Мен Бақырғани өз еңбектерінің бірінде «Баб тар дың бабы Қорасанда, сансыз бабтар Үндістанда, Бабтар басы Арыстанбаб» деп жазған екен



жүктеу 3.34 Mb.

бет1/24
Дата08.09.2017
өлшемі3.34 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

Жалғасы 2-бетте 

Жалғасы 6-бетте 

Жалғасы 3-бетте 

ҚА

З



АҚ ЖЕРІНІҢ ХИКМЕ

Т

ТЕРІ



Сопылық ілімнің аса көрнекті өкілдерінің бірі Сүлей-

мен Бақырғани өз еңбектерінің бірінде «Баб тар дың бабы 

– Қорасанда, сансыз бабтар – Үндістанда, Бабтар басы 

– Арыстанбаб» деп жазған екен. Ертеде қазақ бақсылары 

да «Түркістанда түмен баб, Сіздерден медет тілеймін, 

Сайрамдағы сансыз баб, Отырардағы отыз баб, Ең үлкені 

– Арыстанбаб, Сіздерден медет тілеймін» дейтін. Жалпы, 

талай әулиенің ішінде Арыс тан бабтың жоғары тұрғанын 

аңғару қиын емес. Мәсе лен, «Алпамыс  батыр» жырының 

бір нұсқасында Баба түкті Шашты Әзіздің батырдың әкесі 

– Байбөріге пер зент ті болатынын жеткізіп, «Әулиелер 

жиналдық, бас тығы болып Арыстанбаб» деген сөзі бар. 

Ескі әңгі мелерде Арыстанбаб бабамыз осы аймақта 

өмірден өтіп, мәңгілік мекенін тапқаны айтылады. Десе 

де, бай тақ даламыздың қай жерінен де бабамыздың 

атымен аталған мекендерді кездестіруге болады.

Арал теңізінің тап түбінде Ақирек деген мекен бар. 

Жалпы, бұл өңір таулы жер емес. Дегенмен негізінде 

таулы аймақтарда кездесетін қыраттар осы аймақта да 

байқалады. Ақирек биік жерде қоныс тепкен. Қасиетті 

қоныс қазіргі Арал және Қазалы аудандарының қақ 

орта 


сында орналасқан. Аңыздарда Арыстанбабтың 

мәңгілік мекені деп саналатын жеті жер бар делінеді. Бұл 

жер де сондай орынның қатарында саналады. 

Бабамыз дүниеден өткен уақытта исі мұсылман 

баласы арасында келіспеушілік болған деседі. Әрқай-

сысы ол кісінің жансыз денесін өздері өмір сүретін жер-

лерге қоюды дұрыс көреді. Дау-дамайдың оңайлықпен 

оң шешімін таба қоймайтынын анық түсінген мұсылман 

басшылары оны шешудің өзге жолын іздейді. Бабаның 

мүрдесін түйелер керуеніне артып жолға шығады. 

Олардың барлығының түр-түсі бір-бірінен аумайды 

екен. Мүрде қай түйенің үстінде екенін ешкім де біл-

мейді. Түйелер Арабия, Иран, Әзірбайжан, Өзбекстан

Қырғызстан және Қазақстан аймақтарын басып өтеді. 

Оның әрқайсысында бір-бір түйеден шөгіпті. Соңғы екеуі 

қазақ даласына дейін жеткен көрінеді. Бірі Оты 

рар 

алқабындағы қазіргі Арыстанбаб кесенесі орын тепкен 



жерге шөксе, соңғысы Арал топырағындағы Ақирек 

жеріне дейін келген.



Ақиректегі 

Арыстанбаб 

кесенесі ме?

ОЙ-КӨКПАР



Өзіндік мектеп қалыптастыра алатын ықпалды тұлғалардың болмауынан отандық шоу-бизнес кенжелеп тұрған жоқ па?

Құмай құсқа «сақал» қайдан жабысты?

Әділжан бауырымыз, негізінде, та-

зыға қосылып айтылатын «құмай» сө-

зінің мағынасын таппақ, ашпақ бо лып 

көп ізденгені, халық арасына сұрау 

салып, кейбір мамандар, ғалымдардан 

сұрастырып, аңыздарға да назар сал-

ғаны білінеді. Сосын «құмайдан та зы 

шық қан» деген жорамалға да соқ пай 

кет 


пейді. Алайда «құмай құс, міне, 

мынау» дейтіндей ешқандай дәйек тап-

паған сыңайлы. Тек жаһандық желі 

сана латын интернеттен «таулы жерді 

мекендейтін үлкен құс» дегенге саятын 

деректерге жолығыпты. 

Ал енді осы сұраққа сол құмай құс-

ты көзімен көріп, қолымен ұстаған адам 

және де биолог маман ретінде жауап 

бе ре кеткен әрі құмайды газетке суре ті-

мен қоса жариялаған абзал деп түйдім. 

Менің пайымымша, құмай құс ешқайда 

да жоғалған жоқ, тек оның атауын 

өзгер  тіп  жіберген.  «Қазақ стан ның  жа н-

уар лар әлемі» атты үлкен эн цик ло пе-

дияда да құмай дың суретінің ас тына 

қазақ ша сын да  «сақалтай»,  орыс ша-

сын да «бородач» деп беріліпті. Бұдан 

шығар қорытынды: кітапты құрас тыру-

шылар осы құстың атауын тікелей 

орысшадан аударған не бол маса әлгі 

құсты қазақша атауымен емес, моң ғол-

ша атауымен аударып, жа зып жіберген. 

Орысшадан тура аудар ғы сы келгендер 

болса, оны «сақалды» деп аударулары 

керек еді. Мұндай мәселеге қатысты 

тағы бір мысал: Барқытбел тауын жоң-

ғар шапқыншылығы кезінде келген 

моңғолдар суыры көп болған соң 

«Суыр лы», яғни моңғолша айтқанда, 

«Тар вгатай» деп өздерінше атап кеткен.

Кеше Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев 

Қазақстанға ресми сапармен келген Монако Князы                       

II Альбермен кездесті. 

Кездесудің салтанатты рәсімінен кейін мемлекет 

басшылары саяси, сауда-экономикалық, инвестициялық, 

экологиялық және мәдени-гуманитарлық, ынтымақтастық 

мәселелерін талқылады.

ОЙТҮР


ТКІ

Әңгімелесу барысында Елбасы 

бұл II Альбердің Қазақ 

стан 


ға 

алғашқы сапары екенін атап өтті.

– Мен Сіздің жас, тәуелсіз мем-

лекет – Қазақстанды көру үшін кел-

геніңізге қуаныштымын. Қазақстан 

мен Монако арасындағы ынты мақ-

тас тықтың тарихы осыдан басталады 

деп үміттенемін. Сізді қабыл дағаным 

және Сізбен танысқаным маған 

жылы әсер қалдырды. Астанада Сіз-

дің анаңызға, княгиня Келли Грейске 

арналған көрме өтуде. Бұл – қазақ-

стандықтар үшін маңызды оқиға. 

Сіздің біздің елімізбен және оның 

адамдарымен танысу мүмкіндігіңіз 

бар. Сіз біздің бұрынғы астанамыз 

Алматыда да боласыз. Сіздің сапа-

ры ңыз есте қаларлықтай әрі әсерлі 

бола рына сенемін, – деді Мемлекет 

басшысы.


Өз сөзінде Монако Князы II Аль-

бер Нұрсұлтан Назарбаевқа жы лы 

қабылдауы мен достық ниеті үшін 

алғысын айтты.

– Делегация және өзім де 

Монакода жүріп осынау жылылықты 

сезіндім. Сондай-ақ мен анама арнал-

ған көрмені өздеріңіздің жас 

елордаларыңыз  Астанада ұйым-

дастыруға келісім бергеніңіз үшін Сізге 

ризашылығымды  білді ре мін.  Сіздің 

көрменің ашылуына қаты сатыныңыз 

мен үшін үлкен құрмет. Сіз өте қызықты 

көрмені тамашалай аласыз. Ол мен 

үшін де өте маңызды әрі менің есте-

ліктеріммен бай ланысты. Сіз менің 

анамның өміріне және Монако князь-

дығы өміріне бай ланысты қызықты 

және көңіл толқытарлық экспо-

наттарды көретін боласыз. Мен бұл 

көрменің өткеніне, бұл идея осында 

жан-жақты қолдау тапқанына өте 

қуаныштымын, – деді II Альбер. 

Келіссөздердің қорытындысы 

бойынша мемлекет басшыларының 

бірлескен декларациясы қабыл дан-

ды және ҚР Сауда өнеркәсіп палатасы 

мен Монако Экономикалық даму 

пала тасы  арасындағы  ынты мақ тас-

тық туралы келісімге қол қойды. 

Алматы

+15..  +17



о

+2..  +4


о

+1..  +3


о

-2..  -4


о

Астана


ИƏ

АҢДАТПА

ЭКОНОМИКА АЙНАСЫ

...дедім-ай, ау!

-бетте

3

ЖОҚ

– Қазақта «бас екеу болмай, мал 

екеу болмайды» деген бар, яғни әнші 

мен бастаушы тұлға бірікпей, көп нәр-

сенің кенже қалып отырған жөні бар 

шығар. Бірақ шоу-бизнестің ша рық-

тап дамымай отыруына себеп жал ғыз 

осы саладағы ықпалды адам дар дың 

жоқтығы болып тұр дегенмен келісе 

алмаймын. Өйткені оның көптеген 

фак торлары бар. Ресейде де бар лы ғы 

бірігіп жатқан жоқ, әйтсе де жеке-

леген тұлғалар ол жақта сонша лық ты 

ықпалды әрі осы салаға жанын сала 

жұмыс істейді. Соған сай ақша да 

түседі. Оған бір жағы біз секілді өз 

эстрадалары онша дамымаған елдер-

дің әншілерінің сол Мәскеуге барып 

көрінгісі келетін әдеті де жақсы жа ғы-

нан ықпал етіп отыр.  

Анам айтқан 

жалған сөздер

-бетте

-бетте

-бетте

3

4



5

ДАТ!

Ұлттық қадір-қасиетті 

қастер тұтатын қауым 

азайып барады



150,84

194,22

24,17

13232,62

987,93

1712,00

4,81

1,28

1440,58

107,85

ДОЛЛАР


ЕВРО

РУБЛЬ


ЮАНЬ

EUR/USD


DJIA

KASE


RTSI

BRENT


GOLD

(ICE)

(NYMEX)

с

с



с

с

Бейсен ҚҰРАНБЕК,  «Қазақстан» 



ұлттық телеарнасындағы «Айтуға 

оңай...» ток-шоуының жүргізушісі:

– Ток-шоу да той сияқты, сөз бер-

мегендер ренжіп кетеді.

(Фэйсбуктағы жазбасынан)

А с т а н а   у а қ ы т ы м е н   1 8 . 0 0   б о й ы н ш а

Монако Князы әулетінің 

тарихын ала келді

Майра ІЛИЯСОВА,

ҚР еңбек сіңірген әртісі,

әнші, продюсер: 

Жеңіс СЕЙДОЛЛАҰЛЫ,

әнші, композитор, ҚР еңбек 

сіңірген қайраткері:  

Алла Пугачева десе, күллі Ресей эстрадасы табанынан 

тік тұрып қошемет көрсетуінің себебі – жалғыз оның 

теңдессіз әншілігінде емес, оның өзінен кейінгі 

талай жастың эстрадаға келіп, көтерілуіне жасаған 

ықпалында. Сол сияқты Игорь Крутой, Игорь 

Матвиенко, Константин Меладзе секілді 

тұлғаларды арқа тұту арқылы қаншама 

жастар Ресей шоу-бизнесін дамытуға өз 

үлесін қосып жүр. Осы ретте «бізде неге 

сондай ықпалды тұлғалар жоқ, бәлкім, 

бізде шоу-бизнестің қарыштап 

дамымай отыруының бірден-бір 

себебі осы шығар» деген ой туды. 

Сараптап көрелік. 

бетте

6

Абыз даланың аңыздары біздің өткен 



шежіреміз іспеттес. Әрине, ескіден жеткен есті 

әңгімелер тектен-текке айтыла бермейді. 

Олардың барлығы бұрынғы кезеңнен сыр 

шертеді. Біздің халықтың ілгерідегі тыныс-

тіршілігін сол аңыздан табамыз. Кейбір 

адамдар қазақтың тарихы болмаған деген 

бостекі әңгіме айтады. Алайда ықылым 

заманнан бері айтылып жүрген аңыздар мен 

әпсаналар желсөзді жоққа шығарады емес 

пе? Ұлан-ғайыр даламызда өткен әулие 

адамдар біздің даламыздың киелі де қасиетті 

мекен болғанын айғақтайды. Қай өңірге 

барсаңыз да, тамам елдің құрмет тұтатын 

кесенелері мен құпиясы мол орындарға 

кезігесің. Әсіресе оңтүстік аймақта осындай 

орындар көптеп саналады. Түркістанға келген 

адам Отырар төріндегі Арыстанбаб кесенесіне 

арнайы ат басын тіреуге тырысады. Кезінде 

осы топырақтағы ислам дініне мойын бұрған 

жамағаттың рухани ұстазы атанған әулие 

жайлы талай аңызды естіп өстік. 

№196 (878) 

3 қараша, сенбі

2012 жыл


Нұрғали НҮСІПЖАНОВ:

Ағымдағы жылдың тамызында газетіміздің №141 нөмі рін-

де журналист Әділжан Үмбеттің «Құмай құс қайда жүр екен?» 

атты мақаласы жарияланған болатын. Онда автор «құмай» 

сөзінің астарына үңіле келе, ондай сөздің қолданыстан шығып 

бара жатқанына назар аударып, осындай құс атаулының да 

кейінгі кезде көп айтылмай кеткенін қаперге салады. «Құмай 

құс қайда жүр екен?..» деп аяқталатын осы мақаланы оқып, 

әсіресе бала күнімізде аспаннан алып құс көрсек, «құмай, 

құмай» деп тұра қашатын бізді де ойландырған еді. Біз ғана 

емес, көзіқарақты көптеген оқырман бейжай қалмаған болды 

деген ойдамыз. Бұған жақында «Алаш айнасының» Астана 

бюросына келіп, өз пікірін хатқа түсіртіп кеткен Хауан Хайролла 

ағамыздың жауабы да дәлел бола алады. Жоғарыдағы мақала 

жарияланған газеттің сол санындағы сатирик Көпен Әмірбектің 

хадистен келтірген «Өзіңнің біліміңді жұрттың пайдасына 

жаратпасаң, онда алтынды күзеткен қойма ның қарауылы 

ғанасың» деген мысалы да биолог-ұстаз Хауан Хайролланы 

газет арқылы жауап жазуға итермелеген секілді. Соған орай, 

төменде автордың мақаласын толығымен ұсынбақпыз. 

– Келісемін, мен ең басты себеп 

осы дер едім. Бірақ ол бізде ық пал ды 

әншілер жоқ деген сөз емес, мәселе 

кімнің қандай мақсатта жұмыс істеуін-

де. Бізде ортақ бір мақсат, өнер ге жа-

на 

шырлық, соның жоғын жоқ 



тап, 

жыр тысын жырту деген ұғым жоға-

лып бара жатқандай. Оның ор нына 

әркім өз күнкөрісі өз қалта сы ның қа-

мын күйттегенді тәуір көреді. Әйтпесе 

табысты табудайын табады, бастапқы 

кездегідей емес, қазір шүкір деу ке-

рек, халық өнерпаздарын ба ғып отыр. 

Алайда мәселе сол өнер паз дар ха-

лық тан түскен ақшаны халық қа қайта 

жұм 

самай, яғни халық арасынан 



шық қан  жас  жет кін шек тердің  өнерге 

келуіне қол ұшын созуға жұм сауға 

қимай отырғандығында. 

Оралханға 

оралу

Мансұр ХАМИТ (фото)

Салық мәдениеті жоғары 

елдің тұрмысы тәуір



Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

 

eee

e

e

-

-

-

-

m

m

m

m

m

aaa

a

i

i

i

i

l:

:

:

:

:

 ii

i

i

n

n

n

n

n

f

f

f

fooo

o

o

@

@

@

@

@

ааа

а

аа

l

l

l

l

l

aaa

a

a

s

s

s

s

shainasy.kz

Жалғасы 2-бетте 

Жалғасы 6-бетте 

Жа

Жа

Жа

Жа

Жа

лғ

лғ

лғ

лғ

лғ

ас

с

с

с

с

ы 3-бетте 

Қ

А



ЗА

А

АА



А

Қ

Қ



ҚҚ

Қ

ЖЕРІНІҢ ХИКМЕ



Т

ТЕРІ


Сопылық ілімнің аса көрнекті өкілдерінің бірі Сүлей-

мен Бақырғани өз еңбектерінің бірінде «Баб тар дың  бабы

– Қо

о

о



ра

ра

ра



ра

ра

са



а

а

а



нд

нд

н



н

а,,


,

 сансыз ба

ба

ба

а



а

бтар


р

р

р



 – Үнд

д

д



істанда, Бабтар басы 

– Ар


Ар

Ар

Ар



Ар

ыс

ыс



ыс

ыс

ыс



ыс

та

та



та

та

а



т нб

нб

нб



нб

нб

аб



аб

аб

б



б

»

»



»

»

» де



де

де

е



д

п

п



п жа

жа

жа



жа

жа

зғ



зғ

зғ

ғ



зғ

ан

а



ан

ан е


е

е

е



е

ке

ке



ке

ке

ке



е

н.

н.



.

н.

н



Е

Е

Е



Е

Ерт


р

рт

рт



р

еде қазақ бақсылары

да «Түркістанда түмен  баб, Сіздерден медет тілеймін, 

Сайрамдағы сансыз баб, Отырардағы отыз баб, Ең үлкені

– Арыстанбаб, Сіздерден медет тілеймін» дейтін. Жалпы, 

талай әулиенің ішінде Арыс тан бабтың жоғары тұрғанын 

аңғару қиын емес. Мәсе лен, «Алпам

ам

ам



ам

а

ыс



с

с

с



 

батыр» жырын

ын

ын

ы



н

ың 


бі

б

б



б

б

р 



р 

р

р нұ



н

н сқасында Баба түкті Шашт

т

т

т



т

ы 

ы



ы

ы 

ы



Әз

Әз

Әз



Әз

Әз

ізз



з

з

з



ді

ді

ді



ді

ді

ң 



ң 

ң

ң



ба

ба

ба



ба

ба

ты



ты

тырд


р

рд

д



рд

ың

ың



ың

ың

ы



ә

ә

ә



ә

ке

ке



е

е

сі



сі

сі

сі



сі

 

–  Байбөріге перзент ті  болатынын жеткізіп,  «Әулиелер 



жиналдық, бас тығы болып Арыстанбаб» деген сөзі бар. 

Ескі әңгі мелерде Арыстанбаб бабамыз осы аймақта 

өмірден өтіп, мәңгілік мекенін тапқаны айтылады. Десе

де,  бай тақ даламыздың қай жерінен де бабамыздың 

атым

ым

ым



ым

ым

ен



ен

ен

ен



ен

а

а



а

а

а



та

та

та



та

та

лғ



лғ

лғ

лғғ



ан

ан

ан



а

а

м



м

м

м



ек

ек

ек



к

ен

ен



е

ен

е



де

де

де



де

д

рд



рд

рд

рд



рд

і

і 



і 

і

ке



ке

ке

ке



ке

зд

зд



зд

зд

здес



ес

ес

с



е

тіруге болады.

Ар

Ар

А



Ар

А

ал



ал тең

ең

із



ізііін

і

ііің тап



ап

түб


б

б

б



б

ін

ін



і де

де А


А

А

А



А

қирек деген мекен бар. 

Жалпы,  бұл өңір таулы жер емес. Дегенмен негізінде 

таулы аймақтарда кездесетін қыраттар осы аймақта да

байқалады. Ақирек биік жерде қоныс тепкен. Қасиетті

қоныс қазіргі Арал және Қазалы аудандарының қақ

ор

ор

ор



о

ор

та



а

а сында  орналасқан. Аңызд

зд

зд

зд



зд

ар

ар



ар

ар

ар



да

да

да



да

а

А



А

А

А



А

ры

ры



ры

ры

ры



ст

ст

ст



с

ан

а



а

а

а



ба

ба

ба



ба

ба

бт



бт

бт

б



бт

ың

ың



ың

ың

ың



 

мә

мә



мә

мә

ң



ңг

ң

ң



ң

ілік мекені деп саналатын же

же

же

же



же

ті

ті



ті

ті

ті



ж

ж

ж



ж

ер

ер



ер

ер

б



б

б

б



ар

ар

ар



р

р

д



д

д

д



д

ел

ел



елін

н

нед



ед

ед

д



е

і

і



і. Б

Б

Бұл



ұл

ұл

ұл



л

 

жер де сондай орынның қатарында саналады. 



Бабамыз дүниеден өткен уақытта исі мұсылман 

баласы арасында келіспеушілік болған деседі. Әрқай-

сысы ол кісінің жансыз денесін өздері өмір сүретін жер-

лерг


рг

г

рг



р

е

е



е

е

е қо



қо

қ

қ



қ

юд

юд



ю

юд

ю



ы

ы

ы дұ



дұ

дұ

д



ұ

ры

ры



р

рыс кө


кө

кө

кө



к

ре

ре



ре

ре

ре



ді

ді

ді



д

.. Да


Да

Да

Да



Да

у-

у



у

у

да



а

а

а



майдың оңайлықпен 

оң

ң



ң

ң

ң



ш

ш

ш



ш

ш

еш



еш

еш

еш



еш

ім

ім



ім

ім

м



ін

ін

ін



ін

ін

т



т

т

аб



аб

аб

а



аб

а 

а



а

а

қо



қо

қо

қо



қ

йм

йм



йм

йм

йм



ай

ай

ай



а

ай

ты



ты

ты

ты



т

ны

ны



ны

ны

ны



н

н

н



н

н

ан



ан

ан

ан



аны

ық

ы



 түсінген мұсылман 

басшылары оны шешудің өзге жолын іздейді. Бабаның 

мүрдесін түйелер керуеніне артып жолға шығады. 

Олардың барлығының түр-түсі бір-бірінен  аумайды

екен. Мүрде қай түйенің  үстінде екенін ешкім де біл-

мейді. Түйелер Арабия, Иран, Әзірбайжан, Өзбекстан, 

Қы

Қ

Қ



Қ

рғ

р



р

р ызстан және Қазақстан айма

ма

ма

ма



мақт

қт

қт



т

тар


ар

ар

ар



а

ын басып ө

ө

ө

ө



ө

те

т



т

т ді


д

д

д . 



Он

Он

Он



Он

Он

ың



ы

ы

ы



 әрқайсысында бір-бір түйе

йе

йе



йе

йе

де



де

де

де



де

н

н



н

н

н



шө

шө

шө



шө

шө

гі



г

гі

гіпт



пт

пт

пт



пт

і.

.



.

С

С



Соң

оң

оң



оң

оң

ғы



ғы

ғы

ғы



ғы е

е

е



е

е

ке



ке

ке

е



уі

уі

уі



уі

уі

 



қазақ даласына дейін жеткен көрінеді. Бірі Оты 

рар 


алқабындағы қазіргі Арыстанбаб кесенесі орын тепкен 

жерге шөксе, соңғысы Арал топырағындағы  Ақирек 

жеріне дейін келген.

ОЙ-КӨКПАР

Әділжан ба

б уырымыз, нег

і

із

і



інде, та-

зыға қосылып айтылатын «құмай» сө-

зінің мағынасын таппақ, ашпақ бо лып 

көп ізденгені, халық арасына сұрау 

салып, кейбір мамандар, ғалымдардан 

сұ

сұ



сұ

с

с



ра

ра

р



ра

а

ст



ст

ст

ст



ст

ыр

ыр



ы

ы

ыр



ы

ып

ып



ы

ы , аңыздарға да назар сал

л

л

л



-

-

-



ға

ға

ға



ғ

ны

ны



ны

ны б


б

б

б



б

іл

іл



іл

л

іл



ін

ін

ін



ін

н

е



е

еді. Сосын «құмайдан тазы

зы

зы

зы



зы

 

шық қан» деген жорамалға да соқ пай 



кет 

пейді. Алайда «құмай құс, міне, 

мынау» дейтіндей ешқандай дәйек тап-

паған сыңайлы. Тек жаһандық желі 

сана латын интернеттен «таулы жерді 

мекендейті

ті

н үл


үл

үл

ү



ү

кен құс» дегенге саятын 

деректер

ер

ер



р

ер

ге



ге

ге

ге



ге

ж

ж



ж

ж

ж



ол

ол

ол



ол

ол

ығ



ығ

ығ

ғ



ып

ып

ып



ып

ы

ты



ты

ты. 


Ал енд

ндіі о


осы сұ

с ра


р

ққ

а 



со

со

л 



құ

ма

ма



й

й

й



й

құс-


ты көзімен көріп, қолымен ұстаған адам 

және де биолог маман ретінде жауап 

бе ре кеткен әрі құмайды газетке суре ті-

мен қоса жариялаған абзал деп түйдім. 

Ме

Ме

Ме



М

Ме

ні



ні

ні

ні



ң 

ң 

ң



ң 

ң

па



па

па

па



йы

ы

ы



ымымша, құмай құс ешқайда

а

а



а

да жоғалған жоқ, тек оның атауын 

өзгер  тіп  жіберген. «Қазақ стан ның жа н-

уар лар әлемі» атты үлкен  эн цик ло пе-

дияда да құмай дың  суретінің ас тына 

қазақ ша сын да  «сақалтай»,  орыс ша-

сы

сы

сы



сы

сы

н



н

нда


да

да

да



да

«

«



«бо

бо

бо



б

боро


ро

ро

ро



о

да

да



да

да

да



ч»

ч»

ч»



ч

д

д



д

д

д



еп

еп

е



еп

еп

 бер



е

е

е



іліпті. Бұдан 

шы

шы



шы

шы

шы



ға

ға

ға



ға

ға

р



р

р

р



р

қо

қо



қо

қо

қо



ры

ры

ры



ры

ы

ты



ты

ты

ты



тынд

нд

нд



нд

д

ы:



ы:

ы:

ы



:

к

к



к

к

к



іт

т

іт



іт

ітап


ап

ап

ап



п

т

т



ты

т

 құрас тыру-



шылар осы құстың атауын тікелей

орысшадан аударған не бол маса  әлгі

құсты қазақша атауымен емес, моң ғол-

ша атауымен аударып, жа зып жіберген. 

Орысшадан тура аудар ғы сы  келгендер 

болса, оны «сақалды» деп ауд

у

арулары


керек еді. Мұндай  мә

ә

ә



ә

ә

се



се

се

се



се

л

ле



л

л

л



ге

ге

ге



ге

г

қ



қ

қ

қат



ат

ат

ат



ат

ыс

ыс



ыс

ысты


ты

т

т



ты 

тағы бір мысал: Барқыт

ыт

ыт

ыт



ыт

т

бе



бе

бе

бе



бе

л

л



л

л

л



л

та

та



та

та

т



уы

уы

уы



уы

у

н



н

н

н



н

жо

жо



жо

ж

ж



ң-

ң-

ң-



ң-

ғар шапқыншылығы кезінде келген 

моңғолдар суыры көп болған соң 

«Суыр лы», яғни моңғолша айтқанда, 



«Тар вгатай» деп өздерінше атап кеткен.


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал