Журналистикадағы дәстүр мен жаңашылдық



жүктеу 143.93 Kb.

Дата19.04.2017
өлшемі143.93 Kb.

Журналистикадағы дәстүр мен 

жаңашылдық 

  

Қ

азақ  елінің  тұңғыш  университеті,  бүгінде  ұлы  ғұлама  Әл-Фараби 



есімімен әлемге мәшһүр болып отырған Қазақ ұлттық университеті – білім беру 

мен  ғылыми  зерттеудің  қалыптасқан  дәстүрін  жалғастырумен  бірге,  уақыт 

сұранысына  орай  жаңаша  жаңғыртып  келе  жатқан  қасиетті  оқу  ордасы.  Қазақ 

еліне білімнің «қарашаңырағы» атанып, білім беру саласындағы кӛшбасшылық 

орнын  қашанда  да  биіктен  түсірмей  келе  жатқан  ҚазҰУ  бүгінгі  күнде  әлемдік 

деңгейдегі   ӛз  орнын  алдыңғы  қатардан  айқындап  отыр.  Оған  дәлел  –   Қазақ 

ұ

лттық университетінің Ұлыбританияның танымал Quacquarelli Symonds  (QS) 



агенттігінің    халықаралық  рейтингі  бойынша  әлемнің  800  университетінің 

арасынан  299-орынды  иеленуі.  Бұл  бағалай  білген,  жетістікке  қуана  білген 

барша жанға ұлттық университтеттің ұлт мақтанышына айналғанының белгісі 

емес  пе?!  Әлемдік  ең  озық  300  университеттер  қатарынан  орнын  ойып  тұрып 

алу  –  ұлық  мәртебе.  Және  де  бұл  қатарға  бұрынғы  кеңестер  одағы 

университеттерінің  ішінен  тек  М.В. Ломоносов  атындағы  Мәскеу Мемлекеттік 

унниверситеті  мен  Санкт-Петербург  университеті  еніп  отырғанын  ескерсек, 

Қ

азҰУ мәртебесінің асқақтай түсері шындық. ҚазҰУ-дің халықаралық беделінің 



зор  екендігіне  Халықаралық  ЖОО  ассоциациясы  құрамына  Орталық  Азияда 

Қ

азҰУ-дің  ғана  қосылуы  және  Қазақстан  ЖОО-дары  арасында  БҰҰ 



«Академиялық  ықпал»  бағдарламасына  қабылданған   тұңғыш  әрі  жалғыз 

университет екендігі  тағы бір дәлел. 

Осынау  оқытуда,  тәрбиелік  істе,  ғылыми  ізденісте,  халықаралық 

байланыста  қол  жеткізген  табыстар  оңайлықпен  келген  жоқ.  Әлемдік 

рейтингіде ҚазҰУ соңғы үш жылда 300 орынға жоғарыласа,  ол – университет 

ректоры,  білікті  басшы,  еліміздегі  білім  беру  саласының  кӛрнекті 

ұ

йымдастырушысы   Ғалымқайыр  Мұтанұлы  Мұтанов  бастаған  бірлікті  



ұ

жымның  берекелі  де  белсенді  іс-шараларының  нәтижесінде  қол  жеткізген 

абыройлы  да  асқаралы  жетістіктері.  Ал  бірлік  –  ең  алдымен,  тәрбие  мен 

тәлімнен  нәр  алған  ортаның  нақты  кӛрінісі.  Ұлы  Абай  айтқан:  «Білімдіден 

шыққан  сӛз,  Талаптыға   болсын  кез  //  Нұрын,  сырын  кӛруге,  Кӛкірегінде 

болсын кӛз»  дейтін ұлағатты ұстаным университеттің бәсекеге қабілетті, білікті 

маман дайындаудағы ізденістерінің айқын бағыт-бағдары. 


Бүгінде  егеменді  ел  болған  Қазақстан  Республикасы  тәуелсіздігінің 

тұғырын берік етер еркіндік ой-санасының ұйытқысына айналған білім ордасы  

бастау  кӛзінде  қазақ  зиялылары  тұрған  білім  беру  мен  ағартушылықтың  ұлы 

дәстүрін  замана талабы мен уақыт сұранысына сай жаңашылдықпен дамытып 

келе  жатқанына  ел  куә,  жұрт   риза.  Бұл  жаттанды  сӛз,  құрғақ  ділмарсу  емес. 

Қ

азақ ұлттық университетіне түсуші талапкерлер санының жылдан-жылға арта 



түсіп,  мемлекеттік  грант  пен  қаржылық  есептен  оқитын  суденттер  санының 

күрт ӛсуі мұның нақты айғағы. ҚазҰУ оқытушылары ӛзге оқу орындары іспетті 

ел  кезіп  шәкірт  іздемей-ақ,  керісінше  білім  аламын  дейтін  талант  пен  дарын 

қ

асиетті  Қазақ  ұлтттық  университетін  ӛзі  іздеп  табуда.  Бұл  –  «Талаптыға  нұр 



жауар»  деген  халық  нақылының   ізгі  кӛрінісі  іспетті.  Бұлай  болудың  сырлы 

сырының тарихы тереңде. 

Ел руханиятының, білім мен ғылымының ӛркендей ӛсуіне ӛлшеусіз үлес 

қ

осып,  ұл  мақтанышына  айналған  оқу  ордасы  биыл  ӛзінің  80  жылдық  мерей 



тойын атап ӛткелі отыр. Сексен жыл дегеніңіз тарихи даму тұрғысынан алғанда 

аз  уақыт  болып  кӛрінгенмен,  рухани  ӛлшемге  олай  кӛрінбесі  белгілі. 

Парақталған  жылдар  астарында  қаншама  қилы  заман,  талайлы  тағдырлар 

таңбасы, табыстар мен іркілістердің бедерлі белгісі қалды десеңізші! 

Ілгеріде  арманы  биік,  ӛмірдегі  ӛз  орнын  таңдауға  ұмтылған  әрбір  жас 

жеткіншектің жүрегіндегі аялаған сыры Қазақ мемелекеттік университеті деген 

атаумен  астасып  жататыны  бәріміздің  есімізде.  Кӛкірегі  ояу  әрбір  жас  сол 

қ

асиетті қарашаңырақта оқып жүргендігін қиялға бергісіз түсінде кӛрсе, ӛңінде 



оны бір сәтте естен шығармайтын. Қазақ жұртының маңдайына біткен жалғыз 

университеті  болған  кезде  де,  Қарағанды  университеті  сынды  сыңары  пайда 

болған  тұста  да  солай  болды,  бүгіндегі  кӛбелекше  кӛлбеңдеген  кӛп 

унивеситеттер  кезеңінде де солай, солай бола да бермек. 

Осынау  білімнің  «Темірқазық»  бағдаршамының  жемістері  мен 

жеңістерінде университеттік білім берудің сан-саласын қамтитын 14 факультет 

пен  барша  ұстаз-ғалымдардың  тиеселі  үлесі  бар  екені  шындық.  Дегенмен  әр 

факультеттің  ӛзіндік  ерекшелігі  мен  алып-қосарының  салмағы  сан  түрлі 

екенінде жоққа шығара алмаймыз. Осы тұрғыдан келгенде, қазақ руханиятына, 

қ

оғамдық  ӛмірге,  рухани  болмысқа  ӛзіндік  қатынасын  ой-сана  еркіндігі  мен 



елдіктің  ертеңіне  қызмет  етер  кӛсемсӛз  қайраткерлерін  дайындау  арқылы 

айқындайтын журналистика факультетінің қашанда тұғыры биік екендігіне еш 

күмән  болмаса  керек-ті.  Ӛзінің  қалыптасу  тарихын  1934  жылы  ашылған 

Қ

азКЖИ-ден  бастайтын  тұңғыш  университетпен  түйдей  құрдас,  80  жыл 



кӛлемінде  сан  мыңдаған  кӛсемсӛзші  қауымын  қанаттандырып,  қоғамдық 

ӛ

мірдің  ӛріне  алып  шыққан  журналистика  факультетінің  де  ұлт  мақтанышы 



университеттің толағай табыстарына қосқан үлесі қомақты. 

 Әрине  бүгінде  жағдай  басқа,  жай  басқа,  баяғыдай  Қазақстанға 

журналистер  дайындайтын  жалғыз  оқу  орны  болмаса  да,  ҚазҰУ-дің 

журналистика  факультеті  –  Республикадағы  нағыз  кәсіби  журналистерді 

дайындап  шығаратын  «жеке  батыр»,  уақыт  сынынан  сүрінбей  ӛтіп,  білім-

ғ

ылым атты кӛш-керуеннің алдында жүрген оқу орны.  Бүгінде басқа да жоғары 



оқу  орындарында  да  журналист  мамандар  дайындалатыны  рас  және  біреу 

емес,  бірнешеу  (15-ке  таяу).  Иә,  кӛп-ақ!  Бірақ  осы  кӛптің  арасынан  ҚазҰУ 

журналистикасы  шыңға  біткен  шынарша  –  оқшау  тұр.  Ӛйткені  ӛзгелерден 

біздің факультеттің тӛрт басты айырмашылығы бар. 

Біріншіден,  басқа  жоғары  оқу  орындарында  журналист  мамандарын 

дайындайтын  ӛз  алдына  жеке  факультет  жоқ,  журналистика  ӛзге 

мамандықтармен  біріктіріліп,  немесе  басқа  мамандық  факультетінің  кафедра 

деңгейінде  қалып  қойған.  Шама  шектеулі,  мүмкіндік  аз.  Әр  жерде  бізден 

кеткен  бірді-екілі  доктор,  профессорлардың  жүргені  болмаса,  осы  саланың 

білімі  мен  ғылымының  қыр-сырын  жақсы  білер  кәнігі  маман  жетімсіз. 

Екіншіден,  біздің  факультет  –  жоғарыда  атап  ӛткендей,  80  жылдық  тарихы 

бар,  қазақ  руханиятының  сонау  алаш  арыстарынан  бастап  небір  алыптары  

дәріс  оқып,  маман  дайындаудың  ғылыми-әдістемелік  дәстүрі  мен  бай 

тәжірибесін 

қ

алыптастырған 



оқу 

орны. 


Ү

шіншіден, 

Қ

азақстандағы 



журналистер  дайындаудағы  материалдық-техникалық  базасы  бүгінгі  күн 

талаптарына  толығынан  жауап  беретін  бірден-бір  оқу  орны  біздің  факультет 

деп  нық  сеніммен  айтуға  болады.  Тӛртіншіден,  Қазақстандағы  журналистика 

саласындағы 

ғ

ылыми-зерттеу 



мектебін 

қ

алыптастырған 



Қ

азҰУ-дің 

журналистика факультеті. 

Мұнда  қазақ  журналистикасы  мен  әлем  журналистикасы  тарихын 

зерттеудің  кезінде  профессор  Қалижан  Бекхожин  негізін  қалаған,  бүгінде  ҚР 

журналистика  академиясының  президенті,  профессор  Сағымбай  Қабашұлы 

Қ

озыбаев  жалғастырып,  дамытып  отырған   ғылыми  мектебі  қалыптасқан.  Қ. 



Бекхожин  мектебінің  ғалымдары  бүгінде  республикалық  «Болашақ» 

бағдарламасы  аясында  АҚШ  және  Польша  университтерінде  тәлімгерліктен 

ӛ

тіп,  ғылыми-зерттеу  жұмыстарын  әлемдік  зерттеу  тәжірибесімен  байытты. 



Ғ

алымдар   К.  Мысаева,  С.Ж.  Нұрбеков,  А.  Мектеп,  Ж.  Бекболатұлы,  Ә. 



Ә

лжанова,   А.  Тлепберген  т.б.  журналистика  және  коммуникация  салалары 

бойынша бағдарламаны аяқтады. 

Факультеттегі  қазақ  журналистикасының  теориясы  мен  тәжірибесін 

зерттеу  мектебін  профессор  Тауман  Амандосов  орнықтырса,  қазіргі  заман 

журналистикасын  зерттеуді  алғышарттарын  жасап,  оны  ӛнегелі  мектепке 

айналдырған прфессор Темірбек Қожакеев. Профессор Т.С. Амандосов – қазақ 

баспасӛзі жанрларының теориясының негізін қалаған, жанрлар типологиясын 

зерттеген,  қазақ  кӛсемсӛзінің   мәселелерін  алғаш  зерттеген  ғалым.  Т.С. 

Амандосов  мектебінің  ғалымдар  тобы  бүгінде  мемлекеттік  іргелі  және 

қ

олданбалы бағдарламалар аясында кешенді зерттеулер жүргізуде. Профессор 



А.  Мархабаев,  профессор  К.  Хамзин,  профессор  Л.С.  Ахметова,  профессор  Б. 

Жақып, доцент С. Медеубек т.б. осы ӛркенді мектептен ӛніп шыққан қабырғалы 

ғ

алымдар. 



Т.Қ.  Қожакеев  мектебінің  ғылыми  жетістіктері  қатарында  сатира 

теориясы 

мен 

практикасы 



салаларына 

арналған 

зерттеулерінің 

қ

орытындыларында  атап  ӛтуге  болады.  Ал,  журналистикаға  байланысты 



зертттеу  мектебінің  нәтижелерін  ары  қарай  дамытып  алып  келе  жатқан 

профессор Г.С Сұлтанбаева, профессор Н.Т. Шыңғысова, доцент А. Ниязғұлова, 

доцент М. Негізбаева т.б. қазіргі қазақ  кӛсемсӛзін зерттеуге арналған еңбектері 

бүгінде рейтингісі жоғары басылымдарда жариялануда. 

Теле-радиожурналистиканы  зерттеу   іліми  мектебінің  негізін  әлемдік 

деңгейдегі кӛрнекті ғалым, профессор М.Барманқұлов қалыптастырып кеткені 

ә

мбеге  аян.  Профессор  М.К.  Барманқұлов  –  тек  тележурналистика  ғана  емес, 



бұқаралық  ақпарат  құралдарының   теориялық  және  практикалық  мәселелері 

бойынша  салыстырмалы  зерттеудің   негізін  қалаған  ғалым.  Оның  интернет 

журналистика  туралы  ой-пікірлері,  халықаралық  журналистика  туралы  мәнді 

толғамдары 

бүгінде 

ӛ

з 



ӛ

міршеңдігін 

дәлелдеп 

отыр. 


Қ

азақ 


тележурналистикасының   болашағы  зор  деп  болжап  кеткен  ғалымның  осы 

және  шетел  журналистикасы  жайлы  кең  ӛрісті  зерттеулері  шәкірттері 

профессорлар  Ғ.Ж.  Ыбраева,Ш.И.  Нұрғожина,  С.Х.  Барлыбаева,  доценттер 

Е.И.  Дудинова,  Қ.  Мысаева,  Ә.  Әлжанова  т.б.  еңбектерінен  жалғасын  табуда. 

Аталмыш  ғалымдар  қазіргі  күнде  қазақ  журналистикалық  ілімінің  әлемдік 

деңгейге кӛтерілуіне елеулі үлес қосуда. 

М.  Бараманқұлов  бағдарлаған  мәселелерді  қазақ  журналистикасының 

ӛ

рісінен  ӛрбітіп,  оны  ғылыми  және  тәжірибелік  ізденістері  арқылы  байытып 



келе  жатқан   ғалымдар  қатарында   доценттер  К.  Қабылғазина,   Ж. 

Ә

бдіжәділқызы,  Қ.  Әбжанов,  Молдабеков,  С.Нұрбеков,  М.  Арғынбаева,  А.В. 



Рожков, С.Н. Велитченко т.б. атауға болады. Жалпы қазіргі кезде Қазақ ұлтттық 

университетінің 

даңқын 

жайған 


атақты 

ғ

алымдар 



қ

алыптастырған 

мектептердегі  ізбасарлар  ӛз  бағыт-бағдарын  жаңа  заман  талабына  сай 

жаңғыртып, жаңартып одан әрі дамыту үстінде. 

Бүгінде факультетте 2011 жылы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың зерттеу 

университетіне  ӛту,  ғылыми  зерттеулерді  дамытуды  оңтайландыруға 

байланысты  университеттік  инфрақұрылымдарды  ірілендірудің  нәтижесінде 

бұрынғы  шағын-шағын  7  кафедраның  орнына  кеңейтілген  үш  кафедра: 

Баспасӛз  және  электрондық  БАҚ  (кафедра  меңгерушісі:  c.ғ.д.,  профессор 

Гүлмира  Сұлтанбаева),  ЮНЕСКО,  халықаралық  журналистика  және  қоғаммен 

байланыс(кафедра  меңгерушісі:  ф.ғ.д.,  профессор  Назгүл  Шыңғысова),  Баспа 

ісі және дизайн (кафедра меңгерушісі: ф.ғ.к., доцент Сағатбек Медеубек) және 

М.  Барманқұлов  атындағы  теле-радиокешені  құрылды  (директоры:  ф.ғ.к., 

доцент М. Абдраев). 

Соңғы  жылдары  журналистика  мамандарын  дайындау  Халықаралық 

стандартқа,  Болон  үдерісіне  сай  түрде,  отандық  журналистика  дайындаудың 

ерекшеліктеріне  ескере  отырып  жүзеге  асырылып  келеді.  Былтырғы  жылы 

Елбасы Н. Назарбаевтың «Қазақстан – 2050» стратегиясындағы бағыттар мен 

міндеттерді  басшылыққа  ала  отырып,  әл-Фараби  атындағы  қазақ  ұлттық 

университетінің 

журналистика 

факультеті 

оқыту 

жүйесіндегі 



оқу 

жоспарларына,  оқу  бағдарламаларына,  типтік  оқу  жоспарларына  енгізілетін  

уақыт  талабынан  туындаған  жаңартпалы-технологиялық  ӛзгерістерде,  ең 

алдымен,   кәсіби  мамандар  дайындаудағы  мамандық  құзіреттілігіне   айрықша 

кӛңіл  бӛлді.  Бұл  біздің  факультеттегі  оқу  жүйесі  жаңаша  бағыт  алып,  шын 

мәніндегі  ӛз  ісіне  сай  мамандар  дайындауға  бет  бұрыс  жасайтындығының 

айқын кӛрінісі болып табылады. 

Қ

азіргі  кезеңде  Қазақ  ұлттық  университеті  Қазақстанда  алғашқы  болып 



Кембридж,  Оксфорд  оқу  бағдармаларына  сәйкес  келетін  эксперименттік  оқу 

бағдармаларына  кӛшіп  отыр.  Осыған  орай  Болон  үдерісіне  сәйкес 

«Журналистика»  

мамандығы 

бойынша 

ү

ш 



сатылы 

білім 


беру 

бағдарламалары   білім  алушыға  жеке  білім  беру  траекториясы  құзіреттілігі 

бойынша жаңадан қаралып, студенттің белгілі бір сала бойынша маманданып 

шығуына қарай орайластырып жасалды. Журналистика мамандығы бойынша 

мамандану  тележурналистика,  радиожурналистика,  фотожурналистика, 


Интернет-журналистика  салаланған  білім  беру  бағдарламалары  оқу  үдерісіне 

енгізілді. 

Қ

азіргі  кезде  журналистикалық  білім  беру  әңгіме  бола  қалса,  уақыт  ӛте 



келе  танымал  журналистерге  айналған  кейбір  азаматтар  ӛткен  күндерді  еске 

алып,  бүгінгі  журналистерді  дайындауда  тіл  мен  әдебиет  кеңінен 

оқылмайтынын,  сондықтан  да   жас  журналистердің  сӛз  саптауында  тілдік 

ақаулықтар кӛп кездесетінін, ӛзіндік жазу стилі қалыптаспағандығын тілге тиек 

етіп  жатады.  Әрине,  журналист  болып  қалыптасу  кӛбіне  тәлімді  тәжірибе, 

талапты ізденіс, ерінбес еңбектің арқасында келетіні белгілі. Дей тұрғанмен де, 

журналистке  тіл  мен  әдебиетті  оқытудың  ауадай  қажет  екендігін  ешкім  жоққа 

шығара  алмайды.  ҚазҰУдің  журналистика  факультетінде   әдебиет  пәнінің 

сағаттарын  қысқарту  науқаны  ӛткен  ғасырдың  90  жылдарының  орта  шенінен 

бастап  белең  алды.  Жаңа  ғасырдың  басында  мүлде  жойылып  бітті  десе  де 

болады.  Жоғарыда  аталып  ӛткен  оқу  бағдарламаларын  қайта  жасау  кезінде 

Қ

азақ ұлттық университетінің ерекше статусының мүмкіндігіне орай типтік оқу 



бағдармаларында  әдебиет  пәнінің  және  тілдік  пәндер  кредиттері  мәселесіне 

айрықша  кӛңіл  бӛлінді.  Нәтижесінде  биылғы  бірінші  курстан  бастап 

журналистер  қазақ  әдебиетін,  әлем  әдебиетін  кеңінен  оқуға  мүмкіндік  алды. 

Және ол бұрынғыдай мектептегі әдебиет тарихы пәнін қайталап оқыту емес, сӛз 

ӛ

нерінің киелі қасиетін мамандыққа оңтайластырып, кӛсемсӛзшілер шеберлігін 



шыңдауға  пайдасы  тиерлік  сипатта  оқытылмақ.  Яғни  шығармашылық 

тұлғаның  қаламгерлік  лабораториясына  баса  мән  берілетін  болады.   Біз  мұны 

былтырғы жылдағы үлкен табысымыз деп білеміз. 

 Бірінші курс демекші, былтырғы оқу жылына талапкерлерді қабылдауда 

нәтижелі  болғанын  атап  ӛтуге  болады.  Республика  бойынша  журналистика 

мамандығына  бӛлінген  90  (қазақ  бӛліміне-45,  орыс  бӛліміне-45)  мемлекеттік 

гранттың жартысына жуығын біз алдық. Республика бойынша журналистер 14 

оқу  орнында  дайындалатынын  ескерсек,  мұны  да  жетістігіміздің  біріне 

санаймыз. Оның ішінде қазақ  бӛліміне грантқа түскен 20  баланың  арасында 7 

алтын  белгі  иегері,  2  үздік  оқушы,  4  түрлі  олимпиада  мен  ғылыми  жобалар 

жеңімпаздары  бар.  Бұл  журналистика  факультетіне  қабылдауда  кӛптен  бері 

кездеспеген  жайт.  Биыл  түскен  осынау  талантты  жастар  алғашқы  курстан-ақ 

ұ

стаздарының  кӛз  қуанышына  айналуда.   Ӛздерінің  кураторлары,  жас  ұстаз 



Ә

йгерім  Әлімжановамен  бірлесе  отырып  талай  рухани  іс-шараны  тындырып 

тастады. Қасиетті ҚазҰУ-дің журналистика факультетіне алтын белгімен келіп, 

арманын  жүзеге  асырған  олардың  келешегіне  мен  сеніммен  қараймын. 

Қ

азірдің  ӛзінде  ұшқын  шашып  тұрған  олардың  таланттылық  қуаттары 



биіктерді  бағындырарына  күмән  жоқ.  30  жылдық  ұстаз-ғалымдық  тәжірибе 

мен  Тауман  Амандосов,  Темірбек  Қожакеев,  Марат  Барманқұлов  сынды  дана 

тәлімгерлерден алған тағылым-таным мені алдамаса керек-ті!  Ұстаз тілегі де, 

тілеуі де сол. 

  Факультет  кешегі  К.  Қазыбаев,  К.  Сейтжанов,  С.  Байжанов,  Б. 

Қ

ыдырбекұлы,  С.  Бердіқұлов,  А.  Сейдімбек  т.б.түлектері  мен  бүгінгі  қазақ 



жуналистикасы  мен  ақпараттық  ӛрісінің  ӛркен  жаюына  ӛлшеусіз  үлес  қосып 

жүрген М. Құл-Мұхаммед, С. Абдрахманов, Ж. Аупбаев, Н. Мұхаметжанова, Ж. 

Кенжалин,  А.  Әлім,  Н.  Жүсіп,  Ш.  Паттеев,   Ж.  С.  Ибраим,   М.  Тоқашабаев,  С. 

Жанболат,   Е.  Бекхожин,  А.  Байтасов  т.б.  қалай  мақтан  тұтса,  ертеңгі  мақтан 

тұтарлар  осынау жас талаптардан шығарына күмән жоқ. 

Жалпы  білім  беру  мен  бәсекеге  қабілетті  маман  дайындаудың  алғы 

шарты  оқытушы  мен  үйретушіге  тығыз  байланысты  дейтін  болсақ,  бүгінгі 

күнде  факультетте 10-нан астам ғылым-докторы, 30-ға таяу  ғылым кандидаты 

еңбек  етеді.  Cтуденттерді  оқытуға  бұқаралық  ақпарат  құралдарының 

жетекшілері,  баспа  басшылары  жұмылдырылып,  журналистиканы  ғылыми-

педагогикалық 

тұрғыдан 

игерген 

пофессор 

Б. 

Жақып 


(Қазақ 

энцклопедиясының  бас  директоры),  доцент  Ж.  Кежалин  («Қазақ  газеттері» 

ЖШС-ның  бас  директоры)  сынды  тәжірибелі  журналист-практиктер  дәріс 

оқып,  сабақ  берсе,  М.  Әуезов  атындағы  әдебиет   және  ӛнер  институтының 

директоры,  ұзақ  жылдар  «Жас  Алаш»,  «Егемен  Қазақстан»  газеттерінің  бас 

редакторы  ретінде  қазақ  журналистикасына  бір  азаматтай  еңбек  сіңірген 

профессор  У.  Қалижанұлы,  ҚР  мемлекеттік-ұлттық  Кітап  палатасының   

тӛрағасы  Ж.Т.  Сейдуманов,  «Айқын»  журналының  бас  редакторы  Н.  Жүсіп, 

«Ақиқат»  журналының  бас  редакторы   А.  Әлім,  «Мегаполис»  газетінің  бас 

редакторы И. Шахнович т.б. маман журналистер дайындау ісіне игі ықпал етіп 

келеді. 

Ендігі  бір  ӛзекті  мәселе  студенттерді  дағдыландыру  мен  маман 

құ

зіреттілігін  арттыру,  шеберлікке  баулу  болып  табылады.  Ол,  әрине,  ең 



алдымен   іс-тәжірибе, яғни ӛндірістік практикадан   ӛту арқылы жүзеге асады. 

Жоғарыда аталған азаматтардан басқада БАҚ-ның басшылары мен тәжірибелі 

журналистер   факультет  студенттерінің  тәжірибелік  жұмыстарына  үнемі 

жетекшілік етіп келеді. Бұл негізде кӛптеген басылымдар, Теле-радио арналар 

және  баспа  орындарымен  келісімшарттар  бар.  «Қазақ  газеттері»   ЖШС,  

«Нұрмедиа»,  «Жас  ӛркен»,  Республикалық  теле-радио  арналарымен,  іргелі 

бұқаралық  ақпараттық  қауымдастықтармен  тығыз  байланыс  орнатылған. 


Бүгінде  жалпы  журналистика  мамандығы  бойынша  30-дан  астам  бұқаралық 

ақпарат құралдарымен келісім шарт жасалса, біздің студенттер бірінші курстан 

бастап  практикалық  тәжірибесін  аталмыш  орындарда,  келісімшарттар 

бойынша 


 ӛткізуде. 

Факультетте 

жыл 

сайын 


жас 

журналистердің 

Республикалық  байқауы  ӛткізіліп  тұрады.  Журналистика  мамандығын 

таңдайтын  талапкерлермен  жұмыс  Баспасӛз  және  электронды  БАҚ 

кафедрасының кәсіби бағдарлау жұмысының басты мақсаты. Жыл сайын ӛтетін 

«Журналист  болғың  келе  ме?»  байқауы  биыл  республикалық  «Жас  тілшілер» 

форумына  айналса,  жаңа  бастама  «Жас  репортер»  байқауы  мультимедиалық 

салаға қызығушы талапкерлердің факультетті таңдауына жолашары сӛзсіз. 

Факультет  қоғаммен  байланыс  мамандығында  білім  алушылар  үшін  40 

таяу  баспасӛз  клубтары,  мелекеттік  мекемелер  мен  кәсіп  орындар  баспасӛз 

қ

ызметі 


мен 

ЖШС 


баспасӛз 

орталықтарымен, 

бұқаралық 

ақпарат 


құ

ралдарымен   келісім  шарттар  жасап,  студенттердің  тәжірибеден  ӛтуіне  мол 

мүмкіндіктер  тудырып  отыр.  Мұнда  PR  саласындағы  жетекші  мамандардың 

шеберлік сыныптары тұрақты ӛткізіледі 

Баспа ісі және дизайн  мамандығы бойынша студенттерге білім беру 1998 

жылы  елімізде  тұңғыш  рет  дүниеге  келді.  Осы  уақытқа  дейін  аралықта  оқыту 

мен  тәжірбені  жетілдіру  жолында  біршама  оңтайлы  істер  жүзеге  асырылды. 

Баспа  ісі  мамандығы  бойынша  ғылыми-зерттеу  зертханасы  ашылды,  онда 

жапон,  поляк  баспагерлері  дәріс  оқып,  шетелдік  жаңа  технологиялар  арқылы 

тәжірибелік сабақтар ӛткізуде. Жыл сайын университет қабырғасында баспа ісі 

мен 

полиграфия 



мәселелеріне 

арналған 

ғ

ылыми-практикалық 



конференциялар,  семинарлар,  алқасӛздер,  тренингтер  ӛткізіп  тұру  да   жұмыс 

берушілермен  бірге  атқарылып  келе  жатқан  іргелі  шаралардың  бірі. 

Баспа ісінің мамандарын дайындайтын  профессор-оқытушылар осы саладағы 

ұ

жымдармен  бірлесе  маңызды  жобаларды  жүзеге  асырып  келеді.  Мысалы, 



«Баспа  ісінің  стандарттарын  жасау:  (кітап  палатасымен  бірге);  Баспа  және 

полиграфия  терминдерінің  түсіндірме  сӛздігін  жасау,  шығару  («Сӛздік-

словарь» баспасымен бірге). Кафедра жанында «Құзыретті баспагер» ғылыми-

зерттеу  орталығы  жұмыс  істейді.  Жыл  сайын  баспагер-полиграфистермен 

дӛңгелек 

ү

стел 



ұ

йымдастырылады. 

«Қазақпарат», 

«Атамұра» 

корпорацияларымен, «Ана  тілі», «Мектеп, «Білім», т.б. баспаларымен келісім-

шарттар  жасалған.  Студенттер  іс-тәжірибелерін  осы  баспаларда  және  «Қазақ 

универсиеті» баспасында ӛтеді. 


Факультет  студенттері  Республикадағы  ең  үздік  университеттік  баспа 

ретінде  танылған  «Қазақ  университеті»  баспасымен  тығыз  қарым-қатынаста 

жұмыс  істейтіндігін  мақтанышпен  айтуға  болады.   Баспа  осы  саладағы  соңғы 

жетістіктегі  техникалық  құралдармен  2012  жылы  түгелдей  жаңаша 

жабдықталып,  жоғары  сападағы  ӛнімдер  шығарып  келеді.  Кафедраның  осы 

күнгі арнаулы жабдықтармен жабдықталған, дамыған ақпараттық техникалық 

базасы,  жеткілікті дәрісханалық қоры бар. Солардың бірі – Германия-Жапония 

халықаралық  «Konica-Minolta»  компаниясы  мен  университетіміз  арасындағы 

ӛ

зара  келісім  шарт  бойынша   кафедра  жанындағы  «Құзыретті  баспагер» 



орталығы  «Қазақ  университеті»  баспасымен   бірлесе  студенттердің  жаңа 

техниканы  меңгеруіне  жол  ашатын   басу,  кӛбейту  машиналары  орнатылған 

дәрісханада баспа және полиграфия технологияларын игеру, оқыту, үйрету іске 

аса  бастады.  Аптасына  бір  рет   компания  мамандары   онда  семинар-дәрістер 

ӛ

ткізеді.  Арнайы  курсты  ең  үздік  бітірушілерге  жаңа  технологиямен  жұмыс 



істеуге лайық деген сертификат беріледі. 

Факультеттің  теле-радио  журналистерді  дайындаудағы  негізгі  тәжірибе 

жинау,  шеберлік  шыңдау  орны  –  ҚазҰУ  Теле-радиокешені.  Оның  басты 

қ

ызметі  –  студенттердің  оқу-машықтану  тәжірибесін  жетілдіру.  Факультетте 



журналистика  мамандығына  600-дей  студент  оқылатынын  есепке  алсақ, 

олардың  түгелге  дерлігі  телеақпарат  жасау,  жаңалықтар  топтамасын  әзірлеу, 

эфирлік 

бағдарламаны 

жоспарлау, 

телехабар,  

деректі 

фильм, 


публицистикалық теле туындыларды бейнетаспаға түсіру, компьютерде ӛңдеу, 

кадр  сыртындағы  мәтінді  оқу,  эфирге  шығу  сынды   жалпы  тележурналистке  

тән  кәсіби  біліктілікке   бағытталған  талап  деңгейіндегі  оқу-үйрену  үрдісімен 

айналысады.  Соның  ішінде  арнайы  теле-радио  журналистика  бойынша 

курстық  білім  алатын  студенттер  телерадиостудия   қызметінен  бастап, 

құ

рылымдық  дәрежесіне  дейінгі  мамандану  ісіне  жұмылдырылады.  Яғни, 



телехабар, радиохабарлар С.Х. Барлыбаева, К. Қабылғазина, Ә. Молдабеков, С. 

Велитченко,  М.  Арғынбаева,  Ж.  Әбдіжәділқызы  сынды  тәжірибелі  ұстаздар 

жетекшілігімен  студенттердің  ӛз  жоспар,  жоба,  сценарий  үлгілері  бойынша 

ә

зірленіп,  студенттер  қалашығында   эфирге  шығарылып  отырады.  Олардың 



сапасы М. Абдраев бастаған шығармашылық  топ бақылауында болады. 

Бүгінде әлемдік деңгейдегі оқыту мен маман дайындау шетелдік жоғары 

оқу  орындарымен  байланыссыз  жүзеге  асыру  мүмкін  емес.  Бұл  да  басты 

мәселенің  бірі.  Сондықтан  да  шет  елдік  байланыс  және  академиялық 

ұ

тқырлықты біз қашанда жіті назарда ұстаймыз. ҚазҰУ-ге жыл сайын 150-ден 



астам  атақты  ғалымдар   келіп  дәріс  оқитын  болса,  соңғы  үш  жылда  біздің 

факультетте  30-дан  астам  шет  елдік  ғалым-профессорлар  дәріс  оқыды. 

Факультетте  қазіргі  кезде  АҚШ-тың  Колумбия  университеті,  Оклахома 

 университеті,  Огайо  университеті  және  Вайоминг  университетімен, 

Польшаның А. Мицкеевич атындағы Познань университеті  және Н. Коперник 

атындағы  Торунь  университімен, Түркияның  Стамбул, Гази,  Анкара, Анадолы 

университеттерімен,  Ресейдің  Санкт-Петербург,  М.В.  Ломоносов  ат.  Москва 

мемлекеттік  университетімен  келісім  шарттар  жасалып,  тығыз  байланыс 

орнатылуда. 

Академиялық  ұтқырлық  бағдарламасы  бойынша  факультеттің  20-дан 

астам  студенті  АҚШ,  Польша,  Түркия,  Испания,  Португалия  елдерінде  бір 

семестр  білім  алды.  Сонымен  қатар,  факультеттің  40  магистранты  АҚШ, 

Польша, Ресей, Оңтүстік Корея, Португалия,   Испания, Түркия елдерінде  2 ай 

кӛлемінде  ғылыми  тәжірибеден  ӛтті.  Факультетте  2012-2013  оқу  жылында  бес 

оқытушы  АҚШ  және  Польша  елдерінде  Болашақ  бағдарламасы  бойынша 

ғ

ылыми  тағылымдамадан  ӛтті.  2012  жылғы  маусым-шілде  айларында 



Вайоминг  университетінде  4  магистрант  ғылыми  біліктілігін  жетілдірсе,  1 

оқытушы  2013  жылғы  қаңтар-ақпан  айларында  Колумбия  университетінде 

ғ

ылыми тағылымдамадан ӛтті. Сонымен қоса  факультетте шетелдік ғалымдар, 



кәсіби  мамандар,  танымал  журналистермен  қашықтан  оқыту  дәрістері,  бейне 

конференциялар тұрақты түрде ӛткізіліп тұрады. 

2013  жылы  7-12  шілде  аралығында  Гонконг  универсиетінің  10 

магистранты 

екі 

оқытушысымен  



бізде 

болып, 


біздің 

студент, 

магистранттармен  журналистика және коммуникация бойынша жазғы мектеп 

дәрістерін  ӛтті.  2013  жылдың  қараша  айында  біздің   бірінші  курс 

магистранттары  Гонконг  университетінде  Халықаралық  журналистік  форумға 

қ

атысып,  екі  аптадай  тағлымдамадан  ӛтті.  Болашақта  Огайо  университетінің 



Халықаралық журналистика институтымен бірге студенттерге арналған жазғы 

мектеп ұйымдастыру бойынша жұмыстар қолға алынуда. 

Факультетте 

шетелдік 

ғ

алымдардың 



ұ

зақ 


мерзімге 

келуі 


де 

қ

арастырылған. Мысалы, 2013 жылдың 18 наурыздан бастап 7 апта кӛлемінде 



Вайоминг университетінің профессоры, Лос АнжелесТаймс газетінің журналисі 

Джордж  Гладней  лекция  оқып,  сабақ  жүргізіп  кетті.  Одан  соң  екі  апталыққа 

 Стамбул университеті ректорының кеңесшісі, профессор Хаяти Тьюфекчеоглу, 

Огайо  университетінің  профессоры  АҚШ  Халықаралық  журналистика 

университетінің 

директоры 

Юсуф 

Калианго, 



Польшаның 

Коперник 

университетнің профессоры Ивона Маасаки т.б. дәріс оқуға келді. 


Биылғы оқу жылының алғашқы семестрінде біздің PhD доктрантымыз Ж. 

Есенбектің  шетелдік  жетекшісі,  Стамбул  университеті  журналистика 

факультетінің  профессоры  Айдемир  Окай,  Ресей   ғалымы  Людмила  Мосунова 

дәрістер  оқыды.  Алдағы  семестр  мен  келесі  оқу  жылында  АҚШ,  Европа 

елдерінен,  Туркия  мен  Ресейден  15-тен  астам  атақты  профессорларды  дәріс 

оқуға  шақыру  кӛзделіп  отыр.   Биылғы  оқу  жылында  3  студент  АҚШ-тың 

Вайоминг  университетіне  және  4  студент  Польшаның  А.Мицкеевич  атындағы 

университетіне   күзгі  семестрге  барып  келді.  2013-2014  оқу  жылында 

факультеттің  4  оқытушысы  АҚШ,  Польша,  Ұлыбританияда  Болашақ 

бағдарламасы  бойынша  ғылыми  тағылымдамадан  ӛтті.  Польшаның  А. 

Мицкеевич  атындағы  Познань   және  Н.  Коперник  атындағы  Торунь 

университеттерімен,  Огайо  университетімен,  Туркияның  Анкара,  Гази 

университеттерімен  екі  дипломдық  жүйе  бойынша  студент  алмасу  мәселелері 

қ

арастырылып жатыр. 



2012-2013  оқу  жылынан  бері  факультеттегі  ғылыми-зерттеу  жұмыстары 

жоспарлы  түрде  жолға  қойылды  деуге  толық  негіз  бар.  Ғалымдарымыз  ҚР 

Білім және ғылым министрлігінің 4 іргелі және қолданбалы жобасы бойынша 

жұмыс істеуде. Жоба жетекшілері: проф. Әбдиманұлы Ӛ., проф. Ахметова Л.С., 

проф.  Сұлтанбаева  Г.С.  Осы  ғылыми  жобаларға  тек  ғалымдар  ғана  емес 

студенттер,  магистранттар,  докторанттар  белсене  араласып,  ӛзінің  тырнақ 

алды  ғылыми  ізденістерін  дамытуға  мүмкіндік  алады.  Мәселен  2013  жылы 

профессор                Г. Сұлтанбаеваның жетекшілік ететін ғылыми жоба аясында 

журналистика  мамандығы  студенттерінің  «Қазақ  елі»   ғылыми  экспедициясы 

еліміздің  Қызылорда,  Маңғыстау,  Семей  аймақтарында  зерттеулер  жүргізді. 

Факультетте  2012  жылдан  бері  дәстүрлі  түрде  Бекхожин,  Амандосов, 

Барманқұлов,  Қожакеев  оқулары  ӛткізіліп  келеді.  2013  жылы  университеттік 

деңгейде  Жас  оқытушылар  мектебі  ашылып,  оның  семинарларына  тек 

университет  ғана  емес,  республика  кӛлеміндегі  ірі  оқу  орындарының  жас 

мамандары тартылды. 

  

Былтырғы  жылы  университет  факультеттер  мен  кафедралар 



арасында  серпінді  жобаларға  конкурс  жариялаған-ды.  Осыған  Журналистика 

«www.jurfak.kz»  сайтын  ашып,  оқытушылар  мен  студенттердің  ғылыми-

шығармашылықтарына жол  аштық. Сайт жетекшісі болып аға оқытушы              

Ш.  Нұржанова  бекітілді  Онда  профессорлар  А-Х.  Мархабаев,  С.  Қозыбаев, 

          К.  Хамзин,  доценттер  К.  Кабылғазина,  Ж.  Бекболатұлы,  С.  Медеубек  т.б. 

ғ

ылыми  мақалалары,  студенттердің  ғылыми-шығармашылық  еңбектері 



жарияланып,  оң  пікірлер  жазылды.  Сайт  үш  тілде  шығып  тұр.  Ә. 

Ә

лжанованың,  Г.  Мұқанованың,  Қ.  Мысаеваның  ағылшын  тіліндегі 

материалдары  да  сайт  оқырмандарын  ӛзіне  тарта  білгені  шындық.  Осы  арада 

айта кетер бір жайт бар. Қазір журналистика саласындағы қазақ, орыс тіліндегі 

оқу  құралдары  жеткілікті.  Бізді  қуантар  бір  мәселе  жақында  АҚШ-тың 

Колумбия  университетінде  тағылымдамадан  ӛткен  доцент  Әйгерім  Әлжанова 

журналистика  саласында  тұнғыш  рет  ағылшын  тілінде  «Әлем  кӛсемсӛзі 

қ

азақтар  туралы»  (“Foreign  publicists  about  Kazakhs”)  оқу  құралын  дайындап  



шығарды. Факультет түлегінің бұл еңбегі мақтауға да, мақтануға да тұрарлық. 

  

Ә



л-Фараби атындағы ҚазҰУ серпінді жобалар қатарында  баспасӛз 

және  электронды  БАҚ  кафедрасының  «Мобильді  репортер»  жобасы  аясында 

университеттің  ғылыми  және  білім  беру  жетістіктерін  жариялауда  «Әл-

Фараби»  арнасы  мен  радиосының   студенттік  жаңалықтар  қызметі  мерзімді 

түрде  эфирге  тарауда.  БҰҰ  ҚР  Ақпарат  Бюросы  қолдауымен  студенттер  БҰҰ 

радиосының  қазақша  жаңалықтарын  жүргізіп,  ЮНЕСКО-ның  журналистика 

модельдері  бойынша  бейне  оқу  құралдарын  қазақ  тілінде  дыбыстады. 

Университет  ректоры  Ғ.  Мұтанұлының  қолдауымен  жүзеге  асып  келе  жатқан 

Қ

азҰУ  студенттері  тӛрт  жыл  ішінде  айрықша  кӛңіл  бӛліп  оқып  шығуға  тиіс 



«100» 

кітап 


жобасы 

аясында 


студенттер 

радиостудия 

базасында 

аудиохрестоматия  дайындалуда.  2013  жылы  Халықаралық  «WIKIBilim»  ҚҚ 

қ

олдауымен  Баспасӛз  және  электронды  БАҚ  кафедрасында  студенттік  бизнес 



инкубаторы құрылып, студенттер ҚазақшаУикипедия жобасын орындауда. 

Осынау  ізденісті  нәтижелер  факультетттің  ағымдағы  жылдағы  кезекті 

мемлекеттік аттестациялаудан сәтті ӛтуіне, студенттерді ӛте жоғары дәрежедегі 

білім деңгейін кӛрсетуіне игі әсер еткені анық. 

Журналистика  факультетінде  тәрбие  ісіне  де  қатты  кӛңіл  бӛлінген. 

Ӛ

йткені  тәрбиесіз  білім-ӛлі  білім  екендігі  әмбегеге  аян.  Журналистика 



факультеті  –  Қазақ  ұлттық  университетінің  рухани  ту  ұстары.  Ендеше  білім 

алушы  жастардың  рухани-ӛнегелік  тәрбиесі  де  ұлағатты  ұстаздардың  кӛп 

қ

ырлы  еңбегінің  ең  бір  ӛміршең  бағыты.  Факультеттегі  куратор-ұстаздар 



белсене  атсалысатын   «1-курсқа  қабылдау»,   «Алтын  күз»,  дәстүрлі  түрде 

ӛ

ттетін 



шараларға 

айналды. 

Факультетте 

студенттердің 

клубтық 

жұмыстарының  басты  бағыты   тәрбиелік  мәндегі  «Сана»  пікір  сайыс  клубы, 

«Эйдос» театр клубы т.б. жұмыс істейді. 

Иә,  айтылғандар  бүгінгі  ізденістер  белгісі.  Алда  зор  мақсаттар  тұр. 

Журналистерді  даярлаудағы  инновациялық  модель  бүгінде  Әл-Фараби 


атындағы  Қазақ  ұлттық  университеті  журналистика  факультетінің  басты 

стратегиялық  мақсатына  саналады.   Сондықтан  журналистика,   қоғаммен 

байланыс,  баспа  ісі  және  дизайн  мамандықтары  бойынша  білім  берудегі 

стратегиялық  даму  3  бағытта   жүзеге  асуы  тиіс:  Білім  беру,  Ғылыми-зерттеу 

жұмыстары,  Ӛндіріс. Біздің  кӛздеп  отырғанымыз:  модульді  ұстаным  негізінде 

оқытудың  құзіреттілік  тәсілін,  пәнаралық  және  мәселелік-бағыттаушылық 

оқыту  үлгісін  жетілдіре  түсу;  оқытудың  дәстүрлі  ұлтық  ұстанымдарын  сақтай 

отыра  оларды  жаңартпалы  түрде  дамытып,  әлемнің  жетекші  ЖОО-ның 

салыстырмалы  бағдармаларына  және  жоғары  халықаралық  стандарттарға  сай 

тәжірибелі  білім  беру  бағадрмаларымен  үйлестіру;  осынау  әлемдік  оқыту 

ү

лгірінің байланысы арқылы бәсекеге қабілетті, білікті де білімді мамандарды 



даярлау.  Қазақстандық  БАҚ  нарығының  бәсекеге  қабілеттілігінің  басты 

факторы  –  білікті  де  кәсіби  медиаменеджерлер  жүйесі  қалыптасуы  керектігі. 

Сондықтан 

да 


мультимедиалық 

сыныптарды 

заманауи 

ақпараттық 

технологиялық  бағдарламамен  қамтамасыз  ету,  университеттің  интернет-

сыныптары 

базасында 

оқу-тәжірибелік 

мультимедиалық 

журналист 

зертханасын ашу – күн тәртібінде тұрған мәселелердің бірі. 

Қ

орыта 



айтқанда, 

журналистика 

мамандығын 

дайындау 

ол 

мамандықтың  қоғамдық-әлеуметтік  орны  мен  ӛзіндік  ерекшелігіне  сай 



жүргізілгенде  ғана,  заман  талабына  сай  тәуелсіз  елдің  болашақ  болмысын 

айқындайтын  рухы  биік,  біліктілігі  жоғары  маман  дайындай  аламыз.  Қазақ 

ұ

лттық  университетінің  журналистика  факультетінің  ұжымы  алдыңғы 



толқынның  дәстүрін  жаңғыртып  жаңартумен  бірге  ардың  ісін  арқалайтын 

азаматтар  тәрбиелеу  –  ар-ұжданның  ісі  екенін  азаматтық  болмысымен 



түсінетіндігіне менің  сенімім мол. 

 




©emirb.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал