Мемлекеттік тіл төңірегіндегі заңбұзушылықтар мен қателерді реттеу үшін тіл полициясын құратын кез жеткен жоқ па? Біз осы ая ғы- мызға не киіп



жүктеу 2.46 Mb.

бет14/20
Дата06.06.2017
өлшемі2.46 Mb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   20

– Уақыт бөліп әңгімелескеніңізге көп 

рақмет!

Сұхбаттасқан 

Нұршат ТӨКЕН

Облыстың әлеуметтік картасын жасау ба рысында облыстағы үш ауысымда оқитын 

мек тептер мен апаттық жағдайдағы мек теп тер ді нақты анықтау бойынша тиісті жұ-

мыс тар жүргізілді. Соның нәтижесінде бүгінгі кү ні облыста 48 апаттық жағдайдағы, 

35 үш ауы сымда оқитын мектептер бар екені анық талып отыр. Ендігі жерде кезең-

кезеңімен жыл сайын 150 орынға дейінгі мектептер мә селесі аудандық бюджет 

есебінен, 300 орынға дейін облыстық бюджет есебінен, ал 300 орыннан жоғары 

мектептер респу бли ка лық бюджет есебінен шешілетін болады. Ал апатты жағдайдағы 

мектептерге келер болсақ, 2009-2012 жыл аралығында облыс бо йынша 62 мектептің 

ғимараты апатты бол ған. Ғимараты апатты жағдайдағы 62 мек тептің 61-іне жаңа 

құрылыс және қайта құру жұмыстары жүргізіліп, тапсырылды, ал бір мектептің 

құрылысын 2013 жылы тапсыру белгіленген.

ТЕКСЕРІС


ҚҰҚЫҚ ПЕН ҚҰРЫҚ

ОҚИҒА


Балаларға тегін 

медициналық 

көмек көрсетілмепті

Прокуратура инфекциялық және па ра-

зит тік аурулардың алдын алу шараларын 

іске асыруда кәмелетке толмағандар құ-

қының қорғалуына талдау жасаған. Соның 

нә тижесінде тегін медициналық көмектің 

4 658 балаға көрсетілмегені белгілі болды. 

Құ қық қадағалау органы өкілдерінің ай-

туынша, бұл – ҚР «Халық денсаулығы жә-

не денсаулық сақтау жүйесі туралы» заңы 

талаптарының өрескел бұзылуы. Тек се ру-

дің нәтижесі бойынша Түрксіб аудандық 

білім бөліміне осы заңбұзушылықты жою 

жөнінде нұсқау берілді. Енді құқы бұзылған 

балалар мен жасөспірімдер инфекциялық 

ауруларға қарсы екпе түріндегі тегін меди-

ци налық көмекті жаңа оқу жылында ала-

тын болды.



Болатбек МҰХТАРОВ

 

Үш бөлек сөзден тұратын 



есімді қоюыма бола ма?

Бағдарлама өнертабыс деп санала ма?



Компьютерлік бағдарламалар өнертабыс деп есептеле ме? Егер осындай бағ-

дар ламалар жасайтын болсам, оған патент алуым керек пе?

Бауыржан СӘРСЕНОВ, Астана қаласы

ҚР Патент заңының 6-бабына сәйкес:

 1) жаңалықтар, ғылыми теориялар 

және математикалық әдiстер;

2) шаруашылықты ұйымдастыру және 

басқару әдiстерi;

3) шартты белгiлер, кестелер, 

ережелер;

4) ақыл-ой операцияларын орындау, 

ойындарды жүргiзу ережелерi мен 

әдiстерi;

5) есептегiш машиналарға арналған 

бағдарламалар мен алгоритмдердiң өзi;

6) ғимараттар, үйлер, аумақтар 

жоспарларының жобалары мен тәсiлдерi;

7) бұйымдардың тек сыртқы түрiне 

қатысты ұсыныстар;

8) қоғамдық тәртіпке, iзгiлiк пен 

мораль қағидаттарына қайшы келетiн 

ұсыныстар өнертабыстар деп танылмайды. 

Дегенмен ақыл-ой мен шығармашылық 

қызмет туындылары интеллектуалдық 

меншік ретінде заңмен қорғалады.

Сәбиге «Рабия Сұлтан Бегім» деген есімді қоюға рұқсат 

етіле ме? Біздің заңнамалар үш сөзден тұратын есімді 

тіркеуге қарсы болмай ма?

Жаңылсын ЕЛЕМЕСОВА, Тараз қаласы

Әділет саласы органдары мамандарының түсіндіруінше, ҚР 

«Неке және отбасы туралы» кодексінің 63-бабына сәйкес, бөлек 

жазылған жағдайда балаға қосарланған ат беруге рұқсат етіледі, 

бірақ ол екі аттан аспауға тиіс. Мысалы, Рабия Сұлтан немесе 

Сұлтан Бегім. Алайда сәбиге үш сөзден тұратын кісі есімін беруге 

тыйым салынады. Заңның аталған бабына сәйкес, сәбидің 

әкесінде қосарланған ат болған жағдайда, балаға әкесінің аты 

ретінде олардың біреуі немесе әкесінің екі аты біріктіріліп 

жазылып беріледі.

№158 (1069) 

12.09.2013 ж

ыл

бе

йс



ен

бі

www.alashainasy.kz



e-mail: info@alashainasy.kz

y

y

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ АҚПАРАТТЫҚ ГАЗЕТ



Биыл алматылық 4000-нан 

астам бала тегін

 м

едиц

ин

ал

ық

 

көмектің кепілді мөлшерін ала 

алмаған. Бұл жайтты Алматы 

қаласының прокурорлары 

әшкереледі.

Әйелімен

ре

н

ж

і

с

і

п

 

к

өпірден 

секірмекші болды

Көлік 

жолдары

н

д

а

 

қарақшылар жүр

Семейде тағы бір өзіне-өзі 

қол жұмсау факті

сі

 т

ір

келді.

 

Абырой болға

нд

а, жан

ке

шті

жігіт өлім ауызынан аман қалды. 

Семей қалалық ТЖ басқармасы 

хабарлағандай, құтқарушылар 

әлгі жігітті арнайы арқан арқылы 

аспалы көпірден жерге түсіріп, 

он

ы 

ам

ан

 сақ

тап қалды.

Жамбыл облысында 

жолаушылар тасымалдайтын 

ав

тобу

сқа 

қа

ра

қш

ылық шабуыл 

жасаған топ ұсталды. Жол 

полицейлерінің арқасында 

қарақшылар алысқа ұзай 

алмады.

Оның айтуынша, әйелімен ұрысып қал-

ған. Осы айдың ішінде осымен екінші жі гіт 

көпірден құламақшы болды. Алғашында 

құт 

қарушылар 20 жастағы бозбаланы 



әрең алып қалған. Ол кезде құтқару ша ра-

сы бір жарым сағатқа созылыпты. Ал бұған 

де йін аспалы көпірден

 1

7 жаст



ағ

ы 

қы



з 

се-


кі ріп кетіп, денесі үш күннен соң су астынан 

әрең табылған еді. Ол қыз секірмес бұрын 

жағада жеке заттары мен телефонын тас-

тап кетіпті. Жалпы, соңғы уақытта ҰБТ тап-

сы рудан қорқамын, әйеліммен ұрысып

қа

л 



дым де

п 

тү



рлі 

жа

ғдайларды айтып, 



се к

ір

уг



е 

бе

кі



нг

ен

дер 



қа

тары көбейіп ба-

рады. Қайран Ертістің үстіндегі көпір қала-

ның екі бөлігін жалғау үшін емес, ажал 

құ шу үшін жасалған сияқты.

Раушан НҰҒМАНБЕКОВА,

Семе

й

ҚР Ішкі істер министрлігі баспасөз қыз-

метінің хабарлауынша, оқиғ

а Шу


 – Б

у 

ры



л-

бай тал автокөлік жолында 

бо

лды. Мем-



лекеттік нөмірі жоқ Mazda және ВАЗ-2107 

автокөліктерін мінген бір топ адам Кентау

– Астана бағытындағы рейстік автобусты 

тоқтатқан. Олар екі жүргізушіні ұрып-

со

ғып,


 12 500 

теңгес


ін, жеке мүліктерін 

ұр л


ап

 к

ет



ед

і.

 К



ри

ми

на



лдық және жол по-

ли циясының патрульдік жасақтары дер 

ке зінде әрекет етіп, екі автокөлікті де көп 

ұзат пай қолға түсірді. Қарақшылық ша-

буылға қатысы бар деген күдікпен Жамбыл 

об 


лысының сегіз тұрғыны қамауға

 

алынды. Ұрланған зат



та

р 

тә



рк

іл

енді.



Болатбек МҰХТАРОВ

ДАТ!


С

ә

к

е

н

 

Қ

А

НЫ

Б

ЕКОВ, Оңтүст

і

к

 Қ

а

за

қ

стан 

о

блысы әкімінің о

р

ы

н

ба

с

а

р

ы

ы

ы

:

:

– Сәкен Әсембекұлы, жуырда Оң түс-

тік Қазақстан облысында заманауи үл-

гі де 

Нұ

рс

ұл

тан Назарбаев атындағы 

зият

 к

ерлі

к 

мект

еб

і 

аш

ылды

. Әр

ин

е, өзге

об лыстармен  салыстырғанда,  өңірдегі 

қос бірдей Назарбаев зияткерлік мек те-

бі нің алар орны өзгеше. Бұл еліміздегі 

бі лім сапасының жыл сайын дамып келе

жат қандығының  белгісі болса керек. Ен-

деше, жаңадан ашылған іргелі білім 

ұясы туралы айтып өтсеңіз...

– 

Әрине, мұны мемлекет құруш



ы ұлт 

жиі


шо

 ғ

ыр



ланған қазыналы оңтүстік

 ө

ңі



рі

не Е


л-

басы Нұрсұлтан Назарбаевтың ерекше тар-

туы деп қабылдауға болады. Бүгінде қазақ 

ба лаларының білімге деген құштарлығының 

нә тижесінде күнгейдегі білім ұяларының са-

ны жыл сайын артып келеді. Осы жылдың 

ба сында  Е

лб

асы есімін



  и

еленген алғашқы

На з а

рб

ае



в 

зият


ке

рлік б


ілім оша

ғы

 обл



ыстағы 

жас өспірімдерге халықаралық стандарттағы

дә ріс  бере бастаған болатын. Мінеки, қоңыр

күз дің басында Шымкент қаласында екінші 

На зарбаев зияткерлік мектебі шәкірттерге

құ шағын айқара ашты. Химия-биология са-

ласына бағытталған білім ордасы 720 

оқ

у-



шы ға 

лайықталғанымен, әзірге 525 шә

кі

рт

 



ал ғашқы  қоңырау шарасына қатысу бақы-

тына ие болды. Елбасы қамқорлығының ар-

қа сында  тарихи  сәттің куәгері атанып отыр-

мыз. Мектептің салтанатты ашылу рәсіміне 

об 

лыс әкімі Асқар Мырзахметов, Астана 



қа ла сынан  келген  Педагогикалық өлшемдер

ор тал


ығ

ын

ың



 бас

шы

сы А



йнагүл

 Р

ысбекова, 



со нымен  бірге «

Ақ О


рда» корпорациясының 

ди ректоры Сайдолла Қалыбеков қатысты. 

Иә, айта кетерлігі, меншікті жоспар негізінде 

жо баланған  мектептің  құрылыс жұмыстарын 

жер гілікті «Ақ Орда» корпорациясы жүр-

гізіпті. Үш қабатты ғимарат оқу, зертхана, тіл 

үй

 рету 


және жатын бөлімдерге бөлі

нг

ен.



360 ор

ындық асхана өркениет өр

не

гін та


 ны-

тып, өзгеше үлгіде жарақталған. Ал 120 

орынға лайықталған жатақханада шалғай 

ау дандар мен елді мекендерден келген бі-

лім герлер қоныстанды. Әдеттегі  мек теп тер-

ден сәулеті де, салтанаты да ерек оқу бло-

гын да

 65 


арнайы пән кабинеті орналасқан.

Оның


 і

ші

нд



е 

18

 т



іл

 ү

йрет



у бөлм

есі, химия, 

био логия,  физика, математика, тарих, гео-

гра фия, экономика, нано-биотехнология

робототехника саласының ауқымды зерт ха-

на лары да бар. Міне, егемендігіміздің ар қа-

сында «Кент салып, тал егу арман болған» 

ба балар  арманының жүзеге асқандығына

қу

ан

 д



ық. Балалығымыз Кеңес 

Од

ағы тұ



-

сында өткен біз үшін бұл бейне ертегілер 

әле міндей  әсер сыйлады. Тіпті білім ұясында 

жеке білім алуға арналған аудиториялар, 

техникалық модельдеу, өнер, ән, би, пси хо-

логиялық бейімдеу, педагогикалық және ақ-

па раттық интеграцияла

у

технологиясы мен 



лек ци

я 

ка



би

нетт


ер

і 

де к



өрке

м 

жаб 



дық та-

луым


ен

, заманауи сти

лі

мен жұтынып тұр. 



Мерекелік іс-шаралар өткізуге лайықталған 

320 орындық көпфункционалды акт залы да

көз қызықтырады. Бұл акт залында хо рео-

гра фия  сабақтары өткізілетін болады. Одан 

өз ге  әр  баланың коммуникативті қабілетін 

арт тыру әрі көпшілік алдында шебе

р 

сө

й 



ле

у-

ді мең



герту мақсатында TV NIS те

ле

ст



уд

ия

сы



 

жабдықталған. Оқушылар мұнда түрлі бағ-

дар ламалар  ұйымдастырып, монтаж жа сау-

ды меңгереді. Яғни дарынды балалар  бо-

йын дағы ерекше қабілеттерін қай салада

бол сын  ашып,  дамытуына, өркениет жа ңа-

лықтар

ын

  м



ектептен  үйр

ен

іп



сегіз қырлы, 

бір сырл

ы 

бо



лы

п шығу


ын

а ба


рл

ық

 жағдай 



жа салған.  Жүйелі,  барлық жағдай жаса лын-

ған ортадан білім алған жас ұрпақта арман 

жоқ шығар деп ойлаймын..

– Білімге құштарлықтың нәтижесінде 

өңір де  мектепке  баратын жас жеткін-

шек тердің саны жыл сайын арта түсуде. 

Міне, жаңа оқу жылы басталып та кетті. 

Кү

н 

гейдегі мектептердің дай

ын

дығы

 

қалай? 

– Демографиялық өсімнің артуына бай-

ланысты биыл қыркүйектің басында алғаш 

рет мектеп табалдырығын аттаған жеткін-

шек тердің саны 58 720-ны құрады. Осыған 

орай, 2013-2014 жаңа оқу жылына да йын-

дау үш

ін ж


ергілі

кт

і білі



м 

ба

сқ



арма

сы

ның ар-



наул

ы 

бұ



йрығымен

  б


ірқатар 

да

йы



ндық 

жұмыстары жүргізілген болатын. Атап айтар

болсақ, онда оқу мекемелерінің жаңа оқу 

жы лына  және  күзгі-қысқы мерзімге да йын-

дық жұмыстарын өз деңгейінде жүргізу 

керектігі айтылып, білім бөлімдерінде штаб 

құ рып,  іс-шаралар жасау, қазанд

ық

та



рд

ы

уақ тылы  дайындау, қатты, сұйық отынмен 



то лық  қамтамасыз  ету, жөндеуге  қаралған 

қаржыға бірінші кезекте жыл

у

жү

йесін жөн-



деу қажеттілігі та

псыр


ылды. 

Об

лы



с 

бо

йы



нш

а 

бі лім мекемелерінің 2013-2014 жылдарға 



ар налған  жылу беру маусымына  ны сан дар-

ды дайындау туралы іс-шаралар жоспары 

жа салынып,  басшылықтың бекітуімен тиісті 

ме кемелерге  жіберілді. 2013-2014 жыл да-

ры жаңа оқу жылына 126474,2 тонна қатты 

отын жоспарланып, осы жыл ішінде білім 

ұя

 л

ар



ына 

55

 1



97

 тонна қатты отын та сы мал-

да

нды. О


сы

ла

йша көрсеткіш 44 пайызға 



өсіп, кіші қазандықпен жылытылатын ме ке-

ме лерге 53 пайызға дейін жанар-жағармай 

да йындалды. Қалған қатты отындарды то-

лық тасымалдау да жоспарланған. Ал жа-

нар-жағармайды келісімшарт  бойынша 

ыдыс тың  сыйымды

лығы

на қарай  та сы мал



-

дау шы мекеме же

тк

із

іп



 т

ұр

ад



ы.

 Қ

азір



гі

 т

аң



да

 

өңірдегі 1446 білім мекемесінің жаңа оқу 



жы лына 1169-ы дайындалды, яғни 81 па-

йыз ды құрайды. Алда тағы да қауырт жұмыс 

жүр гізілуде. Облыс бойынша 109 (66 мек-

теп, 26 балабақша, екі мектептен тыс ме ке-

ме,  үш көмекші мектеп-интернат, 10 кол-

ле

дж



, екі 

бала


ла

р  үйі) білім мекемелерін

 

күр делі  жөндеуден өткізуге жергілікті бюд-



жет тен  5,4 млрд теңге, ағымдағы жөндеуге 

1,8 млрд теңге қаралып, жұмыстар жүр гі-

зілді. Сонымен қатар облыс бойынша 2013 

жылы республикалық және облыстық бюд-

жет есебінен 20,2 млрд теңгеге 83 білім ( 55 

мек теп,  12  балабақша, жет

і 

қосы


мш

а 

құ р



ы-

лыс, жеті қайта құру, 

2 ПШ) 

нысанының құ-



рылысы жүргізілді. Оның биылғы жылы 48 

(28 мектеп – 10375 орын, сегіз балабақша 

– 935 орын қамтылып, алты қосымша құры-

лыс, төрт мектепті қайта құру, 2 ПШ) білім 

ны санының құрылысын аяқтау жос пар лан-

ға

н.



– Жаңа оқу жылына орай өңір хал-

қы ның  игілігі үшін жаңа мектептер көп-

теп ашылды. Жалпы, облыс аумағын да-

ғы жаңа ашылған білім ұяларының 

жай-күйі туралы айтып өтсеңіз…

– Шындығында, 

ре

спублика бойынша 



алғаш мектепке б

ар

атын



 оқу

шы

ла



рд

ың

 с



ан

ы 

жағынан көш ба



ст

ап тұрғанымыз рас.

 О

сы 


арада бір сұрақтың туындайтыны анық: 

«Өңірдегі осыншама ұрпақты бірдей уақытта 

толық қамтамасыз ету жағы қалай болады?». 

Алайда «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» де-

гендей, жаңа оқу жылына біз барлық сыннан 

сү рінбей өттік. Оңтүстікте күзгі оқу мау сы-

мын да  бірқатар 

жаңа нысандар ашылды. 

Ста тистикалық  мәліметтерге жүгінер болсақ, 

1 қыркүйекте облыс бойынша 22 жаңа мек-

теп пайдалануға беріліпті. Жалпы, бүгінде 

өңі ріміздегі  білім мекемелерінің жалпы саны 

1 021-ге жетті. Ал, жоғарыда айтып өт кен-

дей, қыркүйектің басында алғаш рет мектеп 

та балдырығын 

аттаған жасө

скінде

рдің сан


ы 

58 720-ны құрап, рекордтық көрсеткіш жа-

са дық.  Өңірде  бой көтерген 22 жаңа білім 

ұя сының  жетеуі – республикалық бюджеттен, 

11-і–облыстық, ал қалған төрт мектеп жер-

гі 


лікті қазына қаражатына тұрғызылған. 

Атал мыш мекемелер апаттық жағдайда деп 

та нылған, үш ауысыммен  оқытатын және 

мү

л де  м



ек

тебі


 жоқ елді мекендерде бой 

көтерд


і.

 Ал мемлекеттің көмегінсіз ғимарат 

тұрғызғандар көшін Сайрам ауданы бастап 

тұр. Себебі аталмыш аудан өз қаражатымен 

мектеп салуда өзге өңірлерге үлгі болуда. 

Қуан тарлығы, жаңа бой көтерген мек теп тер-

дің аты да ұлтымыздың ұлы тұлғаларына бе-

рілген. Шымкентт

ег

і Н.На


за

рбаев 


атында

ғы 


зият керлік  мект

еп

те



н 

ты

с,



 Ақсук

ен

тт



е 

қа

 з



ақ

-

тың біртуар азаматы, ақиық ақын Мұқағали 



Ма қатаев атындағы мектеп ашылды. Үш 

қабатты оқу ғимараты барлық талапқа сай 

тұрғызылған. Мектептің құрылыс жұмыс та-

рын жүргізген «Гео-проект» және «Арт-құ-

ры лыс

» 

ЖШС-лері. Жаңа білім ұясында бар-



лы ғы 1720 шәкірт екі ауысымда білім алады.

Мек теп директоры Ұлдана Оразбаеваның 

ай туынша, 136 мұғалім  балал

ар

ға сапалы



бі

 лім  беретін болады. Оқу к

аб

ин

етте



рі

, ас


-

ха на, спорт залы заман талабына сай жаб-

дық талған.  Жаңа  білім ордасында оқитын 

шә кірттер мен олардың ата-анасының қуа-

ны шында шек жоқ. Ал қыркүйектің алғашқы 

күні өңіріміздің аудандарында да мектептер 

бірінен соң бірі – жас ұрпаққа құшағын аш-

ты. Нақтылап айтар болсақ, Қазығұрт ауда-

нын 

да екі әле



умет

ті

к 



ны

са

н 



ашылып, пай да-

ла

нуға б



е 

рілді.


 Оны

ң бі


рі

  – Жігерген ауыл 

ок ругіне қарасты Дихан елді мекеніндегі 

«Ай натас» жалпы орта мектебі. Екіншісі – 

Ал  тын  төбе  ауы лын дағы  «Алтынтөбе» орта

мек  тебі. Бұған де йін Жігерген ауылының 

оқу  шы лары  бас та уыш  мектепте  білім алып, 

жоғары  сы ныпты  көр ші  ауылдың

 м

ектебінде



жа

л  ғас тырып  кел ген.  Енді, 

мі

не, 


ек

і қа


ба

тт

ы



зәу лім ғи марат ауыл оқушыларының игі-

лігіне берілді. Ал «Алтынтөбе» мектебі 300 

орынға ар налған екен. Бұл мектептің са-

лынуына об лыс  қазы на сынан  540  миллион 

қа ралған. Жа ңа оқу жы лы түркістандықтар 

үш

ін де қуа ныш пен  бас талды.  Шавгар  елді 



ме

ке

ніні



ң оқу 

шы

лары ж



аң

а 

ме



ктептің табал-

ды рығын  ат тады.  300 орынға арналған оқу 

ғима ра ты ның  құры лы сына  республикалық

бюд жет тен 412 046 мың теңге бөлінген.

Мұн да  ба ла ларға қа жет ті жағдайдың бәрі

жа салған.  Ком пьютер сыныбы және арнайы 

пәндік ка бинеттер де тиісті құрал-жаб дық-

та

р мен  қам тылған.  Спорт,



 м

әж

іл



іс

 ж

ән



е 

ак

т



залдары да көркем безенд

ір

ілген. 



– Жалпы, қажетсінуді толықтай қам-

та  масыз  ету оңай шаруа емес. Мұнан 

бұ  рын  пайдалануда болған үш ауы сым-



1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   20


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал