  энтузйазмын  күтілетін  нәтижеге 
мақсатты-нұсқалы түрғыда қдеып жетеді. Бұл жетінші Заңға жатады.-
Төменнен  жогары  жұмыс  жүргізуге  дагдылану.  Экономика 
саласындағы.  түлға  өзінің  алатын  жалақысынан  жогары  іс-әрекет
жүргізіп,  өнімнін  айналымдық  дэрежесін  арттыруды  мақсат  тұтады 
Бұл сегізінші Заңға жатады.
Түлғаның  сүйкімділігі  «тірек  нүктесі»' қызметін  атқаруымен
көрінеді. Сүйкімді тұлғалар экономика саласында келесі күні лидерлік
куатқа,  мәртебеге лайықты  іс-әрекет көрсетеді.  Бүл  тогызыншы  Заңга 
жатады.
Ой-тркырымның 
нақтылығы, 
ақиқаттығы 
экономика 
сапасындағы  түлғаның  алга  жылжу  траекториясын  шапшаңцыққа 
бағдарлайды. Бұл оныншы Заңга жатады.
Үшқырлылық 
-  
бір 
нысанның 
мәселесін 
жан-жақты 
қарастыруга,  оның  қайшылыгын  дұрыс  табуға,  оны  шешетін 
инновациялық  жолды 
анықтауына  бірден-бір  қажеггі  қасиет.
құрай
құрғанда
,------- «V. 
ш  иіршші заңға жатады.
Өзара  ықпалдастық-экономикалық  саладағы  тулганың
жұмысты,  кез-келген  ұжымды
кез-
___  
Г, 
__ 
х 

--- -«%*-. 
^огдаи  исрспн
қасиет.  Бұл  қасиет  «Ой 
Я 
бағамның  нұсқасы»  болу  Заңын  қолдануға
іглітаипи 
_____  т  
•  . 
¥
 
^  
1
құзыретімен 
жұмысын
л  м 



'  --------- * 
^ т і ц   яциҮіоіі/Ып
сәйкестендіретін,  үйлестіретін  шеберлікке  ие  болады.  Бұл  аталған 
қасието 
меңгерген 
түлға 
қызғаныш, 
кикілжің, 
ұрсыс 
көреалмаушьілық,  надандық жэне т.б.  соқыр сезімдерге жол бермейді’
жатады
в 

■* 
ұшырауы  — иның
бүрынғы  қызметтегі  таптаурын  болған  іс-әрекетінен  белгі  берүі
«Сәтсіздік»  пен  «уақытша  кейін  шегіну»  дегеннің  не  екенін  аракідік 
сезіну  болып  табьшады.  Қатесін  тапқан  тұлға оны  жөндеудің  амалын 
да  зерделейді.  Алдыңғы  күндері  ондай  қателіктерді  жібермеуге
проектіге  түсіріп
қажеттілігін
ешуақытта
^ —_—  — V.!  ушшші ааціа жата,
^кономикалық  салада  педагогикалық  қызмет  ететін
тұлға
- V»   —
и і і у и ш ю ш а   і ү и у   С И Я К Т Ы
ЭДетген  бойын  аулақ  ұстауга  шыдамдылық  танытады.  Ой-

'  багамын 
үцайы 
тәртіптеп 
отыруына 
бағдар 
жасайды. 
Шыдамсыздықгьщ өзі досының қас адам сияқты көрінуіне жол береді. 
Сенімділік  орнына  күмәншіл,  сенбеушілік,  біреуді  кінәлау  сияқты 
көлеңкелі  іс-әрекетке бой алдырады. Бұл он төртінші Заңга жатады.
Экономика  саласындагы  педагогикалық  құзыреттегі  тұлгалар 
Аятын  Ережені  ұстанса,  кез-келген  жағдайга  өзін  бейімдеп,  басқа 
адамдармен  үдерістікте,  үйлесімдікте  жұмыс  жүргізе  алады.  Аталган
ереже  көптеген  ацамдардың  кедейлікпен  қоштасуына  жол  сілтейді. 
Бүл он бесінші Заңга жатады.
Экономика  саласындагы  педагогикалық  құзыреттегі  тұлгалар 
жоғарыда  беріпген  15  Заңцы  игерсе,  сол  тұлгага  күш-қуат  пайда 
болады.  Оны «рух» деп атаймыз.  «Рухы биік» тұлғаның болмысы осы 
күш-қуат 
көздерінен 
туындайды, 
атап 
айтсақ, 
оның 
білімі 
экономиканың  таза  тагылым-теориясы  ғана  емес,  одан  да  басқа  16 
Заңды  білу  керектігін  ескереді.  Бұл  16-Заңга  жатады.  Аталган  рухты 
көтерер  16  Заңды  меңгеруге  білім  жиюдың  тәсілдері  бар.  Олар:
1)  зерттеу-қорьпу;  2)  жіктеу;  3)  деректемені  меңгеру  жэне  оны 
жүйелеу.
Экономика 
саласында 
қызмет 
атқаратын 
педагогикалық 
құзыреттегі тулғаларда бүгінгі күні ізгілікті ұстаным жетімсіз.
Шәкәрім  Құцайбёрдіұлының  [2]  үш  анығы  -   бұл  көлеңкелі
мінез-құлыққа  ем  сияқты  қозғаушы 
күш. 
Ол  мінез-құлықтың  бірі  ар-
уждан,  ұят,  осы  екеуі  болған  адамда  сенім  болады  деген  теоремаға
әкеледі.  Ьгілік  моделіне  апарар  жол  даналардың  ілімі  деуге  толық 
негіз бар.
Экономика 
саласында 
қызмет 
ететін 
педагогтарды 
инновациялық 
технологиямен 
оқыту 
көзделеді. 
оқыту 
үш
парадигманы 
негізге 
алып 
(стохастикалық, 
алгоритмдік, 
эмпирикалық),  кредитгік  технологияны  пайдалану  арқылы  кәсіби 
құзыретке  ие  болуға  қам  жасалады.  Міне,  осьгадай  құзыретке  ие 
болудың жаңа ұстанымымен толықтай ұсынамыз.
Бүгінгі 
тавда 
жалпыэлемдік 
кеңістікте 
экономикалық 
дағдарысын  жоюдың  бір  тәсілі  -   педагогтардың  жаңа  технологияны 
өзінің  з&ңдылығымен 
дур
ыс  ұйымдастыру  болып  отыр.  Экономика 
саласына  болашақ  мамандар  жэне  екінші  мамандық  алушыларды
даярлауда  интерактивтік-модульдік  технология  арқылы  оқытудың 
үлгісін құру көзделеді.
Бүгінгі  күнге  дейін  экономика  нысаны  басынан  үш  түрлі
парадигманы  өткізді.  Оныц  біріншісі  -   эмпирикалық  парадигма.  Бұл 
парадигмада  көбінесе  шетел  және  Одақ  көлеміндегі  озық  деген 
тэжірибелері  біздің  галымдарымызга сүрлеу болды.  Нақтылап айтсақ

л
басқа  бір  ғалымдардьщ  өздеріне  ғана  тән  тағылымы  мен  тәжірибесін
ұстаздар  құрамының
Зерттеу


—  —.7  --------д и ц і  СИДСН  І в р і
тэжірибелік  іскерлікті  басымдықга  ¥стап,  өзінің  қызметін  автомаггы 
ю-эрекетке  айналдырып  жібергені  де  жоқ  емес.  Эмпирикалық 
парадигма  -   оқытушы-профессорлар  құрамының  өзінің  тәжірибесіне
сынмен  қарауына  қатысқан  немесе  баспасөз  арқылы  меңгерген  басқа 
ғалымдардың  іс-тэжірибесівдегі  гылыми  негЬ.  Мұвда  тәжірибе 
жүйесі  қалаи  күрылганына  айрықша  мэн  беруі  көзделеді.  Сөйтіп 
өзішң іс-тәжірибесіне нені үлгі ретінде ұстанады, нені теориялық негіз 
ретшде алады деген мәселені алға қоюы ұгымды.  Мұңцай қорытынды 
жасауға  түрткі  болған  сол  адамның  ішкі  интеллектуалды  әлеуетінің 
қаншалықгы деңгейде екендігі, ал оның қолы жеткен ол деңгей екінші 
бір  адамға  жұмбақ.  Құр  сыртқы  құрылым-жүйесін  қайталағаннан
өзше  тән  ¥"“ 4 »   ой-тұжырым  туа  қоймайды.  Эмпирикалық 
парадигма  бүгінгі  модернизация  кеңістігінде  әрбір  оқытушы-
профессорлардың 
өзіне 
қатысты 
жинақтаған 
теориясы 
мен 
тәжірибесіне  сүйену  үдерісінде  жүзеге  асыруы  қарастырылады.
«Модернизация»  ұғымы  француз  тілінен  енген  сөз  (тосіетігаііоп  -  
то сіете) 
қазіргі, 
жетілген 
деген 
мағынаны 
білдіреді 
Ал 
«эмпирикалық парадигма»  қүбылыс  пен  үдеріске  жаңа философиялық
көзқарас  деген  мағынаны  білдіреді.  Бұл  парадигманыц  паңцасы  эрбір 
ұстаздың 
------------ 
|  
р  ғ
Алгор
мүмкіндіктер
ғылыми  зертханасының  белгші  бір  тәртіпке  қүрылыуымен  туатын 
үдерісі.  Іс-әрекеттщ  рет ТӘртібі  бір  жүйеге  түсіп,  оган  философиялық 
ән  беРшсе>  оны  алгоритмдік  парадигма  дейміз.  Бұның  көлеңкелі
° ҚуШЬШрдьің 'с-эрекетін ұстаздардың қалыптасқан алгоритміне 
ұцайы  багьшдыруды  нысанага  алуы.  Мүндай  іс-әрекет  нәтажесі 
экімшіл-эміршіл  басқаруды  басымдықта  ұстайды.  Тұлғаның  ішкі 
интеллектуалды  әлеуетін  ескермей,  үстаз  езініц  мүмківдігін  б а с Г а  
мшдеттеу'  соңғы  нэтажеге  жетуіне  бағдарламайды.  Сондыктан
эко н о м и к^ н^ РЭДИГМа  бшш  мазмұнына  инструмент  болғанымен, 
жеткізбей 
иъісанында,  оқыту  үдерісінде  сүбелі  нәгижеге  ко^
жеткізбеи,  керюшше,  оқыіушы-профессорлар  мен  білім  игерушілер 
арасыңда 
түсінбеушшікті 
тудырады. 
Үшіншіге 
стохастикалык
парадигма  *атацы.  Стохастика  «мумкіидік  тоорМ” ы » ^ е т о  
асыруға  қолайлы  жагдай  жасавды.  Егер  окыіушы-професс^ыи 
лексикасында  «мүмкіндік  туғызу»  деген  сөз  тіркесі  көбірек 
колданымда  болса,  онда  ұстаздардың  өзінің  қызметін  стохастакалық

парад игмаға 
салып 
жүргізгенінің 
көрсеткіші. 
Стохастикалық 
парадигма көбінесе әрбір гылыми нысанның теориялық-гылыми тірек
көздерін 
білім 
игерушілердің 
өздігінен 
жұмыс 
жүргізе 
алу
мүмкіндігіне сай жобапап  беруімеи оқшаулаиады. Осы стохастикалық
парадигма  басымдықта  болып,  әрбір  оқытушы-профессор  өзіиің  іс-
тэжірибесін 
элемдік 
модельмен 
салыстырып, 
аналитикалық,
сарагітамалық  багаммен  қарап,  нэтижеге  бағдарлайтын  ғылыми
проект  құра алган  жагдайда  гана  Болои  үлгісі  бірыңгай  Еуроодактық
білім  кеиістігіие  кіруге  мүмкіндік  туады.  Қазақстан  Республикасы
педагогтарының  жогары  күзыреттілікті  жүзеге  асырудыи  екісатьшы
жүйесіне (бакалавр-магистр) көшкеиі белгілі. Болон үлгісі оқу үдерісін
модульді  жүйеге  бейімдеуге  багыт  жасайды.  Мүның  өзі  әжеіггәуір
күрделі 
жүмыстарды 
атқаруға 
міндеттейді. 
Модульдік
мақсатшылықпен  кең  ауқымды  багдарламасын  енгізуді  аңғартады.
Олай  болса,  бакалавр  -   болашақ  ұстаз  үцайы  өзінің  интеллектісін
корпоративтік  ұжымның  табысты  болуына  өнім  боларлықтай 
құзыретке ырықтаиуыи қажет етеді.
Корпоративтік  білімді  жүзеге  асыруда  акмеология  ілімінің 
атқарар рөлі зор.
«Акте» коне грек тілінен аударганда «биік,  шың, табыс,  1о§оз -
ілім»  ретінде  анықталады. Гректер  «акме» үгымымен  адам  өміріндегі
есейген  жастық  кезеңді  белгілейді,  жастык  шақтың  осы  кезеңінде
адам  өз  қабілетгерінің  жогары  шыңына  жетеді,  осы  кезең  адам
күштерінің  нығайып,  қанат  жайып,  гүлденген  кезі  болып  саналады.
Тұлганы  дамытудың  акмеологиялық  идеяларын  коптеген  ежелгі
философтар еңбекгерінен  коруге  болады.  Антикалық философтардың
жұмыстарында  акменің  пайда  болуының  философиялық  алғы
шартгары  адам  ойының  шыңына  жетуімен  сипатталатын  ерекше
тиянакталғандық  және  жүйелілік  сипатқа  ие  болады.  «Акме»
ұғымынын 
дамуы 
тәмеқцегі 
кезеңдерден 
өтгі. 
Айталық,
С.  Д.  Пожарский  [3]  антикалық  философиядағы  акмеологияның 
дамуының тәмендегі 3 кезеңін кэрсетіп береді:
I ’* табигатты  ой  елегінен  эткізу  багдарлары 
мәселелері 
карастырылған 
біздің  эрамызга  дейінгі 
600-450 
жылдардагы 
классикалык философияның дамуы кезеңіндегі акмеология үгымының 
дамуы  Анаксимандр  (б.э.д.  610-546  ж.ж.)  Гераклит  (б.э.д.  520-460
ж.ж.),  Пифагор  (б.э.д.  580-500  ж.ж.),  Эмпедокл  (б.э.д.  490-430  ж.ж.), 
Демокрит (460-370 ж.ж.));-адам үгымының мэні  қарастырылган біздің 
эрамызга дейінгі  450-322 жылдардагы акмеологияның дамуы  (Сократ 
философиясының  акмежетістіктері  (б.э.д.  469-399  ж.ж.),  Платон 
академиясы, Афинадағы Аристотель Лицейі, Александрия мектебі);

б.э.д.  322-260  жылдар  кезеңіндегі  акмеология  ұғымының 
дамуы 
жэне 
ол 
адам 
мэнінің,  '  этикалық 
мәселелердін 
қарастырылуымен  сипатталады  (Антисфен,  Пиррон  Эпикур  Луций 
Аней Сенека, Эпиктет). 

Осылайша,  ежелгі  философтар  адам  мен  табиғаттың  өзара 
әрекеттестігі,  ацамның  мэні,  тұлғаның  дербестілігі  туралы  мэселелер 
қойып,  шешуге  эрекет  жасаған.  Одан  кейін  Жаңа  заман  кезеңіндегі 
философияда  адамды  парасатгылыққа  жетелеу  мен  акмеге  жету 
мэселелері  табиғатты  жеңу  ретіңце  акмені  зерделеу  мэн  мэтінінде 
қарастырылды.  Ағарту  кезеңі  философиясында  «акме»  қоғамдагы 
адамның  өнімді  ойлауының  факторы  ретіңце  қарастырылады. 
Агартушылар  алдыңгы  екі  кезең  ойшылдарына  қарагавда  «акмені» 
жетілу  және  наным,  адамның  жетілуін  наным  мен  сенімге  қатынасы 
түргысында 
ақыл-ой 
рөлінің 
артуынан 
көрді, 
шіркеулерге, 
абсолютизмге  қарсы  шықты,  гылым  мен  философияның  даму 
еркіндігін  қолдады.  Вольтер  бойынша  акмеге  мына  ұстанымдардың
орындалуы барысында жетуге болады: а) адамның эз эмірін жетілдіру 
боиынша  белсенді  іс-әрекеті;  тұлғаны  жетілдіруді  монархтардың 
көмегімен,  «ақыл ой патшалығы» ретінде, бейбіт жолмен,  жогарьщан
Ж.
жүзеге
*
 
---------- и а и   Л и Ш С   К С Д С И ,
устемдік етушілер  жэне  бағынушылар деп бөлетін жеке меншік негізі 
болып  табылатын  зұлымдық көздерін-теңсіздікті жоюда деп білді  Ал 
Дидроның  пікірінше,  акмеге  жетудің  басты  шарты  адамның  барлық 
жағынан  үилесімді  жетшуі.  Немістің  классикалық  философиясында 
«акме»  адамның  моральдық  жетілуі  жэне  оның  өзін-өзі  дамытуы
4 х ™------------  
түрғысынан
алып қарағаңца жетшдіру үдерісі ақылмен, ойлаумен, таза болмыспен
логикамен,  абсолютті  ақылмен  гана  шектелмейді.  Жетілу  ойлауга
сыимаитын,  белгілі  бір  күштің,  болмыстың  қүпия  бастапқы  негізі
репндегі  ерік-жігер  категориясы  арқылы  болуы  мүмкін.  Жетілү
өзгеріс  идеяда  кәрініс  беретін  ері  карқылы  жүзеге  асады.  Жетілу  мен


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал