Л. Н. Гумилева L. N. Gumilyov eurasian national university



жүктеу 6.05 Mb.

бет9/53
Дата22.04.2017
өлшемі6.05 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   53

РАННЕЕ ОБУЧЕНИЕ ИНОСТРАННЫМ ЯЗЫКАМ В КОНТЕКСТЕ 

ПРИНЦИПОВ БОЛОНСКОГО ПРОЦЕССА 

 

Еще  в  1999  году  29  стран  подписали  Декларацию  о  своем  участии  в  процессе 



создания  единого  образовательного  пространства,  согласно  которой  в  Европе  должна  быть 

построена единая структура высшего образования, принята система сопоставимых степеней, 

способствующая  облегчению  академического  и  профессионального  признания  курсов, 

степеней  и  обеспечения  возможностей  трудоустройства  выпускников  во  всех  европейских 

странах. Сегодня к Болонскому процессу присоединились более 40 стран. 

Политические,  социально-экономические  и  культурные  изменения,  произошедшие  в 

Казахстане  в  последние  годы,  повлекли  за  собой  коренные  преобразования  в  различных 

социальных сферах, в том числе в системе школьного образования и, в частности, в области 

преподавания  и  изучения  иностранных  языков.  Соответственно  возросли  и  потребности  в 

использовании иностранного языка. 

Приоритетную  значимость  приобрело  обучение  языку  как  средству  общения  и 

приобщения к духовному наследию изучаемых стран и народов. На сегодняшний день стал 

особенно  популярен  интегративный  подход  к  обучению  родному  и  иностранным  языкам  в 

школе, особенно в области развития культуры речи. 



81 

 

В  связи  с  укреплением  международных  связей  и  потребностью  в  специалистах, 



владеющих иностранными языками, повышается интерес к раннему обучению не только со 

стороны  методистов,  педагогов,  но  и  со  стороны  общественности,  что  усиливает  позиции 

этой  области  методики.  В  настоящее  время  обучение  иностранным  языкам  приобретает 

характер  массового  увлечения,  особенно  это  распространяется  на  раннее  обучение:  в 

начальной школе и даже в дошкольных учреждениях. 

В  систему  работы  с  дошкольниками  стали  включаться  занятия  по  иностранному 

языку. При этом сторонники раннего обучения иностранному языку исходили из того факта, 

подтвержденного  наблюдениями  и  экспериментальными  исследованиями,  что  дети  5-6  лет 

легко  усваивают  иностранный  язык  благодаря  наличию  у  них  наглядно-образных  форм 

мышления, хорошей памяти и интуиции. 

Обучение  иностранному  языку  имеет  свои  особенности,  отличающие  его  как  от 

овладения родным языком, который усваивается в раннем возрасте неосознанно и стихийно. 

Обучение иностранному языку организуется в виде таких форм детской деятельности, 

как  игра,  рисование,  конструирование.  На  занятия  широко  используются  ролевые  игры,  в 

ходе  которых  усваиваются  лексические  единицы,  фразы,  разучиваются  тексты 

стихотворений  и  песен.  Игра  вызывает  качественные  изменения  в  психике  ребенка:  в  ней 

закладываются  основы  учебной  деятельности,  которая  становится  ведущей  в  школьные 

годы.  Цели  занятий  обычно  заключаются  в  развитии  умений  устного  речевого  общения  в 

пределах тематики бытового характера и строго отобранных лексических единиц. 

На  пороге  нового  века  существенно  изменился  социокультурный  контекст  изучения 

иностранных  языков.  Значительно  возросли  их  образовательная  и  самообразовательная 

функции  в  школе  и  вузе    профессиональная  значимость  на  рынке  труда  в  целом,  что 

повлекло за собой усиление мотивации в изучении языков. 

Если  в  предыдущие  десятилетия  ХХ  века  круг  людей  в  стране,  у  которых  была 

необходимость общаться на иностранном языке, был достаточно узок, то в настоящее время 

ситуация 

изменилась. 

Геополитические, 

коммуникационные 

и 

технологические 



преобразования  в  обществе  вовлекли  как  в  непосредственное,  так  и  опосредствованное 

общение  (например,  через  систему  Интернет)  довольно  большое  количество  людей  самых 

разных  профессий,  возрастов  и  интересов.  Для  современного  языкового  образования 

необходимы    междисциплинарная  интеграция,  ориентация  на  межкультурный  аспект 

овладения  языком.  Спецификой  иностранного  языка  как  учебного  предмета  является  его 

ярко  выраженный  межпредметный  характер,  особенно  сейчас,  когда  ставятся  задачи 

изучения  языков  и  культур  на  всех  ступенях  и  при  всех  вариантах  обучении  иностранным 

языкам. 


Современное состояние раннего обучения иностранным языкам характеризуется тем, 

что, во-первых, практическое владение иностранным языком стало насущной потребностью 

широких слоев общества, во-вторых, общий педагогический контекст создает благоприятные 

условия для  выбора языков и  условий (вариантов их изучения). Многообразие вариантов и 

средств обучения иностранным языкам вызывает необходимость уточнения понятий «раннее 

обучение», «иностранный и второй язык». 

Под  «ранним  обучением»  мы  понимаем  такое  обучение,  которое  осуществляется  на 

основе  интуитивно-практического  подхода  в  период  с  момента  рождения  ребенка  до  его 

поступления  в  школу.  Дальнейшее  обучение  мы  квалифицируем  как  школьное,  поэтому, 

если ребенок приступил к обучению ИЯ с первого или второго класса начальной школы, то 

такое обучение мы называем «раннее школьное обучение». 

Что касается понятий «иностранный язык» и «второй язык», то их дифференцируют, 

используя следующие показатели. 

Второй  язык  ребенок  усваивает  в  условиях  естественной  языковой  среды  при 

неопределенной  (не  фиксированной)  продолжительности  общения  во  времени;  при 

эмоционально-личностном  характере  общения,  в  условиях  общения  –  научения;  форма 

взаимодействия: ребенок – родственник. 


82 

 

Усвоение  иностранного  языка  осуществляется  в  условиях  искусственной  языковой 



среды,  в  условиях  целенаправленного  обучения  и  определенной  (фиксированной) 

продолжительности  во  времени,  при  ситуативно-деловом  характере  общения:  форма 

взаимодействия – ребенок-педагог. 

Усиление  позиций  и  развитие  методики  раннего  обучения  иностранным  языкам 

сопровождается : 

 



введением  дополнительной  специальности  «учитель  иностранного  языка»  на 

факультетах дошкольного воспитания и начального обучения вузов и колледжей

 

появлением  широкого  спектра  учебных  курсов  и  методических  пособий  по 



иностранным  языкам  отечественных  и зарубежных  авторов и  их использование  в  практике 

дошкольных образовательных учреждений; 

 

разработкой  научно-практических,  диссертационных  исследований  в  области 



раннего обучения иностранным языкам различных направлений. 

Уже  сегодня  Посольство  Франции  в  РК  и  Министерство  образования  и  науки  РК 

разработали  два  лингвистических  проекта,  целью  которых  является  восстановление  и 

развитие образовательной программы по изучению французского языка: 

 

проект  восстановления  французского  языка  как  первого  иностранного  языка, 



начиная со второго класса; 

 



проект  по  созданию  двуязычных  классов  с  преподаванием  ряда  предметов  на 

французском языке. 

Проект  раннего  обучения  иностранным  языкам  действует  с  2005  года  и  является 

свидетельством  исполнения  Постановления  Министерства  образования  и  науки  №273  от  4 

апреля 2004 года о «Раннем обучении иностранным языкам (начиная со 2 класса) учащихся 

общеобразовательных школ». 

На  сегодняшний  день  десять  школ  г.г.  Астана,  Алматы,  Костанай,  Караганды  и 

Шымкент заключили договор с Посольством Франции в РК о поэтапном открытии групп по 

раннему  обучению  французскому  языку  со  второго  класса  по  четвертый  класс.  Согласно 

этому  договору  Посольство  Франции  осуществляет  обеспечение  преподавателями-

носителями  языка  и  учебно-методическими  комплектами  французских  изданий,  состоящих 

из  учебника,  рабочей  тетради,  аудио  дисков,  книги  для  учителя  и  целого  ряда 

дополнительных сборников с упражнениями по чтению и письменной речи. 

Преимуществами обучения иностранным языкам в начальной школе являются: 

 

максимальное  приближение  к  условиям  естественного  контекста  усвоения 



родного языка; 

 



эффективное  использование  когнитивной  и  аудиофонической  гибкости 

ребенка; 

 

возможность раньше начать изучение второго иностранного языка



 

увеличение способностей в изучении не только других иностранных языков, но 



и других школьных предметов. 

Однако  не  следует  переоценивать  данные  преимущества,  поскольку  не  приемлемо 

сравнивать  раннее  изучение  иностранного  языка  в  лингвистическом  контексте  ребенка-

билингва,  учитывая,  что  последний  заметно  выигрывает  в  отношении  условий  изучения 

языка по продолжительности контактов в языковой среде, мотивация и потребности общения 

с окружающими. 

Результаты  могут  стать  более  значительными,  если  использовать  дидактические 

приемы,  адаптированные  к  возрастным  особенностям  детей,  среди  которых  необходимо 

отметить следующее: 

 



максимальный  уровень  аудиофонетической  чувствительности  наблюдается  до 

5-6 лет; 



83 

 



 

снижение  слуховых  способностей,  начиная  с  7-ми  -  8-ми  летнего  возраста  в 

связи  с  формированием  «фонетического  фильтра»,  и  одновременное  появление  и 

одновременное появление и значительное развитие металингвистических способностей; 

 

необходимость создания прямой мотивации у ребенка, у которого отсутствует 



особенность прогнозирования результатов изучения языка; 

 



ключевая  роль  игры,  в  качестве  источника  желаний,  позитивных  эмоций  и 

двигателя в обучении

 

ключевая  роль  воображения  –  жизненной  потребности  для  психологического 



развития и строения ребенка: увлекательные рассказы, сказки, игры;  

 



эффективность  многсенсорного  подхода  на  основе  ситуаций  и  упражнений, 

позволяющих  ребенку  познавать  мир  «всем  телом»:  через  песни,  танцы,  игры,  рисование, 

через привлечение органов вкуса, осязания, обоняния. 

Апробация  данной  методики  позволила  преподавателям  убедиться  в  эффективности 

раннего  изучения  иностранных  языков.  Кроме  того,  УМК  «Alex  et  Zoé»  -  интенсивное  для 

казахстанских  педагогов  свидетельство  применения  рекомендаций  Европейской  Комиссии 

по  раннему  изучению  иностранных  языков.  Культурный  проект  «Триединство  языков»  в 

Казахстане  можно  сравнить  с  принятым  в  1995  г.  мерами  развития  раннего  обучения 

иностранным языкам с целью владения тремя европейскими языками для всех граждан ЕС. 

Относительно  вопроса  выбора  первого  иностранного  языка  в  общеобразовательных 

школах  РК,  следует  отметить,  что  изучение  французского  языка  помогает  при  изучении 

английского языка, поскольку современный английский язык заимствует более 50% лексики 

из  французского  языка.  Исходя  из  этого,  выбор  французского  как  первого  иностранного 

языка 


является 

обоснованным. 

Данная 

статья 


затрагивает 

лишь 


некоторые 

экспериментальные  направления,  которые  в  будущем  будут  способствовать  развитию 

французского языка на территории Казахстана. 

 

 



 

А.Ж. Турханова 

кандидат политических наук 

sajasata@mail.ru 



 

РЕМАРКА: О БОЛОНСКОМ ПРОЦЕССЕ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ 

СИСТЕМЕ КАЗАХСТАНА 

 

Несомненна  необычность  факта  вступления  в  Болонский  процесс  Республики 

Казахстан.  Казахстан  является  единственным  Центрально-Азиатским  государством, 

вступившим в Болонскую систему. 

Согласно Болонской декларации, процесс предполагает ряд позитивных изменений в 

области образования. А именно: провозглашаются такие главные ценности образования, как 

мобильность  студентов  и  преподавателей,  обучаемость,  в  течении  всей  жизни,  система 

зачетных единиц - ECTS - European Credit Transfer System. 

Для  многих  из  нас  перечисленные  понятия  являются  новыми  и  незнакомыми.  Не 

секрет,  что  многие  задаются  вопросами:  Что  такое  Болонская  система  образования?  Чем 

отличаются  кредиты  от  системы  зачетных  единиц?  В  чем  суть  мобильности  студентов  и 

преподавателей?  Ознакомившись  с  основными  положениями  Болонской  декларации,  автор 

пришел к следующим ответам на свои вопросы. 

Во  –первых,  нужно  не  забывать,  что  главной  чертой  Болонской  системы  является 

мобильность.  Под  которой  понимается  востребованность  выпускника  ВУЗА  страны 

включенной в Болонский процесс в других 46 странах участницах Болонского процесса, под 

мобильностью,  также  понимается  возможность  не  прерывая  обучение  в  Казахстане 

продолжить его в любой европейской стране (стране Болонского процесса). 



84 

 

Еще  одной  характеристикой  Болонского  Процесса  является,  принцип  обучаемости  в 



течении всей жизни. Многие понимают его как альтернативу повышению квалификации. Но, 

согласно  Болонской  декларации,  этот  принцип  означает  актуальность  полученного 

образования  в  течении  всей  жизни,  неизменяемость  требований  к  специалисту,  и 

возможность продолжить прерванное, по какой то причине образование. Тоесть, допустим, 

студент  отчислился  из  ВУЗА  после  первого  курса  обучения.  Если  он  решит  через  4,  7,  10 

и.т.д. лет обучатся дальше, то его должны зачислить на 2 –й курс обучения, в любом ВУЗЕ 

страны участницы Болонского процесса. 

Таким образом, мы приходим к выводу, что документация в учебном процессе ВУЗА 

должна быть статичной, и не изменяемой. Новаторства и динамика характерна для процесса 

обучения,  тоесть  преподаватель  постоянно  должен  совершенствовать  процесс  обучения, 

добавлять  новые  методики.  Но  само  администрирование  учебного  процесса  остается 

неизменным, я хочу сказать, что содержание РУПОВ и МОПОВ остается неизменным. 

Что  такое  система  зачетных  единиц?  Необходимо  понимать,  что  система  зачетных 

единиц  является  не  системой  оценки  знания,  а  системой  оценки  способностей  и  умений 

обучающегося. 

В  связи  с  этим  возникает  другой  вопрос:  Не  нужно  ли  ввести  дополнительные 

производственные  практики  для  обучающихся.  Поскольку  способности  и  умения 

обучающегося,  можно  оценить,  только  на  практике.  Вообще  оценивание  способностей  и 

умений,  а  не  знаний  является  одним  из  ключевых  приоритетов  Болонской  системы. 

Несомненно, несущий практический и положительный характер. 

Вообще  Болонская  система  несет  в  себе  много  положительных  характеристик. 

Мобильность, 

доступность, 

необременненость 

бюрократическими 

механизмами, 

упрощенность,  статичность  в  разработке 

учебной  документации,  мобильность 

преподавателей. 

Несомненно,  что  система  содержит  в  себе  много  идеальных  ценностей-  остается 

надеяться, что они будут воплощены в реальности в максимально неизмененном виде. 

Согласно  Болонскому  процессу  преподаватель  ВУЗА  является  не  только 

преподавателем,  но  и  научным  сотрудником.  Который  должен  постоянно  сам,  добывать 

знания.  Участвовать  в  научной  жизни,  программах,  конференциях.  Однако,  в  Казахстане 

многие  преподаватели загружены  общественной  нагрузкой,  которая не  дает  им  времени  на 

совершенствование  своих  знаний.  В  Европейских  ВУЗАХ  же  общественной  нагрузкой 

занимаются  отдельные  штатные  единицы-  специалисты.  Возникает  вопрос:  Не  следует,  ли 

ввести  дополнительные  рабочие  места  на  кафедрах,  специалистов  которые  занимались  бы 

непосредственно  общественной  нагрузкой.  Ведь,  если  первый  аспект  Болонской  системы 

касательно  науки  и  преподавания  -  предполагает  поиск  знаний  самим  преподавателем, 

значит, ему нужно дать время, для самосовершенствования себя. 

В  качестве  еще  одного  предложения,  автор  думает,  что,  с  целью  просвещения  в 

области  Болонского  процесса,  было  бы  положительным,  выпустить  оригинальное 

руководство  в  электронном  виде,  для  кафедр  по  организации  работы  практического  плана. 

Например,  составление  РУПОВ,  МОПОВ,  графиков,  силлабусов  соответствующих 

Болонской  системе.  То  есть  с  конкретными  наглядными  примерами.  Для  правильной 

координации и переходу к Болонской системе образования. 

А  также,  провести  обучающие  семинары  ППС  по  Болонской  системе  практического 

плана. Так как требование обуславливается, прежде, всего, обучением. 

 

Список литературы 

 

1.  Реформирование  высшего  образования  в  Казахстане  и  Болонский  процесс: 

информационные  материалы  для  практических  действий  –  Алматы,  2009  –  120  с. 

http://www.tempuskaz.kz/ 

 


85 

 

Қ.Қ. Шалғынбаева 



п.ғ.д., профессор 

shalginbaeva_kk@enu.kz 



 

БОЛОНДЫҚ ҤДЕРІСТІ ЖҤЗЕГЕ АСЫРУДАҒЫ КРЕДИТТІК 

ОҚЫТУ ЖҤЙЕСІНІҢ ТИІМДІЛІГІ 

 

Қазақстан  республикасының  «Білім  беру  туралы»  Заңына  (2007)  сәйкес  мемлекеттік 

жоғары  білім  беру  туралы  Мемлекеттік  стандарт  дайындалып,  соған  сәйкес  оқу  жоспары 

даярланғаны  бәрімізге  мәлім.  Ол  мемлекеттік  саясаттың  жоғары  білім  беру  саласындағы 

білім  мазмұнын  айқындайты  негізгі  құжаттар  болып  саналады.  Мемлекеттік  стандарт, 

дүниежүзіндегі мемлекеттер одағы кеңістігіндегі білім беру жүйесінде, білім алатын жоғары 

білімді мамандар деңгейіне қойылатын талаптарды іске асыруды қамтамасыз етеді. 

Сонымен  қатар,  жаңа  мемлекеттік  стандарт  Болония  декларациясындағы  мәнді 

ӛзгешеліктерді  іске  асыруды,  яғни  ұлттық  жоғары  білім  беру  жүйесінің  европалық, 

халықаралық білім беру кеңістігіне сай болуын кӛздейтін ӛзекті мәселенің бірі болып отыр. 

Ӛйткені,  кредиттік  оқыту  жүйесіне  кӛшудің  басты  мақсаты  –  білім  жүйесін  әлемдік 

білім  кеңістігімен  кіріктіру  және  ӛндіріс  пен  нарықтық  жағдайдың  ӛзгеріп  тұратын 

заманында  кәсіби  мамандардың  әлемдік  сұранысқа,  бәсекеге  қабілетті  болуына  мүмкіндік 

жасау. 


Кредиттік оқыту жүйесі  – студенттердің жоғары оқу орны қабырғасында білім алуын 

жеке  жоспарлауына  беріліп  отырған  мүмкіндік.  Ол  білім  берудің  демократиялығымен 

сипатталады, әр студенттің жеке бас ерекшелігі мен қабілеттерін дамытуға жағдай жасайды. 

Жаңа  жүйенің  басты  ерекшелігі  –  студенттердің  білім  кеңістігін  қалыптастыру  еркіндігі, 

яғни,  жалпыға  міндетті  мемлекеттік  білім  стандарттарының  мамандар  дайындаудың 

сапасына  қоятын  талаптарына  сәйкес,  білім  алудағы  ӛзінің  ерекшелігі  мен  қалауына  сай 

қалыптастыра алатындығы [1]. 

Кредиттік    оқыту  жүйесі  –  оқу  үдерісін  ұйымдастыруда  жаңа  ізденістерге  мүмкіндік 

ашып,  «жалпыға  ортақ  білім»  парадигмасынан  «әркімге  арналған  білім»  парадигмасына 

қадам жасатады. 

Оқу  үдерісі  барысында  студент  пен  оқытушы  арасында  ӛзара  жаңаша  байланыс 

қалыптасып, студентке ӛзінің әр оқу пәні бойынша жеке дайындығына кӛп уақыт бӛліп, оқу 

үдерісіне  белсенді  түрде  қатысуы  және  алға  қойған  мақсатқа  жетуге  деген  тұрақты 

қызығушылығының болуын талап етеді [2]. 

Сондай-ақ, кредиттік оқыту жүйесіне ӛту студент пен оқытушы арасында жаңа білімді 

игеру барысында, сенімді  қарым-қатынастың қалыптасуын талап етеді. Оқытушы  - студент 

үшін  тек  ақпарат  кӛзі  ғана  емес,  ол  студенттің  қажетті  ақпаратты  іздеп  тауып,  саралап  іс 

жүзіне  пайдалануға  үйретуші  маман  болуы  керек.  Сондықтан  оқытушылардың  оқу  пәніне, 

оқу үдерісін ұйымдастыруға деген жауапкершілігін арттыруы қажет. 

Бұл  жүйе  студент  қабілеті  мен  еңбеккерлігіне  лайық  әмбебап  жүйе  болып  табылады. 

Мұндағы басты ерекшелік аудиториялық сабақтар мен студенттердің ӛздігінен орындайтын 

жұмысына  бӛлінген  сағаттардың  тепе-теңдігінің  салдарынан  студенттердің  ӛз  бетінше 

ізденуге  қарай  ұмтылысын  арттыратындығында.  Бірақ,  бұдан  оқытушы-профессорлардың 

міндеті азаяды деген ұғым тумайды. Қайта керісінше бұл жүйе оқытушылардан терең білім-

білікті,  озық  әдістеме  мен  жауапкершілікті  талап  етеді.  Ӛйткені  студенттерді  ӛз  бетінше 

ізденуге жетелеу үшін оларға ӛзінше тапсырмалар жүйесі мен жаттығулар , тест сұрақтарын, 

жоба  ӛткізу  үлгілерін  т.б.  толып  жатқан  жаңа  техологияларды  пайдаланып  оқытуды 

ұйыдастырудың  озық  үлгілерін  ұсынуға,  бағыт-бағдар  беруге,  және  ӛздігінен  орындайтын 

жұмыстарының  орындалуын  қадағалауға,  тексеруге  сӛйтіп  қорытындысын  шығаруға  тура 

келеді.  Сондықтан  студенттердің  ӛздігінен  орындайтын  жұмыстарын  міндетті  түрде  білім 

білігі жоғары, шебер әдіскер оқытушы-профессорлар жүргізгені абзал. 


86 

 

Жоғары  оқу  орнында  кредиттік  оқыту  жүйесі  бойынша  оқу  үдерісін  ұйымдастыру, 



студенттің  оқу  жылына  арналған  білім  кеңістігін  қалыптастырып,  кәсіби  маман  болып 

шығуында  маңызды  роль  атқарады.  Оқу  үдерісін  ұйымдастыруға  –  студенттің  белгілі 

академиялық  кезең  ішіндегі  оқу  пәндері  бойынша  білім  алуы  мен  бақылау  іс-шаралары 

жиынтығы  кіреді.  Жоспарланған  іс-шаралар,  оларды  ӛткізу  мерзімі  студенттің  оқу  орны 

басшысы бекіткен академиялық күнтізбесінде кӛрсетіледі. 

Оқу  үдерісін  дұрыс  ұйымдастыру  маңызды  роль  атқарады.  Кредиттік  оқыту  жүйесі 

бойынша  оқу  үдерісін  ұйымдастыру  бүкіл  оқу  кезеңіндегі  білім  кеңістігін  анықтауда 

студенттің  қатысуын;  оқу  жоспарында  кӛрсетілген  пәндердің  белгілі  бір  бӛлігі  мен 

тьюторларды  таңдау  еркіндігін;  академиялық  кеңесшілер  қызметтерінің  енгізілуін 

(эдвайзерлер  және  тьюторлар);  студенттердің  білімін  бағалау  үшін  балдық-рейтингтік 

жүйенің пайдалануын кӛздейді. 

Оқу  үдерісі  студентке  мамандық  бойынша  жалпыға  міндетті  мемлекеттік  білім  беру 

стандарты  талаптарына  сәйкес  оқу  пәндерінің  теориялық  материалдары  мен  кәсіби 

практикада  тәжірибе  жинақтауға  қажетті  жағдай  туғызу  үшін  ұйымдастырылып,  кредиттік 

оқыту жүйесінің мынадай ерекшеліктеріне сай жүргізіледі: 

1.

 



Студенттің жеке оқу жоспарын құру тәртібі туралы ереже 

Жеке оқу жоспары (Individual Academic Program) - әр студенттің оқу 

жылына арналған білім кеңістігін айқындайтан басты құжат. 

-

 



студенттің жеке оқу жоспарын құруын офис-регистрация мен деканат эдвайзерлер 

кӛмегімен жүзеге асырады; 

-

 

студенттің жеке оқу жоспары оқу пәніне жазылу нәтижесінде қалыптасады; 



-

 

оқу пәндері міндетті және элективті (таңдау) болып бӛлінеді; 



-

 

студент  жеке  оқу  жоспарын  құру  барысында  типтік  оқу  жоспарында  кӛрсетілген 



міндетті оқу компоненттерін кӛрсетілген семестрлер бойынша оқуға міндетті; 

-

 



элективті  оқу  пәндерін  болашақ  кәсіби  мамандығының  ерекшелігіне  қарай 

таңдайды; 

-

 

студент  жеке  оқу  жоспарын  құру  барысында  әр  оқу  пәні  бойынша  білім  беруші 



тьюторды да таңдау құқығы бар;  

-

 



пән тьюторын таңдау оқытушының білімділігі мен кәсіби шеберлігі, жеке басының 

адамгершілік қасиеті басты критерий болып табылады; 

-

 

студенттің жеке оқу жоспарын құруы оқу жылына арнап жүргізіледі; 



-

 

әр студент пән таңдау мен тьютор таңдау ӛтінішін ӛзі толтыруы тиіс; 



-

 

бӛгде адамның толтыруына қатаң тиым салынады; 



-

 

студенттің жеке оқу жоспарын құру мерзімі академиялық күнтізбеде кӛрсетіледі; 



-

 

жаңадан  қабылданған  бірінші  курс  студенттері  үшін  жеке  оқу  жоспарын  құру  1 



қыркүйекке дейін аяқталуы керек; 

-

 



2  және  жоғары  курс  студенттері  жаңа  оқу  жылына  арналған  жеке  оқу  жоспарын 

эдвайзер  кӛмегімен  1-15  сәуір  аралығында  құрып,  25  сәуірге  дейін  офис-регистрацияға 

тапсыруы керек; 

-

 



2  және  жоғары  курс  студенттері  25  тамызға  дейін  жеке  оқу  жоспарына  ӛзгеріс 

енгізе алады; 

-

 

студент  жеке  оқу  жоспарына  енгізетін  ӛзгертулер  туралы  ӛтініш  офис-



регистрацияға (деканатқа) береді [3]. 

Қазіргі  танда  Қазақстанның  кӛпшілік  жоғары  оқу  орындарында  жаһандану  үрдісінің 

талаптарына лайық пайдаланылып жүрген жоғарыда кӛрсетілген ереженің мазмұнын талдай 

келе біз мынадай қорытындыға келдік. Біріншіден жаңа оқу жүйесінің демократизациялану 

мен гуманизациялануға бағытталғандығын кӛрсетеді. Екіншіден кредиттік оқу жағдайындағы 

оқу үдерісінің бұрынғы дәстүрлі жүйеден педагогикалық-психологиялық тұрғыдан қарағанда 

ұйымдастырылуы,  оқу-әдістемелік,  бақылау  және  қадағалау  жүйесінің  мүлдем  басқаша 

екендігін  байқатады.  Үшіншіден  оқу  үдерісінде  бұрын  соңды  аса  мән  берілмеген  оқытушы 

мен  студенттің,  студентпен  -  студент  арасында  сенім  мен  ынтымақтастық,  диалогтық  және 


87 

 

мәдени қарым-қатынастын қажеттілігін аңғартады. Төртіншіден оқу үдерісінде студенттерге 



қойылатын  талаптардың  жан-жақты  екендігін  байқауға  болады,  атап  айтқанда  студенттерді 

ӛздігінен  іздене  білуге,  шығармашылықпен  жұмыс  істеуге  дағдыландыратын  жүйе  болып 

табылады.  Бесіншіден  оқу  үдерісінің  субъектілерінің  атқаратын  қызметіне  байланысты 

жаңаша  атауларын  кӛрсетеді  (мысалы,  оқытушы-тьютор,  эдвайзер,  офис-регистратор  және 

т.б.).  

Сонымен,  кредиттік  оқыту  жүйесінің  кӛздеген  мақсаты  ұлттық  білім  беру 

бағдарламаларының  халықаралық  деңгейде  мойындалуын  қамтамасыз  ету,  оқушылар  мен 

оқытушылардың  ынтасын  арттырып,  күш-жігерін  білім  сапасын  кӛтеруге  жұмылдыру. 

Мұнда басты назар студенттердің білім деңгейін бақылау мен дұрыс бағалауға бағытталған, 

сонымен  қатар  студенттерге  білім  алу  траекториясында  қойылатын  талаптар  нақты 

анықталып кӛрсетілген.  

Кредиттік оқыту жүйесіндегі студенттердің білім деңгейін жүйелі тексерумен бағалау 

мынадай жаңа ережелер бойынша жүзеге асырылады. 

2. Ағымдық бақылау ӛткізу ережесі: 



Ағымдық бақылау (Control of Student Knowledge in Classes) – оқу пәнінің әр тақырыбы 

немесе  жеке  тарауы  бойынша  студенттің  оқу  жетістіктерін  жүйелі  тексеру  түрі,  ол  оқу 

бағдарламасының силабусында жоспарланады;  

ағымдық бақылау ӛткізу кестесін офис-регистратор жасап, оқу ісі жӛніндегі проректор 

бекітеді; 

-

 



ағымдық бақылау әр оқу семестрінде 30 балға дейін бағаланады; 

-

 



студент  ағымдық  бақылауды  міндетті  түрде  тапсыруы  қажет,  себебі,  оның 

нәтижесі қорытынды бақылауда ескеріледі; 

-

 

ағымдық бақылауды пән тьюторы қабылдайды; 



-

 

ағымдық  бақылаудың  ӛткізу  түрін  (ауызша,  жазбаша,  тест  түрінде)  кафедра 



тағайындайды; 

-

 



студенттің  ағымдық  бақылау  нәтижесінде  алған  бағасы  арнайы  бақылау 

ведомосіне қойылып, офис-регистраторға тапсырылады; 

-

 

ағымдық бақылау ведомосына міндетті түрде тьютордың қолы қойылады; 



-

 

ағымдық  бақылау  нәтижесімен  келіспеген  жағдайда  студент  аппеляцияға  беруге 



құқығы бар; 

-

 



ағымдық  бақылаудан  ӛтпеген  студентке  дәлелді  себебі  болмаған  жағдайда  қайта 

тапсыруға (ауырғандығы т.б.) рұқсат берілмейді; 

-

 

студент  ағымдық  бақылауға  қатыспау  себебін  дәлелдейтін  заңды  құжатын 



тапсырған жағдайда қайта тапсыруға рұқсат беріледі; 

-

 



бақылау  ведомосына  қойылған  бағаны  офис-регистратор  компьютердегі 

мәліметтер базасына енгізіп, түзетуге қатаң тыйым салынады; 

-

 

студенттерді  ағымдық  бақылау  ӛткізу  тәртібімен  таныстыру  топ  тәлімгері  мен 



кафедра эдвайзеріне жүктеледі; 

-

 



ағымдық  бақылау  түрлі  себепті  жағдайлармен  (іс-сапарда  болуы,  сырқаттануы, 

т.б.) қатыса алмаған студенттер офис-регистратор құрған кесте бойынша тапсырады. [4] 

Оқу  процессін  тиімді  ұйымдастыруға,  білім  беру  ісінің  технологиясын  халықаралық 

денгейге кӛтеруге бағытталған бұл ереженің біздің ойымызша ерекшелігі мынада: біріншіден 

оқу  процессіне  қатаң  қадағалау  жүйесінің  ендірілуінде,  ал  ол  студенттер  тарапынан  аса 

үлкен жауапкершілікпен тиянақтылықты, ұқыптылықты талап етеді; екіншіден, бұл бақылау 

түрі  студенттін  білім  траекториясы  бойынша  алған  білімін  әр  тақырып  бойынша  қандай 

денгейде  терең  менгере  алғандығын  кӛрсетеді;  үшіншіден  мұндай бақылау  түрі  оқытушыға 

әр  студентпен  жеке  жұмыс  істеуге,  оған  ӛздігінен  орындайтын  жұмыстарына  дер  кезінде 

кӛмек  кӛрсетуге,  бағыт-бағдар  беруге,  әрі  топпен  ұжымдық  жұмыс  істеуге  үйренуге  

мүмкіндік  береді;  төртіншіден  оқытушыға  студенттерді  педагогикалық-психологиялық 

тұрғыдан  (ойлау,  ойын  жеткізе  білу,  сӛйлей  білу,  ұжымда  қарым-қатынас  жасай  алу 

қабілетін, мінез құлқын) жан-жақты бақылап, зерттеп білуге кӛмектеседі; бесіншіден  


88 

 

студенттердің  шығармашылық,  жалпы  интеллектуалдық  қабілетіне,  оқитын  курсына 



сай  студентінің  құзіреттілігіне  қарай  ықпал  етуге  мүмкіндік  туады;  алтыншыдан 

студенттердің  ӛздігінен  орындайтын  жұмыстарын  жиі  қадағалауға,  ӛзара  бақылау,  пікір 

алмастыру жұмыстарын ұйымдастыруға мүмкіндік береді. 

Біз  қарастырып  отырған  кредиттік  оқыту  жүйесінің  негізгі  ерекшеліктерінің  бірі,  ол 

оқу  процессінің  соңғы  нәтижелерін  қадағалау  формаларын  педагогикалық,  психологиялық, 

әдістемелік  тұрғыдан  күшейтуде  болып  табылады.  Бұл  процесс  бұрынғы  жүйеге  қарағанда 

күрделеніп оқытушылармен студенттерге оқу процессіне деген талаптарын ынталандырады. 

Бақылау формаларының келесі түрі мына ережеге байланысты жүргізіледі. 



3.  Аралық  бақылау  (Midterm  Examination)  –  кредиттік  оқыту  жүйесі  бойынша  оқитын 

студент білімін мерзімдік тексеру түрі. 

-  аралық  бақылау  мамандықтың  оқу  жылына  арналған  академиялық  күнтізбесіне 

сәйкес әр семестрде бір рет ӛткізіледі; 

-  студент  аралық  бақылауды  міндетті  түрде  тапсыруы  қажет,  себебі,  оның  нәтижесі 

қорытынды бақылауда ескеріледі; 

-  студенттің  аралық  бақылауда  білімін  тексеруді  мамандықтың  оқу  жоспарындағы 

міндетті  оқу  компонеттерінен  кешенді  түрде  комьютерлік  технология  орталығы  (КТО), 

таңдау  бойынша  оқу  компоненттерінен  тьюторлар  комиссия  арқылы  тест  түрінде 

қабылдайды; 

-  әр  аралық  бақылауда  жеке  оқу  пәндері  бойынша  студент  білімі  30  балға  дейінгі 

кӛрсеткішпен бағаланады; 

- міндетті компонент бойынша тестілік бақылау сұрақтарды институт КТО-ға ұсынған 

ережеге сәйкес болуы қажет; 

-  міндетті  компонент  тьюторлары  тестілік  бақылау  сұрақтарын  КТО-ға  аралық 

бақылауға  дейін  10  күн  бұрын  ұсынған  ережеге  сәйкес  тапсыруы  керек  және  оның 

дұрыстығына тікелей жауап береді; 

- КТО тьютордан қабылдап алған тест сұрақтары мен жауаптарының сәйкестігін қатаң 

қадағалауы тиіс; 

- аралық бақылау нәтижесі бақылау ӛткізілген уақыт аяқталған соң 3 сағат ішінде оқу 

тобының арнайы ведомосына қойылып, факультет офис-регистраторына тапсырылады; 

-  бақылау  ведомосына  қойылған  бағаны  офис-регистратор  компьютердегі  мәліметтер 

базасына енгізеді және түзетуге қатаң тыйым салынады; 

-  студент  аралық  бақылау  қорытындысымен  келіспеген  жағдайда  аппеляцияға  беруге 

құқығы бар; 

-  аралық  бақылауға  түрлі  себепті  жағдайлармен  (іс-сапарда  болуы,  сырқаттануы  т.б.) 

қатыса  алмаған  студенттер  офис-регистратор  құрған  кесте  бойынша  тапсырады,  дәлелді 

себебі болмаған жағдайда қайта тапсыруға рұқсат берілмейді. [5]. 

Бұл  бақылау  формасы  біздің  пікірімізше  студенттерді  ӛз  бетінше  ізденуге  жетелеу 

процессінде  мынадай  жетістіктерге  қол  жеткізуге  мүмкіндік  береді:  біріншіден,  семестр 

барысындағы студенттердің білім деңгейінің  

қалыптасқандығын  бақылау,  соның  нәтижесінде  ӛз  еңбегінің  нәтижесін  кӛру; 



екіншіден,  бұл  бақылау  формасы  негізінен  тест  арқылы  жүргізілетін  болғандықтан  оған 

студенттердің  ӛздігінен  жұмыс  істеуіне  үлкен  талап  қойылады  (дайындық  барысында); 



үшіншіден,  тест  сұрақтарын  дайындауда  мұғалімнен  үлкен  шығармашылық,  терең  білім-

білік,  озық  әдістеме  мен  жауапкершілік  талап  етіледі;  төртіншіден,  бұл  бақылау  формасы 

дайындық  барысында оқытушы мен студент бірлесіп жұмыс істейді;  бесіншіден, дайындық 

барысында  студенттің  ӛздігінен  жұмыс  істеу  іскерлігі  мен  дағдыларын  жетілдіруге 

мүмкіндік береді. 

Сонымен  жоғарыда  кӛрсетілген  студенттердің  білім  деңгейін  бақылау  ережелері  - 

кредиттік  оқыту  жүйесі  жағдайындағы  оқу  процессіндегі  бақылау  түрлерінің  түбегейлі 

ӛзгергенін,  оның  болашақтағы  ӛміршеңдігін  кӛрсетеді.  Яғни  бұл  ӛзгерістер  студенттерден 

ӛздігінен  білім  алу  талаптарын  күшейтіп,  сонымен  қатар  оқытушылардың  ғылыми-


89 

 

педагогикалық, әдістемелік ізденіс жұмыстарының мазмұндық, сапалық жағынын ӛзгеруіне 



үлкен  әсер  етеді,  бақылау  жұмыстарына  қажетті  әдістемелер,  әдістемелік  құралдар  және 

нұсқауларды дайындауды талап етеді. Ӛйткені кредиттік оқыту жүйесіндегі бақылау түрлері 

пән  оқытушылары  дайындаған  әдістемелік  материалдар  арқылы  (тест,  билет,  сұрақтар) 

тексеріледі, ал ол мұғалімдерден үлкен кәсіби шеберлікті талап етеді. 

 



1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   53


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал