Ұлттық баяндама



жүктеу 18.24 Kb.

бет4/18
Дата22.04.2017
өлшемі18.24 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18

1.2.4 
кесте. «Білім беру» субиндексі/ елдер рейтингі
 
Мемлекеттер
 
2010 
2011 
2012 
Жаңа Зеландия
 



Австралия
 



Канада
 
12 
10 

Тайвань
 



США
 

13 

Беларусия
 
21 
22 
21 
Ресей
 
27 
34 
27 
Украина
 
29 
44 
29 
Қазақстан
 
43 
42 
43 
Қытай
 
50 
54 
50 
Түркия
 
91 
76 
91 
Орталық Африка Республикасы
 
142 
110 
142 
Дереккөз
: www.prosperity.com 
 
Білім  беру  саласы  бойынша  жасалатын  Баяндама 
БҰҰ
-
ның  білім,  ғылым  және  мәдениет  салалары  бойынша 
(ЮНЕСКО)  тәуелсіз  жыл  сайынғы  басылымы  болып 
табылады.
 
2012  жылғы  білім  саласы  бойынша  барлығына 
ортақ
 
баяндама  «
Жастар  мен  дағдылар:  білім  жұмыс  істеу 
керек
» 
жастарды  болашақ  өмірге  дайындауға,  оларды  жұмыспен  қамтамасыз 
етуге,  оларға  лайықты  жұмыс  тауып  беруге,  өмірлік  қажеттіліктерге  қаражат 
табуға,  қоғам  өміріне  белсене  қатысуға,  өз  мүмкіншіліктерін  жүзеге  асыру 
жұмыстарын  қамтиды.  ББО  –
 
нің  ауқымды  көлемдегі  мақсаты  мемлекеттің 
экономикасының  дамуына  үлес  қосатын  сала  қызметкерлерін  дайындау  болып 
табылады.
 
Білімнің  Даму  Индексі  (БДИ)  төрт  компонентерден  тұратын  БҰҰДБ
-
ның
 
(ПРООН)
 
аралас көрсеткіші:
 
«Жалпыға ортақ бастауыш білім»
 (
бастауыш біліммен 
қамту
  %
),  «Гендерлік  теңдестік»  (гендерлік
-
бағдарлық  индекс
), 
«Ересектердің 
сауаттылық  деңгейі»  (15  жас  және  одан  жоғары  жастағылар  арасындағы 
сауаттылар саны) және «Білім сапасы» (5 сыныпқа дейін оқығандар
). 

ҰЛТТЫҚ  БАЯНДАМА
 
 
 
31 
Барлығы  рейтингқа  205  мемлекет  қатысады.  Алайда

олардың  120  ғана 
Білімнің 
 
Даму  Индексін
 
есептейтін  индикаторы  бар.  Рейтингтің  әдіснамасына 
сәйкес  мемлекеттер  үш  көрсеткіштер  бойынша  іріктеледі.  2012  жылы  жоғарғы 
категорияға  (БДИ 

 
0,95)  58  мемлекет
 
кірді,  оның  60  %
-
ы
 
Орталық  Азия,  Батыс 
және Орталық Еуропа, Солтүстік Америка елдері. Орташа категория (0,80 < БДИ < 
0,94)  42  мемлекеттермен  Араб,  Латин  Американдық  мемлекеттер  және  Кариб 
бассейінің  мемлекеттерімен  көрсетілген.  БДИ  <  0,80,  20  мемлекеті  төменгі 
категорияға жатады.
 
2012  жылғы
 
ЮНЕСКО
 
баяндамасының  мәліметтері  бойынша  алғашқы 
бестікке  мынандай  мемлекеттер  Жапония,  Швеция,  Норвегия,  Ұлыбритания

Исландия,  Швейцария,  Қазақстан,  Франция,  Нидерланды  және  Ирландия
 
кірді

Қазақстан  білімінің  даму  индексі  бойынша  120  мемлекеттер  арасында  7  орын 
алды (ИРО= 0,992) 
(1.2.8 
сурет
). 
 
1.2.8 
сурет. Білімнің Даму Индексі бойынша рейтингі, 2012 жыл
     
 
 
Ұлыбритания
Франция
Швейцария
Нидерланд
Ирландия
Қазақстан
Жапония
 
Дереккөз: «
Жастар мен дағдылар: білім жұмыс істеу керек
»,
 
Дүниежүзілік Баяндама
 2012 
 
Қазақстан
 
үшін  «Ересек  адамдардың  сауаттылығы»
 
индикаторы  бойынша
 
0,997 
құрады, 
 
ол  Жапонияның
 
мәнімен  салыстырғанда  әлде  қайда  жоғары
  0,05. 
Жаппай  бастауыш  мектепті  бітіргендер  саны
  (0,997) 
Исландияны  баса  озды
 
(0,994)
.  Ал
 
Швейцария
 
мен
 
Францияны
  (0,992)  -  0,05 
және  Норвегияның 
көреткіштері
 (0,991)  0,06 
артты
 
 
(1.2.5 
кесте
). 

ҰЛТТЫҚ  БАЯНДАМА
 
 
32 
1.2.5 
кесте. «Білім барлығы үшін / компонеттері
 / 2012 
жыл
 
Рейтинг
 
Мемлекеттер
 
БДИ
 
БДИ стандарты
 
Б
а
ста
уыш
  
б
іл
ім
д
е
р
і б
а
рл
ар
 
Е
р
есе
кт
е
р
д
ің
 
са
уа
тты
л
ығы
 
Ге
нд
ер
л
ік
 т
е
пе
-
те
ңд
ік
 
  
5
 С
ын
ыпқ
а
 
д
е
й
ін
гі
 о
қу 
м
ер
зі
м
і
 

Жапония
 
0,997 
1,000 
0,992 
0,999 
1,000 

Швеция
 
0,996 
0,994 
1,000 
0,995 
0,995 

Норвегия
 
0,995 
0,991 
1,000 
0,993 
0,995 

Ұлыбритания
 
0,994 
0,998 
0,998 
0,992 
0,990 

Исландия
 
0,994 
0,994 
1,000 
0,990 
0,990 

Швейцария
 
0,993 
0,992 
1,000 
0,989 
0,990 

Қазақстан
 
0,992 
0,997 
0,997 
0,998 
0,988 

Франция
 
0,992 
0,992 
0,994 
0,992 
0,990 

Нидерланды
 
0,992 
1,000 
0,985 
0,993 
0,990 
10 
Ирландия
 
0,992 
0,997 
0,994 
0,983 
0,993 
Дереккөз: «
Жастар мен дағдылар: білім жұмыс істеу керек
»,
 
Дүниежүзілік Баяндама
 2012 
 
Жоғары білім сапасының көрсеткіштері мен мемлекет 
оқу  орындарының  әлемдік  деңгейде  танылуы 
QS 
(Quacquarelli 
Symonds) 
британдық 
консалтингтік
 
компаниясымен өткізілетін рейтингтер арқылы анықталады. 
QS  1990 
жылы  құрылған

штаб
-
пәтері  Ұлыбританияда
  (
Лондон
 
қаласында

орналасқан.
 
45000   
академиялық  ұйымның  өкілдері  мен  25
 
000  рекрутерлармен 
жасалған  сауалнаманың  нәтижелерімен  құралған  рейтингке  әлемнің
  2  500 
университеті  қатысады.  Салыстыру  6  көрсеткіштер  бойынша  жүргізіледі
                            
«Академиялық  ұйым  өкілдерінің  сауалнамасы»,  «Жұмыс  берушілер    өкілдері
 
мен 
рекрутерлар сауалнамасы», «Оқушылар саны СҚТ мен қатынасы», «СҚТ бойынша 
алынған  ғылыми  мақалалардан  үзінді»,  «Жалпы  СҚТ
-
дан  шетел  өкілдерінің 
               
СҚТ
-
ның үлесі», «Жалпы
  
білім 
 
алушылардан 
 
шетел білім алушылардың 
 
үлесі». 
 
2012 
жылы 
QS 
рейтингісіне  қазақстандық
 
8  ЖОО  кірді,  олар  әлемдік 
университеттердің
 
қатарына  жетудегі  жетістіктері
 
үшін
  - 
Л.  Гумилев
 
атындағы 
Еуразиялық  Ұлттық  университеті,
 
Әл
-
Фараби  атындағы  ҚазҰУ

Қазақстандық
-
Британдық техникалық университет, Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті


ҰЛТТЫҚ  БАЯНДАМА
 
 
 
33 
Қазақ Ұлттық техникалық университеті, 
 
Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті, 
Қазақ  агротехникалық  университі  және
 
Е.А.  Бөкетов
 
атындағы
 
Қарағанды 
университеті.
 
Рейтинг  нәтижелері  бойынша  екі  жыл  ішінде  ЖОО
-
ның  орныққан 
орындарының өзгеруі байқалады, ол дегеніміз жоғарғы білім сапасының жақсаруы.
 
Мысалға, Л.Гумилев атындағы ЕҰУ 69 орынға көтеріліп 369 орынды иеленді,  Әль
-
Фараби
 
атындағы  ҚазҰУ  –
  50 
орынға  көтерілген  (390  орын
). 
Тұрақты  орындарды 
Қазақ  Ұлттық  техникалық  университеті  мен
 
Е.
 
А.
 
Бөкетов  атындағы  Қарағанды 
университеті

Абай  атындағы  Қазақ  Ұлттық  педагогикалық  университеті  мен 
Оңтүстік  Қазақстан  мемлекеттік  университеті  ұстап  тұр.
 
Ал  Қазақ
-
Британдық 
техникалық  университеті  мен  Қазақ  агротехникалық  С.Сейфуллин  атындағы 
университет 2012 жылы
 QS 
алғаш рет додаға түсті
 
(1.2.6 кесте)
.  
 
1.2.6 
кесте.
 QS WUR 
рейтингінің нәтижесі
 
Университеттер
 
Орын
 
2011 
2012 
Л.
 
Н.
 
Гумилёв атындағы Қазақ Ұлттық университеті
 
438 
369 
әл
-
Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті
 
440 
390 
Қазақ
-
Британдық
 
техникалық университет
 

551- 600 
Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті
 
601+ 
601+ 
Қазақ Ұлттық техникалық университеті 
 
601+ 
601+ 
Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық 
университеті
 
601+ 
601+ 
С.Сейфуллин
 
атындағы Қазақ агротехникалық 
университеті
 

601+ 
Е.
 
А.Бөкетов
 
атындағы Қарағанды мемлекеттік
 
университеті
 
601+ 
601+ 
Дереккөз

www.topuniversities.com
 
 
Л.Гумилев
 
атындағы  ЕҰУ  төрт  жыл  ішінде  көрсеткіштерін  әлде  қайда 
жақсартып 2012 жылы 400
-
діктің қатарына кірді. 2009
  
жылдан 2011 жылға дейінгі 
аралықта
  QS 
рейтингі  бойынша
  141 
орынға  жоғарылады

бұл  дегеніміз  ЖОО 
қызметінің сапасын халықаралық сарапшылардың мойындағанын көрсетеді (
1.2.9. 
сурет
). 
 
 

ҰЛТТЫҚ  БАЯНДАМА
 
 
34 
1.2.9 
сурет. 
  QS 
Рейтингі
 
/ ЕҰУ
-
нің орны / жыл
 
 
Дереккөз
: www.topuniversities.com 
Жеткен 
жетістіктер 
қазақстандық
 
ЖОО
-
рының 
бәсекеге 
қабілетті 
мемлекеттер  арасында  білім  беру  жүйесінің  әлемдік  нарыққа  шыққандығын, 
халықаралық  жаһандануда  ұлттың  өркендеуі  мен  хал
-
ахалуының  жақсаруын 
қамтамасыз ететіндігі байқатады.
 
Осылайша,  әлем  елдері  табыстылығының  халықаралық  рейтингісінің 
тәжірибелік құндылығы ранжирлеу
 
нәтижелері тек жеткен жетістіктерді ғана емес, 
сонымен  қатар    экономиканың    басым  салалары    мен  әлеуметтік  саясатты  одан 
әрі  дамытудың  бағытын  айқындаудағы  бағдар  болып табылады. 
 
Мемлекеттік  институттардың  тиімді  және  нәтижелі  жұмыстары  ғана  елдің 
бәсекеге  қабілеттілігін  халықаралық  жаһандану  жағдайында    анықтай  отырып

ұлттың өркендеуі мен әл
-
аухатын қамтамасыз етеді.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
359 
401 
451 
500 
2012 
2011 
2010 
2009 

ҰЛТТЫҚ  БАЯНДАМА
 
 
 
35 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

ҰЛТТЫҚ  БАЯНДАМА
 
 
36 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

ҰЛТТЫҚ  БАЯНДАМА
 
 
 
37 
2. БІЛІМ БЕРУ ҚЫЗМЕТІНІҢ ҚОЛЖЕТІМДІЛІГІ 
 
 
2.
1. Білім беру ұйымдарының желісі
 
Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту
 
 
Мектепке  дейінгі  білім  беру  жүйесін  кеңейту  арқылы  балалардың
 
мектепке 
дейінгі  тәрбие  мен  оқуға  құқығы
 
қамтамасыз  етіледі

Мемлекет  мектепке  дейінгі 
білім  беру  жүйесін
 
жетілдіру  және  оның  қолжетімдігін  қамтамасыз  етуі  арқылы 
еліміздің адами және кадрлық әлеуетін дамытудың негізі ретінде қарайды.
 
2012  жылы
 
балаларды  мектепке  дейінгі  тәрбиемен  және  оқытумен 
қамтамасыз 
ету 
жөніндегі 
2010-
2014 
жылдарға 
арналған 
«Балапан» 
бағдарламасын  іске  асыру  шеңберінде
 
мектепке  дейінгі
 
білім  беру  жүйесінің  өсуі 
801
 
бірлікті құрады
 (
2.1.1 cурет)

 
2.1.1 
сурет. Мектепке дейінгі тәрбие
 
және оқыту
 
жүйесінің желісі, бірлік
 
 
Дереккөз: «Қазақстан Республикасының  білім беру статистикасы»
 
Ұлттық жинақ
 
 
  
Мектепке 
 
дейінгі  білім  беру  ұйымдар  санының  көбеюі  шағын 
орталықтардың 
көптеп 
ашылуымен 
байланыстырылады. 
2012 
жылға 
республикада мұндай білім орталықтарының саны 422
-
ге
 
артты. Толық бір  күндік 
бағдарламаға толы орталықтар 2 197 болды

ол жалпы көрсеткіштің
 40,5% 
құрады

Шағын 
 
орталықтар  жүйесінің  белсенді  дамуы  Оңтүстік  Қазақстан 
облысында  байқалады,  2011  жылмен  салыстырғанда  олардың  саны  322  ұйымға 
көбейді және
 
563 бірлікті
 
құрайды
.
 
Өңірлік 
 
бөліністе мұндай шағын орталықтар Шығыс Қазақстан облысында 
 
(1160),   
Солтүстік  Қазақстанда  (505),  Қостанай  (488)  және  Алматы  облысында  
(428) 
байқалады 
(2.1.1 
кесте
). 
 
7591 
2591 
5000 
8392 
2970 
5422 
Мектепке дейінгі ұйымдар
 
Балабақшалар
 
Шағын орталықтар
 
2011 
2012 

ҰЛТТЫҚ  БАЯНДАМА
 
 
38 
2.1.1 
кесте. Шағын орталықтар жүйесі, бірлік
  
 
Өңір
 
2011 
2012 
Ақмола облысы
 
305 
333 
Ақтөбе облысы
 
273 
275 
Алматы облысы
 
434 
428 
Атырау
 
облысы
 
324 
292 
Шығыс Қазақстан облысы
 
1102 
1160 
Жамбыл
 
облысы
 
175 
181 
Батыс Қазақстан облысы
 
283 
289 
Қарағанды облысы
 
312 
313 
Қостанай облысы
 
499 
488 
Қызылорда облысы
 
222 
228 
Маңғыстау облысы
 
43 
54 
Павлодар обылсы
 
257 
272 
Солтүстік Қазақстан облысы 
 
491 
505 
Оңтүстік Қазақстан
 
облысы
 
241 
563 
 
Алматы
 
қаласы
 
20 
21 
 
Астана
 
қаласы
 
19 
20 
ҚР
 
5 000 
5 422 
Дереккөз

ҚРҒБМ мәліметтері
 
 
2012  жылы  тұрақты  және  маусымдық  жұмыс  істейтін  балабақшалар  саны 
жалпы республика бойынша мектепке дейінігі білім беру жүйесінде алатын үлестің 
              
35,4% 
құрады.  Оның 
49,3  % 
қалада  болса
,  50,7  %  - 
ауылдық  өңірлерде 
орналасқан

Осылайша,  мектепке
 
дейінгі  білім  берудің  қолжетімділігі
 
мен 
желілердің 
 
бөлінуі  бойынша  теңдей  үдеріс  сақталынуда

Ең  көп  балабақшалар 
Оңтүстік  Қазақстан  облысында  (476  бірлік),  Ақтөбе  облысында  (234  бірлік)  және 
Алматы қаласында (244 бірлік

орналасқан
  (2.1.2 
кесте
).  
 
2.1.2  
кесте. Тұрақты және маусымдық балабақшалар жүйесі, бірлік 
 
 
Өңір
 
2011 
2012 
Ақмола облысы
 
132 
147 
Ақтөбе облысы
 
230 
234 
Алматы облысы
 
164 
204 
Атырау
 
облысы
 
116 
125 
Шығыс Қазақстан облысы
 
143 
178 
Жамбыл
 
облысы
 
163 
172 
Батыс Қазақстан облысы
 
178 
182 
Қарағанды облысы
 
186 
189 
Қостанай облысы
 
128 
144 
Қзыылорда облысы
 
199 
221 
Маңғыстау облысы
 
106 
118 
Павлодар
 
облысы
 
131 
143 
Солтүстік қазақстан облысы
 
64 
71 
Оңтүстік Қазақстан облысы
 
324 
476 
Алматы
 
қаласы
 
220 
244 
Астана
 
қаласы
 
107 
122 
ҚР
 
2591 
2970 
Дереккөз

ҚР
 
БҒМ 
 
мәліметтер
 

ҰЛТТЫҚ  БАЯНДАМА
 
 
 
39 
2012  жылы  республикада
  668 
жеке  балабақшалар
 
қызмет  атқарған, 
 
бұл 
2011 жылмен салыстырғанда 219 бірлікке көп

оның жалпы саннан 
22,4 % 
құрайды 
(2.1.2 
сурет
).  
 
2.1.2 сурет. Жеке балабақшалар жүйесі, бірлік
 
 
Дереккөз: «Қазақстан Республикасының білім
 
беру 
 
статистикасы»
 
Ұлттық жинақ
 
Жеке  балабақшалар  санының  ең  көп  шоғырланған  жері  Оңтүстік  Қазақстан
 
(189  бірлік),  Қызылорда (81 бірлік

облыстары  мен  Алматы  қаласында (89 бірлік

байқалды.  Өңірлерде  ауылдық  жерлерде  жеке  балабақшалар  санының  көбеюі 
анықталды.  Мысалға,  Оңтүстік  Қазақстанда  73  %,  Ақмола  облысында 
-  57,7%, 
Алматы облысында
 

 55,3 % 
жеке балабақшалар тіркелген
.  
 
Балабақшалардың  мемлекеттік  тілде  жұмыс  жасау  үрдістері  мектепке 
дейінгі білім беру саласында кең етек жаюы басым бағыттардың бірі болып отыр

Қазақ тілінде тәрбиелейтін балабақшалар саны 291 бірлікке артты (
2.1.3 
сурет
). 
 
2.1.3 сурет. Мемлекеттік тілде оқытатын балабақшалар желісі, бірлік
 
 
Дереккөз: «Қазақстан Республикасының білім
 
беру статистикасы»
 
Ұлттық жинақ
 
 
26 
13 
76 
11 
27 


47 
20 
81 
17 

11 
189 
89 
52 
2591 
2970 
1418 
1709 
2011 
2012 
ББ
 
оның ішінде мемлекеттік тілде білім беретін 
 

ҰЛТТЫҚ  БАЯНДАМА
 
 
40 
Қазақ 
  
тілінде
 
білім 
 
беретін 
 
балабақшалардың 
 
көбеюі 
 
Оңтүстік Қазақстан 
 
(146 
бірлік), 
 
Алматы
 (45), 
Шығыс 
 
Қазақстан
 (25) 
облыстарында 
 
байқалады 
(2.1.4 
сурет
).  
 
2.1.4 сурет. Мемлекеттік тілде тәрбиелейтін балабақшалар желісі

бірлік
 
              
 
 
Дереккөз: «
 
Қазақстан Республикасының білім
 
беру статистикасы»
 
Ұлттық жинақ
 
 
 
Осылайша

мектепке  дейінгі  білім  беру  сапасы  мектепке  дейінгі  білім  беру 
ұйымдардың  көптеп  ашылуы  арқылы  әлде  қайда  жақсарды.  Алайда,  мектепке 
дейінгі ұйымдарға кезекте тұрғандар мұндай ұйымдар санын көбейтуді ұсынады.
  
Қазақстан  Республикасы
 
Статистика  жөніндегі  агенттігінің
 
мәліметтері 
бойынша  2012  жылы
  1 
жастан  6  жасқа  дейін  мектепке  дейінгі  ұйымдарға  барған 
балалар  саны 
1 926 333 
құрады

бұл  дегеніміз  жергілікті  халық  санының  өсу 
көрсеткіштерін  болжай  отырып,  өңірдің  ерекшеліктері
 
мен  демографиялық 
көрсеткіштеріне сүйене отырып мекемелер құрылысын 
 
салуды жүргізу.
 
Жалпы орта білім
 
 
Қоғамның  әлеуметтік
-
бағдарлы
 
дамуы
 
үшін  білім  берудің  қолжетімділігі 
айрықша орын алады. Мемлекетте жалпы орта білімді тегін алу құқығы білім беру 
жүйесінде тармақталған ұйымдар желісімен қамтамасыз етіледі: лицей, гимназия,  
мектеп
-
интернаттар,  дарынды  балаларға  арналған  кәсіби  мектептер,  даму 
мүмкіншіліктері шектеулі балаларға арналған ұйымдар.
 
2012  жылы  мемлекетте
 
7  698  жалпы  білім  беру  мектептері
 
болса,  оның
                        
7 598 - 
мемлекеттік, 109 мемлекеттік емес ұйымдар болып табылады
.                      
40 
164 
76 
86 
56 
123 
140 
39 
28 
190 
78 
37 

233 
81 
42 
40 
166 
125 
90 
81 
124 
144 
41 
30 
212 
89 
46 

379 
81 
55 
2011 
2012 

ҰЛТТЫҚ  БАЯНДАМА
 

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал