«Кілемге бергісіз алаша бар »



жүктеу 1.3 Mb.

бет1/15
Дата10.09.2017
өлшемі1.3 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

www.anatili.kz

e-mail: anatili_gazetі@mail.ru

www.twitter.com/anatilikz

www.facebook.com/anatilikaz

№11-12 


(1373-1374) 

17 – 29 наурыз

2017 жыл

1 9 9 0   ж ы л ғ ы 

н а у р ы з д ы ң   2 2 - с i н е н 

б а с т а п   ш ы ғ а д ы

Сөзi жоғалған 

жұрттың 

өзi де жоғалады

НАМЫС НАЙЗАҒАЙЫ: БАСПАСӨЗ – 2017



Бүгінгі санда:

Әдебиет әлемінің 

әуезесі

Өнер деп өткен 

Өзағаң

«Кілемге бергісіз 

алаша бар...»

3-бет

12-бет

16-бет

АЛАШҚА АТЫ 

ШЫҚҚАН ӘСЕТ АҚЫН

КЕЛЕСІ НӨМІРДЕН ОҚИТЫНДАРЫҢЫЗ:

«Ана тілі» газеті – ұлт басылымы. 

Газетіміздің осындай мәртебесі бар. 

Мұның  зі басылымның ұлтжан ды-

лығын, елжандылығын аңғартса керек. 

Қ а з а қ   т і л і   –   қ а з а қ т ы ң   б а с т ы 

байлығы. Тіл қарым-қатынас құралы 

дейтін болсақ, оның қолданылмайтын 

жері кемде-кем. Ол тарихпен де, 

м ә д е н и е т п е н   д е ,   ә д е б и е т п е н   д е , 

ғылым-біліммен де, жалпы барлық 

саламен тығыз байланысты. Демек, 

ұлт газетінің к теретін тақырыптары 

ауқымды. Бір с збен айтқанда, олар 

елдік мәселелер. 

Олай болса, қадірлі оқырман, ел, 

ұлт мүддесін к здейтін «Ана тіліне» 

жазылыңыз! Газетке жазылу жыл бойы 

жүр гі зіледі. Басылымға әр айдың 15-іне 

дейін жазылсаңыз, газетті келесі айдан 

бастап алып тұратын боласыз.

«Қазақстан Республикасының 

Конституциясына  згерістер мен 

толықтырулар енгізу туралы» 2017 

жылғы 10 наурыздағы Қазақстан 

Республикасының Заңын іске асыру 

мақсатында ҚАУЛЫ ЕТЕМІН:

1. Барлық деңгейдегі орталық 

және жергілікті мемлекеттік ор-

гандар, жергілікті  зін- зі бас қару 

органдары Парламенттің, Үкі меттің 

және  зге де мемлекеттік орган-

дардың  кілеттіктері мен жауап-

кершілігінің к лемін кеңейту жағ-

дайында мемлекеттік аппараттың 

үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз 

ету бойынша барлық қажетті шара-

ларды қабылдасын.

      2. Қазақстан Республикасының 

Парламентіне «Қазақстан Республи-

ка сының Конституциясына  зге-

ріс тер мен толықтырулар енгізу 

туралы» 2017 жылғы 10 наурыздағы 

Қа зақстан Республикасы Заңы-

ның (бұдан әрі – Заң) талаптарына 

сәйкес Парламенттің және оның 

Палаталарының қызметін қамта-

масыз ететін шараларды қабылдау 

ұсынылсын.

3. Қазақстан Республикасының 

Үкіметі орталық және жергілікті атқа-

рушы органдардың  кілеттіктердің 

қосымша к лемімен жұмысқа функ-

ционалдық дайындығына талдау 

мен бағалауды жедел жүргізсін 

және атқарушы органдардың жаңа 

ұйымдық-құқықтық жағдайларда 

тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз 

ететін шараларды қабылдасын.

(Жалғасы 2-бетте)

ҚАЗПОШТА

Индекс


Мерзімі

Аймақ/қала

Аудан/ауыл

Жеке жазылушылар үшін

65367

6 айға


1748,16

1859,94


8 айға

2330,88


3479,92

Мекемелер мен ұйымдар үшін

15367

6 айға


3202,56

3314,34


8 айға

4270,08


4419,12

«Ана тілі» жансерігіңізге айналсын!

ҰЛТТЫҚ БОЛМЫС ҰҒЫМДАРЫ



Зымыраған уақыт. 

Əне-міне дегенше бір жылды 

да артқа тастап, Жаңа жылға – 

Наурызға да жетіп тұрмыз. 

Наурыз – жыл басы, жақсылық 

жаршысы. 

Бұл кезде табиғаттың өзі  

ғажайып бір сəтті  бастан 

кешіп жатады.  Көктегі күн 

де  сəулелі шуағын  мейірлене 

төгетіндей. Бұл шуақтың əсері  

күнделікті күн нұрынан  өзгеше. 

Жаныңды жадыратып, бойыңды  

 балбырататындай ма, қалай... 

Шіркін, табиғаттың құдіреті. 

Наурыз бен табиғат егіз ұғымдар 

секілді.  Екеуінің бас қосып, 

«шүйіркелесетін»  сəті ме 

екен бұл? Бірін-бірін  көптен 

күткендей.  Олардың қуанышына 

төңіректегілердің бəрі қосыла 

шаттанатындай.  

Адамның қуанышында шек жоқ.  

Мұндайда  əсіресе ақындар қарап 

қала ма? Бойды кернеген лүпіл 

сезімдерін  жыр арқылы сездіреді.  

Атақты шайыр Тұрмағамбет 

Ізтілеуов кезінде  мезгілдің осы 

кезеңін «Жыл келді»  деген 

өлеңінде  былайша жырлаған-ды: 

Күлімдеп қасын керіп келді жылым, 

Сұлудай ақық ерін, алтын тұлым. 

Көркейіп, көңілінен кетті кірбің, 

Көргенде кім де  болса мұның түрін...

Күлімдеп келіп жатқан  Науры-

зымыз  құтты болсын! Жаңа жыл  

берекелі, мерекелі жыл болып 

табалдырығымыздан аттасын!

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ

ПРЕЗИДЕНТІНІҢ ЖАРЛЫҒЫ

«Қазақстан Республикасының Конституциясына  згерістер мен 

толықтырулар енгізу туралы» 

2017 жылғы 10 наурыздағы Қазақстан Республикасының Заңын 

іске асыру ж ніндегі шаралар кешені туралы

Бесікке б леп б бегін,

Ш ките қойып шүмегін

Бауырсақ шайнап жегізген...

І.Жансүгіров

Енді «бесік» с зінің шығу тарихына 

тоқталсақ. «Бесік» с зінің шығу т ркіні 

туралы әртүрлі пікірлер кездеседі. 

«Бесік» атауы ның шығуына байла-

нысты тілші-ғалым  .Нұрмағамбетов 

былай дейді: «Нәресте жататын т секті 

ана тілімізде «бесік» деп айтатынын 

білесіздер. Қазақтармен туыс санала-

тын якут, сары ұйғыр, т.б. халықтар 

БАЛАНЫҢ БЕСІГІ – 

КЕҢ ДҮНИЕНІҢ ЕСІГІ



Қазақ «балалы үй – базар, баласыз үй 

қу мазар», «бесіксіз үйде береке жоқ» 

деген аталы сөздерін бекер айтпаған. 

Ата-бабамыз сəби дүниеге келісімен-

ақ бесікке бөлеген. Ал қазіргі 

балалар бесікке жатпайды, бесік 

жырын естімейді. Ғасырдан-ғасырға 

жалға сып келе жатқан бесік қазіргі 

кезде жаңаша тербелмелі  кереуетке 

ал масуда. Үлкендер бесікке жатқан 

баланың жөргегі таза, аяқ-қолы 

түзу өседі, жылы жатады, оянғанда 

керіліп, созылып жақсы жетіліп, тез 

өсуіне ықпал етеді деуші еді. Қазіргі 

жастар сəбидің тазалығы үшін аса 

алаң дамайтын көрінеді. Себебі қазір 

күндіз-түні кигізетін дайын памперс 

бар. 

тілінде бұл с з түбірі «би», «пе», «бээ» 

болып келеді де, мағынасы «тербету», 

«әлдилеу» деген түсінік береді. Ал осы 

түбірлердің біріне, әсіресе «бээ» тү-

біріне  з тілімізге тән жұрнақ қоссақ, 

«тербету» мағынасын беретін «бесік» 

с зі пайда болады. Егер бізге «бесікті» 

тербеу, қозғау, қимылдау, шайқау қажет 

болса онда қазақтың «без», «безек» не-

месе «безік» болып, бертін «з» дыбысы 

қатаң «с» дыбысына ауысып, «бесік» 

болып қалыптасса керек. Бұл – біздің 

бірінші жорамалымыз. Екінші ойымыз: 

бесіктің жасалу жолына қарай, оны 

құрайтын негізгі бес ағашқа байланысты 

«бес уық» с зінен де туындауы мүмкін. 

Олай дейтініміз, қазақ халқы негізінде 

бесіктің екі түрін тұтынған. Оның ерте 

пайда болған түрі «аспалы бесік» деп 

аталады. Аспалы бесіктің жасалу жолда-

ры  те қарапайым. Оны әзірлеу үшін бес 

тал, жуандығы біркелкі, жұмыр талдар 

болса болғаны. Ондай бесікті к шіп-

қону кезінде уықтап құрап жасай салу 

әбден мүмкін жай. Кейін келе бес уық 

– бесық – бесік болып қалыптасып кет-

кен тәрізді. Қалай айтсақ та, қазақтың 

бесік деген с зі саханың немесе сары 

ұйғырдың с зінен шықты деу к кейге 

қоның қы рамайды.  Сондықтан  «бесік» 

атауы ның шығуы әлі де болса терең 

зерттеуді қажет ететіні даусыз».

Бесіктің нақты қай уақытта пайда 

болғаны әлі зерттелмеген. Бесіктің 

пайда болуы жайында аңыз бар. Аңыз 

бойынша бесік Айырқалпақ Айдаһар 

бидің заманында дүниеге келген деседі. 

Ол кезде ұлан-байтақ даланы Мизам 

баб қорғайды екен. Ол 150 жыл жасап 

қай тыс болыпты. Дүниеден қайтқанын 

естіген қытайлар бір күнде келіп, оның 

орманын  ртеп жібереді. Бір күні 

Айдаһардың сәбиі жылай беріпті.  йелі 

екеуі не істерін білмей қи на лады. Емші-

тәуіптерді жағаласа да, баласы жылауын 

тоқтатпайды. Қызының жылаға нына 

шыдай алмай далаға шығып кетеді де, 

Құдайдан медет тілейді. Бір уақытта 

қызының дыбысы шықпай қалады. 

Үйіне жүгіріп келсе, қызының жанында 

ақ киімді бір кісі отырады. Ол жанбай 

қалған тобылғының қисық бұтағына 

б пені салып тербетіп отыр екен. Айда-

һар жақындағанда к зден ғайып болады. 

Би мұны «Құдайдан келген ишарат» 

деп түсінеді. Түнімен қисық ағаштарды 

құрастырып отырып, бесікті жасап 

шығады. 

Бесіктің жасалу жолдарына тоқ-

талайық. Бесікті жасау үшін қолданы-

ла тын негізгі шикізат – ағаш. Ағаш 

–  ңдеуге қолайлы,  рнегі мен бітімі 

те әсем, жеңіл  ңделетін шикізат. Ағаш 

шеберлері жасайтын заттың сапасына, 

түріне қарай ағаштың к птеген түрлерін 

пайдаланады. 

(Жалғасы 3-бетте)

Ақыл-ойдың зерегінен жаралып,

Салт-дәстүрдің тереңінен нәр алып,

Наурыз келді! Наурыз келді, жарандар,

Бойға қан мен намыс болып таралып.

Кездер болды ел шаттығын бұқтырған...

Кездер болды жанарларға шық тұнған.

Сол бір шақта наурыз к же пісіріп,

р шаңырақ к ңіл-күйін ұқтырған.

Қыс-кәрілік, к ктем мына – жастығым,

Деп тұрғандай құшақты кең аш бүгін.

Наурызбенен бірге келіп қуаныш,

Қабағымнан қармен бірге қашты мұң.

Қатар келді жаңару мен жасару,

Т рлет, Наурыз, т ңіректі жаса ду.

Қариялар бір серпіліп қалсыншы,

Табыссыншы бозбала мен жас ару.

Сыйлап бізге татулық пен тыныштық

Наурыз келді! Жүрген жері ырыс-құт.

Бабалардың аманаты болған соң,

Наурыз менің жүрегіме тым ыстық!!!

Айтқали Н РІКОВ

ОРАЛ


Сыйлап бізге 

татулы  пен 

тынышты ...

2

№11-12 (1373-1374) 

17 – 29 наурыз

2017 жыл


АНА ТІЛІ

МӘССАҒАН! 

БҰҒАН НЕ ДЕЙСІЗ? 

ЕЛЕҢ ЕТКІЗЕР

ҚАРҒАЛЫДА 

ҚАЗАҚ МЕКТЕБІ ЖОҚ...

ЖАС ОТБАСЫЛАР ЖАЙЫ

КИНОНЫҢ ЖӨНІ БӨЛЕК

АЛАШ КӨСЕМІ – ЖАҺАНША 

ДОСМҰХАМЕДҰЛЫ

Тоған сынды қайраткерлермен бірге болашақ 

«Алаш» партиясының бағдарламасын түзді, 

 Ресей империясы к лемінде билігі жүріп тұрған 

министрліктер (ІІМ, Сот, Оқу министрлігі) мен 

комитеттерде (Бас Жер комитеті) қазаққа қатысты 

істермен айналысты.

1918 жылы сәуір айында Ж.Досмұхамедұлы 

бастаған Алашорда делегациясы Мәскеуге 

келіп, Халық Комиссарлар Кеңесінің т рағасы 

В.И.Ленинмен және Ұлт істері Халкомының бас-

шысы И.В.Сталинмен Қазақ ұлттық автономия-

сын жариялау ж нінде келісс з жүргізді.  Саяси 

шешімге қол жеткізілмегенімен шаруашылық 

бағытындағы келісімдерге қол қойылды, 12 млн 

алтын ақша аванс ретінде алынды. Қайтар жолда 

Ж.Досмұхамедұлы Саратов стансасында больше-

виктер тарапынан тұтқындалса, Оралға келісімен 

оны Орал әскери үкіметі абақтыға жапты. Мұндай 

тар жол, тайғақ кешулерден заңгер Жаһанша заңды 

түрде  з басын арашалап алып, қайта қос үкіметпен 

де әскери-саяси одақ құру ж нінде келісім-шартқа 

отырып, соңында – 1918 жылы мамырда қазақ 

топырағындағы тұңғыш ұлттық дербес әкімшілік 

бірлік – «Ойыл уәлаяты» Уақытша үкіметін құрып, 

Жымпитыда  ткен ІV Қазақ Орал облыстық 

съезінде  зі т рағалыққа сайланды. Жаһанша мен 

Халел Досмұхамедұлдарының басшылығымен 

ел билеп, жер-суды  қорғаған, 22 ай  мір сүрген 

ұлттық мемлекеттік  кімет органы, «уәлаяттық 

Бізге – алаштанушыларға көптің айтар бір назы бар: «Айналдырған оншақты фамилияны 

төңіректеп шиырлай бересіздер. Жаңа есімдерді неге ашпайсыздар?»  Иə, сауал салу оңай, ал 

уəжді жауап беру қиынның қиыны. Бізге белгілісі: Күнбатыс Алашордасының басшылары соңғы 

сəтте барша құжат-қазыналарын өз қолдарымен өртегені; ҰҚК ұсынған экс-ОГПУ жазбаларының 

шындыққа емес, шиырлы шытырманы көп адастырушылыққа сілтейтіндігі; ең бастысы – 

қазекемнің жалтақтығы (мүмкін, қорқақтығы) мен енжарлығы... «Қанша қырғын болса да, ажалды 

өледі». Ə.Ермеков, У.Танашев сияқты Алаштың сардарлары, болмаса Алаштың ақиқатына анық-

танық көзкөргендер 1970-80, тіптен 1990 жылдарға дейін ортамызда жүрді. Олардың арасынан өзге 

өркениетті елдердің үлгі-өнегесімен суырылып шығып,  болашаққа аманаттап «үстел тартпасына 

жазуға» ешкімнің жүрегі дауаламады.  Жабулы қазан – жабулы күйінде қалды... 

автономия» туралы арнайы с з етуге тура келеді 

(Алаш. Алашорда. Энциклопедия. Алматы: «Арыс» 

баспасы, 2009, 44-45, 132-143, 259-262-бб.). Жан 

алып, жан беріскен осы 22 айда аттан түспеген 

Ж.Досмұхамедұлының қимыл-әрекеттері оның ұлт 

к шбасшысы болуға лайықты тұлға екенін к рсетті. 

Аз уақытта мемлекеттік билік органдары (Уәлаят 

Құрылтайы, Земство управасы, Кеңес, Уақытша 

үкімет, Қорғаныс комитеті) мен Жоғары Сот ( зі 

т раға) құруы, «халық милициясы» аталған қарулы, 

саптық кадрлармен қамтылған әскер жасақтауы,  

сондай-ақ шаруашылық істерін жүргізіп, сауда-

саттықты (жәрмеңкелерді) дамытуы, банк ашуы, 

т.т. оны шын мәнінде Алаш к семі дәрежесіне 

к терді. Уәлаяттық автономиясының билігі 

алғашқы кезде Орал губерниясының Жайық сырты 

б лігіне ғана жүрсе, 1918 жылдың 11 қыркүйегінен 

бастап қайта жасақталған Алашорданың Күнбатыс 

б лімі Б кей Ордасын толықтай, Закаспийский 

облысының Маңғыстау уезін, Торғай облысының 

Ақт бе және Ырғыз уездерін қадағалап, 1,5 

миллионға жуық қазақты «ақ» пен «қызылдан», 

ең бастысы ата жауымыз – казак-орыстардың 

зорлық-зомбылығынан қорғап тұрды. Осы 

тұста мемлекет басшысы Ж.Досмұхамедұлының 

мәмілегерлік, дипломатиялық шеберлігіне таң 

қалмасқа шараңыз жоқ. Ол империяны жайлаған 

анархия мен қиян-кескі Азамат (әлеумет) 

соғысының ешбір логикаға к нбейтін зорлық-

зомбылық жылдарында қылышын жалаңдатқан 

ақпен де, сылдыр с збен арбаған қызылмен де, 

қанішер казак-орыспен де келісімге келіп, үнемі 

қазаққа пайдалы шешімдерге қол жеткізді. Осы 

таңғажайып мәмілегерлігінің арқасында  зі со-

циал-революционер  (эсер) бола тұрып, қара 

күшпен билікке келген советтік большевиктермен 

де келісімге келді, болашақ кеңестік Қазақ Елінің 

іргетасын қалауға атсалысты.

(Жалғасы 5-бетте)

жасақталған Каинск уездік атқару комитетінің 

т рағасының орынбасары бола тұрса да, Оралдағы 

Уақытша Қазақ комитетінің арнайы шақыруымен 

наурызда елге оралды. 1917 жылы 19-22 сәуір 

аралығында 800 делегат қатысқан І Қазақ Орал 

облыстық съезінде т раға болып сайланды, ұлттық 

қоғамдық-саяси жұмыстарға білек сыбана кірісті. 

Мәскеуде  ткен І Бүкілресейлік мұсылман съезіне, 

Орынборда  ткен І және ІІ Жалпықазақ съезіне 

делегат- кіл болды. Бүкілресейлік «Шуро-и-ислам» 

комитеті т рағасының орынбасары, Уақытша 

үкіметтің Құрылтай жиналысы ж ніндегі заң 

жобасын әзірлейтін Айрықша Кеңесіне мүше, 

Алашорда үкіметі – Уақытша Ұлт Кеңесіне мүше, 

ІІ Жалпықазақ съезі атынан «Шуро-и-исламға» 

кіл, Орал облысынан Бүкілресейлік Құрылтай 

жиналысына депутаттыққа кандидат, Киев 

қаласында  тетін Федералистер съезіне делегат 

болып сайланды. 

1917 жылдың мамыры мен 1918 жылдың мамы-

ры аралығында Ж.Досмұхамедұлы негізінен дүбірлі 

астана Петерборда болды, Қазан революциясын 

к зімен к рді, В.Ленин және И.Сталиндермен 

кездесіп, ауызба-ауыз пікірлесіп тұрды. Болашақ 

Башқұртстан, Қазақстан секілді мұсылман 

мемлекеттері қандай болмақ деген дау-дамайда 

конфедеративтік тұрпатты емес, федеративтік 

құрылымды жақтады. «Шуро-и-исламдағы» 

У.Танашев, Ж.Ақбаев, К.Т гісов, Зәки Уәлиди 

Башқұрттардың ұлтшыл к семі, мемлекет және 

қоғам қайраткері, басмашылар қозғалысының 

белсендісі, атақты түркітанушы ғалым Зәки Уәлиди 

Тоған (1890 – 1970)  зінің «Хатира-Естеліктерінде» 

қазақ ұлтшыл зиялы к семдеріне баға бере 

келіп, ең к рнекті қайраткер ретінде Жаһанша 

Досмұхамедұлының есімін алдымен атайды...

ДОСМҰХАМЕДОВ Жанша ( Жаһанша) (1885, 

қазіргі Батыс Қазақстан облысы, Сырым ауданы

Бұлдырты ауылы –  .ж.б./1938 жылы атылды) – 

Алаш к семі, к рнекті мемлекет қайраткері, сая-

саткер, жоғары білімді алғашқы заңгерлердің бірі. 

1896-1904 жылдары Орал қаласындағы реальдық 

әскери училищесінде, 1906-1911 жылдары Санкт-

Петербург университетінің  заң факультетінде 

оқып, үздік бітіреді. Оралға оралып, заңгер болып 

жұмысқа орналасты, жергілікті газетте жер, ұлт 

мәселесіне қатысты батыл ойлы мақалалар жария-

лады. Қырғидай қыршын юристтен сескенген Орал 

генерал-губернаторы соңына түсіп, Том қаласына 

қызметке кетуге мәжбүр болды. 1911-1917 жыл-

дары әуелі адвокат, кейін Том округтік сотының 

Каинск уезі бойынша прокуроры қызметтерін 

абыроймен атқарды. 

1916 жылғы дүрбелең тұсында Б.Қаратаев, 

Ж.Сейдалинмен бірге астана Петерборға ар-

найы барып, ІV Мемлекеттік Дума алдына қазақ 

жігіттерін тыл жұмысына алуды шегере тұруды 

мәселе етіп қойды. Ақпан революциясынан кейін 

100 жыл


(Басы 1-бетте)

Б ұ л   ж ұ м ы с т ы ң   қ о р ы т ы н д ы л а р ы   т у р а л ы 

Қазақстан Республикасының Президентіне баян-

дасын.


4. Қазақстан Республикасы Президентінің заң 

шығару бастамасы тәртібімен Қазақстан Республи-

касы Парламенті Мәжілісінің қарауына мыналар 

енгізіледі деп айқындалсын:

1) «Қазақстан Республикасының Президенті 

туралы», «Қазақстан Республикасының Тұңғыш 

Президенті – Елбасы туралы», «Қазақстан Респуб-

ли касының Парламенті және оның депутаттарының 

мәртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының 

Үкіметі туралы», «Қазақстан Республикасының 

Конституциялық Кеңесі туралы», «Қазақстан 

Республикасының сот жүйесі мен судьяларының 

мәртебесі туралы», «Қазақстан Республикасындағы 

сайлау туралы», «Республикалық референдум 

туралы» конституциялық заңдарды Заңға сәйкес 

келтіруді к здейтін Конституциялық заңның 

 жобасы;

2) «Прокуратура туралы» жаңа Қазақстан 

 Республикасы Заңының жобасы.

5. Қазақстан Республикасы Президентінің  кім-

шілігі мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп:

1) осы Жарлықтың 4-тармағында к зделген 

заңнамалық актілер жобаларын әзірлеуді және 

Қазақстан Республикасы Президентінің қарауына 

енгізуді қамтамасыз етсін;

2) Қазақстан Республикасы Президентінің 

қолда ныс тағы актілерін Заңға сәйкес келтіру 

ж ніндегі шараларды қабылдасын.

6. Қазақстан Республикасының Үкіметі екі ай 

мерзімде:

1)  зге де заңнамалық актілерді Заңға сәйкес 

келтіруді қамтамасыз ететін шаралар қабылдасын;

2) Үкіметтің, орталық және жергілікті атқарушы 

орган дар дың,  сондай-ақ  мәслихаттардың  актілеріне 

ревизия жүргізуді және оларды Заңға сәйкес 

келтіруді қамтамасыз етсін.

7. Қазақстан Республикасының Конституция-

лық Кеңесі, Жоғарғы Соты, Орталық сайлау 

 комиссиясы, сондай-ақ Қазақстан Респуб-

ликасының Президентіне тікелей бағынатын 

және есеп беретін мемлекеттік органдар  здері 

қабылдаған норма тивтік-құқықтық актілерді қайта 

қарау және Заңға сәйкес келтіру ж ніндегі шара-

ларды қабылдасын.

8. Қазақстан Республикасының Сыртқы 

істер ми нистр лігі Қазақстанның шетелдік және 

халықаралық әріптестеріне конституциялық 

реформаға сәйкес елдің мемлекеттік құрылымында 

болған  згерістердің мәні мен мазмұны туралы 

ақпаратты жеткізуді қамтамасыз етсін.

9. Қазақстан Республикасы Президентінің 

кімшілігі және Қазақстан Республикасының 

Үкіметі осы Жарлықты іске асыру ж ніндегі  зге де 

шараларды қабылдасын.

10. Осы Жарлықтың орындалуын бақылау 

Қазақстан Республикасы Президентінің  кімші-

лігіне жүктелсін.

11. Осы Жарлық қол қойылған күнінен бастап 

қол данысқа  енгізіледі.

Қазақстан Республикасының 

Президенті

Н.НАЗАРБАЕВ

Астана, Ақорда, 2017 жылғы 13 наурыз

№437

ЕЛБАСЫ ЖƏНЕ ЕЛ МҰРАТЫ

Қадірлі қауым!

Құрметті қазақстандықтар!

Біз бүгін мемлекетіміз үшін мәні зор тари-

хи шешімнің жүзеге асатын сәтіне куә бо-

ламыз. Мен Конституцияға  зге рістер мен 

толықтырулар енгізу туралы заңға жария түрде 

қол қойғалы тұрмын.

Бұл – қазіргі басқару жүйесін жаң ғыртуға 

бастайтын маңызды қадам.

Заң билік тармақтары ара сындағы қарым-

қатынасты конституциялық деңгейде теңге-

рімді етуге бағытталған. Оның жобасы бір ай 

бойы қызу қоғам дық талқылаудан  ткенін 

білесіздер. Соның нәтижесінде жұртшылық 

тарапынан 6 мыңнан астам ұсыныс келіп 

түсті.

Арнайы құрылған жұмыс тобы бұл ұсы-



ныстардың барлығын сараптап қарап, бір 

тұжырымға келді.

Біз к пшіліктің Ата Заңдағы 26-бапқа 

згеріс енгізу ж ніндегі ұсы нысқа қатысты 

пікіріне ерекше мән бердік. Ұсыныстардың 

бәрі мұқият қаралған соң мен түпкілікті жоба-

ны Парламент қарауына енгіздім.

Парламенттің бірлескен отырысында 

екі рет қаралып, қабылданған бұл заң билік 

тармақтары арасында  кілеттіктерді қайта 

б леді. Сол арқылы заң шығарушы билік пен 

Үкіметтің мемлекеттік басқару жүйесіндегі 

жаңа р лі айқындалады.

Біз  кілді органның құзырын кеңейтіп, 

Үкі  меттің  дербестігі  мен  жауап   кершілігін 

арттырдық.

Мен қоғамдық талқылауға белсене атса-

лысқан ел азаматтарының бәріне шынайы 

ризашылығымды білдіремін. Сондай-ақ жұмыс 

тобына зор алғыс айтамын. Жұмыс тобына 

ДӘСТҮР

БАУЫРМАЛДЫҚ КӨРІНІСІ




  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал