Коммерциялық емес акционерлік қоғамы



жүктеу 83.73 Kb.

Дата14.09.2017
өлшемі83.73 Kb.

Қазақстан Республикасы  білім және ғылым министрлігі 

«Алматы энергетика және байланыс университеті» 

 коммерциялық емес акционерлік қоғамы 

 

Электр энергетика факультеті 

 

“Еңбек және қоршаған ортаны қорғау” кафедрасы 

 

 

 

 

                                                                Бекітемін: 

 

                                                                 ЭЭФ деканы                   Денисенко В.И. 



 

«______»________________    2013 ж.   

 

 

 

 

5В073100 – Қоршаған ортаны қорғау және өмір тіршілігінің қауіпсіздігі  мамандығы 

бойынша  

ӨНДІРІСТІК ЭКОЛОГИЯЛЫҚ МОНИТОРИНГ пәнінің  

БАҒДАРЛАМАСЫ (Syllabus) 

 

 

Курс    3    

Семестр 6                                                                       

Барлығы - 4  несие                                                                                                 

Барлық сағаттар саны  –180 

Дәріс – 1,5 кредит  

Тәжірибелік сабақтар – 2  кредит 

Зертханалық сабақтар – 1 кредит  

ОӨЖ – 112 сағат  

Соның ішінде СОӨЖ – 30 сағат                        

Курстық жұмыс - 6 семестр 

Емтихан - 6 семестр     



 

 

 

 

 



 

 

 



 

Алматы 2013 

 

 

Силлабуссты 5В073100 Қоршаған ортаны қорғау және өмір тіршілігінің қауіпсіздігі  



мамандығы  бойынша  жұмыс  бағдарламасы  негізінде  аға  оқытушы  Торғаев  Ә.Ә. 

құрастырған.  

Силлабус  «Еңбек  және  қоршаған  ортаны  қорғау»  кафедрасының  2013  жыл  17-

маусымдағы мәжілісінде қарастырылды және мақұлданды (хаттама №10). 

 

 

 



Кафедра меңгерушісі                                              Приходько Н.Г. 

 

 



 

Пәннің аталуы: Өндірістік экологиялық мониторинг 

 

Оқытушы:    Торғаев  Ә.Ә.  -  АЭжБИ,  «Еңбекті  және  қоршаған  ортаны  қорғау» 

кафедрасының аға оқытушысы,  

каб.113А, 117А, 119А 

Консультация уақыты – кесте бойынша  

 

 

Аудиториялық сабақтардың жүргізілу орны және уақыты: 



Сабақтар кестесіне сәйкес. 

 

Пререквизиттер: «Радиациялық қауіпсіздік негіздері» пәні келесі: Пән келесі: 

физика, математика, химия, еңбекті қорғау, өмір тіршілік қауіпсіздігі пәндерінен алған 

білімдеріне, біліктілігіне және дағды-іскерлігіне негізделеді. 



Постреквизиттер: дозиметрлер мен радиобиологиялар негіздерін меңгеру, 

Радиоактивті заттар мен иондалатын сәулелену көздерін қолданатын өнеркәсіптерде 

радиациялық қауіпсіздікті қамтамассыз ету және дозиметрлік бақылауды ұйымдастыру. 

Пәннің  сипаты.  «Радиациялық  қауіпсіздік  негіздері»  пәні  иондайтын  сәулеленудің 

радиоактивтілігі және дозиметриясы туралы жалпы түсініктерді қарастырады; иондайтын 

сәулеленудің  биолоогиялық  нысандармен  өзара  әсер  ету  механизмдерін    зерттейді; 

қоршаған  ортаның  радиоактивті  ластануының  табиғи  және  техногендік  көздерін;  

радиоактивті сәулеленудің әдістерін және көздерімен қауіпсіз жұмыс істеуді қарастырады.  

Пәннің мақсаты және міндеті әр түрлі кеңдік-уақытша масштабтағы құбылыстардың, 

географиялық қабатта және биосферада болатын, Жердің көп деңгейлі қаралуын және оны 

қоршаған  кеңдікті,  адамды  қоршаған  орта  ретінде  және  методология,  бақылау  әдістері, 

бағалау,  процестерді  бақылау  және  болжау  туралы  білімдерді  білетін,  бақылауды 

ұйымдастыруды қамтамасыз ететін әдістерді білетін маман дайындау. 

 

Сабақтар кестесі 

Оқыту ұзақтығы - 15 апта.  

Кредиттік 

технология 

бойынша 

оқыту 


студенттердің 

оқу 


процессіне 

жауапкершілігіне негізделген.  

Оқыту  кезеңінде  дәрістік  және  тәжірибелік  сабақтар  университет  диспетчерімен 

және деканат стендінде оқу кестесіне сәйкес өткізіледі. Оқушының өздік жұмысы (ОӨЖ) 

соның ішінде СОӨЖ  дәрістерге, зертханалық және тәжірибелік сабақтарға дайындықты, 

есептік-графикалық  жұмыстармен  жұмыс  істеуді  қарастырады  және  кафедра 

меңгерушісімен бекітіліп деканат пен кафедра стендтерінде ілінген кестемен анықталады.  

  

 



 

 



Дәріс сабақтары – сағаттар торы 

Дәрістер 

күн 


Тақырыптар 

Әдебиет нөмері 

 

Кіріспе. Мониторингтің алғы шарттары – 2 сағ. 



1, 2, 6, 8, 10, 11 

 



Мониторинг  түрлерінің  иерархиясы  және 

классификациясы – 2 сағ. 

4, 5, 6, 7, 8, 11 

 



Геосфералық  мониторинг  –  ядро,  мантия,  

литосфера –2 сағ. 

3, 6, 8, 9, 11 

 



Геосфералық  мониторинг  –  гидросфера  –  2 

сағ. 


3, 4, 6, 8, 11 

 



Геосфералық  мониторинг  –  атмосфера,  Күн 

және  жақын  Космос  Атмосфера:  тропосфера, 

стратосфера, мезосфера, термосфера (ионосфера) 

экзосфера – 2 сағ. 

2, 4, 6, 8, 9, 11 

 



Биосфералық мониторинг. Биосфера Жердің 

ең ірі экожүйесі ретінде – 2 сағ. 

1, 6, 8, 10, 11 

 



Геоэкологиялық мониторинг. Ғылыми-

техникалық революция, «демографиялық 

жарылыс» – 2 сағ. 

1, 2, 3, 6, 8, 11 

 

Геоэкологиялық мониторинг.  Құрылымы және 



геожүйелердің жұмыс жасауы – 2 сағ. 

1, 2, 5 8 

 

Қайта қалпына келетін ресурстардың табиғи-



шаруашылық  мониторингі – 2 сағ. 

2, 4, 6, 8, 9, 11 

10 

 

Мемлекеттің минералдық және энергиялық 



отын ресуртарының табиғи- шаруашылық 

мониторингі – 2 сағ. 

2, 4, 6, 8, 9, 11 

11 


 

Санитарлық-гигиеналық (экологиялық) 

мониторинг – 2 сағ. 

2, 4, 6, 8, 9, 11 

12 

 

Қазақстан Республикасындағы қоршаған орта 



мониторинг құрылымы және әдістері – 2 сағ. 

2, 4, 6, 8, 9, 11 



 

Тәжірибелік сабақтары – сағаттар торы 

Тәж.ж.  


Күні 

Тақырыптар 

 

Кәсіпорынның ауаға шығаратын экология қауіптілігінің категорияларын 



анықтау – 5 сағ.  

 



Ауаға шығатын зиянды заттардың шекті рұқсатты концентрациясы – 5 

сағ.  


 

Кәсіпорынның санитарлы-қорғау зонасының шекарасын анықтау мен 



есептеу – 4 сағ.  

 



Өндіріс жабдықтарын эксплуатациялау кезіндегі жылдық және 

максималды тастандыларды есептеу - 4 сағ 

 

Ауа ластанғанда табиғатты қорғау шарасын енгіздегі экономикалық 



қорытынды есебі – 4 сағ. 

 



Автомобильдерден бөлінетін зиянды заттар – 4 сағ. 

 



Тұндырғыш есептеуінің мысалы – 4 сағ. 

 

Зертханалық  сабақтар- сағаттар торы 



 



 



Студенттердің өздік жұмыс графигі  

 

№ 

п/п 



 

Сабақ түрі 

                            

СӨЖ тақырыптары 

СӨЖ, ЕГЖ және 

т.б.лар 


тақырыптарын 

тапсыру мерзімі  

Әдебиет-

тер 


Дәріс 


 Өткен дәріс материалдары-мен 

жұмыс істеу  

Әр аптада 

Дәрістер 

жинағы 



 



 

Тәжірибе 

 

 

Болашақ тәжірибе 



жұмыстарымен танысу және 

дайындау  

 Екі  аптада  бір 

рет 


 

Әдіст-лік 

нұсқау 



Зертханалық 



Жұмысты қорғауға дайындау 

және келешек зертханалық 

жұмысқа дайындақ 

Әр аптада 

Әдіст-лік 

нұсқау 


4  

Курстық жұмыс  Курстық жұмысты орындау үшін 

олардың әдістемесін және 

теориясын оқып үйрену  

5-9 апта 

 

Әдіст-лік 



нұсқау 

 

 

КУРСТЫҚ ЖҰМЫС 

ТАҚЫРЫПТАРЫНЫҢ МАЗМҰНЫ 

1. Қолайсыз метеорологиялық жағдайлар кезінде тасталым көздерінің ауданында 

атмосфераға зиянды заттардың концентрациясының бөлінуін болжау. 

2. Санитарлық талаптарға сәйкес су нысандарына жобаланатын кәсіпорынның қалдық 

суларын ағызу жадайын болжау. 

3.  Стационарлық  көздерден  атмосфераға  зиянды  заттар  тасталымдарының  денгейін 

болжау. 

4. Әртүрлі ластайтын көздерден су нысандарына ластайтын заттардың ағызылуын болжау. 

 

 

ДӘРІСТІҢ МАЗМҰНЫ 

 

 

1-дәріс 


Тақырып: Кіріспе. Мониторингтың алғы шарттары 

Экология  және  қоршаған  (адам)  ортаны  қорғау.  Геоцентризм,  биоцентризм, 

антропоцентризм. Геосфера, ландшафт ортаның және биосфераның құрылымы. 

 

2-дәріс 



Тақырып: Мониторинг түрлерінің иерархиясы және классификациясы 

Зертх. 


жұм.  

Тақырыптар 

Өндіріс бөлмесіндегі микроклимат параметрлерін анықтау. – 4 сағ. 



Жұмыс аймағындағы ауаның шаңдануын зерттеу – 4  сағ . 

Жұмыс аймағындағы ауаның газдануын зерттеу – 4  сағ . 



Өндірістік шумен күресу тәсілдері және өндірістік шуды гигиеналық тұрғыдан 

бағалау – 4  сағ . 


 

Мониторингтың  деңгейлері,  бағыттары,  масштабтары,  әдістері,  принциптері  және 



блоктары. (Мониторинг түрлерінің классификациясы). 

 

3-дәріс 



Тақырып: Геосфералық мониторинг – ядро, мантия,  литосфера 

Осьтың  айналысында  Жердің  айналуы  және  динамикалық  салдары.  Жер 

компонентің  құрайтын  агрегатты  динамикасының  заңдылықтары  және    процестердің 

салдары, Күн жүйесінің аспан денесі ретінді: Жердің заттарының айналымы. 

 

4-дәріс 


Тақырып: Геосфералық мониторинг – гидросфера 

Әлемдік  мұхиттың  сулары.  Түп  рельефінің  және  деңгейінің  өзгеруі.  Мұхитқа 

химиялық  элементтердің  көшіру.  Кең  аймақтық  және  биік  қабаттық.  Ағындар  және 

мұхиттың  климаттың  пайда  болуындағы  рөлі.  Мұхиттағы  мұз.  Құрлық  бетіндегі  сулар: 

мұздықтар,  көлдер,  өзеңдер  және  жер  қабатының  сулары.  Әлемдік  ылғал  айналымы. 

Мұхит суларына антропогенді әсерлер. 

Әлемдік мұхиттың мониторинг жүйесінің құрылу принциптері және әдістері.  

 

5-дәріс 



Тақырып: Геосфералық мониторинг – атмосфера, Күн және жақын Космос 

Атмосфера: тропосфера, стратосфера, мезосфера, термосфера (ионосфера) экзосфера 

Атмосфера мониторинг жүйесінің әдістері және құрылу принциптері. Мониторинг 

өткізетін ұйымдар.  

6-дәріс 


Тақырып: Геоэкологиялық мониторинг. Ғылыми-техникалық революция, 

«демографиялық жарылыс» 

Ландшафтқа әсер ететің  адам әрекеттерінің түрлері (өндірістік, рекреациондық, 

ғылыми-іздеушілік, табиғат қорғаушылық). Өндірістік революция, машиналды 

индустрия, отынның, металлдар және әр-түрлі табиғи шикізаттардың қажеттілігі; 

ормандарды жою, жарлармен, карьерлармен, қоқыстармен және жырылып кеткен 

жерлермен алынып жатқан аудандардың кеңеюі, судың және ауаның ластануы. 

 

7-дәріс 


Тақырып:  Биосфералық  мониторинг.  Биосфера  Жердің  ең  ірі  экожүйесі 

ретінде 

Даму,  биосфераның  антропогенді  күрделінуі  және  түр  өзгеруі  -  ноосфера. 

Тұрақтылықтың  реттейтің  механизмдары  –  алғашқы  өнімділік.  Биоөнімділік  және  

биоэнергетика.  Биологиялық  айналым:  биологиялық  заттың  пайда  болуы  және  бұзылуы. 

Элементтердің биогенды шыр айналуы. Атмосферадағы тірі заттардың рөлі: оттегі, озон, 

азот,  көміртек  қос  тотығы.  Гидросферадағы  тірі  заттардың  рөлі:  суды  қолдану  және 

транспирациясы, көмірқышқыл газдың утилизациясы, карбонаттардың тұңбалары, коралл 

рифтері және аралдар және басқалар. 

 

8-дәріс 


Тақырып:  Геоэкологиялық  мониторинг.    Құрылымы  және  геожүйелердің 

жұмыс жасауы 

Геоэкологиялық  мониторинг  жүйесінің  құрылу  принциптері  және  әдістері.  

Геоэкологиялық мониторинг өткізетін ұйымдар. 

 

9-дәріс 



Тақырып:  Қайта  қалпына  келтірілетін  ресурстардың  табиғи-шаруашылық  

мониторингі  

 

Қоғамның  әлеуметтік-  экономикалық  дамуынан,  өндіріс  экологиясынан  және 



техникалық жабдықтанудан тәуелді қалпына келетін ресурстарды ескеру негізінде табиғат 

қолдану оптимизациясы және оларды рационалды қолдануды жоспарлау. Қайта қалпына 

келтірілетін  ресурстардың  табиғи-шаруашылық    мониторинг  жүйесінің    құрылу 

принциптері және әдістері. Табиғи шаруашылық мониторинг өткізетің ұйымдар. 

 

10-дәріс 



Тақырып: 

Региондар, 

мемлекеттер, 

әкімшілік-саяси 

бөлімдер 

және 

ведомствалар  бойынша  минералды  және  энергиялық  отын  ресуртарының  табиғи- 

шаруашылық мониторингі 

Қоғамның  әлеуметтік-  экономикалық  дамуынан,  өндіріс  экологиясынан  және 

техникалық  жабдықтанудан  тәуелді  ресурстарды  ескеру  негізінде  оптимизациясы  және 

оларды  рационалды  қолдануды  жоспарлау.  Таусылатын  ресурстардың  мониторинг 

жүйесінің құрылу принциптері және әдістері. Табиғи шаруашылық мониторинг өткізетің 

ұйымдар.  

 

11-дәріс 



Тақырып: Санитарлы-гигиеналық (экологиялық) мониторинг 

Адамның мекендейтің ортасы ретінде, қоршаған ортаның табиғи және техногенды 

компоненттерін бағалау. Соның қатарында, тамақтану өнімдері, адамзаттың генетикалық 

өзгеруін  бақылауды  қоса  еңгізгенде.  Санитарлы-гигиеналық  мониторинг  жүйесінің  

құрылу принциптері және әдістері. Санитарлы-гигиеналық мониторинг өткізетің ұйымдар. 

 

12-дәріс 



Тақырып:  Қазақстан  Республикасындағы  қоршаған  орта  мониторингісінің 

құрылымы және әдістері 

Әдістер  -  тікелей  және  орталанған  әдістер.  Тікелей  әдістер:  стационарлы, 

маршрутты,  рекогносциялық;  құралдық;  визуальды-сипаттайтың,  жердегі  және 

дистанциялық әдістер (ГИС). Орталанған - мониторингтың жанама әдістері. 

 

Ұсынылатын әдебиет 

Негізгі 

 

1. Закон Республики Казахстан «Об охране окружающей среды». - Алматы: 1997 г 

2.  Израэль    Ю.А.      Экология    и    контроль    состояния    природной    среды.    -Ленинград: 

Гидрометеоиздат, 1984. - 560 с. 

3. Мирзадинов Р.А. Қоршаған ортаның мониторингы. Студенттерге арналған әдістемелік 

нұсқаулар. Алматы: КазНАУ. 2005. – 56 б. 

4. Орлёнок В.В. және басқалар. Физикалық география. Калининград. 1998. – 480 б. 

 

Қосымша 

1. Мирзадинов Р.А., Торғаев Ә.Ә. және б. Топырақтану. Алматы, КазАТК, 2008.- 204 б. 

 

 

Баға бойынша ақпарат 

Курс  бағдарламасы  бойынша  студенттердің  жетістік  деңгейі  АЭжБУ  қорытынды 

баға жүйесіне негізінде бағаланады  (1-кесте).    

                                                                                                                         

 1-кесте.   Оқу жетістігін бағалау жүйесі 

Әріп  жүйесі 

бойынша 

бағалау  

Балл 

Жұрыс 

жауаптардың  %-

тік түрі  

Дәстүрлік жүйе бойынша 

бағалау 


 

        А 



   9 

95- 100 


Өте жақсы 

        А- 

   8 

90-94 


        В+ 

   7 


85-89 

 

Жақсы 



        В 

   6 


80-84 

        В- 

   5 

75-79 


        С+ 

   4 


70-74 

 

 



Қанағаттанарлық 

 

        С 



   3 

65-69 


        С- 

   2 


60-64 

        Д+ 

   1 

55-59 


        Д- 

   0 


50-54 

        F 

   0 

0-49 


Қанағаттанарлықсыз 

 

2-кесте. Емтиханға жіберу рейтингі. Әр бір жұмыс түрінің бағалануы  



                      Параметр 

   %-ное содержание 

           Баллы 

Тәжірибелік сабақтарды орындау 

10 

10 


Зертханалық сабақтарды орындау 

20 


20 

Дәрістік сабақтарға қатысу   

10 

10 


Курсық жұмыс 

40 


40 

1 және 2 аралық бақылау 

10+10 

20 


Қорытынды      ∑      

100 


100 

 

Семестр бойынша жинақталатын қорытынды баға 3-кестеде көрсетіледі.  



                                                                                                                                       3-кесте. 

Семестр бойынша пайыз және балда көрсетілген қорытынды баға  

                      Параметр 

   %-тік түрі 

           Балл 

Емтиханға жіберу рейтингі 

60 

60 


Емтихан 

40 


40 

Жалпы: 0,6∑ жіберу+0,4емт. 

100 

100 


 

Студенттердің білімін бағалау 

Барлық  2  және  3  кестелерде  көрсетілген  бағалау  баллдары  максималды  болып 



табылады. Олар жұмыстың бірқалыпты орындалуы және жоғары сапалы жағдайы кезінде 

қойылады.  Тестілеуді  және  дәрістік  сабақтарға  қатысуды  бағалау  баллдары  дұрыс 

жауаптар саны мен жіберген дәріс сандарына байланысты қойылады. 

 

Курстың саясаты : 

-сабаққа кешікпеу және жібермеу; 

-сабақтарға белсенді қатысу және зертханалық жұмысты дер кезінде қорғау

-зертханалық жұмыстарды оқытушы берген мерзімде өңдеу; 

-есептік-графикалық жұмысты оқытушы берген мерземде көрсету; 

-СӨЖ берілген материалды өз бетінше орындау. 



 

Этика нормасы: 

-тәртіптілік; 

-тәрбиелік; 

-шыншылдық; 

-жауапкершіліктік; 

-аудиторияда ұлы телефонды өшіріп жұмыс істеу. 

Келіспеушілік жағдайларды оқытушымен, эдвайзермен, оқу топтарында талқылану 



керек, ал шешілмейтін кезде деканат қызметкерлеріне жеткізіледі.              




©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал