«Концептуалды білім беру арқылы тарихи ойлау дағдыларын қалыптастыру»



жүктеу 52.53 Kb.

Дата28.03.2017
өлшемі52.53 Kb.

«Концептуалды білім беру арқылы 

тарихи ойлау дағдыларын 

қалыптастыру»   

 

Иргалиев С.С. 



концептуалды оқыту әдісін пайдалана отырып, оқу 

үрдісіне табысты іске асыру мүмкіндік беретін 

негізгі факторларды анықтау және талдау. 

тиімді концептуалды оқыту әдісін жүзеге асыру ушін  



шетелдік ресурстармен таныстыру 

Зерттеу мақсаттары мен мiндеттерi 



Концептуалды идеяны оқыту тұжырымдамасын 

енгізумен байланысты осы зерттеу оның 

ерекшеліктерін дұрыс түсіну үшін маңызды болып 

табылады. 

Концептуалды оқыту әдісін  іске асыруға тартылған 



мұғалімдер қызығушылық білдіреді 

Ӛзектілігі мен практикалық 

маңыздылығы 


Зерттеу әдістерінін келесі жиынтығы 

пайдаланылған: 

  -салыстырмалы талдау 

 -жүйелік тәсіл  

 



Зерттеуде шетелдік мектеп ресурстарымен қатар 

олардың оқу жоспарлары  пайдалынылды 

Зерттеу әдістері 


Назарбаев Зияткерлік мектептері жүйесінде 

концептуалды оқыту әдісі сыналып жатыр 

Мәселенің жағдайы 



Тарихи ойлау қабілеті 

1) Тіл практикасымен және кеңістік қиялымен 

байланысты,  субъектпен  тарихи шындық 

құрылысына бағытталған ақыл-ой 

операцияларының жиынтығы. 

 

2) Ӛткен оқиғаларды реконструкциялай 



отырып, ішкі идеяны нақты мазмұнмен 

толтыратын қиял әрекеті.  



ақыл –ой 

үдерістерінің 

жиынтығы 

танымдық 

белсенділік 

әлеуметтік-мәдени 

қарым-қатынас 

үдерісін модельдеу 

тіл арқылы 

оның ақпараттың 

негіздендіру 

Тарихи ойлау қабілеті 

Логикалық тарихи 

ойлау түрі 

бейнелі  тарихи 

ойлау түрі 



Логикалық түр 

ӛзіне  ақыл-ой 

операцияларын 

қосады 


талдау, синтез, индукция, 

дедукция, ұқсастық 

маңызды сипаттар мен тарихи 

құбылыстарды және 

қатынастарды модельдендіру, 

бұл ұғымдар пайымдаулар мен 

қорытындылар түрінде кӛрінеді 

бейнелі  тарихи ойлау 

түрі 

қиял және ассоциацияаларға 



негізделген 

Троп пен концептілер түрінде бейнеленетін 

тұтастық ретінде тарихи шындық 

модельденеді.  



Аналитикалық тарихи 

  ойлау 


Синтетикалық тарихи 

ойлау 


Синкретикалық тарихи 

ойлау 


Концептуалдық тарихи 

ойлау 


Логикалық бӛлу арқылы тарихи шынайылықты 

жекелеген фрагменттерге топтастыру 

 

Тарихи шынайылықты  оның фрагменттерінен 



логикалық «жинау». 

 

Тарихи концептілермен байланысты тарихи 



шынайылықты кӛркемдеп бейнелеу  

Тарихи шынайылықты түрлі теориялық құрылым мен 

концептілер ретінде холистикалық тұрғыда кӛрсету. 


1.  Идеологиялық  қажеттіліктерді  атқарған  сабақ  аяқ  астынан 

оқыту мақсаттары мен міндеттердің анық бейнесін жоғалтты 

    2.  «Тарих  бұл  нарратив  тұрғысынан  қарастырылған  тек  қана 

оқиғалар мен атаулы күндердің реттілігі» деген қате пікір.  

    3. Тарих пен оны оқыту ӛкінішке орай биліктегі адамға 

байланысты болды.  

    4.  Тарихи  оқиғаларды  бұрмалау(Ф.  Ницше  «дәлелдер  жоқ,  тек 

қана дәлелдердің интерпритациясы бар») 


«Бірінші сын-қатер - тарихи уақыттың жеделдеуі. 

Тарихи уақыт аса жеделдей түсуде. Әлем қарқынды түрде 



ӛзгеруде және болып жатқан ӛзгерістердің жылдамдығы 

адамды таң қалдырады». 

». 

Назарбаев Н.Ә. 



 

Динамикалық дамыған әлем мен жаһандануда ақпарат кӛзі 

қарқынды артқанда алынған білімнің кӛлемі мәнін жояды, 

табу, сыни ойлау, ақпаратты талдау қабілеттері, «жоба 

режимінде гипотезаларды құрып талдау, шешім қабылдауда 

бастама кӛрсету қабілеті» маңызды болады.   

А.Г. Каспржак, О.Б. Логинова, К.Н. Поливанова 

 

 



Формациялық 

тәсілдің артықшылықтары мен кемшіліктері 

 Занды объективты үдеріс 

арқылы  тарихты түсіну  

 

 Экономикалық дамуға кӛп 



назар аударылады 

 

 Тарих   үдерісті  жүйеге келтіру 



 

 Адамзатың тарихын бірыңғай 

үдеріс ретінде түсіну 

 Мәдені және ұлттық 

факторларға назары тӛмен 

 

 Тәжіребеге толық бекітілмеген 



 

 Тарихи шеңберін сакталмауы 

 

 адами факторын ролі мен 



адамзаттың  әрекеттерін екінші 

деңгейге шегіндіру 



Ӛркениет тәсілінінің 

артықшылықтары мен кемшіліктері 

 Нақты қоғамдар тарихны терең 

оқуға мүмкіндік;  

 

 Құндылықтар, ұлттық 



ерекшеліктер, менталитеттерді 

оқу;  


 

 Назарда – адам мен адам 

әрекеттері  

 

 Дүние жүзі тарихына тұтас 



үдеріс ретінде қарауға 

мүмкіндіктің болмауы  

 

 Тарихи үдерістің жалпы 



заңдылықтарын зертетуге 

мүмкіндіктің болмауы  

 

 


Тарихи әдістер ішкі логикалық және 

заңды үдеріс ретінде 

Формациялық 

Ӛркениеттік 

Мәдени 

Карл Маркс 



1818- 1883 

Фридрих 


Энгельс 

1820- 1895 

Арнольд Тойнби 

1889- 1975 

Освальд Шернглер 

1880- 1936 

Данилевский 

Н.Я. 


1889- 1975 



Әлемнің тарихи суреті

–әлем, оның қасиеттері мен түрлі 

тарихи теорияларды жалпылау нәтижесінде пайда болған 

заңдылықтары туралы тұтас жүйе.  



 



Әлемнің жаратылыстану-ғылыми суреті

- бұл табиғат 

жӛнінде негізгі концепциялар жүйесі (идеялар, заңдар, 

қағидаттар, білімдер) 

 



Конце́пция



  (

лат.


 conceptio — түсіну, жүйе ) — басты ой, 

детекші идея, әлемдегі, табиғаттағы, қоғамдағы 

құбылыстарға қатысты кӛзқарастар жүйесі.  


Жалпы білім беру маңыздылығы бар тарихи білімдерің әдістері 

қатарына тӛмендегілер жатады:  

1. Салыстырмалы-тарихи әдіс. 



2. Аналогия әдісі.  

3. Статистикалық әдіс: таңдау, топтық және т.б. 



 4. Салдар бойынша себептерді анықтау.  

5. Әрекеттері мен салдары бойынша адамдар мен топтардың 



мақсаттарын анықтау.   

6. толысқан нысандар бойынша бастапқы даму себептерің анықтау.



 

7. Кері байланыс әдісі. 



8. Формулаларды жалпыландыру, яғни қарапайым және жазылған 

ескерткіштер, сауалнамалар.  

9. Бӛліктер бойынша тұтасты реконструкциялау.  



10. Материалды мәдениет арқылы рухани ӛмірдің деңгейін 

анықтау 

11. Лингвистикалық әдіс.  



И.Я.Лернер ӛзіне 9 дағдыны қосатын тарихи ойлау құрылымын 

жүйелендірді:  

1) Тиісті ерекшеліктер мен дәлелдерді дұрыс таңдап, қоғамдық 



құбылыстар мен оқиғаларды сипаттай білу;  

2) кез келген қоғамдық құбылыстың шығу себебін анықтау;  



3) Тарихи құбылыс пен пен оның ӛзара байланыстылығына 

сәйкес шарттарды анықтау талпыну;  

4) кез келген тарихи құбылыс, оның тарихи маңыздылығын 



түсіну;  

5)  Тарихтың нақты заңдылығының әртүрлілігін ұғыну;  



6) Кез келген тарихи құбылыста сақталған дамудың 

тенденциясын іздеу;  

7) Қоғамдық топтар немесе немесе жекелеген тұлғалардың 



қызметін анықтайтын әлеуметтік мотивтерді анықтауды білу;  

8) Ӛткен мен қазіргіні салыстыруға қызығушылық таныту;  



9) Тарихтың ӛткен сабақтарынан дәлелдерді ала білу. 



Пәнаралық міндеттерді шешу үшін түрлі пәндердің мазмұнын 

кіріктіруге, идеяларды, әдістерді, қағидалардыбір пәннен 

екіншіге таратуға, тарихи ойлакды дамытуға, оқушының 

функционалдық сауаттылығын арттыруға мүмкіндік береді.  

Нақты оқу материалы негізінде оқушының тарихи ойлау 



дағдысын дамытуға жағдай жасайды. 

Бұл тәсіл зерттеуге негізделген оқытуды меңзеп, пәнді терең 



оқуға жағдай жасайды.  

Бағытталған немесе ӛзін-ӛзі оқыту нәтижесінде алынған әлем 



туралы ғылыми білімдерді бекіту және реттеу 

 

Концептілер негізінде оқыту 



Тарихи концептілер: 

1.

Дәлелдер 

2.

Өзгеру мен ауысу 

3.

Себеп пен салдар 

4.

Ұқсастықтар мен айырмашылықтар 

5.

Маңыздылық 

6.

Интерпретация  

IDEA формуласы  

Себеп-салдар 

I(Identify) –тарихи оқиғалардың себебін анықтау;  

D (Describe) –тиісті  дәлелдерді сипаттау ;  

E(Explain) –бұл себептер тарихи оқиғаларға қалай әсер еткенін 

түсіндіру;  

A (Analyze) -бұл дәлелдердің маңыздылығын талдау.  

Значимость  

GREAT (G (Groundbreaking) -   маңызды,  

R (Remembered) – барлығының есінде қалатын,  

E (Events) – кең таралған оқиға,  

A (Affected) – болашаққа әсер ететін,  



T (Terrifying) – қорқытатын).  




©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал