МАҒарижун нүБҮууа мұхаммедтің пайғамбарлық ДƏлелдері



жүктеу 3.01 Kb.

бет13/20
Дата08.06.2017
өлшемі3.01 Kb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   20

ҚОЛЖАЗБА  
ТРАНСКРИПЦИЯСЫ

158
БИСМИЛЛАҺИР РАХМАНИР РАХИМ
Лакал хамд я уаһибил атаи, уа я кашифил ғитаи, Лакал бақау 
уа  минкал  тақау,  Һаб  лана  мил–ладунка  рахматан  я  самиъуд 
дұға,  Шүл  хамдки  фалакларнің  табақалари  оның  ила  музайян 
уа  мүуашшахдур,  Уа  шул  санаки  мүлкларнің  уарақлари  оның 
рашхатила маршахаддур, Бəлки шүл хамдики анбия уа мүрсалин 
оның  заруһаи  аласина  уасил  үлмақда  тариқ  ажизи  ихтияр 
итмишлар,Уа  шул  санаки  асхаб  жауамиъул  калам  уа  арбаб 
мажамиул фаһм оның мақсад ақсаси уа марсад аъласи самтіндін 
ишарат ила ахбар итмишлар, Ул халиқ каун уа маканіһі уа разиқ 
инс  уа  жаниһи  лайиқ  уа  сазауардур,  Таъала  шаьнуһу  уа  азам 
султануһу,  алу  самаданияти  ихатаьи  басардин  мұқаддасдур,  Уа 
сүму сармадияти идрак ұқұлдин муназзаһдур. Азамат уа жалалати 
жауаһир уа иъразиһи мүшабиһатдин маърадур, Құдрат уа камали 
мүнасабат ауһамдин уа хаялдин мүбаррадур,
(Шиър) Таъала Алла ан сипатир–рижал
Уа ан сипатит–тафарруқ уал–уисал
Мата ма халла шайьүн фи хийал 
Тақаддүс Раббүна ан зи хийал
Бір  уахиб  уүжүддірки  симрүғ  кибирясі  ашян  амкана  сығмас, 
Уа бір басытүл–жауаддірки наъут жалалі уа аусаф камалі миъяр 
ақыл  уа  мизан  фаһм  ила  уазн  үлүнмас,  маъариф  сафайихнің 
катиблари уүжүд уа карам мадайихнің наққашлари аурақ құдси 
уа сафайих инси үзрина анің хамд уа санаси рақмини чикарлар уа 
уа уүжүд санъларинің мүһандислари уа бадайіъ жауд бинасинің 
мүассасалари,  Бу  тұқұз  тақ  минада  уа  йади  қат  тауаддаьү 
ғабрада  анің  сапас  би  қиясни  күсатирмишлардір,  Уа  фалаклар 
сауамаъанің  мисбахлари  уа  мүлклар  мажамиъанің  маһаллалари 
сақф  пирузаи  кардауанда  уа  тарам  нилкүнда  буқалмүнда  забан 
мүьжиза  баян  ила  анің  санаи  кибрияси  мүтаранимлардр,  Уа 
фасахаи калам уа балиғаи мантиқ марам анің казидаи аусафини 
мүнкалимлардр,  Бір  холиқдрки  қалам  құдрат  ибдаи  уа  хомаи 
фатарат  ихтіраи  уа  арлиқ  рақамни  үлүууият  уа  сафалият  чикди 
уа дахи миһраи замини хаққаи мина ичинда сабит уа мүтамаккин 
қилди,  Уа  ажнас  уа  ануаъ  мүмкинат  уа  маужудати  біри  бірина 
хикмат азалия иқтизасила мүнасиб уа пайуанд итди, Бас таъаллұқ 
уа танасиб уаситасила нича аснаф ажиба уа афрад ғариба бұтун 

159
амкандін  сахраи  уүжүда  китурди,  ануар  тажаллияти  шүъаъанің 
акси хак пак Адама таъаллұқ итмак ила малаика сүжүд қилди, Уа 
бахр камал иззати қатратиндін инсаннің абданина рашихат аруах 
таъаллұқ итди, Уа аламнің силсилаи низамін уа бани Адамнің үмур 
интізамін анбияи дин паруар уа асфияи адалат касатраи манут уа 
марбут  итди,  Уа  анларни  таж  карамат  уа  халаъат  нүбүууат  ила 
иүъаззаз    мүшарраф  итди,  Уа  анлардін  Əзіреті  саййидүл  анбия 
уа саййидүл асфия Мұхаммад Мұстафа (с.ғ.с.)ни халаъат хас ила 
махсус  итди,  Қауаид  шаръ  шарифін  даъайим  изз  уа  зафар  ила 
машид  уа  қауаид  тарихат  мүнифін  ахлақ  хамидаси  ила  мүмаһ-
һад  айладі.  Таким  инаят  илаһи  уа  таьйидат  ғайру  мүтанаһиси 
қиясиранің  аънақин  уа  акасиранің  риқабин  тиғ  интиқам  ила 
зайр даст итдүб рабақаи рақина идхал итди «Инна набиүс сəйф» 
садасин алам акуана иблағ идуб уа сармадият илминки «Адам уа 
мин  дуниһи  тахта  лиуаи»  дараян  алая  дикти.  Ла  жарам  силлаи 
салауат таййибаники раузаи ризуан жинандин рауайих насимати 
машам  жана  фаих  уа  димағ  жинана  лайих  улуб  мүаттар  итар. 
Уа шараиф тахиятики ашъаи ануари айні инсани раушан уа мү-
наууар  қилур.  Самим  жандин  уа  фарих  рух  рауандін  садір  уа 
уарид улур. Үл патша мүлк рисалат уа сұлтан уалаят нүбүууат. Уа 
тахт нашин бахт фатауат баргаһнің панаһи «Ли маалла» хауітнің 
махрам хилуатками «лау лак» мұқаддімасінің натижаси «Ламма 
халақтүл афлак» майданінің шаһсүуари рисалат асманнің шамси 
уа  риясат  айуанинің  мүқаддүми.  Жаһидүл  күффар  мизмаринің 
сабаъалари «Фаътабиру йа улил–абсар»нің фарман бари «Сүммə 
дана  фатадалла»  аужінің  шаһбаз  баланд  паруази  «Факана  қаба 
қаусайн» маканінің али шаьни «Əу адна» сіринің арифи «Фа ауха 
ила абдиһи ма əуха» əмринің уақифи «Уа лақад рааһү назлатан 
ұхра» жамалинің раст баяни «Уа ма йантиқұ анил һəуа» каламінің 
тути  шүкр  кафтари  «Ин  һүуа  илла  уахйү  йуха»  калимасінің 
бүлбүли.  Раузаи  мүнаууарина  уа  тұрбаьи  мүтаһһарина  анафана 
уасил  улсун.  Бір  патша  сахиб  қыраннің  исм  шарифін  йад  йод 
идаламки  аят  баййинати  лақаби  айуан  кисраи  каср  итди.  Уа 
илм һамайуни рафаъа қаср қайсари хафз уа қаср итди бір фасих 
забанидрки майдан фасахатда «Əна əфсах» нұтқындін дам урса 
балағат  бишасінің  арсланлари  калил  уа  əбкам  улур.  Уа  ажіз 
бармақларила даһанларина мүһр үрарлар. Уа бір мəлих баянидрки 
халуагаһ хүсн уа сабахатда «Əна əблағү» жамалин күстарса хүсн 
Йусүф  канаъани  чаһ  нисяна  душар.  Мүқаддам  карими  мантық 

160
Иса  алайһис  салам  ила  табшир  уа  калам  Мұса  алайһис  салам 
ила  тазкир  улінмишдір  «Уа  əусаф  жамили  Таурат  уа  Инжилда 
масфур. Хисал жалили Забур уа Фұрқанда мазкурдір. (Шиър): 
Уа һуаллази бибаяниһи уа лисаниһи
Һадиүл əнами уа назлүт танзил 
Ан фазлиһи нұтқұл китаб бұшрат 
Биқұдумиһи əт–Таурат уал–Инжил  
(Нəсір): Бəлки һануз уүжуд сафхасина əнамил ихтираъ қалам 
құдрат  илаки  «Əууалү  ма  халақАллаү  əл–Қалама»  дар  нур  уа 
зүлмат  мададила  хауас  уүжуд  уа  адам  харфін  рақам  итмамиш 
иди. Уа маут уа хайат нафс нафис аламийана нақшид құдрат лаух 
хикмат узра йазмиш иди. Ул сайид сами уа санад караминің нұр 
құдсинің «Əууалү ма халақАллаү нури» əууалияти аяти матлу уа 
сабқ  сабқи  мақруү  идики  һануз  сақаи  атифат  базім  мүхаббатда 
мəй  уа  жəуда  ағиз  ачмиш  иди.  Уа  сақи  бақи  шараб  мүхаббати 
«Ə  ластү»  қадахи  ила  үшшақ  хақиқия  сүнмамиш  иди.  Сахраи 
хижран ташналарина уа сүханган жарман замрасина инаят рах-
мат азали ул Əзіретінің шафаъати баракатила зилал əфзали «Бил–
мүьминина рауфүр рахим» бик иззатила ирсал итмамиш иди. Уа 
дүруд на махдуд уа ризуан на маъдуд əли уа асхабиһи уажил уа 
əхзабина уа итбаъи уа əхбабина улсунки қасыр миллат заһра уа бағ 
шариат байза анларнің нур уа жаудаларила уа зинат шүһүдларила 
мүзаййан улмишдір. Уа майдан дин матин шаук ширк залалатдін 
уа  хашак  бидъат  уа  жаһалатдін  анларнің  саъи  жамилалари  ила 
пак улмишдір. (Шиър):
Ала əруахиһим түхафүн нихая.
МинАллаиллази халақал барая.
Əмма баъд:   
Амма баъд: Содан соң:
Чунки  ул  қодир  холлақ  уə  фатир  алал–итлақ  мурод  еттики 
ғойб һауиятдін уə хижаб иззат уə рубубиятдинки «кунту канзон 
махфиян» андін ибаратдір бу мүлк маужудни уə олам шүһудни 
холқ  итдики  «Фахбабтү  əн  əърифə»  анга  ишоратдурки  сифот 
жалол  ғайбияси  олам  шүһуд  уа  айни  маройосинда  намойон 
улаки сифотдін бир сифоти мазһар уə асмодин бір исми мүжалли 
бұлди. уə тəкмил доираи камол уə тафсил сифот жалол уə жамол 
уа муқаддимот такуиннің натижаси уа гулистон оламнің ғунчаси 
насим «лақод холақнал инсана фи ахсани тақуим» ила боғ уужудда 

161
очилди. Уа жисм кариманің қасри «Хамартү тината Адам бияди 
əрбаина  сабахан»  инаятила  маъмур  улди.  Баъдү  науъ  инсандін 
синф анбияи уа рүсүли алайһимүс салатү уасаллам казида итди. 
Əрбаб  басаир  уа  əснаф  сараирнің  замир  мүнирларина  хүршиді 
олам тоб каби зоһир уа миск ноб каби фоих уа боһирдурки асл 
истифоза мабдои файйоздин мүфиз ила мүстафизнің урталаринда 
муносабатға  мауқуфдур.  Уа  һар  бор  мүфиз  мақдис  уа  тақидин 
муназзах уа кадүратдін муарродур уа мүстафиз алайиқ бадания 
уа  карурот  башария  ила  муқиддур  истифозада  бир  уоситага  уа 
бир  барзах  уа  хад  муштаракка  мухтождурки  ул  мутлақ  күлли 
уа  муқид  жүзьи  уртосинда  икки  жиһати  ула  токим  тажарруд 
рухониси  уа  қуууат  қудсияси  сабабила  мабдои  файйоздин 
тааллум идуб уа тааллуқ жисмони хасбила йана науъина таълим 
ийлая. Ла жаром анбие алайһимус–салами хад муштарак ийдуб 
маройои қулуб шарифларин кадуротдин пок уа ануор тажаллиет 
уа  ламаот  уахи  бирла  тобнок  холқ  ийтди  уа  аларга  тобиъ  улан 
зулмот жаһолатдин мағрифат обхаетнің чашмасиға иришти «Əу 
ман кана мəййитан фаахйайнаһү уа жаъална лаһү нуран йамши 
биһи  финнаси  каман  мислиһи  физ–зүлүмати  лайса  бихарижин 
минһа»  бас  бу  тақи  маълумдурки  қоср  мағрифати  хуруж  уа 
боғи ирфона уа лауж ул пишуайон роһ хад ау муқтад ойон ториқ 
маулайа  мутабаъатсиз  махолдур  (қиын)  уа  аларнің  ахлақи  уа 
хоссол  хамидалари  бирла  тахоллуқ  улмайінжиқ  мақсадға  уусул 
мумкин  имосдур  уа  чунки  анбийо  алайһимус–салам  уа  оммаи 
асфийои  киромніңки  һар  бири  баркамолі  мазһар  уа  баржамолі 
матлаъ  уа  манзар  булмишдур  ахлақлари  бирла  тахоллуқдур  уа 
дамин  шарифлариға  тауассулсиз  мумкин  имосдур  уа  Əзіреті 
хаййу қодим уа худоуанда карим лутф амимі бирла жамиъ туруқ 
нажот  муқтадоларінің  «Уаллазина  утүл  илма  даражат»  қофила 
саларлариндин Əзіреті саййидул мурсалин уа хотимун набиййин 
уа  қудуату  айнул  аууалин  уал  ахирин  хабиби  «Ли  маъаллһи» 
муаллум  «Фаълам  аннаһу  ла  илаһа  иллалло»  мукаррам  уа  «Уа 
кафа  биллаһи  шаһидан  Мухаммадур  расулулло»  саллАллаү 
алайһи  уа  ала  жамиъил–анбийаи  уа  ала  алиһи  уа  асхабиһи.  Бу 
султони  жамиъ  һадоти  ториқ  иһтидо  уа  оммаи  уалат  иқтидо 
узриға  мазид  ихтисас  уа  мақом  мухаббатда  хос  ийтди.  Уа  анің 
атбоъ  уа  умматин  оның  уоситаси  бирла  заруаи  аълои  уисолина 
уа аруаи уа сақои жаһ уа жалалина иркүруб. Уа тамһид қауаид 
хизматин уа маъақид мүхаббатін анга итбои пайуанд ийдуб «құл 

162
ин  күнтүм  түхиббуна  фаттабиуни  йүхбибкүмүлла»  ила  баян  уа 
айан айлади. Бас сабил нажат саликларина уа тариқ ануар зот уа 
сифот толиблариға сəййидүс–саодат уа санадус–сақот алайһи уа 
афзолус салоуот уə акмалут тахийотға итбоъ аһам муһиммотдин 
булди.  Уə  чунки  ул  сұлтониға  итбоъ  зот  уə  шамоилін  уə  ахлақ 
уа фазоилін уа сифот уа афолін билмакка мутауақифдурлар. Ла 
жаром  мустахзаран  фан  сияр  уа  мустахбиран  ахбор  саййидил 
башарнинг  алайһи  салауотуллоһи  уа  саллама  аходис  сохиха  уа 
ахбор сорихасин татбиъда базал мажһуд уа жаһд на махдуд ийдуб 
кутуб жомаи сиххохдин уа ахбор ахйор сақотдин ихйои дин уа 
абқои маросим йақин қосдила жамаъ ийдуб ул хазратнинг афол уа 
ахуолин тахқиқ уа сунан саниясини науъ инсоннинг иршоди учун 
жамаъ  уа  тадқиқ  ийтмишлар  жазаһумулло  таала  анна  хойрон. 
Уа  ул  замрадин  Муъин  ном  азизіки  «фанні  сийарнің»  баланд 
паруози  уа  майдон  уағыз  уа  тазкирнің  шаһбози  шаһар  Һиротда 
нича лайали уа аййамда уа шуһур уа аъуамда хауоссу уа ауамға 
нақл хадис уа тафсир уа иршод уа уағыз уа тазкир ийтуб сафахаті 
замаирі арбаб қулуба ибороті латифа ила баян уа тақрир уа нуқуш 
фұрқан карими тахрир ийтмиш ийди. Уа жом рохиқ баяниндин 
дил ташналариға зилол маориф сочмиш ийди. Қулуб мажруха уа 
маъсийат иллати бирла мариз улан афтодаларға адауияи насоих 
бирлан маъжун уа марһам тузмиш ийди. Уа ғафлат бирлан сард-
мизажларға  уа  баду  уа  хак  зулматинда  қолған  зүъафаға  амр  уа 
наһй  уа  ийсар  уа  тазкир  уа  тадбир  бирла  маъалижа  қилуб  зул-
мат  золалатдин  уа  кадуроті  жаһолатдин  мақом  нур  уа  махатті 
мағрифатға  кутаруб  нафсі  нафисниң  иршади  сабаби  ила  сахил 
нажатға уасил ийтмишдур. Уазні мазкурда нича кутуб муътабара 
уа тафсир уа хадисға доир нича асорі мүштаһара уазъ ийтмишдур. 
Маъа  һаза  мискинат  либосин  шиор  уа  тауозиъ  паласин  дисор 
ийтмишдур  Мүъин  мискин  ила  шуһрат  бүлмиш,  асканһүллаһу 
Тағала  фи  аълал–жинан  уа  тағаммадаһу  бил–мағфироти  уар–
ризуон. Уа бір китоб азим уа бир асар жасим йодгар қуймишки, 
ибороті роиқаси дурру жауоһир ила мүрассаъ уа ишороті фоиқаси 
миск  уа  анбар  бирла  мүламмаъ,  хаққоки  айні  инсоф  ила  назар 
улунса, «фанні сийар»да биназир уа дидаи қалб уа инсоф бирлан 
мүлахаза үлүнса ишорот уа нүкаті дилпазир уа жаннаті аъла каби 
құсурі  рафиаси  номойон  уа  каноринда  «тажри  мин  тахтихал–
анһар» ояти обхайот каби жарайон ийтмиш. Уа һар боб уа фасли 
китобаларинда  «фараухүн  уа  райханүн  уа  жаннатү  наъим» 

163
йазилмиш, уа һар тоқ уа рауоқинда «Инака лаъла хұлүқин азим» 
қозилмишдүр.  Уа  ул  китобнинг  исмини  «Маъорижун  нүбүууа» 
уазоъа итмиш уа таьлиф латифи бир муқоддима уа турт рукн уа 
бир  хотима  үзриға  тасниф  итмиш  бу  фақир  уа  хақир  касирут–
тақсир  алмухтож  илал–маликил  хақ  Мұхаммад  ибн  Мұхаммад 
Шымир би-Алты бармақ дерлік қирқ йилға йақин тафсир уа хадис 
набауи уа тазкираи шариат мустафауи хизматинда нича муддат 
Рум толиблариға табшир уа инзар уа утуз сана миқдори уилоят 
аробда  ахуол  ториқати  тизкар  ийдуб  сунгра  хадд  уүқуфа  уосил 
уа үмір инхитот уа забула моил булди, тиладимки мандин сунгра 
дуои носға нофиъ уа жумла ушшоққа шоми бир асар қуйом токим 
баъдал маут амалим мүнқатиъ бұлмас. Хабиб Əкрам (с.ғ.с.)нинг 
ашиқлари ул хазратнинг мухиб содиқлари бу китоби һар бораки 
уқисалар уə тинглағайлар бир фотиха бирла бул фақирни ед уə 
хойри дуолар бирлан дилшод итарлар. Бас (Ендеше), ул китаби 
түркига таржима идуб (ол китапты түркиге тəржіме етіп) уозих 
баен ила таъбир ихтияр улунди, токим соғир уə кабир уə уозиъ уə 
шариф мустафид булурлар. Уə китоб мазкур каби муни тақи бир 
муқаддима уə тұрт рукн уə бир хотима узра тартиб ийтдим.
Муқаддима:  махомид  уə  муножот  бирла  наъут  уə  сифот  уа 
хасоис  зот  уə  фазоил  солауот  нүбүууат  паноһи  муштамилдур 
нича латоиф ишарат уə башарат ила.
Рукн аууал: Ул хазратнің нур шарифи Аминага килгунча йети 
(жети)  пайғамбардур  идуб  аларнинг  аслабина  мүрур  ийтмиш, 
оның баянидадурки алар: Одам уə Шис уə Идрис уə Нұх уə Һуд 
уə  Иброһим  уə  Исмоил  алайһимус-саламдур.  Уə  бул  рукнда  бу 
анбияи  киром  алайһимус-саломнинг  уоқиатиға  ишарат  ажиба 
бирла уə латоиф ғориба бирла ұламаи мутақоддимин уа фузолаи 
мутаоххирин зикр итмишлардур, баян булур инша алло тағала. 
Рукн  сони:  ул  хазратнинг  уаладатиндин  то  уақт  баъснадик 
улан  (булган)  уақояи  уа  асмои  шарифасининг  баъзиси  сарохат 
бирла уа баъзи ишарат бирла оят Құран азим уа баййинот Фурқон 
каримда уоқеа булмушдур - оның баенидадур.
Рукн  солис:  нузул  уахи  уа  оның  кайфияти  баенидадур  то 
һижротға борғунча уа бу қисса миърожнинг тафсили уа накот уа 
ишороти зикр улунур бииноятиллаһи тағала.
Рукн робиъ: һижратдин иртихоли замонина дик улан уоқеати 
баен итар.
Хотима:  ул  хазратнинг  муъжизоти  машһурасики  кутуб 

164
муътабарда зикр улунмишдур – они баен ийтор. Уа тақи (тағы да) 
асхоб таьлифнинг одатлари уа аһл таснифнинг дəаблари будурки 
тартиб  иткан  мусоннофоти  уа  таьлиф  иткан  муаллафоти  бир 
подшоһнинг  уа  йо  бир  аһли  жоһнинг  росмана  итуб  оның  исми 
бирла маънун иторлар. Чунким бу фақир хауас уа ауомдин һар 
каснинг кармандин иғмоз уа мазхарифот дунедин иъроз итдим. 
Бас  (ендеше)  муносиб  булдики  бу  китобни  «Далаил  нубуууат 
Мухаммади  уа  шамоил  фатут  Ахмади»  номи  бирла  мусамма 
ийдуб  хазреті  Хотимул  анбия  уал  мурсалин  «уа  ма  арсалнака 
иллар-рохматал  лилоламин»  исм  шарифина  таьлиф  идуб  (етіп) 
оның лутф уа кароми хазинасидин маьмулдурки қабул буйуруб 
шафоати азими уа иноят аълосина мазһар булуб хина интиқалда 
(жан  үзілер  сəтте)  талқин  шаһодат  уа  «яума  таблас-сароир»да 
идрок  шафоат  муяссар  ула.  Уа  тақи  (тағы)  уламо  уа  фузалои 
садатдин  маржудурки  (өтініш)  бу  китобда  уоқеа  улан  хатони 
қалам носихаи нисбат итуб домин сатр бирла урталар уа банон 
ислохи  бирла  тасхих  иторлар  уа  амаи  муьминин  уа  замраи 
ушшоқ саййидин-набиййин хазратлариндин маьмулдурки уоқеа 
улан мажлисда хойр дуодин фаромуш итмасалар «Иннаһу рохим 
ғофур карим шакур». 

165
ТАМҺИД
Маълум улаки уламои сиярниг (бəрінің) аксари уа асхоб хадис-
нинг  мутақоддималари  мунинг  узринадурки,  ул  Хазратнинг  уа-
ладати муборак рабиъул аууал айининг ун икинчи кунинда уоқеа 
булди. Бас (сондықтан) муносиб булдики фусул мазкур ун иккиси 
адад  бирла  тахмид  уа  муножотдин  уа  наъут  уа  сифот  саййидус 
саодатдин тартиб улуна уа биллаһи аттауфиқ уал-иноя.
Муқаддиматул китоб: бас фаслки муштамилдур: 
Фасл аууал тахмид андадур. 
Фасл сони – миножотдадур. 
Фасл  солис  Əзіреті  сурур  коинотнинг  манақиб  зот  уа  сифо-
тиндадур. 
Фасл робиъ фазоил уа хасоиснинг баяниндадур. 
Фасл  хомис  салоуотнинг  сауобларі  уа  фазилатини  баянин-
дадурки аууалги фасл тахмидот баениндадур. 
Аууалан маълум улки уламо иттифақ итдилар, һар нарсаки анга 
иътибор улунмоқ жоиз булса аууалинда хамд мустахабдур, тасниф 
аууалинда уа дарс ибтидосинда уа хутбада аууалдағи каби уа Хақ 
Тағала  жалла  зикруһу  уа  ам  алал–аламин  бира  хазратина  хамд 
айтмоқда чуқ сауоб бордур. 
АТТАХМИДУЛ АУУАЛ
Сохих Муслимда Абу Һурайрадин (р.а.) маруидур: Қола Росу-
луллоһи  (с.ғ.с.): «Калиматани  хофифатани  алал–лисан,  сақи-
латани  фил–мизани  илар–рохмани  субханаллоһи  уа  бихам диһи, 
субханаллоһил–  азим»,  яъни  Əзіреті  сурури  олам  уа  сəнəд  бани 
Одам  (а.с.)  Мухаммад  мустафо  (с.ғ.с.)  буйурдиларки: «Икки 
калима  лисонға  хофиф  уа  мизонда  сақил.  Уа  Əзіреті  рахмраға 
ғоят суйуклидур «субханаллоһи уа бихамдиһи уа субханаллоһил–
азим»дур.  Бу  икки  калима  лойықдурки  һар  мүьминің  тилинда 
такрор уа қалбинда собит булунса. Зиро улум шарифаи уа маони 
касирои  мүтазамминдур.  Зиро  субханалло  димак  сүн  жамиъ  уй-
уб дин  муназзаһ  уа  жумла  нақоисдин  уа  аламат  хəдусдин  би-
рисин уа фосид иътиқодларнинг уа иътиқоди фосид уланларнинг 
иътиқодиндин тақдис иторман димак ийла (күллі) сифот салбияни 
жумлатан зикр ийтмиш бүлур. 

166
Уа  бихамдиһи  дигач  жумла  ниъматлари  мулахаза  ийдуб  жа-
миан  ниъами  холқ  ийдин  патша  сифот  комили  субутия  бирла 
маусуф  ийтганига  иътироф  итмиш  булур.  Уа  тақи  мизоннинг 
һар бір кафаси дүнйа куки қадар икан. Ул карим подшоһ оның 
тулуси  сауоб  бирмакка  уаъда  итди,  нисбатким  риуоят  улунур 
Əзіреті  Шуъайб  (а.с.)  нəби  муножотинда  Қозийул–хожотдін 
мизонни  курмак  истади.  Мизоннинг  азоматини  кургач  дедики: 
«Йо,  уоһбүл–атойо,  муни  тулдурмақға  ким  қодир  булур?  Ул 
карим уа рохим бүйүрдики: «Йо, Шуъайб, мəно мурод итдиким 
қоулнинг  бир  мартаба  субханалло  уа  бихамдиһи  диса  бирла 
мизонни  мола–мол  иторман».  Бас  коники  имиди  Худоя  хамд 
айтамин.  Шул  хамдики  наққош  қудрат  айуони  инсони  уа  қаср 
уужуд  имкони  оның  бирла  мунаққаш  қилинмишдур.  Уа  шул 
шүкрики  фаррош  хикмат  ботін  толибоники  «Əринал–ашйаьа 
кама  һия»  майдонинда  саркардонлардур,  оның  нури  бирла 
тамһид  итмишдур.  Балки  шул  хамдки  жамол  мақсуд  ойінаи 
уүжудда  оның  шаъоъи  бирла  намоен  булур.  Уа  шул  шукурики 
ароис қудси оның жалласибила тажалли булур. Ул подшоһнинг 
баргоһина  нисор  булсунки  баян  бұлбұллари  лисан  бадақлари 
узра оның хамд уа саноси науосини ниғмот иторлар. Шокирлар 
иноят акром ихсони уродин субх уа масода такрор ийторлар. Бир 
маъбуднинг ном шарифин зикр ийдаламки сураи «Ихлас» оның 
таухидин баян ийтди. Уа асхоб тахмид уа тамжид оның улуһияти 
асрорин  аян  айлади.  Жамол  ишқи  арбоб  уа  жад  уа  туробнинг 
жонлари  буйунларина  занжир  жазаба  банд  ийтди.  Уа  шауқ 
уисоли арбоб шүһуднинг ботинлариға сайқал бирди уа қалблари 
зауаясин зулмат уа кадуротдин пок ийтди. 
Ей,  даруиш,  Ей,  даруиш,  зимом  инқийоди  муродот  дуне 
фикрина  начун  бирорсан  уа  мазхарфот    фонияға  начун  майл 
ийторсан. Қалбингни жумладин қотиъ идуб бир подшоһ бизауолга 
уа  султон  ла  йазолға  бəнд  итки,  жамол  кибриясина  фано  йул 
булмос уа камол бақосина зауол қоули туқинмос. Оның толабинда 
афнойи  уужуд  бирла  хикоят: «Қуууатул  қулуб»  номли  ктобда 
мазкурдурки кункураи арш остинда һар руз султон хауир жаһан 
суз оламдин хижоб зулмоти ахроқ уа қулуб муножотға нур ишроқ 
афоза итгач, ибтидои хилқат Одамдин то инқироз олам борғунча 
надкалу афрод башар бор ийса аларнинг соғишинча фариштаһлар 
уа кар уа баен уа руханійондин ануор тажаллига баробар килур. 
Паруонауор сатууот һайбат улуһиятдин йонуб жумла жүзьүлари 

167
кул булур. Һануз тамом йонмидин бир гуруһ тақи жонларин каф 
интизарға қуйуб мауқуф иторда қоим булурлар. Бу холат ибтидои 
хилқат Одамдин инқироз лайоли уа аййомгадик жоридур. 
Ай,  ошиқ,  бизнинг  фалакда  уа  замраи  мулкда  кақат  уа  кауа 
ишқ  ойинаи  уужудда  мартасим  булмомиш.  Уа  шауқ  уа  жуд  уа 
харо рот  жаридаи  оламда  зохир  булмомиш  уа  номи  мухаббат 
суроти мухаббати иктисоб итмомиш. Уа сауидои қулубда росих 
булмомиш ийди. Ұшшоқ Шоми уа Ироқда зоһир булмомиш ийди. 
Уа һоий һауоий һауо аһли зауқ уа туробнинг бошина чиқмомиш 
ийди. Улуқатки одам қадам уужуди тахт шуһуда уазоъа ийтди. 
Уа  малаика  Əзіреті  Одамға  сажда  бирлан  маъмур  булдилар. 
Сахифаи рузгарда расм ишқ муртасим булуб, қонун мухаббат уа 
шауқ  уа  наубат  «таһаду  уа  тахбу»  зуһур  килуб,  садои  ошиқон 
уа  науои  муштақон  зуһура  келди.  Бир  хұдоуонданинг  номи 
шарифин  уа  куллики  хатоир  малакут  оның  махомидин  айтур. 
Уа  субхон  жабарут  оның  асмои  хуснасин  уарада  итор.  Сүбх 
шодмони ануори оның матлаиндин тулуъ итор. Уа фазл раббони 
ул файоздин ғойридин муяссар булмаз. Əй, ариф, «Ма раьəйтт 
шайан, илла уа қад раьайталлоһа фиһи» маъносин баян италим 
«Сəнүриһим  аятана  фил–афақи  уа  фи  анфүсиһим»  оятнинг 
тахқиқин аян ийталим куш һуш бирла истимоъ ила уа жон қулағи 
бирла тинглар. Ул замонки даст қазо анамил иқтизо бирла хаббаи 
уужуди  Одамнинг  қомат  истиқоматина  кидируб  мүшаррақ 
иноятдин  хауар  һидоят  нур  зоти  мафтух  қилди. «Кунту  канзан 
махфиян  фаахбибтү  ан  аърақ»  калами  заһир  булди.  Соқи  боқи 
жамол  бокамоли  бир  тун  ошиқларнинг  жонлариға  бараз  идуб, 
шароб ишқи қотроти бирла кунгулларин ихйо ийтди. Нича гуруһ 
йуз минг ушшоқ маст уа «ла йаъқил» булуб уа рауан зодийадин 
диллалари  булбуллари  гулзори  мүшаһадада  «лайса  фил–уужуд 
сиуа»  ғулғуласин  самиъ  толибона  муштақона  исал  ийдуб  уа 
нича маст уа диуона рузнаи құлұбдин «минал–қолб илар–робби» 
рузнаи сирина нозир булуб, аруох муштақона уа қулуб атшона 
«Уа фи анфусикум афала тубсирун» об хаятин исбол ийтдилар. 
Манқулдурки, бир куни  мажнун  кəмал  ишқ уа жунун бирла 
кəуи  Лалога  қадам  босуб  оташ  ишқга  нун  қолбинда  муштағил 
уа мушоһадаи жамол махбуби кун уа макондин узини муштағил 
ийтмиш ийди. Һар дари уа диуарни бупс ийдуб ул махалладин 
тош  уа  туфроқға  бош  қуйор  ийди.  Бір  куни  бир  кимса  сауол 
итдики жамол Лайли мунда хозир иймос икан. Тош уа туфроғи 

168
таъзимдин  уа  дар  уа  диуари  такримдин  на  хосил  булур? 
Мажнун қасам ийдуб жауоб бирдики, чунким қадам сидқ бирла 
куй Лайлига дохил булдум. Куй Лайлодин оның жамолидин ғойри 
нарса курмам диди. 

1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   20


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал