«менеджмент» кафедрасы



жүктеу 0.89 Mb.

бет7/7
Дата22.04.2017
өлшемі0.89 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

Тақырып № 11. Кәсіпкерлік қызметтің тиімділігін бағалау және талдау 

 

Қазақстан бүгінгі таңда әлеуметтік-экономикалық жаңару мен инновациялық 

серпілістіңҚазақстан Республикасы Президентінің халыққа арнаған барлық 

жолдауында елҮкімет ұлттық тауарлар мен қызмет көрсетудің бәсеке қабілеттілігін 

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 


 

47 


Қазіргі таңда әлемдік экономикада бәсекелестіктің қарқыны артуда. Сонымен Қазіргі 

заманғы экономикалық жағдайда әр шаруашылық субъектісінің қызметі Әлемдік 

экономикалық ойды ұғыну, зерттеу және жалпылау кәсіпкерліктің Қазіргі заман 

жағдайында кәсіпорын күнкөрісін қамтамасыздандыру үшін басқару Берілген курстық 

жұмыста «Бикен-жарнама» ЖШС кәсіпкерлік қызметін арттырумен Осыған орай, 

курстық жұмыстың мақсаты: нарық жағдайында кәсіпорын Кәсіпкерлік субъектісінің 

қызметіне баға беру оның тиімділігінің соңғы «Кәсіпкерлік – бұл шаруашылық 

жүргізуші субъектілердің толық экономикалық анықтаманың өзінде айтылғандай, 

кәсіпкерлік – бұл нарықтық экономика кәсіпкерліктің қызмет ету тиімділігі қызмет 

етудің барлық сатысындағы кәсіпкерлікті дамытудың экономикалық тиімділігінің негізі 

– 

оған қол әр түрлі ғалым-экономистер кәсіпкерліктің тиімділігін арттыруға, оның 



маңызын К.Решетинскийдің пікірінше, тиімділік белгілі бір қатынасты білдіреді және 

тиімділік бұл – пайдалы әсер мен оған жету кәсіпкерлік тиімділігінің төрт түрі 

анықталған, олар: экономикалық тиімділік келесі постулат арқылы корсетіледі: 

кәсіпорында шешім әлеуметтік тиімділік қолда бар шектеулі құралдармен 

кәсіпорынның барлық техникалық тиімділік – кәсіпорынның техникалық мақсатына  

экологиялық тиімділік – кәсіпорынның экологиялық мақсаттарға жетуіне зейін қызмет 

ету тәжірибесінде экономикалық, әлеуметтік, техникалық және экологиялық нарық 

жағдайында әрбір кәсіпорын экономикалық тәуелсіз тауар өндіруші жоғарыда 

айтылған экономикалық әсер натуралды және құнды көрсеткішпен осындай 

көрсеткіштерге мысалы: жалпы өнім, тауарлы өнім, өткізілген әсіпкерлікте 

экономикалық қызметтің тиімділігі «тиімділік» категориясының баға беру 

Экономикалық қызмет ету тиімділігі өндірістік потенциалдың пайдалану дәрежесін 

Қызмет ету тиімділігі – тауар өндіру мақсатында ресурстарды экономикалық қызмет 

тиімділігін жоғарылату мәселесі келесі: әрбір еңбек,кәсіпкерліктің қызмет ету 

тиімділігін жоғарылату қажеттілігі мен мүмкіндігі өндірісті басқару жүйесінде 

кәсіпорын қызметінің тиімділігін объективті анықтай өнеркәсіпте шағын кәсіпкерліктің 

қызмет ету тиімділігін өлшеудің бастапқы нарықтық экономиканың және 

кәсіпкерліктің негізгі табысы болып табылатындықтан, кәсiпкерлiк дегенiмiз – белгiлi 

бiр iстi iстей бiлу турлерi:  

атқаратын мiндетiне қарай бөлiнедi: өндiрiстiк, коммерциялық, қаржылық, 

консультациялық.. 

Меншiк турлерi бойынша: жеке меншiк, мемлекеттiк меншiк, қоғамдық кәсiпкерлiктiң 

ұйымдық- экономикалық формасы: концерн – көп салалы АҚ әр түрлi компаниялардың 

Ассоциация – экономиканың дербес кәсiпорындардың ерiктi бiрлестiгi. Маманданған 

консорциум – iрi финанс операцияларын жүргiзу үшiн (өте синдикат – бiр саланың 

кәсiпкерлерiн тауар сатуға бiрiктiру. Картель – тауар, қызмет көрсету бағасы, нарық 

аудандарын кәсiпкерлiктiң ұйымдық-құқықтық формалары коммерциялық және 

коммерциялық емес деп 

1.Жекелік  

2.Ұжымдық  

3.Корпоративтi  

Жекелiк кәсiпкерлiк немесе жеке кәсіпкерлік заңды тұлға құрмастан ұжымдық 

кәсiпкерлiктiң түрлерi: шаруашылық серiктестiктер, акционерлiк қоғамдар.  

Корпоративті кәсіпкерлікке ассоциациялар мен бiрлестiктер, концерндер, холдингтер 

жарғылық капиталы құрылтайшылардың үлесiне (салымдарына) бөлiнген 

коммерциялық ұйым қатысушылары серiктестiктiң мiндеттемелерi бойынша өзiне 

тиесiлi барлық мүлкiмен серiктестiктiң мiндеттемелерi бойынша өзiнiң бүкiл мүлкімен 

жауап беретін бiр немесе бiрнеше адам құрған жарғылық капиталы.  

 

 

 

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 



 

48 


Тақырып №12.

 

Кәсіпкерлік қызметті тоқтату 



 

Нарықтық  экономиканың  басты  принципі  –  тауар  өндірушілердің  еркін 

бәсекелестігі.  Бәсекелестік  –  бұл  өндірушілер  арасындағы  күрес  немесе 

жабдықтаушылар, кәсіпорындар, фирмалар арасындағы өнім өндіру және өнімді тиімді 

өткізу үшін күрес.  

Нарық  жүйесінде  бәсекелестік  тұтынушылар  үшін  сайыс.  Бұл  нарықтағы  өзіне 

лайықты орын алу үшін күрес, ол тауардың сапасы мен арзандығына байланысты.  

ХІХ ғасырдың орта кезінде нарықта еркін  бәсекелестік кең өріс  алды. Мұндай 

нарық  сұраныс  пен  ұсыныс  негізінде  бағаның  ауытқуымен  байланысты  болды.  Ол 

тұтынушылардың  талабымен  есептесіп,  тауардың  сапасын  жақсартуға,  еңбек 

өнімділігін  арттыруға,  өндірісті  ұлғайтуға,  өнім  бірлігіне  шығынды  азайтуға 

ынталандырды. Бәсекелестің негізгі екі түрі бар.  

1). Бір сала ішіндегі бәсекелестік – бұл бір саланың тауар өндірушілері арасында 

болады.  Онда  ең  жоғары  еңбек  өнімділігі  бар,  ғылыми-техниканы  қолданатын 

кәсіпорын жоғары табысқа жетеді, ал артта қалған кәсіпорындардың табыстары төмен 

болады, тіпті күйреуі мүмкін.  

2). Салааралық бәсекелестік – бұл халық шаруашылығы салалары аралық күрес. 

Мұнда төмен деңгейдегі пайда табатын саладан капитал пайда деңгейі жоғары салаға 

құйылады. Оның қортындысында жаңа сапалы тауарлар көптеп шығарылып, халықтың 

әл-аухаты жоғарылайды. Ол саладағы пайда деңгейі төмендегенде ғылыми-техникалық 

жетістіктер  негізінен  жаңа  тауарлар  пайда  болады,  сапасы  жоғарылайды,  халықтың 

табысы көбейген сайын сұраныс өседі, осылай жаңа сатыға өсе береді.  

Еркін бәсекелестіктің негізгі белгілері – бұл шексіз нарыққа қатынасушылардың 

әр қайсысы кәсіпкерліктің қай түрімен болмасын айналысуы және кәсіпкерлікті қоюға 

еркі бар. Кәсіпкерліктің алуан түрі бар: біреу, өзі араласып кәсіп жасайды, екіншісі – 

жұмысшылар  жалдайды,  үшіншісі  –  акция,  облигация  сатып  алады,  төртіншісі, 

ақшасын банкке салады, кейбіреу өндірісті қаржыландырады т.б. Әрбір кәсіпкер немесе 

бәсекелестікке  қатынасушылар  өз  ақшаларына  қосымша  пайда  тауып,  байлығын 

арттыруға  тырысады,  кем  дегенде  сол  пайда  арқылы  күнін  көруге  тырысады.  Еркін 

бәсекелестік  жағдайда  ұсыныс  пен  сұраныстың  ауытқуы  бір  салада  өнімді  көп 

шығарып дағдарысқа ұшыраса, екінші салада тауар жетіспейді. Бір фирманың табысы 

өссе, екіншісі күйрейді, сондықтан өндіріс пен капитал шоғырланып орталықтанады, ол 

монополия  құрылуына  әкеледі.  Яғни  нарықты  басып  алады,  әлсізді  шығарады. 

Монополия деген сөздің мағынасы: моно – жалғыз, полия – сату. 

Жетілмеген  бәсекелестік  нарығы  –  бұл  таза  монополия,  монополиялық  бәсеке, 

олигополия.  

1.

 

Таза монополия - өнім шығаратын бір фирма бәсекелестігі жоқ. Оның төрт 



ерекшелігі бар: 1) сатушы тек қана бір фирма; 2) сатылатын тауардың орнын басатын 

тауар жоқ; 3) монополист нарықты билейді, бағаны бақылайды; 4) нарыққа кірер жерге 

өте  алмайтын  кедергі  қояды.  Бұларға:  электр,  газ  компаниялары,  сумен  қамту, 

байланыс,  жылу  жүйесі,  транспорт,  кәсіпорындары,  метрополитен  т.б.  жатады. 

Көпшілік  жағдайда  бұл  салалар  мемлекет  меншігінде  болады,  немесе  мемлекеттің 

қатаң бақылауында болады.  

2.

 

Монополиялық бәсеке – нарық жағдайында көп өндірушілер ұқсас тауарлар 



ұсынады. Бұл жағдайда өнім және қызмет сапасы үлкен роль атқарады, оған қосымша 

сатып алғаннан кейін сервис жұмысын атқарады.  

3.

 

Олигополия – мұның ерекшелігі бәсекелестіктер көп болмайды. Олар өзара 



баға  жөнінде,  нарықты  бөліп  алу  жөнінде  келісім  жасайды.  Мұнда  бәсекелестік 

шектелген. Олигополия сөзінің мәні: Олиго – көп емес, азғантай; полия – сату

 

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 



 

49 


ПРАКТИКУМ/ЗЕРТХАНАЛЫҚ ПРАКТИКУМ 

 

(

практикалық  (семинарлық)/зертханалық  тапсырмалар  тақырыбының  атауы, 



тапсырмаларды сипаттау) 

 

Пән бойынша практикалық сабаққа арналған әдістемелік нұсқаулар 



Пәннің  ғылыми  теориялқ  жақтарын  лекция  тыңдау  арқылы  және  берілген  әдебиеттерді 

оқығаннан кейін оның практикалық жағынан: 

1.

 

теориялық алған білімін саналы түрде прктикалық іс әрекетінде қолдана алу 



2.

 

әлеуметтік  –  экономикалық  үдірістердің  қазіргі  даму  жағдайын  талдай  алуы, 



болжам жасай білуі 

3.

 



игерген  білімін  жеткізуде  өз  ісін  ұымдастыра  алуы,  ақпараттарды  жинауда, 

сақтауда, талдауда компьютерлік бағдарламалар әдістерінің негізін меңгеруі 

4.

 

ұйымдастырушылық қабілетін тәжірибеде қолдана білуі 



5.

 

ұжымда жұмыс істей алуы, көпшілікті басқарудың әліппесін пәннен үйренгені 



бойынша қармағындағы адамдардың жұмысын ұйымдастыра алуы дағдыларын 

меңгруі тиіс. 

 

 

Тақырып 1. Кәсіпкерлік: ұғымы және оның негізгі түрлері 



1. Кәсіпкерліктің мәні. 

2. Кәсіпкерлік және бизнес түсініктеріндегі айырмашылық 

3. Кәсіпкерлік түрлері және кәсіпкерлік формалары 

4. Қ.Р- ның «Жеке Кәсіпкерлік туралы» Заңы 

5. Жеке кәсіпкерлік – жеке отбасының немесе азаматтардың кәсіпкерлігінің түрі 

6. Жеке кәсіпкерліктің артықшылықтары мен кемшіліктері 

7. Кәсіпкерлік қызметтің принциптері 

2 тақырып. Кәсіпкерлік қызметтегі тәуекелділік 

1. Кәсіпкерлік тәуекелділіктің мәні 

2. Кәсіпкерлік тәуекелділіктің көздері 

3. Кәсіпкерлік тәуекелділіктің түрлері 

4. Тәуекелділікті бағалау әдістері 

5. Тәуекелділікті басқару әдістері 



3 тақырып Кәсіпкерлік қызметті жоспарлау 

1. Кәсіпкерлік қызметті жоспарлаудың мәні. 

2. Кәсіпкерлік қызметті жоспарлаудағы ұйымдық факторлар. 

3. Кәсіпкерлік қызметті жоспарлау процессі. 

4. Бизнес- жоспарды құрудың қажеттілігі 

5. Бизнес-жоспар стратегиялық жоспарлау формасы ретінде: мақсаттары мен міндеттері 

6. Бизнес-жоспарды бағалау құрылымы мен критериялары 

4 тақырып . Кәсіпкерлік қызметті қаржыландыру 

1. Кәсіпорынның қаржы ортасы 

2. Кәсіпкерлік қызметті қаржыландыру көздері 

3. Кәсіпкерліктегі лизингтік операциялары 

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 


 

50 


4. Кәсіпкердің қаржы жоспарын құрастыру әдістемесі 

5. Кәсіпкерлік қызметті лицензиялау жөнінде 

6. Қ.Р – ғы кәсіпкерлік қызметіндегі инвестициялардың рөлі мен мәні 

7. Факторинг операциялары 



5 тақырып. Кәсіпкерлік қызметте персоналды басқару 

1. Еңбек ұжымын қалыптастыру 

2. Жұмысшылардың орналастыру және жалдау, олардың міндеттерін анықтау 

3. Міндеттерді тапсырыс арқылы басқару 

4. Еңбек мөлшерінің өзгеру тәртібі 

5. Еңбек ақыны ұйымдастыру: еңбекақы нысандары 

6. ҚР – ғы кәсіпкерлікті кадрлық қамтамассыз ету проблемалары 

Тақырып 6. Кәсіпкерлердің шаруашылық серіктестермен келісім – шарттық 

қарым – қатынасы 

1. Коммерциялық мәміле жөніндегі ұғым 

2. Мәміле түрлері және оның мазмұны 

3. Коммерциялық мәміле жүргізудің негізгі әдістері 

4. Келісім – шарт – коммерциялық мәміле жүргізудің негізгі құжаты 

5. Келісім – шарттың негізгі түрлері және оның мазмұны 

6. Сату және сатып алу келісім – шарттың жасауға қойылған талаптар 

Тақырып 7. Кәсіпкерлік қызметті талдау және тиімділігін бағалау 

1. Кәсіпкерлік қызметтің тиімділігін бағалау әдістемесі 

2. Өндіріс шығындарын талдау – бәсекелестердің өндіріс шығындармен салыстыру 

3. Кәсіпкерлік өнім өткізу нарығындағы өнімдерді талдау 

4. Қызмет қорытындысын талдау 

5. Кәсіпорынның кәсіпкерлік қызметін бағалау 

6. нақты және жоспар көрсеткіштерін салыстыру 

       

    « 

Кәсіпкерлік қызметтің негіздері пәні » бойынша СӨЖ тапсырмалары: 

 

 



1.  Тақырып.  Кәсіпкерлік:  түсінігі,  оның  негізгі  түрлері  және 

ұйымдастырушылық нысандары 

 

1  тапсырма Белгілі капиталды болып тұрыпкорпорацияны құру міндетті емес. 

Жекеменшікті кәсіпорын кәсіпорын қызметінің толық бақылауын өзіне алып сақтауға 

мүмкіндік  береді,  ал  капитал  қажетті  қаржылық  базаны  құрайды.  Осыдан  басқа, 

жекеменшікті  болған  кезде  екі  салық  салымы  болмайды.  Осы  деректермен  Сіздер 

келісесіздер ме? Жауабын толық түсіндіріңіздер. 

 

2  тапсырма  Сіз  өздігінен  дәрі-дәрмек  құралдарының  негізінде  құрайтын 

жиынтықпен айналысасыз. Сіздің құралдарыңыз өтімді болғанына куәләнған болатын 

болсаңыз,  Сіз  серіктестікте  жеке  меншік  кәсіпорын  пайда  болуын  шешесіз.  Сіз  осы 

жағдайда  нені  ұтып  аласыз?  Медикаменттер  өндірісі  бойынша  корпорацияны  құру 

мүмкіндіктері қандай кезеңде болады? Жауабын жинақы түрде түсіндіріңдер.  

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 



 

51 


 

3 тапсырма Сіз – жеке жақтарыңызбен жақсы көрінетін өзімшілсіз, толық өздік 

жұмысты,  боспандықты және оперативтілікті қалайсыз. Кәсіпкерлік қызметтің қандай 

түрін Сіз таңдайсыз және неліктен? Жауабын жинақы түрде түсіндіріңдер.  

 

4  тапсырма  Неліктен  шағын  жеке  меншікті  бизнеске  үлкен  капиталға  еліктеу 

қиынға түседі. 

 

5 тапсырма Электроқұрал өндіру кәсіпорынның құру үшін Сізге міндетті түрде 

үлкен 


қаржылық 

салымдарды 

еліктету 

қажет. 


Кәсіпорынның 

қандай 


ұйымдастырушылық  түрін  Сіз  таңдайсыз  және  неліктен?  Жауабын  жинақы  түрде 

түсіндіріңдер. 

 

6 тапсырма Иванов, Петров, Сидоров фирманың қожайыны болды. Олардың 

серіктестік келісімдері бойынша Иванов және Петров әрқайсысы 40% табысты болды, 

ал қалған 20% - Сидоров. Өткен айда фирма ыдырады. Мүліктің бөлінгенінен кейін 

компания кредиторларға 1,1 млн. тенге қарыз болып қалды. Сондай-ақ Иванов және 

Петров мүліксіз болды, кредиторлар Сидорованың персоналды есебінен барлық құнды. 

Кәсіпкерліктің қандай түрі туралы талқыланып жатыр? Жауабын жинақы түрде 

түсіндіріңдер 

 

2 Тақырып Кәсіпкерлік қызметті жоспарлау  



Сабақтың  мақсаты  –  студенттерге  кәсіпкерліктің  мәні  туралы,  кәсіпкерлік 

қызметті  ұйымдастыру  түрлерін,  олардың  түрлерін  және  негізгі  ерекшеліктерін 

қалыптастыру. 

Сабақты өткізу әдістері -  жеке немесетоптасқан тапсырмалар. 

1 тапсырма Кәсіпорынның негізгі капиталы 2 млн шартта бірліктер құрайды, 

олардың  ішінде  50  пайызы  қарызға  берген  қаражаттары,  айналым  капиталы  (500+n) 

мың  шартты  белгілерін  құрайды,  осының  ішінен  100  пайызы  қарызға  берген 

қаражаттар.  Өндірістік  үрдістің  сүйемелдеуімен  және  дайындығымен  байланысты 

қапталған  шығындар  150  мың.  құрайды.  Инвестицияның  айналымдылық  кезеңі  1  ай 

өндіріледі.  Жаңа  өнімнің  жоспарлық  өндірістің  көлемі  айналым  кезеңіне  15  мың. 

данадан құралған. 

Өнеркәсіптік-өндірістік персоналының еңбек ақы төлеу қоры 150 сың. шартты 

белгіден  тұрады.  Әлеуметтік  сақтандыруға  аударымдар  еңбек  ақы  төлеу  қорынан  21 

пайызды  құрайды.  Отын-энергетикалық  ресурстардың  шығын  нормалары  өнімнің 

бірлігіне 5 шартты белгіне құрайды. Кіріс салықтары - 30 %, ҚҚС - 16%, қарыздық % - 

15 %. 


Жоғарыдағы ұсынылған негізінде есептеу тиіс: 

жаңа өнім өндіруге (шығын) өзіндік құн; 



өнім бірлігіне бағалар; 

жобаны сатып алу уақыты және қарыз құндары өтеу уақыты. 



Тапсырмаларды шешу нұсқалары: 

өндіріс өнімдерінің шығындары 3 кесте негізінде есептелінеді. 



кесте– Жаңа өнім өндірісіне шығындар  

Мақала атаулары 

Шығынның құны, мың. ақша.бірл. 

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 


 

52 


Шикізат және негізгі материалдар                

 

Еңбек ақы төлеудің қоры 



 

Әлеуметтік сақтандыруға аударымдар  



 

Отын және энергия                                        



 

Амортизациялық аударымдар 



 

Қоймалы шығындар 



 

Барлығы 


 

 



амортизацияның  әдістерін  және  нормаларының  есептеулерін  әсер  ететін 

заңдарға сәйкес өздігінен қабылдау;  

шығарылған  жаңа  өнімнің  бірлігіне  деген  бағасы  формула  бойынша 



анықталады  

 

 



 

мұндағы З уд – жаңа өнім өндірісінің бірлігіне шығындар

η



– 



рентабельділік нормасы; 

НДС – қосылған құндылық салығы. 

бб – бірлікке баға  

жобаны сатып алу уақыты  формула бойынша анықталады  



 

 

 



 

 

мұндағы Инқ – негізгі қордағы инвестициялар; 



Иақ – айналым қаражаттарның инвестициялары; 

Кп – несие бойынша пайыздарды төлеу; 

П – жылдық пайда. 

қарыз құндарын төлеу уақыты формула бойынша анықталады  



 

 

 



 

мұндағы  А – амортизациялық есептеудің жылдық құны; 

Ц = Збб + Зббуд×η

r

+



НДС 

 

,



.

П

Кп

Иақ

Инқ

Ток

+

+



=

,

Пи



А

П

Кп

Иақ

Инқ

Т

П

+

+



+

+

=



Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 

 

53 


Пи – жылдық өндірістен тыс пайда. 

 

 



тапсырма 1 берілген тапсырма негізінде, 5 жыл ішіндегі кәсіпорынның таза 

табысын есептеу керек. 

 

Тапсырманы шешу нұсқасы: 



кәсіпорынның келтірілген таза табысы формула бойынша анықталады  

 

 

 



 

мұндағы Дi – кәсіпорынның таза табысы за i –ші жылы фирманы функциялау; 

K

д  (п)  –  уақыттың  біріңғай  қашықтықтарының  ақшалай  топтамаларын 



дисконттау коэффициенті. 

 



келтірілген коэффициент формула бойынша есептелінеді  

 

 



мұндағы Т – инвестициялық жобаны әзірлеу уақыты; 

E – 


Нормативті тиімділік (банктік пайыз). 

 



дисконттеу коэффициенті – бұл келтірілген коэффициентінің кері көрсеткіші. 

 



тапсырма берілген 1 тапсырманы қорытындылайтын және деректері негізінде, 

кәсіпорынның жылдық қаржылық жоспарын әзірлеу. 

 

Тапсырманы шешу нұсқасы: 



қаржылық жоспар 4 кестеге сәйкес түрі бойынша әзірленеді. 

 



кесте – Кәсіпорынның қаржылық жоспары  



Атауы 

Айлар  


Барлы

ғы 








10  11  12 

Түсу: 

өнім әзірлеуінен 

    

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



Қарызға беру қаражаттары 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Аударым: 

Шикізат және материалдар 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Отын 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Еңбек ақы төлемі 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Әлеуметтік саблық 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Қоймалы шығындар 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

ҚҚС (16%) 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Несие бойынша төлеу %  

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

),

(



п



Дi

Ткелт

×



=

k

пр



 

= (1+Е)


T

 



Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 

 

54 


Аударым қорытындысы 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Салық салуға дейіңгі құн 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Кіріс салығы 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Таза пайда 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Кезең бастамасына меншікті 

қаражат  

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Несиені жабу 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Кезең соңына меншікті 

қаражат 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



өнім өндірісіне түскендер 1 айға есептеуден валдық табыс ұсынады; 

аударым есебі 1 ай есебіндегі жалпы шығын негізінде әзірленеді; 



ҚҚС пропорция негізіндегі формула бойынша есептейміз: 

 

 

 



салық  салудан  түскен  құн  өзімен  әр-түрлілікті  ұсынады  «Өнім  өндіруінен 

түскен» және «аударым қорытындысы»; 

кіріс  салығы  кіріс  салығының  ставкасына  сәйкес  салық  салымына  дейіңгі 



құнның негізінде есептелінеді, кіріс салығының ставкасы 30% құрайды; 

 - 


таза  пайда  өзімен  бірге  әр-түрлілікті  ұсынады  «Салық  салуға  дейіңгі  құн»  

және «Кіріс салығы»; 

фирманың меншіктік қаражаты бірінші айда «0» тең; 



несиені жабу жылдың соңында іске асырылады; 

меншікті  қаражаттар  әр  айдың  басында  өткен  айдың  меншікті  қаражаттарын 



ұсынады. 

 



тақырып Кәсіпкерлік қызметті қаржыландыру 

Сабақтың мақсаты – кәсіпкерлік қызметті қаржыландыру әдістері және түрлері 

туралы студенттерге кешендік ұсыныстарын қалыптастыру. 



Сабақ жүргізу әдісі -  жеке тапсырмалар. 

 



тапсырма Депозиттік сертификатты пайда болғызудың қандай шарттары бар 

250 


ақша. бірл. Мөлшеріндегі 5 жылға пайдалы: 20% жылдық күрделі пайыз негізіндегі 

немесе  22%  жылдық  мерзім  қорытындысы  бойынша  бір  рет  төлеуімен  қарапайым 

пайыз негізіндегі? Жылына бір рет төлемімен? Жауабын жинақы түрде түсіндіріңдер.  

Тапсырманы орындау нұсқасы. 

Қарапайым  және  күрделі  есептеу  кезінде  келесі  түсініктемелер  және  шартты 

белгілер пайдаланылады: 

P – 

уақыттың басты кезеңіндегі ақша құны



F – 

уақыттың соңғы кезеңіндегі ақша құны; 

A – 

үнемі тең төлеу қатарындағы әрбір төлемінің құны; 



n – 

пайыз есептелінетін кезең саны (кезең болып жыл, квартал, ай саналады); 

i – 

кезеңдегі пайыз ставкасы (жылдық және кварталдыққа сәйкес). 



Қарапайым және күрделі пайызды есептеу әдісі 5 кестеде ұсынылған. 

 



кесте– Қарапайым және күрделі пайыздардың есебі  

116


16

×

ВТ



ҚҚС

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 



 

55 


Көрсеткіш 

Қарапайым пайыздар 

Күрделі пайыздар 

 



 

 

P × (1 + i × n) = A × n 



 

P × (1+i)

n

 = A × ((1+i)



 - 1) / i 

 

 



 

 

P × (1 + i × n) / n = F / n 



 

 

 



 

 

 



 

F / (1 + i × n) = A × n / (1 + i × n) 



 

 

 



 

 

2 тапсырма Жыл сайынға және квартал сайынғы жылдың 40 % күрделі пайыз 

ставкасы кезіндегі 100 ақша. бірл. Болдыру үшін қанша жыл қажет екен? 

 

3 тапсырма 300 ақша. бірл. мөлшерде несиені 4 жылға алу үшін қандай шарттар 

пайдалы: күрделі пайыз негізінде жылдың 10%  немесе қарапайым пайыз негізінде 

жылдың  12%  мерзімнің соңында бір рет? Жылына бір рет тең төлем бойынша? 

 

4 тапсырма  Жылда жиналатын 40% жылдық күрделі пайыз ставкасы 

негізіндегі 220 ақша. бірл. еселендіру үшін неше жыл қажет? Квартал сайын? 

 

5 тапсырма  Кәсіпорынның жалпы капиталы  100+5n млн. тенге, оның ішінен 

80%  - 


меншікті  қаражат  және  20%  -  қарызға  алынған  қаражат,  өзінің  капиталын 

ұлғайтуды жоспарлайды. Жалпы капиталдың рентабельдігі 10% құрайды. 

Қаржыландырудың жақсы стратегиясын таңдау. 

А стратегиясы болжамдайды: 

өзіндік капиталды 60 млн. тенгеге арттыру



қарызға берген капиталды 40 млн. тенгеге арттыру; 

банктік пайыз 8%. 



В стратегиясы болжамдайды: 

өзіндік капиталды өзгеріссіз қалдыру; 



қарызға берген капиталды 100 млн. тенгеге арттыру; 

банктік пайыз 6%.  



С стратегиясы болжамдайды: 

өзіндік капиталды 80 млн. тенгеге арттыру; 



қарызға берген капиталды 20 млн. тенгеге арттыру; 

банктік пайыз 10%.  



 

Тапсырманы шешу нұсқасы: 

ең жақсы стратегия болып, мұндағы меншікті капиталдың рентабельділігі 



максималды болатын стратегия саналады; 

меншікті капиталдың рентабельділігі формула бойынша есептелінеді: 



 

 

 



 

мұндағы П – пайда; 



Км

Кқ

П

Рмк

=



1

1

)



1

(

)



1

(

)



1

(



×

=



×

×

+



+

+

i



i

i

n

n

n

i

F

i

p

)

1



(

)

1



(

)

1



(

1

i



i

i

n

n

n

i

A

F

+

+



+

×



×

=

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 



 

56 


Кз – қарызға беру капиталының пайызы; 

Кс – меншікті капитал; 

 

 

 



4 тақырып Кәсіпкерлік ұйымдарды кадрлық қамтамасыз ету 

Сабақтың мақсаты – кәсіпкерлік қызметтің персонал санын жоспарлау әдістері 

туралы студенттерге ұсынуды және оларды басқаруды қалыптастыру. 



Сабақ жүргізу әдісі -  жеке тапсырмалар.  

 

1 тапсырма 6 кесте негізінде жеке меншікті шағын өндірістік фирманың жұмыс 

уақытының жылдық балансын есептеу. 

 

6 кесте  - Жұмыс уақытының балансы (бес күндік жұмыс аптасы) 



р/с 

Көрсеткіштердің атауы 

Шартты 

белгілер 

Өлшем 

бірліктер 

Белгілер 

Уақыттың күнтізбелік қоры  



F

к 

күндер 



 

1.1 


Жұмыссыз күннің саны 

F

ж.к. 



күндер 

 

1.1.1 



Мерекелер күні 

F

мер. 



күндер 

 

1.1.1 



Демалыс күндері 

дем. 



күндер 

 



Уақыттың номиналды қоры  

F

ном. 



күндер 

 

2.1 



Жұмысқа келмегендер 

F

келм. 



күндер 

 

2.1.1 



Кезекті және қосымша демалыстар  

F

дем. 



күндер 

 

2.1.2 



Біліктіліктерді арттыру курстары 

б.а.к. 



күндер 

 

2.1.3 



Сырқаулар 

F

а. 



күндер 

 

2.1.4 



Декреттік демалыстар 

F

декр. 



күндер 

 

2.1.5 



Басқалары 

F

басқ. 



күндер 

 

2.1.6 



Әкімшілік демалыстар 

F

әкімш 



күндер 

 

2.1.7 



Келмегендер 

F

келм. 



күндер 

 



Жұмыс күнінің саны 

F

ж.с. 



күндер 

 



Жұмыс күнінің орташа жалғасы  

 



жалғ. 

сағат 


 

4.1 


Уақыттың жоғалуы 

жоғ. 



сағат 

 

4.1.1 



Жас  өспірімдер  және  бала  емізетін 

аналарға жеңілдіктер  

жеңілдік. 



сағат 

 

4.1.2 



Фирмаішіндегі қарапайым 

қарап. 



сағат 

 

4.2 



Жұмыс күнінің орташа жалғасуы  

 



эф. 

сағат 


 

Жұмыс  уақытының  тиімді  жылдық 



қор  

 

Т тиім. 



сағат 

 

 



 



тапсырма 1 тапсырма негізінде, егер өндірістік бағдарламаның жылдық еңбек 

көлемі  1380500  адам.  сағаты  құраса  шағын  өндірістік  фирманың  негізгі  персоналын 

есептеу. 

 



тақырып Кәсіпкерлік құпия және оны қорғау әдістері 

Сабақтың  мақсаты  –  кәсіпкерлік  құпия  туралы  студенттердің  ұсынысын 

қалыптастыру. 



Сабақ жүргізу әдісі -  жеке тапсырмалар.  

 

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 



 

57 


Бағыт бойынша семинарлық сабақты жүргізу: 

кәсіпкерлік құпияның мәні; 



кәсіпкерлік  құпияның  түрлері:  экономикалық,  өнеркәсіптік,  ғылыми-

техникалық, технологиялық, коммерциялық

кәсіпкерлік құпиядан құралған, мәлімдеменің құрамы және көлемі; 



кәсіпкерлік құпияның шекаралары; 

коммерциялық құпияны қосатын мәліметтерді анықтау бойынша ұсыныстар; 



коммерциялық құпияны ашудан кәсіпорынның жоғалуы. 



 



тақырып Кәсіпкерлік қызметтегі тәуекелдер 

Сабақтың  мақсаты  –  тәуекел  түсініктері  туралы  студенттердің  кешендік 

ұсыныстарын, олардың түрлерін және бағаларының әдістерін қалыптастыру.  



Сабақ жүргізу әдісі – жеке тапсырмалар, тапсырмаларды шешу.  

 

1  тапсырма  Капиталдық  салымын  (550+n)  мың.  теңгені  құрайды.    1  кестеге 

сәйкес, капиталдық салымдарын әзірлеу үш нұсқамен қарастырылуы мүмкін. 

 

 



кесте- Капиталды салымын меңгеру нұсқалары  

Нұсқалар 

1 год 

2 год 


3 год 

4 год 


Итого 

нұсқа 



25% 

25% 


25% 

25% 


100 % 

нұсқа 



10% 

15% 


20% 

55% 


100 % 

нұсқа 



55% 

20% 


15% 

10% 


100%  

 

Капитал салымын меңгеруінің жақсы нұсқасын таңдау және капитал салымының 



қатуынан инвесторлардың экономикалық зиянын бағалау. Есебін 2 кестеде ұсыну. 

 



кесте – Капитал салымының нұсқаларын талдау  

Жылдар  Уақыт, 

капиталды 

салым 


аяқталмаған 

құрылыста 

болған кездегі   

(T-t) 


Нұсқа  бойынша 

капиталды 

салымды бөлу  

Е = 0,1 кезінде 

келтірілген 

коэффициент 

Капитал 

салымы, 


жылдың 

соңына 


келтірілген–  зауыт 

эксплуатациясының 

басына  

1 В  2 В  3 В 

1 В 

2 В 


3 В 

жыл 



 

 



 

 

 



 

 



жыл 

 



 

 

 



 

 

 



жыл 


 

 



 

 

 



 

 



жыл 

 



 

 

 



 

 

 



Барлығы   

 

 



 

 

 



 

 

 



Тапсырманы шешу нұсқасы: 

қатайған капитал салымы – бұл ақша қаражаты уақытша айналымнан алынған 



және табыс әкелмейді; 

капитал салымының коэффициенті формула бойынша есептелінеді   



 

 

 



мұндағы Т-t – келтірілген капитал салымы қатқан кездегі уақыт; 

k

пр



 

= (1+Е)


T-t

 



Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 

 

58 


E – 

Нормативті тиімділік (банктік пайыз). 

 



келтірілген капитал салымы формула бойынша есептелінеді  



 

 

 



капиталдық  салымды  меңгеруден  экономикалық  зияны  құрылыстың  әр  жыл 

сайынғы формуласы бойынша есептелінеді  

 

 



 

 

 - 



экономикалық  зияны  минималды,  капитал  салымын  менгеру  нұсқасы  жақсы 

болып есептелінеді. 



 



тақырып Кәсіпкерлік қызметтің инфрақұрылымы 

Сабақтың  мақсаты  –  кәсіпкерлік  қызметтің  инфрақұрылымы  туралы 

студенттерге  ұсынуды қалыптастыру. 



Сабақ жүргізу әдісі -  жеке тапсырмалар. 

 

Бағыттар бойынша семинар сабақтарын жүргізу: 



кәсіпкерліктің инфрақұрылымының ерекшеліктері және мәні;  

кәсіпкерлік  қызметтің  инфрақұрылымы  институты  ретінде  шағын  бизнес 



орталығының қалыптасуы; 

шағын кәсіпкерліктің ақпараттық қызмет көрсетуін қамтамасыздандыру; 



шетелдерде кәсіпкерлік инфрақұрылымның дамуы. 

 

11 

тақырып Кәсіпкерлік қызметтің тиімділігін бағалау және талдау  

 

Сабақтың  мақсаты  –  кәсіпкерлік  қызмет  тиімділігінің  жаңа  бағалауын 

студенттерге қалыптастыру.  

Сабақ жүргізу әдісі -  жеке тапсырмалар. 

1тапсырма 2 тақырыптың тапсырмасын орындау негізінде кәсіпкерлік қызмет 

тиімділігінің негізгі көрсеткіштерін есептеу. 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Кпр = Кв×k

пр



 



Эзиян. = Кпр - 

 

 



Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 

 

59 


 

ДӘРІСХАНАДАН ТЫС САБАҚТАР ӨТКІЗУ БОЙЫНША 

ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР 

 (

Білімгерлер үшін) 

 

«

Кәсіпкерлік қызметтің негіздері» пәні бойынша 

 

Мамандық: 5В050700 - Менеджмент 

 

1. 



Дәрісханадан тыс сабақтар өткізу бойынша әдістемелік нұсқаулар, ОСӨЖ 

және СӨЖ рәсімдеу талаптары. 

СӨЖ  тапсырмалары  оқытушының  қатысуынсыз  және  аудиториядан  тыс 

орындалады. СӨЖ-дің негізгі міндеті семинарлық сабақтар мен дәрістерге дайындау. 

Семинарлық  сабақтарда  тақырыптың  негізгі  сұрақтары  қарастырылады.  Семинарлық 

сабақтың  тақырыптық  жоспары,  негізгі  және  қосымша  әдебиеттер  тізімі,  семинарлық 

сабақ  тақырыптарына  қатысты  әдістемелік  кеңестер  не  және  қалай  істеу  керек  деген 

сұрақтарға  жауап  береді.  Семинарлық  сабақ  тақырыптарына  қатысты  әдістемелік 

кеңестерді  мұқият  талдап,  семинарлық  сабақтың  тақырыптық  жоспарының 

сұрақтарына жауаптардық өздерің дайындаңдар. Әрбір сұрақты дайындау барысында 

қысқаша  әрі  сызба  жүзінде  негізгі  ережелер  мен  жауап  тезистерін  дайындап, 

формулалар  мен  символдарды  СӨЖ  дәптеріне  жазыңдар.  Дайындалып  болғаннан 

кейін  өзін-өзі  тексеріге  арналған  сұрақтар  көмегімен  өз  білімдеріңді  тексеріңдер. 

Өздерің  талдай  алмаған  сұрақтарды  жазып  алып,  дәрісте  немесе  СӨЖО  процесінде 

оқытушыға қойыңдар.  

СӨЖ тапсырмалары дәріске дейін орындалу керек. Ал дәрісте дербес алынған 

білімдер тереңдетіліп, кеңейтілуі керек.  

Алайда семинарлық сабақта қарастырылатын сұрақтар көлемі тақырыптың толық 

мазмұнын қамтымайды. Сондықтан студент өз білімін одан әрі тереңдету мен кеңейту 

бойынша жұмыс жасауы қажет. Бұл СӨЖО процесінде жүзеге асырылады. Сондықтан 

СӨЖО-да  тақырып  мазмұнын  толық  ашатын  қосымша  сұрақтар  мен  есептер, 

жаттығулар қарастырылып, талдау жасалады.  

СӨЖ формалары мен мазмұнын өңдеу.  

«Әлеуметтік-экономикалық  жоспарлау»  курсының  ерекшеліктері  СӨЖ 

формаларының кең жиынымен байланысты. Бұл мынадай формалар:  

-

 



оқытушы берген дәріс конспектілерін талдау;  

-

 



семинарлық сабаққа негізгі оқулық бойынша дәріс конспектісін дайындау;  

-

 



белгілі тақырып бойынша реферат дайындау;  

-

 



реферат, эссе, баяндамаларды өзара рецензиялау; 

-

 



курс терминдері бойынша сөздіктер мен сөзжұмбақтар құру;  

-

 



аса жоғары есептерді шығару; 

-

 



статистика мәліметтерін талдау; 

-

 



кәсіпоын іс - әрекетін модельдеу; 

-

 



топтық жобаға қатысу;  

-

 



таңдалған тақырып бойынша презентация жасау;  

-

 



глоссарий жасау;  

-

 



тақырып бойынша шолу жасау. 

Жоғарыдағылардың кейбіреулерінің мазмұны мынаған байланысты:  



Тақырып бойынша шолу жасау – бұл дегеніміз басылым мен Интернеттің ақпарат 

ресурстарын тартумен ұсынылатын тақырып бойынша жазбаша 1-2 бет қысқаша шолу 

жазу дегенді білдіреді.  

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 



 

60 


Глоссарий  –  қазақ  және  орыс  тілдерінде,  мүмкін  болса  шет  тілдеріне  аудару 

арқылы  терминдер  мен  түсініктердің  қысқаша  түсіндірмесі;  ол  берілген  тақырып 

бойынша  орындалады.  Глоссарийді  құру  макроэкономиканың  түсініктілік  аппараты 

білімінің қалыптасуына және оны пайдалану дағдыларының өңделуіне ықпал етеді.  



Реферат,  СӨЖ-дің  неғұрлым  кеңейтілген  формасы  бола  отырып,  әдебиетке 

міндетті  түрде  шолу  жасау  арқылы  белгілі  тақырыпқа  баяндама  жасауды  немесе 

ғылыми жұмыс, кітап мазмұнын баяндауды білдіреді. Рефератты оппонирлеу неғұрлым 

қызықты  да  ғылыми  жұмыс  болып  табылады.  Осының  нәтижесінде  жұмысқа  талдау 

жасау, пікір – талас жүргізу дағдысына ие болады.  

Коллоквиум  білімді,  әңгімелесу  формасында  нақты  оқытылатын  пәннің  түрлі 

тақырыптары бойынша дайындық деңгейін айқындауға мүмкіндік береді.  



Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар, тәртіп бойынша, ерекше құрылымға ие, 

сондықтан жауаптар жиналған материалды талдау негізінде ғана берілуі керек.  



Эссе  –  бұл  сын  мен  публицистиканың  түрлі  жанрларында  өзекті  әлеуметтік  – 

экономикалық мәселелерге деген өз ойларын білдіру, баяндау.  



Дәріс конспектілеріне талдау жасау, өткен материалды қайталау бағдарламалық 

материалды игеруге, теориялық білімдерді нығайтуға мүмкіндік береді.  



Есептер  мен  сандық  тапсырмаларды  шығару.  Оларды  орындаудың  мақсаты 

тәжірибелік  сұрақтарды  шешуде  теориялық  білімдерді  пайдалану  дағдысы  мен 

ептілігіне ие болу болып табылады.    

Мақсаттар  бұтағын  құру  –  ол  үшін  тыңдаушыларға  тақырыпты  таңдап, 

деңгейлер  бойынша  мақсаттарды  белгілеу,  барлық  деңгейлердегі  тапсырмалар  мен 

жоспарларды  анықтау,  осы  мақсаттарға  қол  жеткізуде  кәсіпорындардың 

ұйымдастырушылық  құрылымдарын  анықтау,  жұмыс  сапасының  өлшеуіштері  мен 

тапсырманы бақылау формаларын таңдау ұсынылады.  

Презентация  –  тыңдаушы  өзінің  презентациясы  үшін  кез  –  келген  тақырыпты 

таңдап,  презентацияда  қарастырылатын  кез  –  келген  аспектіні  түсінуін  не  түсінбеуін 

білдіре  алады;  презентация  тақырыптың  неғұрлым  ашылғаны  және  сырт  көздерден 

қаншалықтықызығушылық  тудырғаны,  сондай  –  ақ  тыңдаушының  қарастырылып 

отырған мәселені қаншалықты кәсіби деңгейде қарастыруы тұрғысынан бағаланады.  

Оқытушылық  нақты  жағдайлар  (кейстер)  –  тыңдаушыларға  сұрақтарға  жауап 

беру немесе мәселеге қатысты өз көзқарасын білдіру бойынша көптеген қарапайым да 

күрделі  жағдайлар  ұсынылады;  неғұрлым  дайындалған  тыңдаушыларға  өз  кейсін 

жазуға болады.  



Іскерлік ойындар тыңдаушыда болашақ кәсіби іс - әрекеті үшін қажетті дағдыны 

өңдеуге көмектеседі; кейбір ойындар бойынша үйде дайындалып немесе кітапхана мен 

өндірісте аяқтау қажет.   

Топтық жоба (мысалы, кейстік жағдайды құру немесе шешу бойынша)– топта 3-

5 адамнан артық болмауы керек, әрбір топ өз жобасын өңдеуі керек.  

Жеке  жоба  –  неғұрлым  дайындалған  тыңдаушылар  өз  қалауы  бойынша 

орындайды;  жұмыс  тақырыптың  әмбебаптылығымен,  зерттеушілік  сипатымен 

ерекшеленуі керек; жоба нәтижелері ғылыми конференцияда ұсынылуы мүмкін.   

СӨЖ (СӨЖО) тиімді ұйымдастыруға қатысты тыңдаушыға ұсыныстар  

 

Өткен  материалды  қайталау.  Өткен  дәріс  материалын  қайталау  өзіндік 

жұмыстың  неғұрлым  маңызды  түрі  болып  табылады.  Материал  неғұрлым  терең  де 

толығырақ  өңделсе,  соғұрлым  өзіндік  жұмыстың  басқа  түрлерін  орындауда  оңайырақ 

болады.  Бірінші  сабақтан  бастап,  өткен  дәріс  материалымен  жүйелі  де  үнемі  жұмыс 

жасау кейінгі дәріс материалын түсіну мен тәжірибелік және лабораториялық сабақтар 

материалдарын игеру үшін қажетті жағдай болып табылады. 

 

Материалды өңдеуге кірісе отырып, мыналарды жүзеге асыру керек:  



-

 

жұмыс орнын анықтау;  



Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 

 

61 


-

 

егер үйде жұмыс жасау үшін қажетті жағдайлар болмаса, университет пен қалалық 



кітапхана қызметтеріне жүгіну;  

-

 



дәріс конспектісіне ие болу;  

-

 



курс бағдарламасына ие болу;  

-

 



ұсынылатын әдебиетке ие болу (оқулық, есеп кітапшалары), қажет болған жағдайда 

материалдар мен құрал – жабдықтарға ие болу. 

         

Жұмыс әдісі:  

-

 

дәріс  материалын  дереу  қайталау  (кейінге  қалдыруға  болмайды,  себебі  дәріс 



мазмұнын ұмытып кетуге болады);  

-

 



конспектімен  жұмыс  жасай  отырып,  әдебиетке  сілтеме  жасап  (бұл  емтиханға 

дайындалу барысында қажет), қажетті толықтырулар мен түзетулерді енгізу;   

-

 

тақырыппен  жұмыс  жасау  материалды  толық  түсіну  мен  есте  сақтауға  дейін 



жалғасуы керек; 

-

 



тақырыппен  жұмыс  жасау  оқулықтар  мен  пособияларда  келтірілген  есептер  мен 

мысалдарды талдаумен аяқталады;  

-

 

егер  тақырыппен  жұмыс  жасаудан  кейін  түсініксіз  сұрақтар  қалса,  онда  оларды 



оқытушыға кезекті дәріс барысында қою керек.  

 

Есептер мен сандық тапсырмаларды шығару. Тапсырманы орындау әдістемесі:  

-

 



аталмыш  тапсырмаларды  орындауды  аталмыш  тақырып  бойынша  дәріс 

материалын қайталаудан кейін ғана бастауға болады;    

-

 

есептерді шығаруға кірісе отырып, оның шартын мұқият оқу; 



-

 

шығару жоспарын ойластыру;  



-

 

есепті шығару барысында қолданылатын формулаларды анықтау;   



-

 

формулаға кіретін шамалардың мағынасына тағы бір рет үңілу;  



-

 

шығаруды алдымен жалпы түрде жүзеге асырып, содан кейін әріптік шамалардың 



сандық мәндерін қою керек;   

-

 



аралық және соңғы шешім нәтижелерінің өлшем бірліктерін көрсету;  

-

 



 

дұрыс шешімге талдау жасау.  



Коллоквиумдарға  дайындық.  Кейбір  пәндер  бойынша  курс  тарауының 

теориялық бөлімін меңгеру дәрежесін бағалау үшін колоквиум өткізіледі.  

       

Осыдан шығатыны:  



-

 

коллоквиумда  қарастырылатын  сұрақтар  бойынша  теориялық  материал  тағы  бір 



рет қайталануы керек;  

       


Бақылау жұмыстарына дайындық. Бақылау жұмыстарын өткізудің мақсаты:  

-

 



бакалавриаттың ағымдық үлгерімін тексеру;  

-

 



топ бакалавриаттарының дайындығын анықтау;  

-

 



үлгерімділігі нашар тыңдаушылармен жұмыс әдістемесін ұйымдастыру;  

Тыңдаушылар бақылау жұмысына дайындала отырып, мыналарды жүзеге асыруы 

қажет:  

-

 



бақылау жұмысының тақырыбын білу;  

-

 



теориялық  материалды,  аталмыш  тақырыптағы  негізгі  формулалар  мен  есепті 

шығару әдістерін ойға түсіру; 

-

 

оқулықта  талданған  есептер  мен  мысалдарды,  және  тәжірибелік  сабақтарда 



қарастырылған есептерді қайта қарастыру, 

Егер  студент  бірінші  дәрістен  бастап,  өткен  материалмен  жүйелі  түрде  жұмыс 

жасаса, онда бақылау жұмысына дайындалу еш қиындық тудырмайды және ол көп 

уақытты алмайды.  



Жобаны орындау. Жобалар мен жұмыстарды орындау барысында кафедраларда 

тапсырмалармен бірге берілетін әдістемелік нұсқамаларды басшылыққа алу керек.  

Тапсырманы орындау тәртібі: 

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 



 

62 


-

 

тапсырманы  орындауға  өзіндік  жұмыс  графигімен  бекітілген  мерзімнен  кеш 



кіріспеу керек;  

-

 



егер тапсырманы орындау барысында қиындықтар туындаса, онда курстың сәйкес 

тақырыбына оралып, толықтырып, тапсырманы орындауға қайта кірісу керек;  

-

 

осыдан  кейін  де  қиындықтар  болса,  онда  оқытушыға  қосымша  сабақтарға  келу 



керек;  

-

 



алынған шешімге талдау жасау,  

-

 



тапсырманы  қорғауға  дайындала  отырып,  теорияның  сәйкес  ережелерін  тексеріп, 

кейбір мәліметтердің өзгеруі жағдайындағы шешімді ойластыру;  

-

 

тапсырманы орындау барысында қолданылған әдісті түсінгенге көз жеткізу;  



-

 

тапсырма  графикпен  бекітілген  мерзімнен  кеш  қорғалмауы  керек,  өйткені  ол 



академиялық берешек болып саналады.  

          

Өзіндік жұмысқа берілетін уақыт айтарлықтай шектелген болғандықтан, өзіндік 

жұмысты тиімді жоспарлауға үйреніп, өзіндік жұмыс дағдыларын меңгеруге ұмтылып, 

тәжірибе алып, тиімді түрде жұмыс істеп және жұмысқабілеттілігін сақтау үшін саналы 

түрде  демалу  керек.    Сондықтан  әрбір  оқытушы  мен  кафедраның  тыңдаушылардың 

өзіндік жұмыс әдістемесіне үйрету жауапкершілігі артуда.  

 

 

 

 

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 



 

63 


 

ПӘНДІ ОҚУЛЫҚ ЖӘНЕ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК ӘДЕБИЕТТЕРМЕН ҚАМТУ КАРТАСЫ



  

 

Оқу пәні:                     «Кәсіпкерлік қызметтің негіздері» 



 

Кафедра:                          Менеджмент 

Мамандық:    

   


5В050700- Менеджмент 

Пән бойынша жалпы сағат саны: 135 с., оның ішінде: дәрістер 15  

Практикалық сабақтар (семинарлар): 15 с. ; ОСӨЖ – 15 с. ; СӨЖ– 45;                 

Сабақ түрлері 

Оқулық немесе оқу-әдістемелік әдебиеттердің атауы, авторы, 

қаласы, баспасы, басылған жылы 

 

Білімгер саны 

Университет 

кітапханасындағы 

оқулықтар саны 

 (

кафедрадағы) 

Студенттерді 

әдебиетпен қамту 

(гр.4/гр3) * 100% 

 



 

 



 



 

Дәрістер 

Оқу әдістемелік кешен «Кәсіпкерлік қызметтің негіздері», 2014 ж. 

Низамдинова А.К. 

20 


133 

Даников Л.П. «Кәсіпкерлік және бизнес» М., Маркетинг, 2009. 

 



10 



67 

 

Камаев В.Д. «Экономика және бизнес. Кәсіпкерліктің теориясы және 



тәжірибесі» М., Экономика 2009 



33 

Практикалық 

сабақтар 

«Негізгі кәсіпкерлік қызметі. Экономикалық теория. Маркетинг қаржылық 

менеджмент» редакциясы Власовой В.М.,  М., қаржы және статистика 2011 

15 



100 

.  «Негізгі кәсіпкерлік ісі» Основа М.Ю., Вен М., 2010. 



13 



Мамыров Н.К., Смагулова Н.Т. және басқалары «Негізгі кәсіпкерлері» 

Алматы, Экономика 

10 


67 

ЖИЫНТЫҒЫ: 

 

 

100 



  

Пәннің оқулық және оқу-әдістемелік әдебиеттермен қамтылуы – 100% 

 

Оқытушылар: ________________________ Низамдинова А.К. 



                           

Оқыту түрі: 

күндізгі:            2 курс, 3 семестр 

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 



 

64 


Кафедра меңгерушісі «Менеджмент» _________________ Сисенова А.Т. 

 

«____»___________ 2014 



ж. 

 

     



КЕЛІСІЛГЕН 

Кітапхана директоры______________ Т.В.Гора 



 

 

Ф УТ 703–05–14. Пәннің оқу-әдістемелік кешені. ТУ СМЖ. Үшінші басылым 



Document Outline

  • СИЛЛАБУС
  • Студеннтердің рейтингі
  • ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР
  • - Мультимедиа –дәріс. Дәрістік материалға өзіндік жұмыс жасау интерактивті компьютерлік оқу бағдарламасын талдау болып табылады. Бұл мультимедиалық құралдарды қолдану арқылы құрылған теоретикалық материалдардың оқу құралы. Әрбір білімгер оқытылаиын ма...
  • Осындай бағдарламаларда оқытылатын эффект маңызды бөлімшелеріне ғана байланысты жетпейді, сонымен қатар, достық интерфейске де және қолдануына байланысты. Мысалы: білімгердің теоретикалық оқу материалдарын қандай деңгейде меңгергенін бағалау мақсатынд...
  • - Дәстүрлі оқытылатын басылымдар: электронды тексттік дәріс, қосымша конспектілер, теоретикалық материалды оқудағы әдістемелік құрал және т.б.
  • Электронды тапсырмалар немесе мәліметтер базасы. Бұл жерде типтік және оқу курсы бойынша барлық негізгі тақырыптарға арналған бірегей тапсырмалар. Сонымен қатар, электронды тапсырмалар бір уақытта жаттықтырушы қызметін де орындайды. Оның көмегі арқылы...
  • ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР


1   2   3   4   5   6   7


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал