Лайық сыйлық бүкіл әбзелі, ер тоқымы күмістен күптелген асыл



жүктеу 36.68 Kb.

Дата10.09.2017
өлшемі36.68 Kb.

лайық сыйлық - бүкіл әбзелі, ер-

тоқымы күмістен күптелген асыл 

т қымды т лпар сыйлады. Той 

болған соң ән де шырқалды, әзіл 

де әрленді, әңгіме де айтылып, 

ақжарма тілектер де ақтарылды. 

Шота Уәлиханов бастаған қазақтың 

игі жақсылары Батырдың мерейін 

өсірді, шырайын кіргізді. Әсіресе, 

Ресейден арнайы келген әріптестері 

Кеңес Одағының Батыры П.Ос-

тапенко, Ресей Батырлары А.Крутов 

пен М.Алыков сынды сынақшы 

шқыштардың әңгімесін естіп, Ба-

тыр қандасымыздың арқасында 

төбеміз көкке жеткендей болды. 

- Сіздер Тоқтар Оңғарбай лын 

ғарышкер ретінде қ рметтейтін си-

яқтысыздар. Қазір екінің бірі, тіпті 

туристер де ғарышқа шып жатыр 

ғой. Т.Әубәкіров әлемдегі саусақпен 

санайтын өте шебер (ас), ержүрек 

сынақшы- шқыш екенін ескермейді 

екенсіздер, - деді ресейлік батыр 

шқыштар. 

ТҮРКІ ДҮНИЕСІНІҢ 

ТҮҢҒЫШ ҒАРЫШКЕРІ 

Айдай ақиқатқа, тарихи анық шын-

дыққа күмән келтіретін біздер ғана 

шығармыз. Кейінгі кезде қазақтың 

т ңғыш ғарышкері Тоқтар Әубәкіров 

емес, Талғат М сабаев деген қи-

сынсыз сөз әр жерден қ лағын 

қылтита бастады. Б л қисық уәжге 

әуелі Ресейден келген бір концерт 

жүргізуші жол берген сияқты. 2004 

жылдың басында Қазақстандағы 

Ресей күндерінің ашылуына орай 

Астанадағы Конгресс-холда тікелей 

эфир арқылы беріліп жатқан мере-

келік шарада ресейлік жүргізуші 

Т.М сабаевты ән салуға шақырып, 

Қазақстанның т ңғыш ғарышкері деп 

хабарлап жібергені. Орыстардың 

мысы басты ма, біздің жақтан 

ешкім м ндай өрескел мүлт кетуді 

түземеді. «Сүрінбейтін т яқ жоқ, 

жаңылмайтын жақ жоқ» демекші, 

жалпы ж ртшылық м ндай өрес-

кел қателікке мән бере қоймады. 

Алайда, ақын жүрегі әділетсіздікке 

төзе алмайды екен. Ақиық ақы-

нымыз Серік Ақс ңқар лы іле үн 

қосып, «Т ңғыш ғарышкеріміз Тоқтар 

еді ғой» деген датын «Орталық 

Қазақстан» газетінде (17.01.2004 

жылы) жариялаған болатын. Со-

нымен бәрі байсал тапқандай еді. 

Олай болмапты. Биылғы жылдың 

басында республикалық «Еге-

мен Қазақстан» газетінде Са-

мат М са әріптесіміз тағы осы 

мәселені қаузап, қазақтың т ңғыш 

ғарышкері Тоқтар Әубәкіров екенін 

жазды. Таң атып, күн бататындай 

шындықты шырағдан алып іздеп, 

шырылдайтындай не көрінді деуіңіз 

мүмкін. Көрінгені аян. 

«Тоқтар Әубәкіров - Кеңес Одағы-

ның ғарышкері, Талғат М сабаев тә-

уелсіз Қазақстанның т ңғыш ғарыш-

кері» деген түшкіруге т рмайтын т -

жырымды т қыртып т рып, санаңа 

т саулап салғысы келетін сыңайлы. 

Бірталай басылымдар, бірқатар 

азаматтар осы дақпырттың соңында 

жүр. Талғат М сабаев бауырымыз 

да үнсіз. 

Олай болса, бүгінгі бүкіл әлем 

атап өтетін Юрий Гагариннің 

ғарышқа шқан жарты ғасырлық 

тарихи тойынан ат-тонымызды ала 

қашып, бас тартуымыз керек. Дәл 

осы т ста тасқа қашап, тарихқа 

жазып қоятын бір фактіні келтірмей 

кетуге болмайды. Ю.Гагарин жер 

тартылысын жеңіп, жеті қат көкке 

көтерілген адамзаттың т ңғыш 

перзенті болса, Тоқтар Әубәкіров 

әлдекімдер әр саққа жүгіртетін Кеңес 

Одағының соңғы ғарышкері. Рет 

санына келсек, СССР-дың (б рыңғы 

аббревиатура) ең соңғы және №72 

космонавты. М ны жадыңа тоқып, 

жаттап ал деп отырған ешкім жоқ. 

Ресей өз тарихына солай жазып 

қойыпты. 

Енді әңгіме басқа ауанға көшеді. 

Әгәрәки Тоқтар СССР-дың ғана ға-

рышкері болса, онда алты Алаш 

қазақ совет әдебиетінің классиктері 

М хтар Әуезовті, Ғабит Мүсіреповті, 

Сәбит М қановты, Қазақ совет ғы-

лымының ғ ламасы Қаныш Сәт-

баевты, Тоқтар туралы «Қазақ 

әдебиетіне» алғашқы мақаланы 

ның алқауы болар, көк түріктің т қы-

мынан, т тас м сылман әлемінен 

жеті қат көкке барып қайтқан қазақ -

Тоқтар Әубәкіров. Тәңірінің жазуына 

шәк келтірмейік. 

БЕЙБІТ ЗАМАНДАҒЫ 

БАТЫРЫМЫЗ 

Тоқтар ағамыз 2006 жылы 60-қа 

толды. Шілдеде. Астана түбіндегі 

Батыр ауылына туған жерінің қ т-

тықтауын алып, Қарқаралы ауда-

нының сол кездегі әкімі Ниқанбай 

Омарханов, Қазақстанның еңбек 

сіңірген қайраткері, күміс көмей 

әншіміз Мейірхан Адамбеков және 

осы жолдардың авторы, басқа да 

азаматтар бардық. Елбасы Н.На-

зарбаев өзі арнайы келіп, Батырға 



Қазақтың Гагарині 

жаздыруға себепкер болған Олжас 

Сүлейменовті, кеңес дәуіріндегі 

бүкіл игі жақсыларымызды жатқа 

сыйлап шыға келе ме? Күні кеше 

ғана аты да, заты да басқа лттың 

лы В.Жанибековті, Қазақстанда 

туды деп В.Шаталовты қорамызға 

кіргізіп, т лыпқа мөңірегендей күн 

кешкенімізді тез мытамыз, ә! Б қар 

жырау бабамыз «Өзіңнен тумай л 

болмас, сатып алмай қ л болмас» 

дегенді осындайдан айтқан болар. 

Тоқтар ғарышқа шқанда «Егемен 

Қазақстан» газетінде қызметкер едім. 

Редакторымыз - Шерағаң. Қайнар 

Олжай Байқоңырға, мен Теміртауға 

іссапарға жөнелдік. Металлургтер 

қаласында батырдың әпкесі мен 

жездесі т ратын. Сонда білгенім -

басқа ғарышкерлер айлап-жылдап 

әзірленетін ғарыш сапарына Тоқтар 

Әубәкіров төрт-бес ай м ғдарында 

әзір болған екен. 

Адамзат дамуында қара жер-

ден табанын алғаш көтеріп, ат үс-

тінен т ңғыш рет күн салып, көкке 

қараған біздің бабаларымыз. Алла-

Орталық Қазақстан. - 2011. - 12 сәуір (№57). - 4 б. 


Иә, Желтоқсан көтерілісінен кейін, 

қылышынан қан тамған компартия 

қазаққа қалайша Кеңес Одағының 

Батыры атағын бере қойған деген 

ой б рын да болған. М нан кейін 

тіпті үдей берді. Т.Әубәкіровке Кеңес 

Одағының Батыры атағы 1988 жылы 

31 қазан күні берілгенін «Правда» 

газетінен оқып, татар шығар деп 

топшылағанбыз. Соңынан бәрі 

анықталды. «Қазақ әдебиеті» газеті 

жазды, Тоқтар Қарағандыға, туған 

жері Қарқаралыға келді. Бәрін 

тәптіштеудің қажеті жоқ. Кеңес Ода-

ғы Жоғарғы Кеңесі Төрағасының 

Жарлығында жаңа авиация техни-

касын сынау кезіндегі ерлігі мен 

қа армандығы үшін Батыр атағы 

(№11585 Алтын медалі) және Ленин 

ордені берілгені жарияланған. 

Тоқтар ағамыз туралы көп жа-

зылды, кітап та шықты, телерадио 

хабарлары да берілді. Соның көп-

шілігінде Батыр атағы «Тбилиси» 

авианосеціне МиГ-29 жойғыш ша-

ғын қондырып, шып шыққаны үшін 

берілді деп жаңсақ жазылып жүр. 

Анығында Тоқтар ағамыз «Тбилиси» 

крейсеріне 1989 жылы 1 қарашада 

екінші болып қонып, бірінші болып 

шып кеткен. М ны Мәскеуде 

шығатын «Морская коллекция» жур-

налының 2005 жылғы 8 санынан оқи 

аласыз. 


Анығында қазір әлемдегі тең-

дессіз СУ, МиГ шақтарын жасайтын 

А.М.Микоян атындағы және П.О.Су-

хой атындағы конструкторлық бюро-

лардың сынақшы- шқыштары Кеңес 

Одағының Батырлары В.Пугачев пен 

Т.Әубәкіров «Тбилиси» крейсеріне 

бірінен кейін бірі шақтарын қон-

дырғанын жазады В.Заболоцкий 

деген журналист. Бірінші В.Пугачев 

қонғанымен, шағы ақауланып, 

крейсерден Т.Әубәкіров бірінші 

шып шығады. Б л туралы Ресейдің 

деректі фильмі де бар. Көрдік. 

Яғни, Т.Әубәкіров крейсерге жой-

ғыш шақты қондырып, шып шыққан 

уақытта Батыр атағы болған. Гәп 

Батыр атағын не үшін алғанында. 

Өзі б л туралы айта қоймайды. 

Солтүстік полюс ауданына шып 

барып қайтқанын тілге тиек етеді. 

Топшылауымша өте қ пия әскери 

тапсырма орындап, жан қиятындай 

ерлік көрсеткен болу керек. Әйтпесе 

Желтоқсан көтерілісшілерін аяусыз 

жазалаған М.Горбачев бейбіт за-

манда лтшыл лттың ланына Ба-

тыр атағын бере қоймасы анық. 

Сөздің тоқ етері - биыл 2 қазанда 

қазақтың ғарышқа шқанына 20 

жыл. мытып кетпейік. 

Мағауия СЕМБАЙ, 

Қазақстанның еңбек сіңірген 

қайраткері. 

ҚАРАҒАНДЫ. 






©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал