К. С. Айдарбекова Оңтүстік Қазақстан облысы кітапхана



жүктеу 482.54 Kb.

бет3/4
Дата07.03.2017
өлшемі482.54 Kb.
1   2   3   4

Семейное чтение 

 

Калатур Людмила Сергеевна 



педагог-психолог 

Директор Центра семейного воспитания 

 

 

 

Восемь основных правил чтения вслух маленьким детям 

Дети, которым родители регулярно читали вслух в дошкольном 

возрасте, лучше учатся в школе, грамотнее пишут, более развернуто и 

красиво выражают свои мысли. 

Однако  все  эти  преимущества  от  чтения  вслух  имеют  место 

только  в  том  случае,  если  родители  читали  ребенку  правильно.  К 

сожалению,  по  оценкам  детских  психологов,  мало  кто  из  родителей 

умеет читать детям вслух так, как это надо делать. В результате столь 

полезный метод развития малыша, как чтение ему вслух, превращается 

в сплошную скуку и тоску. Никакую пользу неверное чтение не несет, 

а лишь прививает малышу нелюбовь к чтению. 

Обычно я предлагаю родителям несколько советов относительно 

того,  как  правильно  читать  вслух  детям  дошкольного  возраста  и 

младенцам. 

1.  При  чтении  вслух  ребёнку  необходимо  останавливаться, 

объясняя  малышу  непонятные  моменты  и  обращая  его  внимание  на 

определённые важные детали. 

2.  Любимые  книги  ребёнка  надо  перечитывать  несколько  раз¸ 

обязательно обсуждая прочитанное, и подвигая малыша на то, чтобы 

он пересказывал и комментировал услышанное. 

3.  Читающий  должен  произносить  слова  громко  и 

членораздельно, без всякого детского сюсюканья. 

4. Чем ребёнок младше, тем лучше он реагирует на распевную 

речь.  Текст,  произносимый  на  распев,  должен  произноситься 

несколько  громче,  выше  и  медленнее,  чем  обычно.  Это  даёт 

возможность  младенцам  отличать  слоги  от  целых  слов.  Чтение  на 

распев часто называют материнским чтением. Однако так младенцам 

должны читать и мужчины. 

5. Детям следует читать книги только со счастливым концом. 

6.  Читающий  должен  стараться  произносить  текст  по  ролям, 

делать правильные актёрские ударения. 


7.  Нельзя  продолжать  читать  ребёнку,  если  он  устал  и  утратил 

интерес. 

8.  Детей  постарше  надо  вовлекать  в  процесс  чтения, 

периодически показывая им, как пишется то или иное слово. Кроме 

того, можно время от времени просить ребёнка самого найти слово в 

предложении. Однако чтение вслух не должно превращаться в занятие 

и зубрёжку. Это должно всё же быть чтение вслух ребёнку. 

Это  –  основные  правила  чтения  вслух.  И  не  забывайте,  что 

исследования  показывают  -  чтение  вслух  и  разговор  с  малышом  «с 

пелёнок»  способны  обогатить  его  к  трёхлетнему  возрасту  на  30 

миллионов  слов  (пока  что  это  не  словарный  запас,  а  услышанные 

ребёнком  слова),  а  также  очень  полезны  для  развития  языковых 

навыков и словаря малыша. 

 

Чтение книг перед сном 

Зачем родителям читать детям на ночь книги, спросите вы? 

В  нашем  Центре  семейного  воспитания  мы  вместе  с  детьми  и 

родителями  открываем  истину,  что  всякая  семья  крепка  своими 

ритуалами и традициями, которые объединяют её, делают дружнее и 

передаются  из  поколения  в  поколение.  Когда  мама  или  папа  по 

вечерам присаживается к малышу на кровать и открывает книгу – в 

этом есть особое значение. И оно не только и не столько в том, чтобы 

передать  ребёнку  полезную  информацию,  которая  содержится  в 

книгах.  Прежде  всего,  чтение  на  ночь  –  это  ритуал  для  ребёнка.  А 

значение  ритуалов  заключается  в  ощущении  безопасности,  которое 

они  дают.  Если  взрослый,  встав  утром,  не  почистит  зубы,  как  он 

привык,  не  умоется  и  не  наденет  привычную  одежду,  он  будет 

чувствовать дискомфорт. У каждого человека есть потребность в том, 

чтобы в его жизни присутствовали какие-то повторяющиеся изо дня в 

день вещи. Если каждый вечер в одно и то же время родители будут 

присаживаться с книгой к малышу на кровать и читать ему, это станет 

для малыша ритуалом, который будет давать ему чувство комфорта и 

безопасности. Контакт с мамой или папой и базовое доверие к миру, 

ритм, с которым они читают, их интонация, улыбки, комментарии – 

всё это успокаивает малыша и даёт знание о том, что его любят, с ним 

общаются,  ему  что-то  объясняют,  и  он  значим.  А  это  для  ребёнка 

означает, что и мир такой же добрый, ласковый, нежный и чуткий. То 

есть ритуал перед сном – это ещё и важный момент в формировании 

базового доверия к миру. Таким образом, чтение на ночь – это контакт 

с родителями, который необходим ребёнку для развития. 


Совместное  чтение  перед  сном  –  только  маленькая  часть 

установления  взаимоотношений  с  мамой,  а  через  неё  и  со  всем 

окружающим  миром.  И  если  этот  живой  родной  контакт  подменять 

механическими  вещами  –  мультфильмами,  игрушками,  книгами, 

врученными  для  самостоятельного  чтения,  –  ребёнок  будет 

чувствовать себя очень одиноко. 

Чтение  на  ночь  очень  полезно  и  нет  возраста,  когда  бы  оно 

перестало                           быть полезным. Конечно, днём тоже можно 

и очень нужно читать. Но это не будет    так тепло, нежно, таинственно, 

умиротворяюще и волшебно, как на ночь. Кроме того, вечер – время 

собирать «дневные камни»: были ссоры – помирились общим делом, 

были  радости  –  ещё  раз  пережили  их,  соединяясь  общим  делом,  не 

успели за день поговорить и пообщаться – компенсируем общим делом 

– 

чтением. Вечер – конец одного дня и начало перехода в другой день, 



и семья должна проводить это время вместе. Вечер – время тёмное, и 

малышам бывает страшновато, а рядом с мамой и папой – не бывает. 

Вечер  –  время  размышлений  –  если  только  такая  привычка  есть  у 

родителей,  она  автоматически  перекочует  в  жизнь  их  детей  –  как 

прошёл день, что сложилось, что нет, о чём есть радость, и о чём есть 

сожаления, такой маленький самоанализ, рефлексия, не позволяющие 

человеку застревать на месте и помогающие внутренне развиваться. 

 

Научите ребёнка любить природу! 

В последнее время в программе многих детских садов появилось 

экологическое направление. И это не случайно. Любить, беречь свою 

планету, помогать своим братьям меньшим человек должен учиться с 

детства. Взрослого человека, увы, научить любить природу, если он к 

ней равнодушен, невозможно. Знания о географии, истории, биологии 

и  ботанике  нашей  планеты  –  ещё  не  гарант  того,  что  она  будет 

сохранена для наших детей и их потомков в первозданном виде. Эти 

знания нужно стараться использовать так, чтобы не навредить тем, кто 

живёт на земле: цветам, птицам, животным. Рассказывайте малышам о 

хрупкости,  ранимости  растений,  о  пользе,  которую  они  приносят,  о 

том,  что  нельзя  губить  красоту,  ведь  она  с  таким  трудом 

восстанавливается. Дети очень эмоциональны и восприимчивы. Яркие 

образы  надолго  откладываются  в  их  памяти.  Используйте  в  своих 

беседах рассказы, стихи и сказки о природе. И ваш малыш вырастет 

настоящим хозяином Земли, любящим и бережливым. 

Давайте  подружим  наших  детей  с  книгой,  научим  их 

наслаждаться чтением. 


Хотите,  чтобы  ваш  ребёнок  много  и  с  удовольствием  читал? 

Тогда придерживайтесь правил, с которыми я вас сегодня познакомлю. 

ДА: 

Читайте своим детям как можно чаще (на ночь сказку или рассказ 



каждый вечер). 

Читайте вместе со своим ребёнком 10 минут каждый день. 

Читайте сами, показывая пример своему ребёнку. 

Разрешайте ребёнку выбирать самому/ самой книги для чтения. 

Поощряйте  ребёнка  в  его  желании  подержать,  полистать, 

поиграть с книгой. 

Позаботьтесь о том, чтобы у ребёнка дома было много красочных 

книг. 


Посещайте  регулярно  с  ребёнком  библиотеку  и  книжный 

магазин. 

НЕТ: 

Не заставляйте насильно читать. 



Не  выбирайте  книги  для  ребёнка,  пока  он/она  Вас  об  этом  не 

попросят. 

Не заставляйте ребёнка «сражаться с книгой», если она слишком 

трудная. 

Не проявляйте излишней озабоченности, если вам кажется, что у 

ребёнка не слишком быстрые успехи. 

Не  прекращайте  читать  ребёнку  вслух,  как  только  он  научился 

медленно читать сам. 

Не  сравнивайте  уровень  чтения  ребёнка  с  братьями,  сёстрами, 

другими детьми. 

В  современной  семье  очень  важно  руководить  чтением  своих 

детей. Это значит постоянно вызывать интерес к книгам, следить за их 

выбором, помогать понимать прочитанное. 

Подменяя  чтение  книг  просмотром  мультфильмов,  взрослые 

лишают малыша такого важного контакта. Ребёнок может и сам себя 

развлечь перед сном, но это лишь в том случае, если он в течение дня 

получает  общения  с  близкими  людьми  в  достаточном  количестве, 

«напитывается» контактом. И это не обязательно касается книг. Это 

могут  быть  любые  совместные  занятия,  при  которых  родители  на 

некоторое  время  полностью  посвящают  себя  малышу,  а  не  говорят 

одновременно  по  телефону,  не  смотрят  «одним  глазом»  любимое 

телешоу и не помешивают одной рукой суп на плите. 



 

 

Кітап. Отбасы. Мектеп кітапханасы. 

 

 

Сеитқазиева Замира Сатарқызы 

«Өрлеу» БАҰО АҚФ ОҚО ПҚБАИ  

кітапхана меңгерушісі 

 

Үйде  кітап жоқ деген сөз – 

денемде жаным жоқ деген сөзбен бірдей. 

Цицерон 

 

          

Өркениетке ұмтылған ұлттың рухани, саналы, мәдени келешегі 

айқындалатын маңызды көрсеткіштерінің бірі - балалардың кітап оқу 

деңгейі. 

           

Кез  -  келген  ұлттың  келешегі  үшін  өскелең  ұрпақтың  кітап 

әлеміне  бойлай  ену  үрдісінің  орны  ерекше.  Бүгінгі  күні,  жоғары 

технологиялар  ғасырында,  түрлі  ақпарат  көздеріне:  интернет 

ресурстар,  компьютер,  теледидар,  бейнематериалдар,  электронды 

құралдарға  қолжетімділік  жағдайында  оқушылардың  кітап  оқуға 

деген  мүдделілігінің  төмендеуі,  кітап,  кітапхана  ісіне  қатысы  бар 

мамандар мен жаппай қоғамның алаңдаушылығын тудыруда. Өйткені 

оқу- қарапайым демалыс өткізу емес, бұл- тұлғалық қалыптасу тәсілі, 

танымдық ой-өрісті нығайту, адамгершілік және эстетикалық бағдар 

көзі. Ал мұның өзі-  маңызды ұлттық ресурс.  

Зерттеушілер тек оқитын қоғамның ғана ойлайтын қоғам болып 

табылатыны  туралы  қорытынды  жасауда.  Оқу  дамудың  жоғарғы 

сатысында  тұрған  және  әлеуметтік  тұрғыда  құнды  адами  сапаларды 

қалыптастырады.  Мұндай  қасиетке  ие  адам  болашақта  да  кеңінен 

ойлайтын, алыстан шолып, болжайтын, белгілі бір мәселе төңірегінде 

тез  дұрыс  шешім  қабылдауға  бейім,  тілі  шешен,  жағдайды  барабар 

тұрғыдан бағалайтын, өз ойын нақты тұжырымдап айтатын, сындарлы 

ойлайтын, есте сақтау қабілеті жоғары адам ретінде танылмақ.  

Социологтар  мен  педагогтердің  зерттеулері  сауаттылық 

деңгейінің  төмендегенін  және    функционалдық  сауатсыздықтың 

таралып отырғанын көрсетеді. Зерттеу мәліметтері бойынша 8 сынып 

оқушыларының  50  %  қажетті  оқу  және  жазу    дағдыларын,  мектеп 

түлектерінің  үштен  бір  бөлігі  ақпараттың  негізгі  құралы  -оқуды 

меңгермеген. 

        

Оқырман баланы қалыптастырудағы негативті фактордың бірі –

отбасылық оқулар дәстүрінің жойылуы. Оқудың отбасылық ортадағы 


рөліне ерекше тоқталып өту қажет.  Кітапты бірлесіп оқу, оқығандары 

бойынша  пікір  алмасу,  оны  талқылау    отбасы  мүшелерін 

жақындастырып,  оларды  рухани  тұрғыда    біріктіреді.  Отбасылық 

оқуларды  ұйымдастырудағы  ата-аналардың  басты  міндеті-  баланың 

танымдық қызметі үшін жағдай жасау, оны кітап оқуға ынталандыру 

және  бағыттау.  Отбасылық  оқулар  барысында  қарым-қатынастың 

психологиялық,  сондай-ақ  әлеуметтік  функциялары  жүзеге 

асырылады.  Баланың  оқырман  ретінде  қалыптасуы  ата-аналар  мен 

кітапханалардың  бала  өміріне  ерте  жастан  бастап  белсенді 

қатысуынсыз  жүрмейді.  Бала  дамуының  мәдени  көрсеткіші  ретінде 

отбасылық оқу дәстүрлерін жаңғырту, дамыту және оны жаңа деңгейге 

көтеру қоғамның маңызды міндеттерінің бірі болып табылады. Осыған 

байланысты балалар оқуының мәселесін шешудегі мектеп, кітапхана 

және  отбасының  өзара  әрекеттестігінің  қажеттілігі  туындайды. 

Ынтымақтастыққа  алғашқы  қадам  кітапханашылардың  ата-аналар 

жиналысында балалардың оқуы туралы талдауларымен, дәрістерімен, 

кеңестерімен  («Отбасының  баланың  кітап  оқуын  ұйымдастырудағы 

рөлі»,  «Талантты  оқырманды  қалай  өсіреміз?»,  «Оқитын  балалар-

оқитын  халық»,  «Отбасылық  оқулар  дәстүрін  қалыптастыру», 

«Кітапхана және бала», «Оқитын ата-аналар- оқитын балалар», «Егер 

балаңыздың  оқығысы  келмесе»,  «Жаңа  оқу  жылына-жаңа  кітаптар», 

«Отбасымызбен бірге оқимыз», «Отбасылық құндылық- мемлекеттік 

мүдде»,  «Оқу-отбасылық  іс»,  «Кітапхана.  Кітап.  Отбасы»,  «Кітап-

рухани ошақ», «Мықты отбасы-мықты мемлекет», т.б.),  шолулармен 

«Отбасылық  баспасөз  әлемінде»,  «Әулеттің  кітаптан  алар  мұрасы», 

«Сіздің балаңыздың сүйікті жазушылары», «Сіздің балаңыздың кітап 

әлеміндегі  алғашқы  қадамдары»,  «Балалармен  бірге  оқиық!»,  «Ата-

аналар,  Сіздер  үшін»,  «Қазақ  ақын-жазушыларының  шығрмалары 

балаларға», «Әлем балалар әдебиетінің асыл мұралары», т.б.),  үздік 

балалар кітаптарының презентацияларымен және кітап көрмелерімен 

(«Отбасымызбен  бірге  оқимыз»,  «Ең  көп  оқитын  отбасы»,  «Біздің 

баламыздың  алғашқы  кітаптары»,  «Сіздің  ата-анаңыздың  сүйікті 

кітаптары», «Отбасылық кітап сөресі», «Отбасы отбасына ұсынады», 

«Біз  оқыған  қызық  кітап»,  «Балалар  және  баспасөз»,    т.б.)    шығуы 

болып  табылады.  Әрі  мектеп  кітапханасы  ата-аналарды  

педагогикалық    тұрғыда  сүйемелдеу  және    дамыта  оқу 

бағдарламаларын ұсынады.  

Облыс  мектеп  кітапханаларында  отбасылық  оқулар  дәстүрін 

жаңғыртуға  бағытталған  шараларды    ұйымдастыруға  қолдау 

көрсетіліп, қолға алынуда. Басты мақсат – баланы ерте жастан кітап 



оқуға  тарту  және  балалар  оқуының  бірінші  және    негізгі  жетекшісі 

болып  табылатын,  басты  ұстазы  ата-аналармен  жұмыс  жүргізу.  

Мысалы, Шардара ауданында,   отбасы күніне орай, отбасылық оқуға 

арналған «Ашық есік күні» өткізілді. Бағдарламаға сай бірінші сынып 

ата – аналарына арналған «Оқырманды дайындаймыз» атты шеберлік 

сыныбы  өткізілді.  Бұл  іс-шарада  мектеп  кітапханашысы  ата  – 

аналарды  балаларға  арналған  баспа  өнімдерімен  таныстырып,  бала 

оқуындағы Ғаламтордың көмегі туралы әңгімеледі. Мектеп психологы  

«Жас  ерекшелік  психологиясына  сәйкес  балалар  оқуын 

ұйымдастыруға арналған ұсыныс» тақырыбында кеңес берді. «Сіздің 

балаңызға арналған  үздік кітаптар» көрмесі ұйымдастырылды. 

Сайрам  ауданында  мектеп  кітапханашылары  үшін  «Мектеп 

кітапханасының отбасылық оқуларды дамытудағы рөлі», «Отбасылық 

оқулар  дәстүрін  қалыптастыру:  мектеп  кітапханасы  мен    отбасы 

ынтымақтастығы» 

тақырыптарында 

аудандық 

семинарлар 

ұйымдастырылды. 

Семинар 


барысында 

«оқушы-ата-ана-

кітапханашы»  ынтымақтастығы  мен  «отбасы-мектеп-кітапхана» 

жүйесіндегі өзара әрекеттестікті нығайту, отбасылық оқу дәстүрлерін 

жаңғырту,  ата-аналар  мен  балаларының  бірлескен  шығармашылық 

жұмыстарына  ықпал ету, отбасындағы оқу мәдениетін арттыру, ата-

аналар  мен  балаларды  кітап  оқуға  тарту-  отбасы  беріктігі  мен 

отбасылық бос уақытты ұйымдастыру құралы, балаларды жүйелі және 

тұрақты кітап оқуға тарту мәселелері қарастырылды. 

Қазығұрт  ауданында  «Мектеп  кітапханасы  және  ата-аналармен 

жұмыс» тақырыбында аудандық тренинг өткізілді. Тренинг мақсаты - 

баланы  ерте  жастан  кітап  оқуға  тарту  және  осы  мәселеге  ата-

аналардың өз  үлестерін қосуына ықпал ету.  

Сарыағаш  ауданында  өткен  «Отбасы  -  тіршіліктің  тірегі» 

тақырыбындағы тренингтің мақсаты - ата-аналарға бала тәрбиесіндегі 

кітаптың алар орны туралы түсінік беріп, олардың білімдерін көтеруге 

көмектесу.  Атап  айтқанда,  отбасының  кітапқа,  оқуға  деген 

қызығушылығын  дамыту.  «Әулеттің  кітаптан  алар  мұрасы» 

тақырыбындағы  интерактивті  кітап  көрмесі  де  тренингке 

қатысушыларға көп нәрседен мағлұмат берді. 

Бірқатар  аудандарда  «Әкем,  шешем  және  мен  –оқуға  құштар 

отбасы»  жобасы  аясында  отбасылық  оқу  клубтары,  жанұялық  оқу 

орталықтары  құрылған.  Олардың  мақсаты-  отбасының  әлеуметтік 

институт  ретіндегі  беделін  бекітуге  ықпал  ететін  отбасылық  оқу 

дәстүрлерін 

дамыту, 


отбасы 

мүшелерінің 

оқуға 

деген 


қызығушылығын  арттыру  және  қолдау,  кітапты  құрметтеуге  баулу, 

оқу  құзіреттілігін  қалыптастыру,  кітапты  адамгершілік,  азаматтық-

патриоттық  тәрбие  көзі  ретінде  насихаттау.  Отбасылық  оқуларды 

ұйымдастыруда 

ата-аналарды 

кітапханалық-библиографиялық 

тұрғыда сүйемелдеу мақсатында әдебиеттердің ұсыныстық («Ұлттық 

әдебиетіміздің үздік туындылары»,  «Кітап –біздің  отбасымыздың ең 

сенімді серігі», «Біздің отбасы ұсынады»,  «Ата-аналар мен балаларға 

базарлық»,  «Отбасымызбен  бірге  кітап  оқимыз»,  «Біздің  сүйікті 

кітаптарымыз», т.б.) және  библиографиялық тізімдері («Ертегі отбасы 

аясында»,  «Сіздің  оқуға  құштар  балаңызға»,  «Ата-аналар,  сіздер 

үшін», «Балаларға арналған танымдық басылымдар», т.б.), әдістемелік 

материалдар, дамыта оқу бағдарламалары құрастырылды.  

Балалар  мен  ата-аналар  арасында,    отбасының  оқырмандық 

сұранысын  зерттеу,  олардың  кітапханмен  байланысын,  ақпараттық 

сұранысын білу, оқуға деген ынтасын арттырудағы өзекті мәселелерді 

анықтау  мақсатында    «Менің  отбасым  және  кітап»,  «Сіздің 

балаңыздың оқу шеңбері», «Мен қандай оқырманмын?», «Отбасылық 

оқуға  деген  көзқарасыңыз»,  «Кітапхана  және  сіздің  балаңыз» 

тақырыптарында  сауалнамалар  алынып,  нәтижелері  жанұя  оқу 

орталықтарының  отырыстарында    талқыланып,  қорытыланды, 

ұсыныстар бойынша мәселелерді шешу жолдары қарастырылды.   

Осы жоба аясында «Бір отбасы –бір кітап» акциясы, отбасылық 

байқаулар  («Ең  көп  оқитын  отбасы»,  «Жарасым  тапқан  өнер  мен 

ұлағаты- өнегелі ата-ана мұрағаты», «Жылдың үздік жас оқырманы», 

«Біз көп оқитын әулетпіз»,  «Жылдың үздік оқырман отбасы», «Кітап 

және  отбасы-  менің  ең  жақын  достарым»,  «Ынтымақты  оқырман 

жанұясы»,  «Тапқыр  оқырман  жанұясы»,  «Кітап  сүюшілер  бәсекесі», 

т.б.),  дөңгелек  үстелдер  («Кітапхана  және  отбасы:  серіктестік 

қырлары», «Менің жеке кітапханам: үйдегі кітап сөресіндегі кітаптар», 

«Балалар. Отбасы. Кітап», «Отбасылық оқу клубтары: қазіргі жағдайы  

мен  даму  болашағы»),  ойын-саяхаттар  (  «Кітаппен  бірге  өсеміз», 

«Сүйікті кітаптар беттері бойынша саяхат», «Отбасымен бірге кітаптар 

әлеміне  саяхат»,  «Оқылмаған  кітаптар  еліне  саяхат»,  «Отбасылық 

кітапхана сөрелеріне саяхат»,  «Әлем кітаптан басталады», «Кітаптар 

патшалығына  саяхат»,  «Менің  кітапханадағы  алғашқы  күнім»,  т.б.)  

және    конференциялар  («Кітапхана  және  отбасылық  оқу»,  «Балалар 

оқу мәселелері ата-аналар кеңесінде») ұйымдастырылды.  

Қазіргі  заманауи  ағымға  сай  флэшмоб  -  балаларды  кітапқа 

қызықтырудың  тиімді  жолы.  Төлеби  ауданында  өткен  «Бірге  кітап 

оқиық!»  флэш-мобына  70-ке  жуық  ата-ана,  мұғалім  мен  оқушылар 

қатысты.  Кітап  оқуға  шақыратын  әртүрлі  плакаттарды  ұстаған 



қатысушылар  мектеп  ауласына  жиналды.  Бір  сапқа    тізіліп, 

қолдарындағы  кітапты  оқып  тұрған  қатысушыларға  барлығы  назар 

аударды.  Флэш-мобтың  да  мақсаты  да  осы,  оқушылардың  кітапқа 

деген назарын аудару. 5 минуттай «кітап оқыған» қатысушылар сәлден 

кейін  тарап  кетті.  Бірақ,  «кітап  оқуға  шақыру»  шарасы  мұнымен 

аяқталған жоқ, кітапханашылардың кітапты насихаттауға арналған іс-

шаралар жоспары жалғаса бермек. 

Сонымен,  баланың  кітап  оқуға  деген  құштарлығын  тудыратын, 

рухани  мәдениетті  қалыптастыруға  әсер  ететін,  жоғары  талантты 

оқырман 


тәрбиелейтін 

мектеп, 


кітапхана 

және 


отбасы 

ынтымақтастығын  дамыту  үлкен  маңызға  ие.  Елбасымыз  Н.  Ә. 

Назарбаев  айтқандай:  «салт  –дәстүрімізді  көзіміздің  қарашығындай 

бағып жүретін, көптің көкейіне үміт отын жағып жүретін, адамзаттың 

озық ой көгінде ағып жүретін» болашақ ел тұтқасы –жастарымыздың 

парасат-пайымын,  ой-өрісін  жетілдіретін  білімнің  қайнар  көзі  – 

кітапты  оқырман  жүрегіне  жеткізіп,  рухани  қажеттілігімізге 

айналдыра білейік. 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Кітаппен жұмыс істеу барысында оқушының 

дүниетанымын арттырудағы ата-ананың рөлі 

 

 



Әнуарбек Бейсе, 

ОҚО ата-аналар комитетінің төрағасы 

 

Жас 



ұрпақтың 

өскелең 


талабын 

қанағаттандыруда, 

рухани 

байлығын, 



интеллектуалды  қабілетін,  жалпы  ой-өрісін 

дамытуда,  жоғары  эстетикалық  талап-талғамын 

қалыптастыруда  кітапхана  мен  кітапханашының 

алатын  орны  ерекше.  Оқырмандарға  қажетті  соңғы  ақпараттарды, 

соңғы  жаңалықтарды,  озық  тәдірибелерді    таныстырып,  пікір 

алмасуды басты міндет деп өзімізге жүктеп алғанбыз. Себебі, мектеп 

кітапханасында оқушы тұңғыш рет кітаппен жұмыс істеген кезде жас 

жеткіншектер  сапалы  білім  мен  саналы  тәрбие  алуына  алғаш  жол 

ашады.  Осы  сәттен  бастап  оқушылардың  саяси  экономикалық  және 

дүниетанымдық қабілеттерін арттыратын шараларды жүргізіп, өзі өмір 

сүріп отырған елінің келешектегі  азаматы екендігін айқындап беруіміз 

қажет. Сонымен қатар,  қоғамда болып жатқан қолайсыз көріністерге 

немқұрайлы қарамай, оны түзеуге  пікір айта алатындай, сын көзбен 

қарап, ойын ашық білдіретіндей деңгейде білім игеруге үйреткен жөн. 

Осындай мақсаттармен мектепте ұдайы іс-шараларды өткізіп тұруды  

басты бағдар етіп келеміз. Жақында ғана қалалық семинар көлемінде 

өткізілген «Қымбатшылық және оның әсері» дебатында оқушылардың 

ой-өрісінің  дамуының жоғарғы сатысы ашық көрсетілді. Үкімет жаңа 

оппозиция  тарапынан  айтылған  сындар  мен  өзекті  мәселелер  шын 

мәнінде  ащы  шындықтың  бетін  ашытқандай  болды.  Оппозициялық 

топ дәйектемелерге сүйене отырып,  қымбатшылықтың негізгі арқауы 

болып табылатыны  «жоғарғы» жақтың ұсынысы  мен  «қызу» қолдап 

әкететін  әкімдердің  әрекеттерін  әшкерлейді.Саяси  ойын  арқылы  өз 

көзқарасын  8  «А»  сынып  оқушысы  Өміртайтегі  Амалбектің  өткір 

амалы  «былық  пен  шылықтан  арылғанда  ғана  қымбатшылықтан 

құтылуға  болады»-деген  басты    ұстанымы    көпшіліктің  көңілінен 

шығып  жатты.  Көпшілікпен,  жеке  адамдармен    сұхбат  жүргізіп, 

олармен  ой  бөліскен  9  «А»  сынып  оқушысы  Мусина  Айгерім 

қымбатшылықтың әсерін бейнекамераға арқылы теледидардан көрсете 

отырып,  оларға  жауапты  тікелей  «Үкімет»  тарапынан    сұрағанда, 

Үкімет  мүшелерінің  тығырыққа  тірелген  жері  де  болды.  Топ 


басшылары  11  «А»  сынып  оқушысы  Сапарова  Маржан  мен  10  «А» 

сынып  оқушысы  Ибадуллаева  Аманжол  өз  топтарын  пікір-сайысқа 

алдын-ала соңғы жаңалықтармен және әлеуметтік істерді ой елегінен  

өткізіп  дайындап,  ойын  барысында  сөйлеу  техникасын  мықты 

меңгергендерін  байқатты.  «Сөздің  нәтижелі  шығуын  сөзбен  емес, 

нақты  көрсетуіміз керек»,-деген 11 «А» сынып оқушысы  Мусилова 

Әселдің  эмоциялық  айтылған  әрекетін  10  «А»  сынып  оқушылары 

Егешова  Мөлдір  мен  Лесбек  Айдананың  өткір  тілдерін, 

тыңдаушыларға  сұрақ  қою  арқылы  жауап  алуға  қолданған  әдістерін 

аудитория ерекше қабылданды. Ал, 10 «а» сынып оқушысы Ахметова 

Балжан сөйлеуге әдеп нормаларын сақтап, өз ойының дұрыстығынан 

гөрі шындықты анықтау керек екендігін атап өтті. Әрбір оқушылардың 

басты  ұстанымы  –  әрбір  қазақстандық  азаматтардың  келешегінің  

қожайыны  екендігінде  ешкімнің  күмәні  болмады.  Қорытынды 

бөлімінде  топ  мүшелерінің  әрқайсысы  тығырықтан  шығар  жолдың 

амалдарын өздерінің нақты ойларымен түйіндеп, белсенді іс-қимылға 

шақырумен аяқтады. 

Соңғы  кездері  жалпы  білім  беру  мекемелеріндегі  тәрбие 

жұмыстарының  кенжелеп  қалғаны  ащы  да  болса  шындық.  Балалар 

мен  жасөспірімдер  арасындағы  құқық  бұзушылықтың  көбеюі  қазір 

ұстаздар қауымын ғана емес, құқық қорғау органдарын да алаңдатып 

отыр.  Бүгінгі  таңда  нарық  талаптарына  сай  күнкөрістің  қамын 

алдыңғы  орынға  қойып,  бала  тәрбиесін  кейінге  ысырып  тастаған 

көпшілік  ата-ана  бала  тұлғасын  қалыптастыру  міндетін  мектептің 

жауапкершілігіне  артып  қойған.  Бірақ,  түптеп  келгенде,  еліміздің 

«Білім» заңына сүйенсек, ондағы “Ата-аналардың және өзге де заңды 

өкілдердің  құқықтары  мен  міндеттері  туралы”  49-бапта 

көрсетілгендей,  ата-ана  білім  беру  ұйымдарынан  өз  балаларының 

үлгеріміне,  мінез-құлқына  және  оқу  жағдайына  қатысты  ақпарат 

алуға;  балаларға  өмірі  мен  оқуы  үшін  салауатты  және  қауіпсіз 

жағдайлар  жасауға,  олардың  ой-өрісі  мен  дене  күшін  дамытуды, 

имандылық  тұрғысынан  қалыптасуын  қамтамасыз  етуге,  балаларды 

оқыту  мен  тәрбиелеуде  білім  беру  ұйымдарына  жәрдем  көрсетуге, 

балалардың  оқу  орнындағы  сабаққа  баруын  қамтамасыз  етуге 

міндетті. Ал осы міндеттеріне немқұрайды қарайтын ата-ананың бала 

тәрбиесіндегі  жауапкершілігін  арттырудың  маңызы  зор.  Осыған 

байланысты жедел шараларды қолға алу қажеттілігі ұйымдасқан іс-

қимылдарды  жүзеге  асыруға  түрткі  болып  отыр.  Білім  беру 

жүйесіндегі  жаңа  технологиялар,  педагог  кадрлардың  біліктілігін 


арттыру  және  қайта  даярлау  орталығында  өткен  “дөңгелек  үстел" 

басындағы келелі кеңес те осы мәселеге арналды. 

Оңтүстік  Қазақстан  облыстық  білім  басқармасы,  облыстық 

Балалардың  құқықтарын  қорғау  департаменті  мен  облыстық  ата-

аналар  комитетінің  ұйымдастыруымен  “Бала  тәрбиесіндегі  ата-

ананың алатын орны қандай?” тақырыбында өткен “дөңгелек үстел” 

отырысында  аталған  департамент  пен  басқарма  басшылары, 

облыстық,  қалалық,  аудандық  ата-аналар  комитетінің  жетекшілері, 

үкіметтік  емес  ұйымдар  мен  БАҚ  өкілдері,  КТЖІБ,  әдіскерлер, 

психолог мамандар қатысты. 

Кеңесте алғы сөзді алған ОҚО Балалардың құқықтарын қорғау 

департаменті  директорының  орынбасары  Р.Зұлпыхарова  мен 

облыстық  Білім  басқармасының  бөлім  бастығы  Аманжол  Белгібай 

аталған  шараның  мақсатымен  таныстырып,  тәрбие  беруде  озық 

тәжірибе мен ізгі қасиеттерді жас ұрпақтың бойына сіңіру, баланың 

қоршаған  ортадағы  қарым-қатынасын,  дүниетанымын,  өмірге  деген 

көзқарасын  және  соған  сай  мінез-құлқын  қалыптастыру  жолдарына 

тоқталды. Ал облыстық ата- аналар комитетінің төрағасы Ә.Бейсеев 

“Ұрпақ тәрбиесі - жарқын болашақтың кепілі” тақырыбында баяндама 

жасап  баланы  мәдениетті,  адамгершілігі  жоғары,  шығармашыл, 

әлеуметтік  өмірге  бейімделген  тұлға  етіп  қалыптастыру  міндеті 

мектеп,  отбасы  мен  қоғамның  бірлескен  әрекетінің  арқасында  ғана 

мүмкін  болатындығын  атап  өтті.  Мұнан  бөлек,  облыстық  БАҚ 

бастығы М.Сергебаев “Біз құқығымызды білеміз бе?”, Төле би ауданы 

ата-аналар  комитетінің төрағасы Б.Бейсенбаев “Барлық жетістіктер 

мен  ізгіліктердің  жемісі  -  нұрлы  тәрбиеде”,  “Іскер  әйелдер 

қауымдастығы” АҚ, Оңтүстік Қазақстан облыстын филиалының өкілі 

“Бала  тәрбиесіндегі  мектеп  пен  отбасының  байланысы” 

тақырыптарында  сөз  қозғап,  санаға  қозғау  салар  ойларын  ортаға 

салды. 


Келелі  кеңес  соңынан  тәрбие  саласына  қатысты  сауалдарға 

жауап  беріліп,  отырысқа  қатысушылар  арасында  қызу  пікірталас 

өрбіді. 

 

 



 

 

 



 

 



1   2   3   4


©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал