Мұның бәрі де мемлекет байлығы халықтың ден



жүктеу 0.64 Mb.

бет1/6
Дата08.09.2017
өлшемі0.64 Mb.
  1   2   3   4   5   6

Мұның бәрі де мемлекет байлығы – халықтың ден-

саулығын жақсартуды көздейді. Заң бар, қаржы да же-

тер лік. Алайда осыған қарамастан, денсаулық сақтау 

сала сының «қызуы күрт көтеріліп кете береді». Бұл са-

лада күн түсуі тиіс көлеңкелі тұстар көп. Маман тап шы-

лығы, әлеуметтік және кәсіби аурулардың кө беюі, тегін 

берілуге тиіс дәрі-дәрмектердің ақшаға са 

тылуы, 


тағысын тағылар тырнадай тізбектеліп кете береді. 

Ең бастысы – маман тапшылығы. Басқа салаларда 

орын жоқ деп кері қайтаратын болса, медицина ма-

мандығын тамамдағандарды құшақ жая қарсы алуға 

әзір. Бүгінде елімізде медицина саласына 5 мыңға 

жуық дәрігер жетіспейді. Әсіресе балалар дәрігері 

мен орта буын медбикелер. Алыс ауылдарға оқуды 

жаңа бітірген жас мамандардың барғысы жоқ. Ол 

қызметтерді зейнет жасындағы мамандар атқаруда. 

Өз кезегінде олар терапевтің де, акушердің де, трав-

ма тологтың да қызметін атқара береді. Амалы жоқ-

тықтан. Ауылға баратын мамандарға жеңілдікпен 

не сие беру, үймен қамтамасыз ету сияқты артық шы-

лық тар берілсе де, оларды тұрақтандыру оңайға соқ-

пайтын түрі бар. Өйткені «жоғары оқу орнын бітірген 

жас дәрігерлердің басым көпшілігінің клиникалық 

ой лау қабілеттері, білімі, біліктілігі жыл өткен сайын 

тө мендеп бара жатыр» деп дабыл қағып жатқандар 

көп. Оның басты себебін алыстан іздеудің де қажеті 

жоқ. Медициналық институттарда оқу ақылы. Білім-

гер дің грантқа түссе, арманы жоқ. Ал ақылы оқудың 

ба ғасы аспанға ұшып тұр. Ірі қалаларда 500 мың тең-

ге ден асады. Тіпті одан да жоғары. Оған бағаның 

қыр дың қызыл түлкісіндей жыл сайын мың құбы ла-

ты нын  қосыңыз.

ИӘ

– Иә, бұл үрдіс еліміздегі жұмыс 

күшінің тапшылығын туғызуға бірден-

бір себеп болады. Байыптап қарасақ, 

қазір бізде өндіріс орындарында, қара 

күшті қажет ететін жұмыстарда кө бі несе 

гас тарбайтерлер жүреді. Елімізге Өз  бек-

станнан, Қырғызстаннан келетін гас  тар-

байтерлердің дені және отандық жұ -

мыссыздардың біразы бүгінде осын  дай 

кәсіптермен қамтылып, ел эко  но ми-

касына өзінше пайдасын ти гі зуде. Сон-

дай-ақ  Қазақстаннан  Ре сей  ге  атта нып 

жатқан  гастар бай тер лер дің  де  та бысы 

жаман емес. 

Сөз жоқ, олар Ресейге барып табыс 

тауып, рубльді долларға айналдырып, 

біздің нарыққа АҚШ доллары түрінде 

табыс енгізуде. Бірақ бұл жерде бір ес-

ке  ретіні:  қазірде  Орталық  Қазақ стан нан, 

Шығыс Қазақстаннан, Батыс Қазақ   стан-

нан,  Солтүстік  Қазақстаннан  Ре   сей ге  жұ-

мыс күші көптеп кетіп жатыр. 

ЖОҚ

–  Халық ара лық  ке лі сімшарттарға 

сәйкес, бұл үр діс тің орын алуы заңды 

да...  Ресей,  Қазақ стан,  Бе ла русь   кедендік 

үштік ке енгеннен кейін Одақ тың істерін 

дөң ге летіп  әкету  мақ са тында  24  құжатқа 

қол қойылуы керек болды. Соның бірі 

– осы миграция мә селесі. Қазірде ТМД 

елдері бойынша сырттан жұмыс күшін 

ана  ғұр лым  көп  қабылдайтын  мем ле кет 

Ресей бо лып отыр. 

Ресейге тек Қазақстаннан ғана емес, 

Тә  жік стан,  Грузия,  Түрікменстан  елде рі-

нен келетін гас тарбайтерлер де жетіп-ар-

тылады. Міне, Ресей үкіметі аталған осы 

елдерден бұрын Бе ло руссия мен Қазақ 

елінен  ба ра тын  гас тар байтерлерге 

өзіндік жағдай жа сау ды, оларды құ қық-

тық  тұр ғы д а  қор ғауды,  олар ды  тір кеу 

мер зімін 30 тәуліктен 90 тәу лікке дейін 

ұзар туды,  гас тарбайтерлермен  ар  найы 

еңбек шарт та рын жасауды жөн кө ріп 

отыр.   

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

Василий ЯКЕМЕНКО, Жастар ісі 

жө 

ніндегі Ресей Федералды 

агент  тігінің  жетекшісі: 

– Егер сізге біреу «нағыз еркек 

сан 

далды шұлықпен кимейді» 



десе, ал сіз солай киінетін бол са-

ңыз, бұл сіз «лохсыз» деген сөз 

емес, бұл – сіздің өз пікіріңіз бар, 

жұрт не десе, о десін деген сөз.

(«Селигер-2011» жастар фо-

ру 


мында бостандық пен жеке 

пікір құқығы үшін қалай күресу 

ке ректігі жөнінде айтқаны)

www.newsru.com сайтынан

№125 (577) 

20 шілде

сәрсенбі


2011 жыл

...де

дiм-ай, а

у!

3-бетте

Әзімбай ҒАЛИ,

саясаттанушы:

Оразәлі СӘБДЕН,

экономика ғылымының 

докторы, профессор:

2-бет

3-бет

ОЙ-КӨКПАР 

Ауыл әкімін халық 

сайлауы тиіс

Бензин бағасын

қымбаттататын 

бес себеп

Ресейдегі қазақстандық гастарбайтерлердің еңбек құқығының ресейліктермен теңестірілуі еліміздегі жұмыс күшінің тапшылығын туғызбай ма? 

ТҮР


ТКІ

Олардың қатарын аз уақытта Парижді қазақ әнімен 

таңғалдырған әнші Әміренің, Алаш қозғалысының не-

гізін қалаушы қоғам қайраткері Әлихан Бөкей ха новтың 

құрметіне қойылған мүсіндер толықтырды. Бұлардың 

барлығы өз ісінде халық игілігі үшін жан аямай еңбек 

етіп, рухани мұра қалдырған, қандай болсын, сый – 

құрметке лайық тұлғалар. Дегенмен кәсіби ше бер-

лердің, өнер сыншыларының ортақ ойына келсек, 

кейінгі жылдар аралығында қазақтың өнері мен 

ғылымының іргетасын қалауға бір кісідей атсалысқан 

осы азаматтарға арналған мүсін-ескерткіштердің сын 

көтермейтіндігі жиі айтылып жүр.

Семейдің өз басындағы ескерткіштерді сараптап 

қарасақ, бәрінің де бүкіл еліміздің тарихы мен мә де ние-

ті үшін айрықша маңызы бар екенін аңғаруға бо ла ды. 

Ақиқатында, кез келген тарихи, архитектуралық 

мұраның мән-мағынасын талғам безбеніне салып баға 

беру үшін сол мұраның дүниеге келген уақытын, дү-

ниеге әкелген қоғамын, қандай себептермен, кім үшін 

салынғанын анықтау керек. Сонда ғана оның көркемдік 

құдіреті жарқырай көрінеді. Сонда ғана асыл мұра 

шын мәнінде халықтың рухани игілігіне айналады. 

Қандай да болмасын, сәулет өнерінің ескерткішін 

көрген адамның қызығып, көптеген сұрақтарға жауап 

іздейтіні ақиқат. Кейінгі бес жылда «Алаш» ұлттық-

демо кратиялық қозғалысының құрметіне ескерткіш 

орнату қажеттігі жайлы әртүрлі ұсыныстар айтылып 

жүр. ХХ ғасырдың басында қазақ қоғамының жол бас-

тау шысына айналған «Алаш» ұлттық-демократиялық 

қоз ғалысы мен Алашорда үкіметінің ұлт тарихын қа-

лып тастырудағы алар орны ерекше. Алашорданың 

уақытша орны – Семей каласы. Қаланың Заречная 

сла бодка, қазіргі Жаңасемей деп аталатын бөлігін 

Алаш үкіметінің астанасы ретінде қалыптастыру жөнін-

дегі шешім сол кездегі қала құрылысының бас жос па-

ры на да енгізіліген.

Оның картасы қаланың Қазіргі заман тарихы құ жат-

тамасы орталығында сақталған. Биыл осы ұсы ныс тарды 

ескерген ҚР Мәдениет министрлігі ел Тәуел сіздігінің 20 

жылдығы қарсаңында Семейде «Алаш» ұлттық-де мо-

кра тиялық қозғалысының құрметіне ескерткіш орнату 

туралы шешім қабылдады. Ол ес керт  кіштің мазмұны 

қалай болар екен деп жүргенде, жергілікті әкімшіліктің 

назарына жоғарыдан бекітілген жоба нұсқасы келіп 

жетті. Қазақ қоғамының жол бас тау шысына айналған 

қоз 

ғалыс басшылығында Әлихан Бө 



кейхан, Ахмет 

Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатұлы, Мұ хамеджан Ты-

ныш баев секілді көрнекті тұлғалар тұр ғанын, қазақ зия-

лыларының «Алаш» қозғалысын құ руының өзіндік ерек-

шеліктері болғанын, олардың де мократиялық бағытты 

ұс танғанын білетін жұрттың жо бада осы мазмұн көрініс 

бере ме екен деген үмітте бол ға ны анық.

Алаш құрметіне 

қойылатын ескерткіш 

қандай болмақ?

Кейінгі үш жылда Семейде тарих және 

мәдениет ескерткіштері санатынан табылатын 

үш ескерткіш орнатылды. Бірі жауға қол 

бастаған Қабанбай батырға арналса, 

екіншісі ортамызға қайта оралған абыз ақын 

Шәкерім Құдайбердіұлының мерейтойына 

орайластырып екінші рет қойылды, үшіншісі 

саяси қуғын-сүргін құрбаны, абайтанушы 

алыптардың бірі Қайым Мұхаметқанов 

ақсақалға арналған.

7-бет

Финалға шығуымыз 

мұң болды

ДАТ!

6-б

етте

Сауат МЫҢБАЕВ:

2016 жылдан бастап 

Еуро-5 стандартына сай 

жоғары октанды бензин 

өндіру жоспарда бар

МӘСЕЛЕ 


www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

146,31

207,76

5,21

22,64

1,41

12385,16

1919,20

1527,70

117,22

1602,10

Көршіміз Ресей қазақстандық және беларусьтік 

гастарбайтерлердің құқын қорғауды жөн санап отыр... Ресми 

ақпарат көздерінің мәлімдеуінше, бұдан былай Ресейге 

Қазақстаннан және Беларусь елінен аттанатын жұмыс күшінің 

құқы ескеріліп, олар азаматтық құқық жағынан жергілікті 

ресейліктермен иық тірестіріп жүре алатын болады. Ресей 

үкіметі алдағы уақытта гастарбайтерлерге арнайы квота бөліп, 

оларды тіркеуге алуда құжатбастылықты жеңілдетпек... Күні 

кеше Ресей Президенті Дмитрий Медведев «Еңбекші 

мигранттар мен олардың отбасы мүшелерінің құқықтық 

дәрежесі жөніндегі келісімді ратификациялау туралы» Заңға 

қол қойды. Аталмыш заңда гастарбайтерлердің еңбек ақысын 

жоғарылату, олармен арнайы шарттар жасасу жайы нақты 

көрсетілген. Ал енді Ресейдің гастарбайтерлерге деген 

ықыласын сезінген еліміздегі арзан жұмыс күші осыдан кейін 

табысы қомақты Ресей нарығына ағыла түспесіне кіп кепіл? Ал 

бұл үрдіс біздің елімізде жұмыс күші тапшылығын туғыза ма

әлде жұмыссыздық деңгейін төмендете ала ма? Міне, біз осы 

сауалды мамандардың ой-пайымына салуды жөн көрдік.... 

Денсаулық сақтау саласына жедел жәрдем қажет

Елімізде ең көп қаржы 

бөлінетін саланың бірі денсаулық 

сақтау саласы екен. Жыл 

жылжыған сайын бұл салаға 

көптеп көңіл бөлініп, қаржы 

көлемі де артып келеді. Биылғы 

жылы денсаулық сақтау 

саласына 403 миллиард теңге 

бөлінген. Бұл 90-жылдармен 

салыстырғанда он есе артық. 

Денсаулыққа қатысты халықтың 

құқығын реттейтін 12-ге жуық 

заң бар. Алдағы уақытта осы 

заңдардың басын біріктіріп, 

бір жүйеге келтіру мақсатында 

кодекс жобасы Парламент 

мәжілісінде қаралып жатыр. 

Жалғасы 4-бетте   

Жалғасы 5-бетте   

Гүлжан КӨШЕРОВА

Астықты аурудан қалай 

сақтаймыз?

Биылғы көктем мен жаздың 

алғашқы айында солтүстікке жауын-

шашын мол түсті. Бұл себілген дәннің 

тез жетілуіне себеп болды, сондай-

ақ алқаптарда арамшөп пен әртүрлі 

аурулардың тарауына да себепкер 

болды. Қызылжарда 1 миллион 174 

мың гектар алқаптағы егін септериоз 

ауруына шалдыққан. Фитосанитариялық 

диагностика және болжамдар әдістемелік 

орталығы мамандарының айтуынша, 

соңғы жылдары аурулардың тым көбейіп 

кетуіне егіншілікте дәнді дақылдардың 

бір түріне ғана басымдық беру басты 

себеп болып отырған көрінеді. Ал алқапты 

ауруларға қарсы дәрілемеген жағдайда 

диқандар алатын өнімнің 50 пайызына 

дейін жоғалтуы мүмкін.

АУРУДЫ ЖОЮДЫҢ ҚАРАПАЙЫМ 

ЖОЛДАРЫ

Мамандар соңғы жылдары астықтың ау ру-

лары тым көбейіп кеткенін айтып отыр. Тұқымнан 

бастап, масақ шыққанға дейін егінге 10-нан ас-

там ауру қауіп төндіреді екен. Оның жартысы тұ-

қым арқылы келсе, қалғандары егін алқаптары 

мен ауа райының әсерінен болады. Әр дақылдың 

өзіне тән сырқаттары бар. Және егістік химиялық 

өңдеуден өткенімен, ауру жойылмайды, келер 

жылы қайтадан жұғады. Бұған – егістіктің 80-90 

пайызына тек бидай өсірілуі себеп. Кеңес үкіметі 

кезінде егіншіліктің бірнеше түрі қатар жүргізілгені 

мәлім. Биыл бидай өскен далаға келер жылы 

күн бағыстың тұқымы себіледі, ал одан кейінгі 

жылы бұршақ шашылады. Яғни бидайдың ауруы 

күнбағысқа немесе бұршаққа жұқпай, өзінен-өзі 

жойылып кетеді. «Республикалық фито са ни та-

рия лық диагностика мен болжамдар әдістемелік 

орталығы» Солтүстік Қазақстан облыстық филиа-

лы ның директоры Жұмағали Қожахметовтің ай-

туынша, осы қарапайым әдіс қолданылмай отыр-

ған көрінеді. Ауру топырақта сақталып, жыл 

сайын зардабын тигізуде. 

Аурудан сақтанудың тағы бір жолы – тұқым-

ның сапасын арттыру. Әр өңірдің климаты мен 

ондағы ауруларға төтеп беретін тұқым сұрыптау 

керек. Өкінішке қарай, ғалымдардың бұл сала-

да ғы жұмысының нәтижесі әлі көрінер емес. Күз-

де егіс даласының топырағын аударып тастау да 

көп көмегін тигізеді екен. Аурулар төменге кетеді 

де, топырақтың астынан шықпай қалады. Алайда 

ша руашылықтар қара күзде егістікті өңдеуге шы-

ғындалғысы жоқ.

Жалғасы 3-бетте 

Ербақыт АМАНТАЙҰЛЫ

А

б



ай ОМАРОВ (к

о

лла



ж)

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

№125 (577) 20.07.2011 жыл, сәрсенбі



www.alashainasy.kz

2

e-mail: info@alashainasy.kz



?

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

Б I Л Г I М   К Е Л Г Е Н   Б I Р   С Џ Р А Ћ

САЯСИ БЮРО

Императивтік мандат деген не?

ЖИЫН


ШАРА

Кәсіпкерлер Кедендік одақтың 

маңызын атап өтті

Мүгедектерге 

тігін машинасын сыйға тартты 

Еркін пікір алмасуға декларанттар 

одағының, кәсіпкерлердің құқық қорғау 

ұйымдарының өкілдері, белді кәсіпкерлер 

қатысты. Мамандардың сөзіне қарағанда, 

Кедендік одақтың Қазақстанға берер пай-

дасы мол. Қонақтар бірауыздан біздің 

еліміз одаққа кіретін мемлекеттерге өз та-

уарларын еркін тасымаладай алатынын 

жеткізді. Мәселен, «Қазақстан кедендік 

декларанттар одағы» қауымдастығы пре-

зиденті Нұрлан Бұршақбаевтың айтуын-

ша, Қазақстанның ет, сүт, бидай өнімдеріне 

Ресей және Беларуссия үлкен қызығушы-

лық танытып отыр. Қазірдің өзінде жеке 

кәсіпкерлеріміз өз тауарларын аталған ел-

дерге еркін өткізіп жатыр. «Әрине, бұл 

салада біраз мәселенің басын да ашып алу 

артықтық етпейді. Олай дейтініміз, бүгінгі 

таңда еліміздегі шабындық, жайылым 

жерлердің біраз бөлігі банктерде кепілдік-

те тұр, біразы – жекеменшіктердің қолын-

да. Олар дұрыс пайдаланылып жатқан 

жоқ. Сондықтан Ауыл шаруашылығы ми-

нистрлігі бұл мәселені реттеп, бір жаққа 

шыға руы тиіс», – дейді ол. 

Ал белгілі кә сіп кер Әміржан Қалиевтың 

пікірінше, Одаққа кіретін елдер, соның 

ішінде, әсіресе, Ресей Қазақстаннан 

шығарылатын арақ-шараптарға оң 

көзқарас танытып отыр. Себебі біздің 

елімізден шығарылатын бұл өнім түрлері 

өте сапалы және бағасы да келісімді. Ке-

дендік одақтың зиянды жағы на тоқталған 

мамандар бұл бағыттағы қиындықтардың 

барлығы уақытша ғана екенін айтты. 

«Әрине, қазір Ресейдің тауарларының 

қаптап жатқанын көріп жатырмыз. Басқа 

да кемшіліктер жоқ емес. Бұл бірақ 

уақытша ғана қиындық. Қазақ 

стан да 

Одақ көлемінде өзінің тиісті орнын ала 

алады», – деді жиынға қатысқан маман-

дар. 


Нұрлан БҰРШАҚБАЕВ, «Қазақстан ке-

дендік декларанттар одағы» 

қауымдастығы президенті:

– Өзге елдерге қандай тауарлары-

мызды шығара аламыз, қандай тау-

арларымыз өтімді, осы мәселені 

дұрыс  тап шешіп алуымыз керек. Әри-

не, қазірдің өзінде жеке кәсіп кер ле-

ріміз Одаққа кіретін елдердегі әріп-

тес терімен байланыс орнатып, қар-

қын ды жұмыс істеуде. Менің ойым-

ша, Одақ көлеміндегі жұмыстардың 

бастамалары жаман емес. 

Жыл сайын аталған қордың маманда-

ры қаржылық ұйымдармен бірлесіп, 

осындай қайырымдылық шарасын өткізіп 

келеді. Қор өкілдерінің сөзіне қарағанда, 

былтырғы жылдың желтоқсан айынан 

бастап еліміздің барлық аймағындағы 

мүмкіндігі шектеулі жандардан тігін ма-

шиналарын сатып алу қажеттігі туралы 

ұсыныстар түскен. Осыған орай «Даму» 

қоры «Қазкоммерцбанк» АҚ-ның қол-

дауы  мен биылғы жылы 1 миллион теңге-

ден астам сомаға 33 тігін машинасын са-

тып алды. Енді бұл жабдықтар респуб ли-

камыздың 16 аймағына жеткізіледі. 

Ләззат ИБРАГИМОВА, «Даму» 

қорының басқарма төрайымы:

– Біздің бұл бағдарламамыз 

жаңадан кәсіп ашып, бірақ 

қиындықтарға кезіккен мүмкіндігі 

шектеулі жандарға арналады. Біз 

мұндай жандарға қаржылық 

ұйымдар арқылы түрлі көмектер 

көрсетеміз. «Даму-көмек» 

бағдарлама біздің 2009-2013 

жылдарға арналған бағдарлама-

мыздың ішіне кіреді. 

Нұрмұхаммед МАМЫРБЕКОВ

Ресей, Беларусь және Қазақстан арасындағы ортақ Кедендік 

одақтың біздің елімізге берер пайдасы мол. Одаққа мүше елдерге 

Қазақстан ауыл шаруашылығы, басқа да өнімдерін молынан 

тасымалдай алады. Бұл туралы кеше Алматыда өткен «2011 

жылдың 1 шілдесінде шекарасы ашылған Кедендік одақтың әсері: 

пайдасы мен зияны» атты пресс-кафе кезінде айтылды.

«Даму» қоры өзінің «Даму-көмек» бағдарламасы аясында 

республикамыздың түрлі аймағында тұратын мүмкіндігі шектеулі 

жандарға тігін машиналарын сыйға тартты. Бұл туралы кеше 

Алматыда болған баспасөз мәслихаты барысында қор өкілдері 

мәлім етті. 

Ең ірі мегаполистер қайда бар? 

САЙЛАУ НАУҚАНЫ

16 мандатқа әркімнің бар таласы...

Ауыл әкімін халық сайлауы тиіс

СЕНАТ САЙЛАУЫНА ҚОМАҚТЫ 

ҚАРЖЫ БӨЛІНІП ОТЫР 

ҚР Конституциясына сәйкес, Сенат сай-

лау туралы конституциялық заңда белгі-

ленген тәртіппен әр облыстан, республика-

лық маңызы бар қалалардан өкілдік ететін 

депутаттардан тұратыны мәлім. Сенатта 47 

депутат бар болса, оның 15-ін Президент 

тағайындайды. Қалған 32 депутат әр об-

лыстан, республикалық маңызы бар қала-

лар дан сайлауға түседі. Биыл сол 32 де-

путаттың 16-сын сайлаймыз. Осыдан ал ты 

жыл бұрын, яғни 2005 жылы 19 тамызда 

сайланған Сенат депутаттарының өкілеттік 

мерзімі биылғы жылдың 30 қарашасында 

аяқталмақ. 29 шілдеге дейін республи ка-

мыздың 16 өңірі үкілеген жал ғыз үміткерін 

заң шығарушы органның Жоғарғы палата-

сына ұсына алады. ҚР Парламенті Сенаты 

депутаттығына кандидаттар ұсыну мәсли-

хаттар немесе өзін-өзі ұсыну арқылы 

жүзеге асады. Сондай-ақ бірнеше немесе 

барлық мәслихаттар жал пыға ортақ бір 

кандидатты ұсына алады. Сайлауға қатысу 

үшін үміткер облыс, ел астанасындағы 

мәслихат депутаттарының кемінде 10 

пайыз дауысына ие болуы қажет. 

ҚР Орталық сайлау комиссиясының 

төр аға сы Қуандық Тұрғанқұлов хабарла-

ған дай, биылғы Парламент Сенаты депу-

таттарының кезекті сайлауын өткізуге 2011 

жылы республикалық бюджеттен 142 млн 

теңге бөлінді. Сонымен бірге әрбір канди-

дат қаражат көлемі 11 млн 199 мың 300 

теңгеден аспайтын сайлау қорын құра ала-

ды. Сенаторлықтан үміткер оның 3 199 

Осыдан үш-төрт жыл бұрын халық 

арасында кеңінен талқыланған «Жергілік-

ті өзін-өзі басқару туралы» Заңды 

қабылдау мәселесі бүгінде қайта көтеріліп 

жатқан сыңайлы. Әу баста Үкімет тарапы-

нан депутаттардың қарауына ұсынылған 

заң жобасы Ата Заңымыз – Конституцияға 

қайшы болғаннан кейін, кері қайтарылған 

болатын. Заңның соңғы үлгісі депутаттар-

дың көңілінен шыққан еді. Оған сәйкес 

жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін ауыл, 

кент және аудандық маңызы бар қала 

деңгейінде құру көзделген-ді. Оны жер-

гілікті тұрғындардың бастамасымен ғана 

құруға мүмкіндік берілді. Жергілікті өзін-

өзі басқару органдарының құзіреті – төрт 

жыл. Кеңесті жалпыхалықтық сайлау 

арқылы, ал төрағаны кеңестің шешімі не-

800 теңгесін жеке қаражатынан шығара 

ала 

ды. Сондай-ақ ҚР азаматтары мен 



ұйымдарының жалпы сомасы 7 999 500 

теңгеден аспауы тиіс ерікті қайырым ды-

лықтардан тұрады. Ескере кететін жайт, 

сай 


лау қорына заңды жолмен алынған 

қара жат қана беріледі. Мысалы, мемлекет-

тік органдар мен ұйымдардың, жергілікті 

өзін-өзі басқару органдарының, діни бір-

лестіктердің, өздерінің жарғылық капита-

лында шетелдік қатысушысы бар қазақ-

стан дық заңды тұлғалардың ерікті қайы-

рым дылықтарына, сондай-ақ жеке және 

заңды тұлғалардың анонимдік қайырым-

дылықтарына тыйым салынады.

Кандидаттардың сайлау қорлары қара-

жаты Қазақстанның Халық банкінің өңірлік 

бөлімшелерінде жинақталады. Олардың 

пайдаланылуын бақылауды облыстық, Ас-

тана және Алматы қалалық сайлау комис-

сиялары жүзеге асырады. Кандидаттардың 

сайлау қорлары қаражаты Қазақстанның 

Халық банкінің өңірлік бөлімшелерінде 

жинақталады. Олардың пайдаланылуын 

бақылауды облыстық, Астана және Алма-

ты қалалық сайлау комиссиялары жүзеге 

асырады. Одан басқа, сайлау заңнамасына 

сәйкес, әрбір Сенат депутаттығына канди-

дат тіркелгенге дейін Орталық сайлау 

комиссиясының шотына депозит ретінде 

239 мың 985 теңге мөлшерінде сайлау 

жарнасын енгізуі тиіс. Сайлау қорытынды-

лары бойынша кандидат Сенат депутаты 

болып сайланған немесе дауыс беруге 

қатысқан таңдаушылар дауысының кемін-

де бес процентін алған жағдайда, енгізіл-

ген жарна кандидатқа қайтарылады. 

Сайлау заңына сай, әрбір депутаттыққа 

үміткерге сайлау алды науқанын жүргізу 

үшін, сондай-ақ жол-көлік шығындарын 

өтеу үшін республикалық бюджеттен 477 

000 теңге бөлінетін болады. Бұл 2008 

жылға қарағанда 90 пайызға артық. 

гізінде тағайындау ұсынылған болатын. 

Сондай-ақ ауыл әкімдерін халықтың 

қатысуымен сайлау тетігі де әзірленген 

еді. Соған қарамастан, ол заң да қабыл-

данбай қалды. 



  1   2   3   4   5   6


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал