Мемлекеттік тіл төңірегіндегі заңбұзушылықтар мен қателерді реттеу үшін тіл полициясын құратын кез жеткен жоқ па? Біз осы ая ғы- мызға не киіп



жүктеу 2.46 Mb.

бет1/20
Дата06.06.2017
өлшемі2.46 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

www.аlashainasy.kz

e-mail: info@аlashainasy.kz

Жалғасы 2-бетте 

ҚҰҚЫҚ ПЕН ҚҰРЫҚ

Алматы қаласы прокуратурасы баспасөз қызметінің 

ха барлауынша, Р.Агеев деген азамат 1993 жылдың 

ақ пан айында төрт серігімен бірге бір адамға қарақ-

шы лық шабуыл жасап, мүлкін тартып алған. Онымен 

қой май, жәбірленушіні айуандықпен өлтірген. Осыдан 

кейін шетел асып, ізін жасырыпты. Арада үш жыл өт-

кенде құқық қорғау қызметкерлері оның Қазақстанда 

қалған серіктерін ұстап, қылмыстық жауапкершілікке 

тарт 

ты. Еліміздің тергеу органдары 20 жыл бойы 



Агеев ті аңдумен болды. Биыл ол Минскіде қолға түсті, 

бі рақ экстрадициялау ұзаққа созылды. Жуырда алма-

ты лық прокурорлар қылмыскерді елге әкелуге қол 

жет кізді. Қарақшылық шабуыл жасап, қасақана кісі 

өлтірген айыпталушыға сот үкім кесті. Прокурорлардың 

айтуынша, биыл Алматыға Ресей, Украина, Беларусь, 

Әзірбайжан, Грузия елдерінде бой тасалап жүрген 

қылмыскерлер қайтарылды. Қазіргі уақытта Еуропа 

мен Араб елдерінде жасырынып жүрген күдіктілерді 

экстрадициялау жөнінде жұмыс жүргізіліп жатыр.



Болатбек МҰХТАРОВ

20 жыл бойы қашып 

жүрген қылмыскер 

сотталды

ОЙ-КӨКПАР



Мемлекеттік тіл төңірегіндегі заңбұзушылықтар мен қателерді реттеу үшін тіл полициясын құратын кез жеткен жоқ па?

Біз осы ая ғы-

мызға не киіп 

жүрміз? Бұл 

сауалға жа-

уапты алыстан 

іздеудің қажеті 

жоқ. Salvatore, 

Dior, Bufallo 

кие тін  бай-

ба қуаттылар 

болмаса, қал-

ға  нымыз 

Қы тайдың 

шәр кейімен 

шап қылап  жүр-

геніміз айдан 

анық. 

 Қазақстан мен Қытай Үкіметі 

ара сындағы Қазақстан - Қы-

тай мұнай құбырын дамыту 

мен пайдалануға қатысты 

ын  тымақтастық  келісімін  ке-

ше Мәжіліс мақұлдады. Ес ке-

ре кететін жайт, қайсыбір са-

рапшылар айтпақшы, Қа зақ стан 

– Қытай мұнай құбырын тарту 

және оны пайдалануға қатысты 

заң жобасы төменгі палатаның 

суырмасында ұзақ жататыны 

болжанған еді. Дегенмен күні 

кешегі хансу-қоң сының бірінші 

басшысы та рапынан Астанаға 

жасалған сапардың әсері ме, 

кім білсін, әйтеуір, төменгі 

палатаға төтеден түскен құжатты 

мәжілісмендер де күлбілтелемей 

құптай салуды жөн көрген 

сыңайлы.

МӘСЕЛЕ


Жалғасы 4-бетте 

Мәжіліске заң жобасын арқалай келген мұнай және 

газ вице-министрі Болат Ақшолақовтың баяндауынша, 

Қа зақстан – Қытай мұнай құбырын пайдалану мен да-

мыту туралы жобаны іске асыратын тарап ретінде «Қаз-

МұнайГаз» ҰҚ» АҚ-ы мен Қытайдың ұлттық мұнай-газ 

кор порациясы бекітіліпті. Сосын Қазақстан тарапынан 

өкі летті ұйым ретінде «МұнайТас» Солтүстік-Батыс құ-

быр компаниясы мен «Қазақстан-Қытай мұнай құ бы-

ры» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің активтерін 

елі мізде тіркелген, бұрыннан жұмыс істеп келе жатқан 

бас қа да формадағы бірлескен қызмет жүргізетін бір 

заң ды тұлға меншігіне біріктірілуі көзделіпті. Қазақстан 

мен Қытай тарапының өкілетті органдары өзара мүд де-

ле рінің теңдігін сақтауды негізге ала отырып осылай 

уағ даласқан. Ал Мәжіліс мақұлдаған келісімнің маз-

мұнына келсек, бұдан былай Мұнай және газ министрлігі 

мен Қытайдың Мемлекеттік даму және реформалар 

ко 

митеті осы нысандар пайдалануға берілген соң, 



Атыраудан Қытайға тасымалданатын мұнай жеткізу кес-

те сін жыл сайын келісе отырып шешетін болады. Мұны 

ел дің бүкіл қара алтыны аспанасты еліне қарай «со ры-

лып» кетеді деп түсініп қалмаңыз. Келісіп кесте жа сай-

тын болғандықтан, мұнда әуелі біздің мүддеміз жү ретіні 

кәміл. Алда-жалда еліміздің ішкі нарығында ре-

сурстардың жетіспеушілігіне әкеліп соғатын жайттар 

тір келсе, Қазақстанның Мұнай және газ министрлігі Қы-

тай дың Мем лекеттік даму комитетіне ескерте отырып, 

та сымалдау кестесіне өзгеріс жасауға толық құқылы. 

Ал мұндай бірегей жобадан не ұтамыз? Біріншіден, 

бюд жеттің бүйірі толатынға ұқсайды. «Қазақстан ау ма-

ғынан экспортқа шығатын мұнайды қысқа жол са-

налатын 500 шақырымдық құбырдан гөрі 2850 шақы-

рым дық бағытпен тасымалдау ел бюджетіне мол табыс 

тү сіреді», – дейді мұнай және газ министрінің міндетін 

ат қарушы Болат Ақшолақов. Бұл ғана емес, ауқымды 

жо 


ба арқасында Атырау, Ақтөбе, Қызылорда, Қа-

рағанды, Шығыс Қазақстан мен Алматы облыстарына 

қа расты аудандарда мұнай құбырының жұмысы қар-

қынды түрде дамып, 1000-нан астам адам еңбекпен 

қам тылмақ. Бұған қатысты заң жобасы бойынша жұмыс 

тобының жетекшісі Виктор Рогалев құбырдың арқасында 

жол аумағында электр тарату, байланыс, жол, қазандық 

пен әлеуметтік мекемелердің инфрақұрылымы негізінде 

қосымша сегіз стансының құрылысы бастау алатынын 

мәлімдеді.

Алматы

+30..+32


о

+16..+18


о

+15 ..+17

о

+8..+10


о

Астана


АҢДАТПА

ЭКОНОМИКА АЙНАСЫ

...дедім-ай, ау!

-бетте

3

ИƏ



ЖОҚ

– Мен тіл полициясын құру керек де-

генді қолдамаймын.  Себебі адам зат тың 

тарихына көз салсақ, қоғамда, мем ле-

кетте репрессивтік  аппараттарды кү-

шейт 


 

кен сайын оның нәтижесі 

ой   дағыдай  болмайды.  Сондықтан  бізге 

қа рақұрым органдарды көбейте бер ген-

нен тіл мәселесі шешілмейді. Тіл по ли-

ция сын құрып, ол полицияға арнайы 

мін дет жүктеп, тілді осылайша қол дай-

мыз, қорғаймыз дегенмен, мәселенің 

тү йіні тарқатылмайды. Сондықтан бізге 

мұн дай полицияны құрудың қажеті жоқ. 

Егер біз тіл мәселесін шешеміз де сек, 

қазақтың санасын өзгертуіміз керек. Тіл 

– әр мемлекеттің басты құндылығы. Тіл-

сіз мемлекетті мемлекет деп атауға да 

бол  майды. Сондықтан да халықтың ең 

бас ты бары да, байлығы да – тілі. Ен-

деше, осыны сезінсек, бірінші ке зек те 

са  на ны  түзеуіміз  қажет. 

– Бұған ешқандай дау жоқ. Тіл по ли-

ция   сын құру керек. Нақ қазір елімізде қа-

 зақ тілінің қолданысына қатысты заң бұ зу-

шы 


лықтар тым көбейіп кетті. Ірі-ірі 

қа   лалардағы қатесінен көз сүрінетін жар-

на малардың өзі  – үлкен өрескел заң бұ зу-

шы лық. Осыған қатысты айтарым, мұн дай 

заң сыздықтар мен өрескел қа те лерді тү-

зеп, жөнге салу үшін қазаққа бір мықты тіл 

по лициясы керек. Тілді құр меттеу тек қана 

грам матикалық,  син так систік  немесе  тер-

миндік мәселе емес. Бұл қателіктер өз ал-

ды на, қазірде қазақ ті лін ашық сыйламау 

орын алуда. Сон дық тан мұндай бір орган 

бізге қажет. Мә 

селен, қазірде Ресейде 

кімде-кім Ұлы Отан соғысы кезеңіндегі 

фа шизмді ақ тау ға қызмет жасаса, қыл-

мыс тық іс кө те руде. Себебі Ресейде орыс 

хал қын сый  ламау, фашизмді жақтау, дә-

ріп теу орын алып бара жатқандықтан, 

олар осындай әрекеттерге барып отыр. 

Қытай мұрағатынан 

Абылай ханның 

хаты табылды

Ақжалдың баласы, 

Алаштың азаматы

Головкин кез 

келген айқасқа 100 

пайызға дайын

-бетте

-бетте

-бетте

3

5



7

Сәкен ҚАНЫБЕКОВ:

ДАТ!

Республика бойынша 

алғаш мектепке 

баратын оқушылардың 

саны жағынан көш 

бастап тұрмыз



153,57

203,80

25,06

15191,06

910,71

1367,70

4,68

1,32

1394,27

112,22

ДОЛЛАР


ЕВРО

РУБЛЬ


ЮАНЬ

EUR/USD


DJIA

KASE


RTSI

BRENT


GOLD

(ICE)

(NYMEX)

с

с



с

с

Дәурен ӘБДІРАМАНОВ, 



журналист: 

– «Нысанадан» үзінді: Әкесі: – 

Бала мыз оқу оқымай ма? Шешесі: – 

Оқи 


ды. Дайындап та қойдым. – 

Қандай? – ЙЕҚМУ? – Қандай, 

қандай? – ЙЕҚМУ – Йе гова атындағы 

қазақ, мемлекеттік уни верситеті. 

Мына түрімізбен шынымен сон-

дай ЖОО ашылса, таңғалмас едім...



(www.facebook.com/ әлеуметтік 

желісінде жазғанынан)

Астана уақытымен сағат 18:00 бойынша

Қытайға тартылатын құбырдың 

жолай пайдасын көреміз бе?

Амангелді АЙТАЛЫ, 

мемлекет және қоғам қайраткері:

Ерлан СЫДЫҚОВ, 

тарих ғылымының докторы, 

профессор:

бетте

6

Шетелде 20 жыл бойы бой тасалап жүрген 



қазақстандық қылмыскер елге әкелінді. Беларусь 

Республикасында қолға түскен ол сегіз жылға бас 

бостандығынан айырылды.

№158 (1069) 

12 қыркүйек, бейсенбі

2013 жыл


Тоқтар КЕНЖЕҒАЛИЕВ

Өзгелер етік тікпесе, жалаңаяқ қалар ма едік?

Соңғы деректер бойынша бізге келетін аяқ-

киі м  нің  75  пайызы  Қытайдан  тасымал да нады. 

Қал ғаны – Ресей мен Түркиядан. Одан арғысы 

ба  ғасы қымбаттау болса да, бренд деген аты 

бар АҚШ, Германия, Ита лия, Голландиядан 

жет  кі зі лу де.  Адам  жа лаңаяқ  жүре  алмайды. 

Жазғысы бар, қыс қысы бар жыл сайын пәлен 

бә теңке мен ту флиді тоздырамыз. Мұны жақсы 

бі летін  ше тел дік тер  сапасыз  өнімді  тықпалаудан 

та нар емес. Әри не, олар біздің аяғымызды ой-

лап жатқан жоқ. Майлы шелпектен кім айы-

рыл ғысы келеді дей сіз. Осыншалықты «аяқтан 

қа луымызға»  өзі мізді  ғана  кі нә ла сақ  болады. 

Бір кездері күллі Қа зақстанды аяқкиім мен жа-

рыл қаған  «Же ті су ды»  жап тық.  Шым кент тегі 

«Вос ход»,  Ақтөбедегі,  Қы  зыл ордадағы  аяқкиім 

фа брикалары да ал дыңғысының кебін құшты. 

Қазір рес пу бликада аяқ киім тігетін 100-ге жуық 

ша ғын кәсіпорын бар де седі. Бірақ, масқара 

бол ғанда, олардың өнімі іш кі қажеттіліктің 1 

па йызын  ғана  қанағат тан ды рады  екен.  Он да  да 

бұлар, негізінен, мұнай шы лар мен құры лыс-

шы ларға қажетті арнаулы аяқкиім шығарады. 

Яғ ни ірі компаниялардың тап сырысын орын-

даумен шектеледі. 

Жалпы, тігіншілік қазаққа таңсық кәсіп 

емес. Төрт түлік малдан ішер асы мен киер киі-

 мін айыр ған ағайынның ата-дәстүрден бі раз 

ажы рап қал ғаны ғана қынжылтады. Ке зінде 

мал  шар уа шы лығымен  айналысқан  Қазақ стан-

ның  түк   пір-түкпірінде  жүн-жұр қа,  тері-терсек 

атаулы іріп-шіріп жатыр. Мал баққан жұрт 

«жүн ді ешкім алмайды» деп еңірейді. Соңғы 

кез дері  шіріп  жат қан  жүн   ді  өртейтін  болдық. 

Бар ды ұқсата ал ма сақ, ен ді қайтпекпіз?! Ши кі-

Мансұр ХАМИТ (фото)

зат  ты Қытайға су тегінге сат қанымызға риза 

бо  лып  жүр ген дей  міз.  Жыл  сайын  Қа зақстан 

Қы   тай ға 2 млн ірі қараның, 5,5-6 млн ұсақ 

мал   дың  те   рісін  экспорттауда.  Ал  статистика  мы-

на жай    ларға қанықтырды. Жыл сайын бізде 

500 мың тоннадан артық мақта өнімдері, 30 

мыңға жуық тонна жүн, 7,5 миллион тон  на тері 

өнім дері жиналады екен. Бұ лар дың түгелі дер-

лік ши кізат күйінде шетел аса ды. Себеп бі реу 

– қа зақ жерінде өнімді өң дейтін кә сіп орын дар 

жоқ. Оларды сал масақ, өзге ел бюд же тінің бү-

йі  рін  бұл ти тып,  өзіміз  баяғы  таз  ке пеш пен  жүре 

бе   реміз.



MADE IN ARALTOBE НЕМЕСЕ АУЫЛДА 

ЖАСАЛҒАН АЯҚКИІМ

Батыс Қазақстан облысының Аралтөбе ауы-

лын да тұратын Нәсіпқали Жылқыайдаров өт-

кен жылдың соңында инновациялық жо ба лар-

ға берілетін 3 млн теңге көлеміндегі грантты 

ұтып алды. Сөйтіп, ауылдағы бос тұрған үйді 

цех   қа  айналдырды.  Қайтарымсыз  берілген 

грант қаржысы ательенің құрал-жабдықтарын 

са  тып алуға жұмсалды. Тігін цехына жұмысқа 

алынған ауыл тұрғындарын іске баулуда аға-

мыз  дың ұлы Ришад көмектесті. «Әсем» деп ата-

латын шағын цехта қазір аяқкиім тігіледі. Өнім-

нің басты өзгешелігі таза табиғи ма те риалдан 

ті гіледі. Шикізатты Мәскеу, Самара, Ташкент, 

Шым кент қалаларынан алдыруда. 

Аяқкиімдердің жасалуы былайша өрбиді: 

Алдымен болашақ аяқкиімнің құрақтары 

пішуден өтеді. Жеке бөліктерді жедел дайындап 

тіге алатын шеберлер оларды әп-сәтте дайын 

бөліктерге айналдырады. Содан кейін барлық 

бө ліктер рет-ретімен тігіліп, қажетті са ңы лау-

лары салынады. Табаны облыс орталығы Орал-

да құйдырылады. Сосын ғана саудаға шығаруға 

жа райтын тауар пайда болады. 



Елімізде мемлекеттік тіл мәселесін шешуге келгенде 

бір-біріне қарама-қайшы келетін тұстар жетіп-артылады. 

Нақ қазір республикамыздың  ірі-ірі қалаларында тіл 

төңірегіндегі заңбұзушылықтар мен қателіктер өршіп 

тұр. Бір ғана Алматы қаласының көшелерінде қазақ 

тілінің мәртебесін «мөлитіп» тұрған сауатсыз 

жарнамалар қаншалықты? Біз туындаған кез 

келген мәселені неліктен ресми тілде шешуге 

тырысамыз? Болашақта ана тіліміздің мерейін 

қалай үстем етсек болады? Соңғы кездері нақ 

осы қазақ тілінің мерейін өсіріп, өзгелерге де 

сол тілді сыйлату мақсатында  тіл 

полициясын құру қажеттігі сөз болуда. 

Жалпы, мемлекеттік тіл төңірегіндегі 

заңбұзушылықтар мен қателерді реттеу 

үшін бізге мұндай тіл полициялары 

керек пе, әлде жоқ па? Мұндай 

полиция құру мәселені шеше ала 

ма? Біз  бұл сауалды арнайы 

мамандардың талқысына салдық.

Республикалық қоғамдық-саяси ақпараттық газет      

 

ee

e-

-

-

m

m

m

a

aa

i

i

i

l:

:

:

 

 

ii

i

n

nn

f

ff

o

oo

@

@

@

а

а

а

ll

l

a

a

a

s

s

s

hainasy.kz

Жалғасы 2-бетте 

ҚҰҚЫҚ


 ПЕПЕ

ПЕ

Н



Н

Н

ҚҰРЫҚ



Алматы қаласы прокуратурас

с

с



ы

ы

ы



ба

а

а



сп

сс

асөз қ



қызме

е

е



ті

т

т



нің 

ң

ха



ха

ха

б



б

ба

а



арлауынша, Р.Агеев деген

н

н



а

а

а



за

за

за



ма

ма

мат 



тт 19

19

1993



93

93

ж



ж

ж

ыл



ыл

ыл

ды



ды

ды

ң 



ң 

ң 

ақ пан айында төрт серігімен бірге бір адамға қарақ-



шы лық  шабуыл жасап, мүлкін тартып алған. Онымен 

қой май,  жәбірленушіні айуандықпен өлтірген. Осыдан 

кейін шетел асып, ізін жасырыпты. Арада үш жыл өт-

кенд


д

д

е



е

е

құ



құ

қы

қ



қ

қ қорғау қызметкерлері оның Қазақстанда

қа

а

а



лғ

лғ

лғ



ан

ан

ан с



с

сер


ер

ерік


ік

ік

те



те

те

р



рі

рі

н



н

н

ұс



ұс

ұс

та



та

та

п,



п,

п

қ



қ

қ

ыл



ыл

ылмы


мы

мы

ст



с

стық жауапкершілікке 

тарт 

ты. Еліміздің тергеу органдары 20 жыл бойы



Агеев ті  аңдумен  болды. Биыл ол Минскіде қолға түсті, 

бі рақ экстрадициялау ұзаққа созылды. Жуырда алма-

ты лық  прокурорлар қылмыскерді елге әкелуге қол 

жет кізді. Қарақшылық шабуыл жасап, қасақана кісі

өл

өл

өл



ті

ті

ті



рг

р

р



ен айыпталушыға сот үкім

м

м



к

к

к



ес

ес

ес



ті

ті

і..



.

Пр

Пр



Прок

ок

ок



ур

ур

ур



ор

о

о



ла

ла

ла



рд

рд

рдың



ың

ың

 



ай

ай

йту



туынша, биыл Алматыға Ре

есе


сей,

й

й



У

У

У



кр

р

аи



аи

на

на, 



Б

Бе

Бела



ла

ру

ру



сь

сь, 


Әзірбайжан, Грузия елдерінде бой тасалап жүрген 

қылмыскерлер қайтарылды. Қазіргі уақытта Еуропа

мен Араб елдерінде жасырынып жүрген күдіктілерді 

экстрадициялау жөнінде жұмыс жүргізіліп жатыр.



Бо

Бо

Болатбек МҰХТАРОВ

ОЙ-КӨКПАР



Біз осы ая ғы-

мызға не киіп

жүрміз? Бұл 

сауа

у

у

лға жа-

уа

уа

уа

пт

пт

пт

ы 

ы

ы ал

ал

алыс

ы

ыста

та

тан

н

н

із

і

і

деуд

і

і

ің қажет

і

і 

і

жоқ. Salvatore, 

Dior, Bufallo

кие тін  бай-

ба қуаттылар 

болмаса, қал-

ға  нымыз 

Қы тайдың 

шәр кейімен 

шап қылап  жүр-

геніміз айдан 

а

ан

анық

ық

ық.

.

 Қазақстан мен Қытай

й

й

Ү

Ү

Ү

кі

кі

і

ме

м

м

ті 

ара сындағы  Қазақстан

н

н

-

-

-

Қы

Қы

Қы-

-

-

тай мұнай құбырын дамыту 

мен пайдалануға қатысты 

ын  тымақтастық  келісімін ке-

ше Мәжіліс мақұлдады. Ес ке-

ре

ре

ре

к

к

к

ет

е

е

етін жайт,

,,

қ

қ

айсыбір 

р

са-

ра

ра

рапш

пш

пш

ыл

ыл

ыл

ар

ар

ар

а

а

а

йт

йт

йтпа

па

па

қш

қш

қшы,

ы,

ы, Қ

Қ

Қа

а 

а

з

з

зақ стан 

– Қытай мұнай құбырын тарту

және оны пайдалануға қатысты 

заң жобасы төменгі палатаның 

суырмасында ұзақ жататыны 

болжанған еді. Дегенмен

н

н

кү

кү

к

ні

н

н

 

кешегі хансу-қоң сының

ың

ың

б

б

б

ір

ір

ірін

ін

ін

ш

ші

ші 

басшысы та рапынан Астанаға 

жасалған сапардың әсері ме,

кім білсін, әйтеуір, төменгі 

палатаға төтеден түскен құжатты 

мә

мә

м


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал