Меншік иесі: Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі



жүктеу 2.83 Kb.

бет13/13
Дата08.01.2017
өлшемі2.83 Kb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13

тады: Бүгінде кейбір шенділердің жазу машақатын қара 
жұмыс көріп, көмекшіге тапсыра салатындары бар, оған 
мына  көз  −    куә.  Академиктер  Серік  Смайылұлы  мен 
Сейіт  Асқарұлының  жарты  бет  қағаз  болса  да,  кітапқа 
берер сөзін де, жұрт алдында сөйлер сөзін де өздері жазып 
отыратынын  көрдік.  Ол  жазғандарына  тоқмейілсімей, 
әр  сөзін,  әр  ойын  ширата  түсулері  шын  таланттарға 
ғана  лайық  іс  екен,  асыл  қасиет,  өйткені,  мұның  өзі 
жауапкершілікті байқатады. 
Осылайша  Сейіт  Асқарұлы  Қасқабасов  М.О.Әуезов 
атындағы  Әдебиет  және  өнер  институтының  директоры 
қызметін  атқарған  жылдары  ең  күрделі  зерттеулер  жазы-
лып, жарық көрді.  «Қазақ әдебиетінің тарихы»  1961−1965  
жылдар аралығында М.Әуезов, М.Қаратаевтың редакторлық 
етуімен, басшылығымен жарық көрген, содан бергі кезеңде 
мұндай іргелі еңбек дайындауға ешкімнің батылы бармаған. 
Тек Сейіт Асқарұлының тәуекелшілдігі мен қолға алған ісін 
соңына дейін жеткізе білуінің негізі – білімінің мықтылығы 
және сол өзінің біліміне сенімділігі. Біз С.А.Қасқабасовтың 
жетекшілігімен  онтомдық  «Қазақ  әдебиетінің  тарихын» 
дайындап,  жарыққа  шығардық.  Бірінші  томы,  әрине, 
фольклорлық кезеңнен басталады. Фольклортану бөлімінде 
қызмет еткен мен бұл томға жауапты шығарушы болғанмын, 
сондықтан  академиктің  жанкешті  еңбегіне  тікелей    куәмін. 
Ол  директорлық  қызметі,  басқа  да  түрлі  қоғамдық 
шаруалардың  көптігіне    қарамастан,  әдебиет  тарихын    жа-
зуды  ұлт  алдындағы,  ғылым  алдындағы  абырой  сынайтын 
С.Қасқабасов  - 75 жаста

188
қызмет деп, еңбек етті.  Бөлім қызметкерлерінің жазғандарын 
бір емес, бірнеше рет қарап, тексеріп, өңдеуге келетіндерін 
өзі жөндеді. Қайта жазуды қажет еткен тақырыптар бойын-
ша ақыл-кеңестерін айтып, бағыт сілтеді. «Бір жазып, оған 
тоқмейілсуге  болмайды,  қайта-қайта  жазуға  ерінбеңдер»,  − 
деп, талай айтты. Біз осындай еңбекқор адаммен онтомдық 
«Қазақ әдебиетінің тарихын»  шығардық. Мұндай кітап − елу 
жылда  бір  жазылатын  күрделі  шаруа,  Сейіт  Асқарұлының 
тікелей  бастамасымен  және    қолдауымен,  тікелей 
басшылығымен, жетекшілігімен бұл шаруа атқарылды. 
Бүгінде  қазақ  мақтанышпен  айтатын  жүзтомдық 
«Бабалар  сөзі»  де  тікелей  Сейіт  Асқарұлының    тұлға 
ретіндегі  мықтылығының  арқасында  жарық  көрді.  Қазақ 
фольклорының көптомдығын шығаруға деген ниет кеңестік 
дәуірде де  қолға алынған. Алайда, ол кезде діттеген мақсат 
толық орындалмады, көбіне қаржы тапшылығы деген желеу-
мен қазақ руханиятының жарқын үлгілері осындай көлемді 
күйінде  жарық  көре  алмады.  Жүзтомдық  «Бабалар  сөзін»  
шығару  барысында  да  аракідік  «қаржы  тапшылығы»  деген 
айтылмай  қалған  жоқ,  бірақ  С.А.Қасқабасовтың  абыройы-
мен, сөзін өткізе алатын мықтылығымен  діттеген жүз том 
халыққа жетті. 
Сондай-ақ  қазақ  ғылымы  үшін  де,  мәдениеті  үшін  де 
Сейіт  Асқарұлы  жобасымен  жүзеге  асқан  «Фольклор 
және  қазіргі  әдебиет»,  «Тәуелсіздік  және  фольклор»    атты 
ұжымдық  монографиялар  жарық  көрді.  Бұл  менің  Сейіт 
Асқарұлы  Қасқабасовпен  фольклортану  бөлімінде  көзім 
көрген  жағдайлар  ғана,  ал  ол  директор  қызметінде  болған 
соң    институттағы  бірнеше  саланы  қамтыған  бөлімдердің 
бәрін қамтитын кең ауқымды жобаларға тың тақырыптар та-
уып отырды. 
Ішкі  түйсігім  айтады:  Бұл  оның  ұйымдастырушы 
ретіндегі  көп  ешкімнен  табыла  бермейтін  мықтылығы, 
өйткені,  шынайы  білім,  ойлай  білу  кез  келген  пендеге 
С.Қасқабасов  - 75 жаста

189
берілмеген. Бүгінде ғылыми жобаларға конкурс жариялана-
ды, тақырыптардың өзектілігін, маңыздылығын дәйектеп, ол 
жұмысқа тартылатын мамандардың кәсіби сай екендіктерін 
негіздеп  беру  қажет.  Ғылымды  дамытуға  Сейіт  Асқарұлы 
Қасқабасов  сияқты  мықтылардың  қажеттігі  сөзсіз.  Бұл, 
біріншіден,  ғылыми  ұжымды  сақтай  білу,  қызметкерлердің 
еңбек  етуіне,  солайша  әлеуметтік  мәселені  де  шеше  білуін 
айғақтайды. Бүгінде кейбір келеңсіздіктерді көргенде осыны 
шын мойындайсың. 
Тағы да ішкі түйсігім айтады: әдебиет − сөз өнері, рас, 
дегенмен,  санасында  сәулесі  бар  адамдардың  тәрбиесін, 
білімін  көрген  кезде  айтар  сөздің,  жазар  сөздің  жан-
жақты  білімнің  терең  ойлармен  біте  қайнап  шыққан  шы-
мыр  талдауларын  сезінгенде  логика  тек  қана  математикада 
емес  екендігін      сезінесің.  Өзің  де  жастарға  сондай  үлгіні 
көрсеткің келеді. Өйткені, көргенің бар, болашақты ойлаған 
жан жастарға дұрыс ойға үлгі болулары керек. Бүгінде кітап 
шығарудың оңай жолы ақша тауып, жинақтарды қайта бас-
тырумен шектелетіндері бар, осындайда Серік Смайылұлы, 
Сейіт Асқарұлы жарыққа шығарған шын ғылыми еңбектерді 
аңсайсың.  
Сейіт Асқарұлының азамат ретінде де үлгі тұтар қасиеті 
көптігіне  куә  болып    өстік.  Ата-анасын  айтып  отыруымен 
бірге  ұстазы  Н.С.Смирноваға    деген  шәкірттік  ықыласын 
көрдік,  алдыңғы  буын  ағалар  –  Серік  Смайылұлы  және 
М.О.Әуезов  атындағы  Әдебиет  және  өнер  институтының 
басқа да айтары бар, білімді қызметкерлерін ардақтап оты-
ратынын  көрдік.  Әрқайсымыздың  жағдайымызды  ескеріп, 
әкелік қамқорлығын да танытып отырды, біреуімізге ренжіп, 
ұрысқанында да адамның ізгілігі көрініп тұратынын сезіндік. 
Айта  берсе,  С.А.Қасқабасовтың  ғылымдағы  еңбегі  зор. 
Оның  1984 жылы жарық көрген «Қазақтың халық прозасы» 
атты еңбегі мемлекеттік сыйлық алды, бұл қазақ фольклорта-
ну ғылымында ғана емес, бүкіл түркі жұртына бүгінге дейін 
С.Қасқабасов  - 75 жаста

190
үлгі  болып келеді. 
Шын ғалым өзі ғана емес, шәкірттеріне де тың тақырыптар 
ұсынуда.  Ол шығыс пен батысты қамтитын, терең зерттеу-
лерге  тамыр  тартатын  тақырыптар  ұсына  білетін  ойшыл 
адам. Ал Серік Смайылұлын Президенттің өзі біледі, мектеп-
те біздің ұстаздың оқулықтарынан дәріс алған. 
Осылайша  бәрін  саралай  келе,  ішкі  түйсігім  айта-
ды: Білім мен ғылымды мойындайтын ел болсақ, осындай 
шынайы  ұстаздар  −  Серік  Смайылұлы  Қирабаев  пен  Сейіт 
Асқарұлы    Қасқабасов  «Қазақстанның  Еңбек  Ері»  атағына 
әбден  лайық.  Өйткені,  талай  ұрпақтарға  үлгі  етер  таза 
ғылыми зерттеулер, адал еңбек, таза ой – бәрімізге де үлгі. 
Бұл  ұстаздардың  еңбектері  бір  ғана  қазақтың  пайдасына 
емес, аз айтқанда, бүкіл түркі халқының пайдасына жарауда. 
Талай шәкірттің санасына сәуле түскені шындық. Екеуінің де 
есімін талай адам тамсанып айтады, олардың таза, шын ұстаз 
екендіктеріне бастарын иген. 
С.Қасқабасов  - 75 жаста

191
АВТОРЛАР  ТУРАЛЫ МӘЛІМЕТТЕР
Б.У.Азибаева – заведующая отделом фольклора, Инсти-
тута литературы и искусства имени М.О.Ауэзова, профес-
сор, доктор филологических наук
Н.Суюнова – доктор филологических наук, профессор
П.Әуесбаева  –  М.О.Әуезов  атындағы  Әдебиет    және 
өнер  институтының  жетекші  ғылыми  қызметкері, фило-
логия ғылымдарының  кандидаты
Д.Жақан  –  М.О.Әуезов  атындағы  Әдебиет    және  өнер  
институтының  аға ғылыми  қызметкері
А.Оралбек – М.О.Әуезов атындағы Әдебиет  және өнер  
институтының  ғылыми  қызметкері
Р.А.Ергалиева  –  доктор  искусствоведения,  профессор, 
почетный академик НАН РК, заведующая отделом изобра-
зительного искусства ИЛИ им. М.О.Ауэзова 
Ш.Ж. Тохтабаева – главный научный сотрудник  Инсти-
тута востоковедения имени Р.Б.Сулейменова МОН РК, док-
тор исторических наук, доцент
З.Касимова  –  кандидат  искусствоведения,  научный  со-
трудник Института литературы и искусства им.М.О.Ауэзова
С.А. Кукаева – кандидат  филологических  наук,  доцент, 
ведущий научный сотрудник Карачаево-Черкесского инсти-
тута гуманитарных исследований при Правительстве КЧР, г. 
Черкесск, Россия
А.Хамраев – главный научный сотрудник отдела анали-
тики и внешних литературных связей Института литерату-
ры и искусства имени М.О.Ауэзова, доктор филологических 
наук
К.Нургали – доктор филологических  наук, профессор, 
зав. кафедрой русской  филологии ЕНУ им.Л.Н. Гумилева.           
Н.Ш.Алметов  –  доктор  педагогических    наук,  профес-
сор    кафедры    общая    педагогика  и    этнопедагогика  Юж-
но-Казахстанского    Государственного  университета  имени  

192
М.Ауэзова
А.К.Машакова – ведущий научный сотрудник Институ-
та литературы и искусства им.М.О.Ауэзова, кандидат фило-
логических наук
Г.Орда  –  М.О.Әуезов  атындағы  Әдебиет    және  өнер  
институтының  бас  ғылыми    қызметкер,  филология 
ғылымдарының  докторы 
А.Мұқан  –  М.О.Әуезов  атындағы  Әдебиет    және  өнер  
институтының  бас  ғылыми    қызметкер,  Театртану  және  
кино  бөлімінің меңгерушісі, өнертану ғылымдарының  кан-
дидаты,  доцент.
Т.Әлібеков    –    М.О.Әуезов  атындағы  Әдебиет    және 
өнер    институтының  бас  ғылыми    қызметкер,  филология 
ғылымдарының  кандидаты
Р.Әлмұханова – Қазақ ұлттық өнер университеті Қорқыт 
атындағы  ғылыми-зерттеу  институтының  бас  ғылыми 
қызметкері, филология ғылымдарының докторы

193
Әдебиеттану
Б.Азибаева.  Мотив  «богатырского  коня»  в  казахском 
эпосе..........................................................................................3
Н.Суюнова. Фольклорные традиции и жанровая эволюция 
новейшей ногайской поэзии...................................................15
П.Әуесбаева. Қазақ  таңбалау жүйесінің зерттелу тарихы
..39
Д.Жақан. Мұң-шер өлеңдерінің поэтикасы..........................61
А.Оралбек.  V-VIII  ғасырлардағы  тарихи  аңыздардың 
жиналуы мен зерттелуі жайында...........................................69
Өнертану
Р.А.Ергалиева. Архитектура Астаны: из современности в 
будущее....................................................................................76
Ж.Ш.Тохтабаева. Параллельный  мир ...............................89
З.Касимова. 
Музыкальная 
культура 
турок-ахыска 
современного Казахстана.....................................................100
С.А.Кукаева.  Традиционный  ногайский  костюм:  лингво-
культурный аспект.................................................................111
Халықаралық  әдеби байланыстар
А.Хамраев. Трансформация  художественного восприятия 
уйгурской  литературы  СУАР  КНР  в  после  реформенный 
период.....................................................................................126
К.Нургали. Литературный  процесс  нового  времени....133
Н.Ш.Алметов.  Значимое    событие    в    литературном  
процессе ...............................................................................140
А.К.Машакова.  Рецепция  поэзии  Абая  Кунанбаева  во 
Франции................................................................................144

194
Мерейтойлар
Қазақ хандығының құрылғанына 550 жыл
Г.Орда. Қазақ мемлекетін сақтап қалудың алғышарттары..153
А.Мұқан. Сарыарқаны шаңдатқан «Аттила»....................164
Т.Әлбеков. 
Сүйінбайдың әдеби мұрасы: жиналу,  жариялану,  
зерттелу жылнамасы .......................
.....................................175  
Р.Әлмұханова.  Санадағы сәуле.........................................185

195
Дорогие читатели!
У  вас  в  руках  очередной  номер  научно-популярного  и 
литературно-художественного журнала «Керуен»,
если Вы хотите быть в курсе новостей литературы, ис-
кусства, фольклора и быть всесторонне информированным 
о духовной жизни нашей независимой страны;
если Вы желаете читать статьи квалифицированных ис-
следователей о художественной литературе, которая являет-
ся зеркалом национального духа;
если Вы желаете насыщаться содержательной информа-
цией об истоках искусства  и солидным ее анализом;     
если Вы желаете быть осведомленным о научной жизни 
Института литературы и искусства имени М.О. Ауэзова Ко-
митета науки МОН РК;
если Вы считаете себя человеком близким к нашему ис-
кусству и литературе;
одним словом, если вы желаете быть всесторонне инфор-
мированным о сегодняшней нашей духовной жизни, тогда 
Вы можете стать постоянным читателем журнала «Керуен», 
подписавшись на него.
Индекс подписки: 75278
Цена подписки:
На 2 
месяца
На 4 
месяца
На 6 
месяца
На 8 
месяца
На 10 
месяца
На 12 
месяца
Для 
города
350
700
1050
1400
1750
2100
Для 
села
300
600
900
1200
1500
1800
Подписка на журнал «Керуен» проводится в течение всего 
года.
Журнал выходит один раз в два месяца. Подписаться мож-
но в отделениях Казпочты.

196
«Керуен» №5 (44) 2015 жыл. Ғылыми және әдеби-көркем журнал. 
2 айда бір рет шығады. 
2005 жылдың желтоқсанынан жарық көре бастады. 
Басылым тілі – қазақша, орысша және ағылшынша.
Біздің  Институт  жайында  толық  мәліметтерді  интернет 
жүйесіндегі мына сайттан ала аласыздар: 
http://litart.academset.kz.
E-mail: litart@bk.ru 
Редакцияның мекен-жайы:
Алматы қаласы, Құрманғазы көшесі, 29, 2-қабат, қабылдау бөлмесі.
Байланыс телефондары: 272-74-11, 272-79-83. 
«Керуен» №5 (44) 2015 г. Научный и литературно-художественный
журнал. Выходит 1 раз в 2 месяца.
Издается с декабря 2005 года.
Полную информацию о нашем Институте Вы можете получить
 на сайте в Интернете: http://litart.academset.kz.
E-mail: litart@bk.ru 
Адрес редакции:
г.Алматы, ул. Курмангазы, 29, 2 этаж, приемная, 
Телефон: 272-74-11, 272-79-83
Мұқабаның  1-ші бетінде:
Ринат Әбенов. Керей мен  Жәнібек  ескерткіші. 
Астана  қаласы
Басуға 02.10.2015 ж. қол қойылды. Көлемі 60x84. 
Офсеттік басылым. 15 баспа табақ. Таралымы 500 дана.
Журнал материалдары М.О.Әуезов атындағы 
Әдебиет және өнер институтының 
компьютерлік баспа орталығында 
теріліп және беттеліп, басылған.
Жауапты хатшы – Ж.Сарсенбаева
Тех. редактор – А.Сатан


1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал