Мемлекеттік тіл төңірегіндегі заңбұзушылықтар мен қателерді реттеу үшін тіл полициясын құратын кез жеткен жоқ па? Біз осы ая ғы- мызға не киіп



жүктеу 2.46 Mb.

бет3/20
Дата06.06.2017
өлшемі2.46 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20

MADE IN ARALTOBE НЕМЕСЕ АУЫЛДА 

ЖАСАЛҒАН АЯҚКИІМ

Батыс Қазақстан облысының Аралтөбе ауы-

лын да  тұратын Нәсіпқали Жылқыайдаров өт-

кен жылдың соңында инновациялық жо ба лар-

ға

ға

ға



б

б

б



ер

р

р



іл

іл

ілет



ет

етін


ін

н

3



3

3

м



м

м

лн



лн

лн

 теңге көлеміндегі грантты



ы

 

ұтып алды. Сөйтіп, ауылдағы бос тұрған үйді



цех   қа  айналдырды. Қайтарымсыз берілген 

грант қаржысы ательенің құрал-жабдықтарын 

са  тып  алуға  жұмсалды.  Тігін  цехына  жұмысқа 

ал

л



л

ынған ау


уыл тт

т

ұр



ұр

ұр

ғынд



дар

р

р



ын іске баулуда аға-

мы

мы



мы

з

зз д



 д

 дың


ың

ың

ұұ



ұ

лы

лы



лы Р

Р

Р



иш

иш

ишад



ад

ад к


к

к

өм



өм

өмек


ек

ект


т

тесті. «Әсем» деп ата-

латын шағын цехта қазір аяқкиім тігіледі. Өнім-

нің басты өзгешелігі таза табиғи ма те риалдан 

ті гіледі. Шикізатты Мәскеу, Самара, Ташкент, 

Шым кент қалаларынан алдыруда. 

Аяқкиімдердің жасалуы былайша өрбиді: 

Алдымен болашақ аяқкиімнің құрақтары 

пішуден өтеді. Жеке бөлікт

кт

кт



ер

ер

е



ді

ді

ді



ж

ж

ед



ед

ед

ел



ел

д

д



д

ай

й



й

ын

ын



ын

да

да



д

п 

п 



тіге алатын шеберлер о

о

ола



ла

ла

рд



рд

рды


ы

ы

әп



әп

әп



әт



әт

әтте


те

те

д



д

д

ай



ай

ай

ын



ын

ын

 



бөліктерге айналдырады. Содан кейін барлық 

бө ліктер рет-ретімен тігіліп, қажетті са ңы лау-

лары салынады. Табаны облыс орталығы Орал-

да құйдырылады. Сосын ғана саудаға шығаруға



жа райтын тауар пайда болады.

Елімізде мемлекеттік тіл мәселесін шешуге келгенде 

бір-біріне қарама-қайшы келетін тұстар жетіп-артылады. 

Нақ қазір республикамыздың  ірі-ірі қалаларында тіл

тө

тө

тө

ңі

ңі

ңі

ре

е

е

гіндегі заңбұзушылықтар 

р

р

ме

ме

ме

н 

н

н

қа

қа

қа

те

те

те

лі

лі

лі

кт

кт

кт

ер

е

е

ө

ө

ө

рш

рш

рш

іп

іп

іп 

тұ

тұ

тұ

р.

р.

р.

Б

Б

Б

ір ғана Алматы қаласының

ың

ың

к

к

көш

өш

өшел

ел

елер

ер

ер

ін

ін

інде

де

де

қ

қ

қ

аз

аз

аз

ақ

ақ

ақ 

тілінің мәртебесін «мөлитіп» тұрған сауатсыз 

жарнамалар қаншалықты? Біз туындаған кез 

келген мәселені неліктен ресми тілде шешуге 

тырысамыз? Болашақта ана тіліміздің мерейін 

қалай үстем етсек болады? Соңғы кездері нақ 

осы қа

қ

қ

зақ тілінің мерейін өсіріп, өзгелерге де 

со

о

о

л

л

л

ті

ті

ті

лд

лд

лд

і сы

сы

сы

йл

йл

йл

ат

ат

ат

у

у 

у 

ма

ма

ма

қс

қс

қс

ат

а

а

ында  тіл 

по

п

по

ли

ли

ли

ци

ци

ци

яс

яс

ясын

ын

ын

қ

қ

қ

ұр

ұр

ұр

у

у

у қа

қа

қа

же

же

же

тт

тт

тті

і

ігі сөз болуда. 

Жалпы, мемлекеттік тіл төңірегіндегі 

заңбұзушылықтар мен қателерді реттеу 

үшін бізге мұндай тіл полициялары

керек пе, әлде жоқ па? Мұндай 

полиция құру мәселені шеше ала 

ма? Біз  бұл сауалды а

а

а

рн

рн

рн

ай

а

а

ы

мамандардың талқысс

с

ын

ын

ын

а

а

а

са

са

салд

лд

лд

ық

ық

ық

.

.

м

№158 (1069) 

12.09.2013 жыл, 

бейсенбі


www.alashainasy.kz

2

e-mail: info@alashainasy.kz

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ

САЯСИ БЮРО

Сенат Үкімет мүшесін қызметінен 

босату мәселесін көтере ала ма?



Заң шығарушы орган болып саналатын Сенат қандай жағдайда Үкімет 

мүшесін қызметінен босату туралы мәселе көтере алады?

Маржан, Алматы облысы

ҚР Парламенті Сенатының регламенті 

бойынша Сенат палата депутаттары жалпы 

санының кем дегенде үштен бірінің 

бастамасы бойынша республика Үкіметі 

мүшелерінің қызмет мәселелері жөніндегі 

есептерін тыңдауға құқылы. Есепті тыңдау 

қорытындылары бойынша Үкімет мүшесі 

Республика заңдарын орындамаған жағ-

дайда оны қызметінен босату туралы 

пала та депутаттары жалпы санының көп-

ші лік дауысымен Республика Президентіне 

өтініш қабылдауға құқылы.

Егер Республика Президенті мұндай 

өтінішті қабылдамаса, онда депутаттар 

бірінші өтініш жасалған күннен бастап 

алты ай өткен соң Республика Президенті-

нің алдына палата депутаттары жалпы са-

нының көпшілік даусымен Үкімет мү шесін 

қызметтен босату туралы мәселені қайта-

лап қоюға құқылы. Бұл жағдайда Респуб-

лика Президенті Үкімет мүшесін қызме ті-

нен босатады.

МӘЖІЛІС


Қытайға тартылатын құбырдың жолай пайдасын көреміз бе?

Басы 1-бетте

МҰНАЙ ЭКСПОРТЫНЫҢ ІШКІ 

НАРЫҚҚА ӘСЕРІ БОЛМАЙДЫ

Заң жобасын талқылау барысында ішкі 

нарықтағы бензин бағасына қатысты ха-

лық қалаулыларының айтар уәжі аз болған 

жоқ. Мәселен, Мәжіліс депутаты Жексен-

бай Дүйсебаев заң жобасының төртінші 

бабында көрсетілген мұнай құбыры арқы-

лы қазақстандық шикізатты экспортқа 

шығару тарифтерін қалыптастыру мен 

белгілеудің астарына үңіліп, Қазақстан-

Қытай мұнай құбырының меншік иелері 

тариф мәселесінде заңға бағынбай дербес 

жүргізетіндігін сынға алды, алаңдайтынын 

жеткізді. Алайда вице-министр Болат Ақ шо-

лақовтың сөзінен ұққанымыз, біз Қытай та-

ра пымен келісе отырып экспортқа жібе рі-

летін мұнай тарифін ғана босатады екен біз. 

Сондықтан келісімдегі тариф Қа зақ станның 

ішкі нарығына еш зиянын ти  гіз  бейді. Ал ішкі 

нарыққа  жеткізілетін  мұ  най  тарифі  тек 

Үкіметпен бекітіледі. Ви 

це-министр 

мәселенің мәнісі бірнеше рет тал  қы ланып, 

Табиғи  монополияны  рет теу  агент   тігінің 

келісімі алынғанын алға тартады. 

Тариф мәселесіндегі тоқтала кететін 

тағы бір жайт, Атыраудан Шымкент пен 

Пав лодар зауыттарына жеткізілетін Қазақ-

станның шикі мұнайы ішкі нарықтағы 

айна лым болып саналып жүр екен. Мұның 

себебі Атыраудан Павлодарға тіке 

жалғасатын мұнай айдайтын құбырдың 

жоқтығынан болса керек. Ал мұндай 

олқылықтың орнын толтыру үшін мұндай 

мұнайдың барлығын Қазақстан-Қытай 

мұнай құбыры арқылы айдау көзделген. 

«Экспорттың тарифі бір баррельге 10 

АҚШ доллары болса, қосымша 50 доллар 

төлеу керек екен. Сондықтан да біз 

Қазақстанның ішкі нарығына ешқандай 

зиян келтір мей тіндей етіп жасап отырмыз. 

Қайталап айтайын, бұл ешқандай да 

инфляцияны көтеру үшін жасалған шара 

емес», – дейді Болат Ақшолақов. 

Тарифқа қатысты және бір түйткілді 

мәселені депутат Розақұл Халмұрадов кө-

тер ді. Заңда көрсетілгендей, ішкі нарық-

тағы тарифті өкілетті орган белгілеп, баға 

экс 

порттық бағадан аспайды Ендеше



депу 

таттардың «тариф, тариф» деп 

шулауы ның да жаны бар тәрізді. «Біздің 

елде күнделікті тұрмыста қолданылатын су, 

энергетика бағасын арттыру керек болса, 

ТМД мен Еуропа елдерін бағамдай оты рып, 

салыстырмалы түрде көтереміз. Де ген мен 

мұнай тарифінің құнын экспортқа тірей 

беру қаншалықты көңілге қонымды? Ертең 

экспорттау бағасы 100 доллар бол 

са, 

Шымкент пен Павлодарға кететін мұ най-



дың бағасына әсер етіп, жанармай баға сы 

көтеріліп кетпей ме» деген сауал ды мұнай 

және газ вице-министрі Болат Орал ұлына 

қойған-ды. Әйтсе де вице-ми 

нистр 

тарифке қатысты депутаттар алдын 



да 

ешқандай да дес бермеді, өз по зициясын 

өзгертпеді. Сосын өзінің ұста 

ны 


мын да 

қалаулыларға ұқтыруға барын салды. 

«Мысалы, – дейді Болат Ақшолақов, 

– Атыраудан Павлодар облысындағы 

мұнай өңдеу зауытына жеткізілетін мұнай-

дың ішкі нарықтағы тарифі өте төмен. 

Жолдың ұзақтығына қарамастан баға 

1900-2000 теңгеге бағынып тұр. Ал 

экспорт тық тариф әрбір 100 шақырымға 

4500 теңгені құрайды. Егер мұнай тасыма-

лына экспорттық тарифпен төлесе, Аты-

рау дан Алашаңқайға дейін 13 мың теңге 

ғана төлейді. Ал Павлодарға дейінгі жол-

дың қашықтығына қарамастан баға әлі 

күнге 1900-2000 теңгенің шамасында. 

Мұ ның барлығы мұнай өнімдерінің баға-

сын қалыпта ұстап тұру үшін жасалған ша-

ра», – деді тағы да қайталап түсінік берген 

вице-министр Болат Ақшолақов. Сөйтіп, 

қызу талқыдан соң мәжілісмендермен ма-

құлданған заң жобасы Сенатқа аттанды. 

ҮКІМЕТ ЖЕТКІЛІКТІ ЖЕБЕСЕ, 

ШЕТЕЛГЕ ЖЕТІМ АСПАС ЕДІ... 

Жалпы отырыста «нұротандық» депутат 

Ерген Дошаев Үкімет басшысына сауал 

жолдап, жетімдерді жебеуге барынша 

көңіл бөлу керектігін қаперге салды. Халық 

қалаулысының бұлай деуіне елдегі жетім 

балалардың толқымалы тағдыры себеп 

болса керек. Депутат сауалын дегбірді 

қаш  тыратын деректерден бастады. Оның 

ай туынша, Қазақстанда ата-ана қамқор-

лы  ғынсыз қалған балалар саны 34785-ке 

жетіп, оның 12 679-сі тұл жетім санатында 

тұрса, қалған бөлігін ата-анасы бас тартқан 

сәбилер мен тастандылар және сот тәртібі-

мен ата-ана құқығынан айырылғандар құ-

рай ды. «Бұл – отбасылық құндылықтың 

аяқасты болғанының көрінісі» деп баға 

берген Ерген Николайұлы балалар үйіндегі 

жасөспірімдердің 60 пайызының ата-

анасы бола тұра, тірі жетім атанып отыр ға-

нын мысал етті. Депутат айтқан тағы бір 

мә селе, шетелдіктердің қаракөз қан дас-

тарымызды асырап алуға құлшынысының 

жо ғ ары болуы. Осыдан аз уақыт бұрын 

Сол 

түстік Қазақстан облысынан мұхит 



асып, АҚШ-тағы Мэйоттардың отбасына 

түс кен екі қазақ баласының адам төзгісіз 

тағ дыры әлемнің алдындағы шулы мә-

селеге айналғаны да белгілі еді. Ал ондай 

айуандықтың қайталанбауына кепіл қане?

Санамаласақ соңғы 15 жыл ішінде Қа-

зақ станнан 8 806 бала шетел асып, оның 

6 609-ы әлгі айуандығымен аты шыққан 

америкалықтың жерлестеріне кетіпті. 

Соның бәріне бірдей топырақ шаша алма-

сымыз да анық. Тумаса да туғанындай 

болып, тамаша тәлім алып жатқандары да 

бар шығар. Алайда, мәжілісмен айтпақшы, 

мүдделі министрліктің ешқайсысы да 

шетел асқан баланың терең тағдырынан 

бейхабар болып шыққан. Осындай ос-

падар сыздық пен олқылықты жою үшін 

емес пе, күні кеше көршілес Ресей депутат-

тары наразылана жүріп, қырқысып бағып, 

бала асырауға ниет білдірген АҚШ азамат-

тарына тосқауыл салған. «Шетелдіктердің 

қазақ балаларын асырап алуына келсек, 

шенеуніктер «қазіргі заңнамаға сәйкес 

шетелге негізінен ауру балалар әкетіледі, 

ал біздің азаматтарымыз дені сау бала-

ларды асырап алғысы келеді» дегенді алға 

тартады. Олай болса, Үкімет неліктен ауру 

балаларды емдеуге қаражат таппай отыр? 

Олар аспаннан түскен жоқ, қазақ стан дық 

азаматтар ғой. Көптеген министрліктердің 

жыл сайын миллиардтаған қаржыны иге-

ре алмайтынын біз жақсы білеміз. Осы қа-

ра жатты, ең болмаса, интернат меке ме лер-

 де қамқорлыққа алынған 8 мың мү  ге дек 

баланы сауықтыруға жұмсағанда бол  мас 

па еді?! Егер біздің Үкімет ауру же 

тім 

балаларды емдеуге құлшына кіріссе, Қа-



зақстан да баланы шетелдікке беруден бас 

тартуға  мәжбүр  болмас  еді.  Сөйтіп,  әлем      дік 

қоғамдастықтың жалпыға бірдей қа-

былданған демократиялық қағидатта ры на 

қайшы келетін қадамға бармас едік. 

«Ертеңін ойламаған елдің болашағы жоқ» 

дейді халқымыз. Жетім болсын, басқа 

болсын, еліміздегі әрбір бала – біздің бола-

ша ғымыз. Елдің ертеңгі иесі. Біз оның дені 

сау, ақыл-ойы жетілген адам болып шы-

ғуына мүдделі болуға тиіспіз. Осыны бір 

жақ    сылап  ойланайықшы»,  –  деп  түйіндеді 

сауалын депутат.

Жанкелді ҚАРЖАН, 

Астана

Ұлттық университет тұңғыш рет 

әлемнің үздік 300 ЖОО қатарына кірді 

Мемлекеттік хатшы 

АҚШ елшісін қабылдады

Жаңа доктрина – іргелі құжат

Айта кетерлігі, топ-300 үздік ЖОО қата-

рына ТМД елдерінен үш жоғары оқу орны 

ен ген. Олар: Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ 

жә 

не Ломоносов атындағы ММУ мен 



Санкт-Петербург университеті. 

Еліміздің жетекші университеті әлемдік 

рейтингінде алға ілгерілеуде белсенділік 

танытып отыр. ҚазҰУ соңғы үш жылда 

350-інші бағытқа жоғарылады. Мұндай 

маңыз ды жетістікке ҚазҰУ ұжымы кешенді 

құры лымдық модернизация жүргізу, фа-

куль теттерді кластерлік негізде дамыту, ка-

федраларды ірілендіру, жүйелік басқаруды 

енгізу, нәтижеге бағытталу жұмыстары ар-

қылы жетіп отыр. 

Халықаралық жетекші сарапшылардың 

пікірін 

ше, ҚазҰУ қызметтің барлық 

бағыты бо йынша сапалы көрсеткіштерді 

барынша арт 

тырып отыр. Университет 

толығымен  ха лы қаралық  стандарттарға 

жауап беретін білім бағдарламасына көш-

кен. Білім ор да сының ғалымдары белсенді 

түрде ғылыми зерттеулер жүргізеді. 

Халық аралық  деңгейде  инновациялық 

жобалар жүзеге асады, жаңа технология-

лар жасалады. 

Жоғары импакт-факторы журналдарда 

ҚазҰУ ғалымдарының жарияланымдары 

жыл сайын артып келеді. Университет ха-

лық аралық әріптестікті кеңейту саласында, 

академиялық ұтқырлықты арттыруда, 

әлеуметтік серіктестікті дамытуда көш ілгері 

келеді. Университет жұмыс берушілер 

арасында кең танымалдылыққа ие. QS 

агенттігінің рейтингісін жүргізу барысында 

ҚазҰУ-дың академиялық ортадағы беделі 

жоғары бағаланған. 

Мемлекет басшысының әлемнің үздік 

топ-ЖОО рейтингісіне ену тапсырмасын 

тың  ғылықты орындап отырған ҚазҰУ ұжы-

мы білімге негізделген экономиканың бел-

сенді субъектісіне айналмақ.

Мемлекеттік хатшы АҚШ елшісін Қа-

зақ стандағы дипломатиялық миссиясының 

аяқталуымен және Халықаралық энер ге-

тикалық агенттіктің атқарушы директоры-

ның орынбасары лауазымына тағайында-

луы мен  құттықтады.

Кездесу барысында тараптар Қазақстан 

мен Құрама Штаттар арасындағы көп қыр-

лы стратегиялық әріптестіктің жоғары дең-

гейін, екі мемлекеттің басшылары арасын-

да достық қарым-қатынастың және 

бай ланыстың бар екенін атап өтті.

Кездесу қорытындысында Фэйрфакс 

мырза саяси және экономикалық әріптес-

тік 

ті ілгерілету, Қазақстан-АҚШ қарым-



қаты насын одан әрі қарай институциялан-

дыру бойынша бірлесе атқарылған жұмыс 

нә тижелеріне қанағаттанушылық білдірді.

Қазір партия қарқынды жылдамдықпен 

даму үстінде. Әрине, бас себептердің бірі, 

ол – Елбасының жіті көңіл бөліп отырған, 

ір ге тасын өзі қалаған, қалыптасуына бел-

сен ді атсалысқан, бүгінгі таңдағы еліміздің 

қоғам дық өміріндегі ең ірі партия екенді-

гін де. Құрылғанына көп уақыт болмаса да, 

халық алдында үлкен беделге ие болған 

билік партиясы жұмысындағы басым ба-

ғыт «Қазақстан-2050» стратегиясын жете 

на сихаттау, еліміздің аймақтарындағы жұ-

мысты еселеп жандандыру, қоғамдағы 

бар лық ұйымдармен бірлесе әрекеттестікті 

ны ғайту, партия мүшелерінің белсенділігін 

арт тыру, әлеуметтік маңызы зор мәселе-

лер ді талқылауда партия мүшелерінен бас-

қа да азаматтар мен қоғамдық ұйым дар-

дың барынша көп араласуын қамтамасыз 

ету екені белгілі. Талқыланып жатқан жаңа 

саяси доктрина жобасының маңызды 

ерек шелігі – партияның басты басымдық-

тары ретінде келісім мен рухтандырушы-

лық тың жариялануы болып табылатынын 

«Нұр Отан» ХДП төрағасының бірінші 

орын басары Бауыржан Байбек атап өтті. 

Пар тия өмірінде болып жатқан өзгерістер-

ден тыс қалғысы келмеген «Бірлесу» бас-

тауыш партия ұйымы да талқылауға бел-

сен ді қатысты. Әр партия мүшесі доктрина 

жобасын жіті оқып, танысқанын айтып, өз 

ойларын, жобаны қолдайтындықтарын 

жет кізді. Партия саясатын жүргізуде бел-

сен діліктерін арттырып жүрген Елбасымыз-

дың саяси бағытының сабақтастығы мен 

әлеу меттік, саяси өмір тұрақтылығын қол-

дайтын ұйым мүшелері жұмыстан тыс жер-

лерде де насихаттау ісіне кірісіп кетті. Док-

тринада көрсетілген басты құндылықтар 

– адам, оның қадір-қасиеті, игіліктері мен 

құ қықтарын, талап-тілегін, мүддесі мен ар-

ман-мақсатын қанағаттандыру мүмкіндігі 

Қа 

зақстанның әрбір азаматына деген 



қамқорлықтың көрінісі. Доктринадағы әр 

азамат туғаннан бастап әлеуметтік және 

басқа да қызметтер кешеніне кепілді әрі 

тең тұрғыда еркін қол жеткізе алуы тиіс 

екені халықаралық қағидаттарға да сәйкес 

келетін бағдар. Бұл әр азаматтың саламат-

тығына, сапалы білім алуына, жұмысқа 

орна ласуына, лайықты жалақы алуына, 

жеке баспанасының болуына, отбасын 

құруға, өз балаларының болашағын қам-

та масыз етуіне мүмкіндік береді. Осында 

аталған мәселелер әлеуметтік саланы 

дамытудың негізі. Елдің саяси өміріндегі 

өзіндік орнын әрі қарай да сақтауға ниетті 

болып отырған «Нұр Отан», шынында да, 

болашақтың партиясы! Доктринада 

көрсетілгендей, өз халқына және өз еліне 

адал қызмет етуді мақсат етіп отырған 

Елбасының ұстанған ба ғытын бүкіл халық 

болып кеңінен қол 

даған кезде ғана 

қазақстандықтардың ба қытты тұрмысқа 

қол жеткізуіне «Бірлесу» бас тауыш партия 

ұйымы да өз үлесін қоса береді. 



Қуатжан УӘЛИЕВ,

«Бірлесу» бастауыш партия ұйымының 

төрағасы, заң ғылымының докторы

КӨЗҚАР


А

С

МЕРЕЙ



АҚОРДА

Дамыған ЖОО сапалы көрсеткіштерін бағалаудың танылған QS 

(Ұлыбритания) рейтингілік агенттігінің зерттеу нәтижесінің қорытындысы 

бойынша Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ әлемнің 800 үздік университеті 

арасында 299-орынды бағындырып, әлемдік топ-300 үздік ЖОО 

қатарына енді. 

Кеше Ақордада ҚР Мемлекеттік хатшысы Марат Тәжин 

АҚШ-тың Қазақстандағы Төтенше және өкілетті елшісі Кеннет 

Фэйрфаксты қабылдады. 

«Нұр Отан» халықтық демократиялық партиясының жаңа 

саяси доктринасы жобасы халық арасында талқылану үстінде 

екені көзі ашық, көңілі ояу әр азаматты бейжай қалдырмағаны 

хақ. Қазақстан өз даму жолында 2050 жылға арналған «Қазақ-



1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал