Казахской национальной консерватории им. Курмангазы



жүктеу 5.1 Kb.

бет14/14
Дата22.01.2017
өлшемі5.1 Kb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

 
АЛМАС СЕРКЕБАЕВТIҢ «ТОМИРИС» ОПЕРАСЫ: МƏДЕНИ ҚҰНДЫЛЫҚТАР, ДРАМАТУРГИЯ ЖƏНЕ 
КОМПОЗИЦИЯ МƏСЕЛЕЛЕРI 
 
Резюме 
 
Мақалада  қазіргі  Қазақстандық  сазгер  Алмас  Серкебаевтiң  «Томирис»  операсының  эстетикалық  жəне  мəдени 
құндылықтары, драматургиялық, жанрлық, композициялық жəне музыкалық тілiнiң ерекшелiктерi қарастырылады. Осы 
операны кешенді зерттеу  –музыкатанудың көкейкесті мақсаты болып табылады. Опера адамгершiлiқ жəне отаншылдық 
ой салады. «Томирис» – опера жанрының тарихи-эпикалық жəне лирико-психологиялық үлгілерін біріктіреді. Операның 
музыкасында  халық  жəне  классикалық  дəстүрмен  заманауи  композицияның  техникасы  үндеседі. «Томирис» – 
А. Серкебаевтiң шығармашылық өмірінің жəне Қазақстандық опера өнерінің кезең туындысы. 
 
Тірек сөздері: Алмас Серкебаев, Томирис, опера, драматургия, жанр, композиция, музыкалық тіл. 
 
Anna ENIKEYEVA 
 
ALMAS SERKEBAYEV’S “TOMIRIS” OPERA: 
ISSUES OF CULTURAL VALUE,  DRAMATICS AND COMPOSITION 
 
Summary 
 
The article consideres aesthetic and cultural value, features of dramatics, genre, composition and musical language of 
contemporary Kazakh composer Almas Serkebayev’s “Tomiris” opera. Complex research of this opera is the actual problem of 
musicology. The sublime moral and patriotic idea is embodied in the plot of the opera. Genre of “Tomiris” synthesizes history-
epical and lyric-psychological types of operas. National and classical traditions are combined with modern technology of 
composition. “Tomiris” is the landmark work in creativity of Almas Serkebayev and Kazakhstan opera art. 
 
Keywords: Almas Serkebayev, Tomiris, opera, dramatics, genre, composition, musical language. 
 
 
Сведения об авторе 
Еникеева Анна Борисовна – магистрант КНК им. Курмангазы, научный руководитель кандидат искусствоведения, 
доцент Шапилов Виталий Александрович. 

ВЕСТНИК КАЗАХСКОЙ НАЦИОНАЛЬНОЙ КОНСЕРВАТОРИИ ИМЕНИ КУРМАНГАЗЫ                № 1. 2013 
 
 
103 
ОƏЖ 781.7 
 
Г. ДАЛБАҒАЙ 
Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының 2 курс магистранты 
 
САЗ СЫРНАЙ АСПАБЫНДА ОРЫНДАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 
 
Бұл мақалада қазақ халқының көне музыкалық аспабын заманауи кезеңде игеру жəне дамыту жолдары 
қарастырылады.  Халық  арасында  кең  тараған  музыкалық  аспап,  қазіргі  уақытта  дамытуды  жəне  əлемдік 
қолдауды қажет етеді.  
 
Тірек  сөздер:  Саз  сырнай,  окарина,  үрлемелі  аспап,  тыныс  алу,  саусақтар  техникасы,  аппликатура, 
дыбыс, интонация, ұлт аспаптар ансамблі. 
Ключевые  слова:  саз  сырнай,  окарина,  духовые  инструменты,  дыхание,  пальцевая  техника, 
аппликатура, звук, интонация, ансамбль народных инструментов. 
Keywords:  Saz syrnay, ocarina, wind instruments, breathing, toe technique, fingering, sound, intonation, 
ensemble of folk instruments. 
 
Саз  сырнай – үрлемелі  музыка  аспаптарының  ішінде  кең  тараған,  сыбызғыдан  кейінгі  халық 
арасында  қолданыста  бар  музыкалық  аспап.  Арнайы  саз  балшықтан  иленіп,  кептіріліп,  отқа 
күйдірілген  бұл  аспап  əлемдегі  окарина  тектес  аспаптармен  тығыз  туыстастар  қатарына  жатады. 
Саз  сырнай  қазақ  халқының  үскірік,  үшпелек,  тастауық,  уілдек  секілді  т.б.  аталатын  үрлемелі 
аспаптар  тобының  ішіндегі  кең  қолданыста  жүрген  бірегейі.  Оңтүстік  Қазақстан,  Темір 
станциясының  тарих  пəнінің  мұғалімі  Асантай  Əлімовтың  оқушыларымен  болған 
экспедициясымен  болған  қазба  жұмысында  көптеген  құмыралар,  мыс  құмандармен  бірге,  көлемі 
құстың  жұмыртқасындай  іші  қуыс,  қос  ойығы  бар  қыштан  жасалған  аспап  та  тауып  алады. 
Табылған  дүниені  жергілікті  жердің  көнекөз  қарияларына  көрсеткенде  мұның  саздан  жасалған 
музыкалық аспап аты – саз сырнай екендігі айқындалды. «Саз сырнай аспабын жазушы Дүкенбай 
Досжанов,  Б.Сарыбаевтың  музей-пəтеріне  Қазақстанның  оңтүстігінде  орналасқан  көне 
цивилизация  орталығы  Отырардан  əкеп  табыс  етті» [1, 75] деген  мағлұмат  бар.  Кейін  бұл  аспап 
музыка зерттеуші ғалым Болат Сарыбаевтың қолына тиеді. 
Түрік  қағанаты  дəуіріне (VI-VIII ғғ)  жататын  уілдек  аспабы 1978 жылы  қазіргі  Жамбыл 
облысындағы көне Тараз қаласынының орнына археологиялық қазба жұмыстарын жүргізген кезде 
табылған. Аспаптың үлкендігі қаздың жұмыртқасындай ғана, ішінде салдырмағы бар, үндік ойығы 
үшеу. Ал, саз сырнай Отырар қаласын қазған кезде табылған. Жергілікті қариялар оны «Фарабидің 
саз  сырнайы» [2, 13] – деп  атаған.  Аспап  ерекше  сапалы  саздан  алдымен  тұтас  құйылып,  содан 
кейін күйдірілген. Осы аспаптың құрылысына зерттеу жүргізген Б.Сарыбаевтың еңбегі зор нəтиже 
берді.  Ғалым  аспапты  терең  зерттей  келе,  өзіндік  құпиясын  ашты.  Аталмыш  үлгі  бойынша  саз 
сырнайдың  бірнеше  түрлерін  жасады.  Үздік  шыққан  ең  қолайлысы  жетілдіріліп  тəжірибеге 
енгізілді.  Ұлттық  оркестірлеріміз  бен  ансамбльдеріміз  өзіндік  дыбыс  үнімен  ерекшеленетін  жаңа 
аспап  түрімен  толықтырылды.  Сонымен  бірге  сазсырнай  аспабына  тəн  музыкалық  шығармалар 
іріктеліп, оның орындаушылары көбейді, оны жасаушы шеберлер де пайда бола бастады.  
Саз  сырнай  аспабы  бүгінгі қазақтың  фольклорлық  музыкасын  орындайтын  академиялық ұлт-
аспаптар  оркестрінен  бастап  шағын  фольклорлық  ансамбльдердің  құрамынан  ойып  тұрып  өз 
орнын  алды.  Барлық  оркестрлер  мен  ансамбльдерде  орындаушылар  қатары  молайып,  ол 
ұжымдардың  құрамын  бүгін  саз  сырнай  аспабынсыз  көз  алдымызға  елестету  қиын.  Ұлт 
музыкасының  өркендеп  дамуына  өзіндік  үлес  қосып  келе  жатқан  бұл  аспапқа  деген  қазіргі 
көзқарастың  түбегейлі  өзгеруін  де  біз  соңғы  жылдары  болып  жатқан  елеулі  өзгерістерден 
байқаймыз. Алматы қаласында алғаш рет өткізілген ұлт аспаптар ансамбльдерінің республикалық 
фестиваль-конкурсында  бағдарламаның  міндетті  түрде  орындалар  бір  шығармасын  отызға  жуық 
ансамбльдің басым бөлігі жеке орындауда саз сырнаймен көрсетуінен аспапқа қызығушылықтың, 
оны  игеруге  деген  сұраныстың  республика  көлемінде  мол  екендігін  көрсетті.  Аспаптың 
мүмкіндігін таныту үшін жазылған шығармалардан бастап өңделген туындылар саны өсіп сапасы 
да  жаңа  белеске  көтіріліп  келеді.  Сондықтанда,  фольклорлық  ансамбльдерінің  толыққанды 

ҚҰРМАНҒАЗЫ АТЫНДАҒЫ  ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ КОНСЕРВАТОРИЯ ХАБАРШЫСЫ                             № 1. 2013 
 
 
   
104  
мүшесіне айналған саз сырнай аспабы жайлы, терең зерттеу мен оқып үйрену, жаңа репертуарын 
жасау, басқа да мол мүмкіндіктерін ашу жолдарын кеңінен қарастыру бүгінгі таңда қажеттіліктен 
туындаған.  
Оқушының  теориялық  білімін  шыңдауына,  негізгі  əдіс-амалдарды  үйренуі,  аппликатуралық 
ерекшеліктерді  дұрыс  пайдалана  білуі,  орындаушылық  шеберлікті  арттыруы,  кəсіби  біліктіліктің 
өсіруіне ықпал етеді. Қазір жер-жерде үлкен сұранысқа ие саз сырнай аспабында ойнауды үйрету 
əр  түрлі  деңгейде  сан  алуан  ұсылдармен  жүзеге  асып  келеді.  Үйретіп  шəкірт  тəрбиелеп  жүрген 
ұстаздар  арасында  орындаушылықтың  негізгі  мəселелерін  шешуде,  шеберлікке  баулудың 
əдістемесіне байланысты бір ізділік жоқ. Ұстаздар сабақ барысында шəкіртке өзінің білім деңгейі 
жеткен  биігінен  əр  түрлі  мақсат-міндеттер  қойып  келеді.  Оқушының  аспаптан  дыбыс  шығарып, 
нотамен  жүрдек  ойнайтын  сыртқа  техникалық  орындауы  назарда  болып,  комплексті  жалпы 
музыкалық дайындығына, үрмелі аспапта орындаушыдан талап етілер жекеленген маңызды деген 
қажетті  компоненттердің  жеткілікті  дəрежеде  игерілуіне  көп  мəн  берілмейді.  Бұл  ауыз  қуысында 
орналасқан  күрделі  органдардан  тұратын  тыныс  алу  аппаратымен  тікелей  байланысы.  Саусақтың 
қоюда (аппликатура) да жүрдек қимылдарымен қатар оңтайлы дамуға тиісті өзіндік ерекшеліктері 
орынды шешімін тапқан жоқ. 
Саз  сырнай  аспабын үйрену, бесаспап орындаушы ретінде жан-жақты жетілген маман  болып 
қалыптасуы  үшін  шəкіртке  маңызды  деген  төмендегі  элементтерді  игеру  керектігіне  баса  назар 
аударамыз. Енді осы ерекшеліктерге қысқаша тоқталып кетейік.  
Алғашқы  сабақтан  бастап  шəкірттің  аспапты  игеруде  дұрыс  тұруына,  дене  мүшелерінің 
орнықты,  еркін  қалпын  сақтауына  ерекше  мəн  берілуі  керек.  Денені  тік  ұстап  түзу  тұру,  басты, 
кеудені,  екі  қолдың  толықтай  еркін  сезіну  саз  сырнай  аспабында  ойнауды  игерудің  сəтті 
бастамасы. Аспапта орындаушы денесінің теппе-теңдігін жоғалтып алмас үшін екі аяқтың арасын 
сəл  ашып  қойғаны  жөн.  Сонда  əуен  ырғағына  берілген  орындаушының  денесі  оңға,  солға,  алға, 
артқа қозғалғанда қажетті теппе-теңдікті сақтап қалуға болады. Орындаушы қолдарын шынтақтан 
иыққа дейін денеге жабыстырмай еркін ұстағаны жөн. Қолдың еркін қимылдау қалпын сақтау үшін 
иықтың, қардың, білектің бұлшық еттерінің жұмсақ болуына назар аудару керек.  
Аталмыш  бұлшық  еттердің  біреуінің  қатты  болуы  орындаушының  аспапты  еркін  игеруге 
кедергі келтіреді. Орындаушының иық, қол аппаратын босату үшін оқытушы арнайы жаттығулар 
жасатып  шəкірттің  психо-физиологиялық  халін  тұрақты  қадағалап  отыруы  керек.  Саусақтардың 
ұшы  (фалангалары)  аспаптың  дыбыс  шығаратын  ойықтарын  тегіс  жабатындай  ыңғайлы  формада 
əдемі қалыппен орналасады. Саусақтардың еркін қимылдарына кедергі келтірмеуі тиіс.  
Үрлемелі  аспапта  орындаушының  тыныс  алуы  мен  тілдің  қызметі  ыспалы  аспаптар 
ысқышының  атқаратын  жұмысымен  парапар.  Музыкалық  орындауды  жетілдіру  үшін  тыныс  алу 
əдісін  ұзақ  уақыт  бойы  жүйелі  түрде  дайындалу  қажет.  С. Левин  еңбегінде,бұл  аспаптың 
техникасын игеру жолында: «Тыныс орындаушылық өнердің ерекше маңызды құралы болатынын» 
[3,28] – деп  баса  көрсетеді.  Орындаушының  тыныс  алуы  қаншалықты  жақсы  жаттыққан  болса 
шығарманың  орындалуы,  оның  əр-алуан  ньюанстары  да  соншалықты  сан  түрлі  болып  шығады. 
Сонымен  бірге  сапалы  тыныстаудан  орындаушының  тек  динамикалық  көрсеткіштері  өсіп  қана 
қоймай,  аспаптан  шығатын  дыбыстың  көркемдік  сапасы  да  жақсара  түседі.  Музыкалық 
сөйлемдердің бірі екіншісінен тыныс алудың көмегімен бөлектеніп отырады.  
Аспапта  орындауда дыбысты интонациялық тұрғыдан  таза  алу  көркем орындаудың  маңызды 
да  міндетті  шарты  болып  есептеледі.  Сондықтан,  саз  сырнайды  үйренетін  оқушыны  алғашқы 
сабақтан  бастап  таза,  тұрақты  музыкалық  дыбыстарды  алуға  жаттықтыру  болашақта  сауатты, 
білімді  музыканттың  қалыптасуына  жол  ашады.  Сабақтан-сабаққа  оқушы  бойында  есіту 
органдарының  дұрыс  қалыптасуын,  еріннің  бұлшық  еттерінің,  саусақтардың  физиологиялық 
қимыл-əрекеттерінің  жеңіл  болуын  қадағалап,  қажетті  түзетулерді  жасап  отыру,  орындаушы 
бойындағы аспапты игеру процесін алдыға бастырады жəне шеберлігін шыңдауға қолайлы жағдай 
тудырады. Бұл өз кезегінде аспаптан таза интонациялық сазды үннің шығуын қамтамасыз етеді. 
Үрлемелі аспапта дыбыс шығару адам өкпесінің толыққанды жұмысымен тікелей байланысты. 
Дұрыс дем алу жəне оны үнемдеп шығаруды үйреншікті жағдайға келтіру біраз еңбектенуді қажет 
етеді.  Дыбыс  күшінің  қалай  (қатты,  жəй)  өзгеруіне  қарамастан  дыбыс  тазалығын  бір  қалыпты 
(қалуға) сақтау үшін, аспапқа үрленетін демді үзіліссіз болуы қажет. 

ВЕСТНИК КАЗАХСКОЙ НАЦИОНАЛЬНОЙ КОНСЕРВАТОРИИ ИМЕНИ КУРМАНГАЗЫ                № 1. 2013 
 
 
105 
Саусақтардың  қозғалыс  жылдамдығын  дамытатын  негізгі  шарттар:  қолды  қатты  ұстамау; 
саусақтарды  нақтылы  өз  уақытында  көтеру,  түсіру,  басы  артық  қимыл-əрекеттерге  бармау. 
Жаттығу  үшін  материалдар  əрбір  саусақты  жаттықтыруға  арналып,  гамма  пассаждарды  əр  түрлы 
штрихтармен орындау керек. 
Саз сырнайды үйрену барысында ерін мен беттің бұлшық еттерінің жаттығу техникасына мəн 
беріп  жетілдіру  қажет.  Адамның  бұл  ағзасын  маңызды  орындаушылық  құрал  деп  білген  жөн. 
Музыкалық  дыбыстың  əдемілігі  мен  интонациялық  дəлдігі  осы  ерін  мен  беттің  дұрыс  қызымет 
етуіне  тікелей  тəуелді.  Астыңғы  жəне  үстіңгі  еріндердің  бұлшық  еттері  ұзақ  уақыт  бойы 
жиырылып, жазылып, дыбыстың биіктігі мен күшінің күрт өзгеруіне байланысты тез өзге қалыпқа 
түсіп отыруы қажет. Еріннің өз қажеттілігінен көп немесе аз жиырылуының сапалы көркем дыбыс 
қалыптастыруға, əдемі əуезді əуенді шығаруға əсері зор.  
Əр  алуан  музыкалық  штрихтарды,  сан  түрлі  музыканың  дыбыстар  характерлерін  беру  үшін 
орындаушы  тілдің  мол  мүмкіндігін  кеңінен  пайдаланғаны  жөн.  Музыкалық  дыбыстың  нақтылы, 
анық  интонациялық  биіктікте  шығуы  үшін  тыныс  алудың  өзі  қажетті  дыбыстың  характеріне  сай 
болуы  тиіс.  Аспаптан  дыбыс  шығару  процесі  кезінде  тіл  қызметі  ерекше  маңызға  ие.  Тіл 
орындаушы  өкпесінен  шығатын  ауаны  аспапқа  қажетті  мөлшерде  бөлуші  қақпақ  (клапан)  ролін 
атқарады.  Тілдің  аспаптан  аластауы  мен  жақындауы,  қандай  жылдамдықпен,  қандай  мінезбен 
қозғалуына,  берілуіне  сай  дыбыс  характері  де  сан  құбылады.  Тілдің  іс-əрекеті  орындалатын 
музыкалық шығарманың табиғатымен тікелей байланыста. Шығарманы орындау барысында тілдің 
саусақ əрекетімен бір мезгілде қимылдауына ерекше назар аударған жөн.  
Саусақтар  техникасы – бұл  белгілі  бір  ырғақта  саусақтардың  əрекетке  келуі.  Бұл  техниканы 
дамытуды асықпай, белгілі бір кезекпен тұрақты даму үстінде жасалынуы тиіс. Жəне бұл процесс 
оқытушының  тұрақты  бақылауы  арқылы  іске  асқаны  жөн.  Ол  жұмыс  барысында  оқушының 
ырғақтық тұрғыдан саусақтар біркелкі, нақты (ритмикалық дəлдікпен) орындалуына, саусақтардың 
дұрыс жұмыс істеуін, бір дыбыстан келесі дыбысқа ауысқанда дыбыс тазалығын сақтауға, қосалқы, 
басқа  дыбыстардың  болмауына,  сөйтіп  шығарманы  орындау  барысында  əуеннің  тазалығына 
нұқсан  келтірер,  құлаққа  жағымсыз  естілер  кездейсоқ  дыбыстардың  болмауын  қадағалауға  назар 
аудару керек.  
Аспап  арнайы  жасалған  қорапта  (футляр)  немесе  қалтада  сақталу  керек.  Аспапта  ойнап 
болғаннан  кейін  іші  мен  сыртын  арнайы  жұмсақ  матамен  немесе  кистімен  мұқият  құрғатып 
тазаланады.  
Бүгінде арнайы ЖОО мен колледждерде саз сырнай аспабы арнайы жəне қосымша аспап пəні 
ретінде  оқытыла  бастады.  Негізгі  мамандығы  халқымыздың  кең  тараған  аспаптары  (домбыра, 
қобыз,  шертер,  баян  т.б.)  болып  келетін  студенттердің  біразы  қосалқы  аспапқа  саз  сырнайды 
таңдауы, ойнап үйренуге деген талпыныс білдірушілер қатарын көбейтті. Оларға аспап көлемінің 
шағын, диапазонының октава көлемінде, құрылымының қарапайымдылығы секілді сырт қарағанда 
үйренуге жеңіл тартымды болып көрінуі мүмкін. Алайда бұл аспаптың дыбыс шығару техникасын 
жоғарыда  атап  кеткен  жолдармен  толық  игермей,  сапалы  көркем  дыбыс  шығарып  толымды 
шығарма орындаудың оңай шаруа еместігі түсінікті. Ұлттың құнды рухани мұрасы – Саз сырнайды 
игеру, аспапта ойнай білу бүгінгі жастарға қызықты əрі мəртебе. 
 
 
ƏДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 
 
1
 
Бейсенбекұлы О. Сазды аспаптар сыры. – Алматы; Ана тілі, 1994. – 128 б. 
2
 
Сарыбаев Б. Қазақтың музыкалық аспаптары. – Алматы; Жалын, 1978. – 136 б. 
3
 
Левин С. Духовые инструменты в истории музыкальной культуры. – Москва; Музыка, 1973. – 263 б. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

ҚҰРМАНҒАЗЫ АТЫНДАҒЫ  ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ КОНСЕРВАТОРИЯ ХАБАРШЫСЫ                             № 1. 2013 
 
 
   
106  
Гульфайруз ДАЛБАГАЙ 
 
ОСОБЕННОСТИ ИГРЫ НА МУЗЫКАЛЬНОМ ИНСТРУМЕНТЕ САЗ СЫРНАЙ 
 
Резюме 
 
В  данной  статье  рассматриваются  пути  развития  и  освоения  древнейшего  казахского  народного  музыкального 
инструмента  на  современном  этапе.  Саз  сырнай – популярный  в  народе  музыкальный  инструмент,  который  на 
сегодняшний день находится в стадии развития и нуждается во всемерной поддержке. 
 
Ключевые  слова:  саз  сырнай,  окарина,  духовые  инструменты,  дыхание,  пальцевая  техника,  аппликатура,  звук, 
интонация, ансамбль народных инструментов. 
 
 
Gulfayruz DALBAGAY 
 
FEATURES OF PLAYING A MUSICAL INSTRUMENT SAZ SYRNAY 
 
Summary 
 
 
  
This article describes the development and exploration of the ancient Kazakh folk musical instrument at current stage. 
Musical instrument which is popular among people is currently in the development stage and needs overall support. 
Keywords: Saz syrnay, ocarina, wind instruments, breathing, toe technique, fingering, sound, intonation, ensemble of folk 
instruments. 
 
Автор туралы мəлімет 
Далбағай  Гүлфайраз  Есімханқызы – Құрманғазы  атындағы  Қазақ  ұлттық  консерваториясының 2 курс 
магистранты, ғылыми жетекші/кеңесші – Өтеғалиева Сəуле Ысқаққызы, өнертану кандидаты, профессор. 

ВЕСТНИК КАЗАХСКОЙ НАЦИОНАЛЬНОЙ КОНСЕРВАТОРИИ ИМЕНИ КУРМАНГАЗЫ                № 1. 2013 
 
 
107 
 
 
 МАЗМҰНЫ – СОДЕРЖАНИЕ – CONTENTS 
 
Обращение главного редактора Ж. Аубакировой..........................................................................................................................5 
Бас редактор Ж. Əубакірованың үндеуі..........................................................................................................................................5  
Greetings of chief editor J. Aubakirova................................................................................................................................................5 
 
Юнусова В. Точные методы исследования творчества в классической музыке Ближнего и Среднего Востока....................10  
Юнусова В. Таяу жəне Орта Шығыс классикалық музыкасындағы шығармашылықты зерттеудің нақты əдістері..............10 
Yunusova V. Precise art’s research methods in classical music of the Middle East and Central Asia...............................................10 
 
Өтеғалиева С. Халық күйшісі – Дина Нұрпейісова: стиль ерекшеліктері.................................................................................18 
Утегалиева С. Народный кюйши — Дина Нурпеисова: особенности стиля..............................................................................18 
Utegalieva S. Folk kuischi — Dina Nurpeisova: style peculiarities...................................................................................................18 
 
Омарова А. Казахская опера: творческий процесс и исторические штампы.............................................................................24 
Омарова А. Қазақ операсы: шығармашылық үрдіс жəне тарихи таңбалар................................................................................24 
Omarova A. Kazakh opera: creative process and historical stamps...................................................................................................24 
 
Джумалиева Т., Тетерина В. Звуковой мир Джона Кейджа........................................................................................................30 
Джумалиева Т., Тетерина В. Джон Кейдждің дыбысты əлемі....................................................................................................30 
Jumalieva T., Teterina V. The sound world of John Cage.................................................................................................................30 
 
Нусупова А., Парахина С. Юлиус Ройбке и традиции романтической эпохи............................................................................37 
Нусупова А., Парахина С. Юлиус Ройбке жəне романтикалық дəуір дəстүрлері ....................................................................37 
Nussupova A., Parahina S. Julius Reubke and traditions of romantic era.........................................................................................37  
 
Мұқан А. Қазақ опера сахнасындағы Абылай хан бейнесі...........................................................................................................44 
Мукан А. Образ Абылай хана на казахской оперной сцене..........................................................................................................44 
Mukan A. Abylaikhan image on the Kazakh opera stage...................................................................................................................44 
 
Raimkulova A.  Adaptation of project management tools for a non-commercial social project (on example of “Festival of new 
music Nauryz-21”) ...........................................................................................................................................................................51 
Раимкулова А. Адаптация инструментов управления проектами для некоммерческого социального проекта.....................51 
Райымқұлова А. Жобаларды басқару құралдарын коммерциялық емес əлеуметтік жобаларға бейімдеу..............................51 
 
Кирнарская Д. Зачем нужно массовое музыкальное образование? Доказательство «от противного»....................................56 
Кирнарская Д. Бұқаралық музыка білімі не үшін керек?  «қайшы пікірді» дəлелдеу..............................................................56 
Kirnarskaya D. Why mass music education? Proof “by contradiction”............................................................................................56 
 
Бегембетова Г. Роль арт-менеджмента в культурной политике государства............................................................................63 
Бегембетова Ғ. Мемлекеттің мəдени саясатындағы арт-менеджменттің рөлі...........................................................................63  
Begembetova G. Art management role in the cultural policy of the state..........................................................................................63  
 
Рау А. Мировой симбиоз и лидерство...........................................................................................................................................68 
Рау А. Əлемдік симбиоз жəне көшбасшылық...............................................................................................................................68 
Rau J. Global symbiosis and leadership............................................................................................................................................68 
 
Каирбекова А. Творчество как феномен человеческого бытия .................................................................................................75 
Қайырбекова А. Шығармашылық – адам тұрмысы ретінде.......................................................................................................75 
Kayirbekova A. Creativity as a phenomenon of human existence....................................................................................................75 
 
Abisheva B. Syncretic art of “orteke” in the traditional culture of Kazakhs and Turkic peoples.......................................................82 
Əбішева Б. «Ортеке» синкретикалық өнердің қазақ жəне басқа түркі тілді халықтарындағы баламалары............................82 
Абишева Б. Синкретическое искусство «ортеке» у казахов и у других тюркских народов......................................................82 
 
Əпенова А. Қазақтың жетіген аспабының дамуы барысындағы зерттеу мəселелері.................................................................88 
Апенова А. К вопросу исследования развития казахского инструмента жетыген......................................................................88 
Apenova A. Research on the issue of zhetygen kazakh instrument....................................................................................................88 
 
Мусахан Д. К вопросу исследования киномузыки Казахстана.....................................................................................................92 
Мұсахан Д. Қазақстанның киномузыкасын зерттеу мəселесіне...................................................................................................92 
Mussakhan D. On the issue of researching of Kazakhstan cinema music.........................................................................................92 
 

ҚҰРМАНҒАЗЫ АТЫНДАҒЫ  ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ КОНСЕРВАТОРИЯ ХАБАРШЫСЫ                             № 1. 2013 
 
 
   
108  
 
Еникеева А. Опера «Томирис» Алмаса Серкебаева: вопросы культурной ценности, драматургии и композиции ...............96  
Еникеева А. Алмас Серкебаевтiң «Томирис» операсы: мəдени құндылықтар, драматургия жəне композиция мəселелерi......96 
Enikeyeva A. Almas Serkebayev’s “Tomiris” opera: issues of cultural value,  dramatics and composition......................................96 
 
Далбағай Г. Саз сырнай аспабында орындау ерекшеліктері......................................................................................................101 
Далбагай Г. Особенности игры на музыкальном инструменте саз сырнай..............................................................................101 
Dalbagay G. Features of playing a musical instrument saz syrnay..................................................................................................101 
 
 
 
 
 
 
 
ISSN 2310-3337 
Меншік иесі: Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерватория 
Учредитель: Казахская национальная консерватория им. Курмангазы 
Founder: Kurmangazy Kazakh National Conservatory  
 
 
Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының ХАБАРШЫСЫ 
 
1 / 2013 
 
Шығарылуы: жылына 4 рет 
 
Журнал Қазақстан Республикасының мəдениет жəне ақпарат министрлігінде тіркелген 
 
Тіркеу туралы куəлік №13880-Ж 2013 жылдың 19 қыркүйегінде берілген 
 
Жауапты редакторлар: 
В. Е. Недлина 
Ə.Д. Шорабек 
 
Вёрстка: 
С. Досаева 
 
Мұқаба дизайны: 
В. Е. Недлина 
 
Редакцияның мекенжайы: 
050000, Казахстан Алматы, пр. Абылай хан, 86 
Тел.: +7 (727) 261-5748 
 
© Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы 

ВЕСТНИК КАЗАХСКОЙ НАЦИОНАЛЬНОЙ КОНСЕРВАТОРИИ ИМЕНИ КУРМАНГАЗЫ                № 1. 2013 
 
 
109 
 
 
 
ВЕСТНИК Казахской национальной консерватории им. Курмангазы 
 
1 / 2013 
 
выходит 4 раза в год 
 
Журнал зарегистрирован в Министерстве культуры и информации РК 
 
 «Вестник Казахской национальной консерватории им. Курмангазы» I SSN 2310-3337 
Собственник: Казахская национальная консерватория им.Курмангазы (г. Алматы) 
Свидетельство о постановке на учет периодического печатного издания в Комитете информации и архивов 
Министерства культуры и информации Республики Казахстан №13880-Ж, выданное 19.09.2013 г. 
Периодичность: 4 раза в год 
Тираж: 1000 экземпляров 
 
Ответственные редакторы: 
В. Е. Недлина 
А.Д. Шорабек 
 
Вёрстка: 
С. Досаева 
 
Дизайн обложки: 
В. Е. Недлина 
 
Адрес редакции: 
050000, Казахстан Алматы, пр. Абылай-хана, 86 
Тел.: +7 (727) 261-5748 
 
© Казахская национальная консерватория им. Курмангазы 
 

ҚҰРМАНҒАЗЫ АТЫНДАҒЫ  ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ КОНСЕРВАТОРИЯ ХАБАРШЫСЫ                             № 1. 2013 
 
 
   
110  
 
BULLETIN of Kurmangazy Kazakh National Conservatory 
 
1 / 2013 
 
Published 4 times a year 
 
Magazine registered with the Ministry of Culture and Information 
 
Certificate of registration # 13880-Ж  from September 19, 2013 
 
Managing editors: 
V.E. Nedlinа 
A.D. Shorabek 
 
Page Makeup: 
S. Dosayeva 
 
Cover design: 
V.E. Nedlinа 
 
Editorial address: 
050000, Kazakhstan, Almaty Abylai Khan ave, 86 
Tel.: +7 (727) 261-57-48 
 
© Kurmangazy Kazakh National Conservatory 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Адрес редакции: 050000, г. Алматы, ул. Абылайхана, 86. тел. +7(727) 261-57-48  
Адрес типографии: ТОО «Нурай-Принтсервис», г. Алматы, ул. Муратбаева, 75, тел . +7(727) 234-17-02 
 
 
 
 
Ответственные редакторы В.Е. Недлина, А. Шорабек.  
Верстка на компьютере С. Досаевой 
Дизайн обложки В.Е. Недлина 
Подписано в печать 23.12.2013. 
Формат 60х88
1/8
. Бумага офсетная. Печать – ризограф. 
6,8  п.л. Тираж 1000. Заказ 6. 
 
 
 
Казахская национальная консерватория им.Курмангазы 
050000, Алматы, ул. Абылайхана, 86, т. +7(727) 261-57-48 
 
 


1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал